شێوەكار (بەشدار نوری) لە دیمانەیەكدا تایبەت بە رێگای كوردستان: تیشكی خستەسەر ئەو كارە هونەرییانەی كە لەماوەی چەند ساڵی رابردوو لەماوەی هونەری شێوەكاریدا ئەنجامیداوە.

رێگای كوردستان: كورتەیەك لە ژیانی تایبەتی خۆت؟

بەشدار نوری: من لە دایكبووی شارۆچكەی ( رەواندوز ) و دانیشتوی شاری هەولێرم، هەروەها لەساڵی 2001 دەرچووی پەیمانگای هونەرە جوانەكانی هەولێر، دوای ئەوە كۆلێژی هونەرە جوانەكانی شاری سلێمانی لە ساڵی 2005 تەواوكرد، ئێستا مامۆستای هونەری لە كۆلێژی هونەرە جوانەكانی شاری هەولێرم، بێجگە لەوەش بەڕێوەبەری سەنتەری هونەری "ئێستا" كە وەكو رێكخراویكی هونەری سەربەخۆ كار دەكەین. بەژداری گەلێك پێشانگای دەرەوە و ناوەوی هەرێم بە دەست هێنانی چەندین خەڵاتی هونەری و رێزلێنان كە هەوڵمداوە بە هەموو توانایەكمەوە خزمەتی ڕۆڵەی كورد بكەم، كاری هونەریم وەك ئەركێك گرتووە كە هەرچی ئازارەكانی ملەتەكەم بگەیەنمە تەواوی دونیا چونكە ئێمەی كورد هیچمان كەمتر نیە لە نەتەواكانی تر بەڵكو زۆر زیاترین.

رێگای كوردستان:  لە ئێستادا بە چییەوە سەرقاڵی؟

بەشدار نوری: لە ئێستا دا سەرقاڵی كۆمەڵێك پڕۆژەی هونەریم كە كاریان لەسەر دەكەم رەنگە لە داهاتوویەكی نزیك ئەنجامیان بدەم هەوڵ دەدەم شێوازێكی نوێ بخەمە بەر چاوی بینەری شێوەكاری كە بە پێكهاتەی میدیا، تەكنەلۆژیا چۆن كاری تازەگەری ئەنجام دەدرێت.

رێگای كوردستان: بەرنامەی داهاتووت چییە؟

بەشدار نوری: بەرنامەی داهاتووم بریتیە لە پێشانگایەكی هاوبەش لەگەڵ كۆمەڵێك هونەرمەند كە لە سەر چەمكی ( سڕینەوە ) كار دەكەین كە بەشێوازی مۆدێرن ئەنجام دەدرێت.

رێگای كوردستان:  لە 10 ساڵی رابردوو هونەری شێوەكاری چۆن دەبینیت لە كوردستان؟

بەشدار نوری: ئەگەر بگەڕێیەنەوە بۆ دواوە، لە دەساڵی رابردوو كۆمەڵێك ئەزموونی باش هاتە كایەوە هەروەها جموجۆڵی هونەری هەبووە، بەڵام ئەوەی گرنگە بوترێت تێگەیشتن لە مانای هونەر و لە ئەستۆگرتنی ناوەندە هونەریەكان لە ئاستی پێویست نەبووە، چونكە كەمتر خزمەتی ئەو بوارە كراوە جیا لە بوارە هونەریەكانی تر، ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی هونەری شێوەكاری زیاتر هونەری تاكیە، ئەو دوایەی كە ئەو كارەساتە بەسەر گەلەكەمان داهات و دروست بوونی قەیران لە دوای قەیران بەجاری هونەر لەم وڵاتە پەكی كەوتووە، ئەوانەی كاری هونەری دەكەن لە ئێستادا بە پەنجەی دەست دەژمێردرێن ، دەبوا لە رۆژگارێكی وەك ئێستادا هونەرمەندان ڕۆڵی بەرچاویان گێڕابا لە گۆڕپانی هونەری چونكە مێژوو هەمیشە دوبارەبوونەوەیە بەڵام بە بەرگێكی تازە .

دیمانە / رابەر مەغدید

سارا رەحیمی بەهرەمەند لەبواری جل و بەرگ و مۆدە وڵامی پرسیارەكانی رێگای كوردستانی دایەوە.

-كارەكانت رچەشكێنە، ئەمە خولیایە یان پیشە؟

+سەرەتا خولیا بوو بەڵام ئێستا چونكە بارودۆخ گۆڕانی بەسەردا هاتووە خەریكە دەبێتە پیشە، منیش هەوڵمداوە داهێنان لەنێو ئەم فاشیۆنەدا بكەم و جوانییەكان وەكو خۆیان و بەستایلێكی كوردەواریەوە دەرخەم.

-فاشیون بووەتە پیشە لە هەرێم؟

+بەڵێ‌ هەروەك گوتم لە سەرەتاكانی بە پیشە بوونی دایە.

-لەچ بوارێكی دیدا خۆت دیتۆتەوە؟ مەبەستم بوارەكانی دیداری رۆژنامەوانی یان تیفی؟

+بێژەری و كاری نواندن هەردووكیان لەخۆمدا دەبینمەوە بۆیە سەرقاڵی هەردوو كیانم هەوڵیش دەدەم سەركەوتوو بم تیایاندا.

 

-كلتوور رێگر نییە لەبەردەم كارەكانت؟

+ئەگەر خۆمان وابەستەی كلتوور بكەین ناتوانین داهێنان درووست بكەین بۆیە هەوڵمداوە كلتوور نەكەمە رێگر زیاتر نوێخوازیم هەڵبژاردووە.

-پاڵپشتی خانەوادەكەت چۆن هەڵدەسەنگێنی؟

+هه موویان پشتگیریم لێده كه ن ده سخوشیان لێده كه موو زۆرم خوش ئه وین هەربۆیە هەست بەسەركەتن و بەردەوام بوون دەكەم.

-توانیوتە كاریگەری لەسەر هاورەگەزەكانت جێبهێڵی؟

+زور سوپاسی هه موان دەكەم من به پالپشتی ئەوان سەركەوتوم، هەست دەكەم هاورەگەزەكانیش دەخوازن وەكو من بن بەڵام ئەو كلتوورەی باست كرد بووەتە رێگر، بەڵام لە ئایندەدا دڵنیام ئەوانیش ئەو رێچكەیە دەشكێنن و كارەكانی من و هاوشێوەكانم فراوانتر دەبێت.

 

لە ئێستا كۆمەڵێك پرس‌و بابەتی گەرم‌و گورٍی هەنووكەیی هەن كە پێویستە بە جددی قسەی لەسەر بكرێت ‌و رێگەو شوێنی گونجاوی بۆ بدۆزرێتەوە بۆ ئەوەی بتوانرێت لەو تەنگو چەڵەمە سیاسی‌و ئابوورییەی كە رووبەڕووی هەرێمی كوردستان بۆتەوە لێی دەربازبێت، بۆ ئەم مەبەستە چەند پرسیارێكمان ئاراستەی نووسەرو وەرگیر (ئاسۆ كەریم) ئەندامی خولی سێی پەرلەمانی كوردستان. لەسەر لیستی پارتی وڵامی پرسیارەكانی داینەوە.

دیدار: هێرش مەغدید

رێگای كوردستان: ماهیەتی سیاسی‌و ئابووری‌و كلتوری سیستەمی حوكمڕانی لە هەرێمی كوردستان چ جۆرە پێناسەیەك دەگرێتەخۆی؟

ئاسۆ كەریم: وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارە پڕ گرێوگۆڵە، سیستەمی سیاسیی ئێستەی كوردستان، سیستەمێكی ناوازەیە. بەگوێرەی قانوون رێكخراوە، لێ قانوونی تێدا كەم رەچاو دەكرێ. ئەم هەرێمەی ئێمە كە هێشتا سنوورێكی ددانپیانراوی دەستووری نییە، هەم بەشێكە لە عێراق و هەم بەشێكیش نییە. بەشێكە بەگوێرەی دەستوور، بە بەشداریكردن لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق، بە بەشداریكردن لە دەسەڵاتی تەنفیزیی عێراق بە هەردوو لكەكەیەوە، بەڵام بێ بەشداریكردن لە داڕشتن و جێبەجێكردنی بڕیار لە بەغدا. چ ئەو هەرێمە بە دەوڵەتی عێراق دەبەستێتەوە؛ دراو (دینار) و دەوڵەتنامەو پاسپۆرت. دەنا بەشێك نییە بە كردەوە لە عێراقدا. بەشی زۆری خەڵك خۆی بە عێراقی نازانێ. دوو سیاسەت، دوو بەڕێوەبەرایەتی لە كوردستان و عێراقدا هەن. لە تەوەربەندیی ناوچەییەوە بگرە تا زۆر شتی دیكەش لێك تاق و جووتن. پرۆسەی سیاسی بە رەسمی و نارەسمییەكەیەوە لە كوردستاندا تووشی جۆرێ لە سڕبوون و شێواوی بووە. نە پارلەمانەكەی كار دەكا. واتە نە بە یەكجاری مردووەو نە كارێكیشی پێ دەكرێ. حكوومەتەكەی بەشێك لە وەزارەتەكانی بە وەكالەت بەڕێوەدەبرێ. حكوومەت ناكارێ مووچەی كارمەندەكانی خۆی بەتەواوی و لەكاتی خۆیدا بدا...حكوومەت تا ئێستە وەزیفەیەك كە تا رادەیەك ئەدای كردووەو دەكا؛ ئەو ژی پاراستنی سەر و ماڵی خەڵكە، دەنا لە رووی خزمەتگوزارییە تەندروستی و پەروەردەیی و ئەوانی دیكەوە، پاشەكشەیەكی بەرچاوی پێوە دیارە..اكرێ بڵێین ئازادیی بیرورا دەربڕین و بڵاوكردنەوە نییە، بەڵام مەترسیش لەسەر ئازادییەكان و خراپ كەڵكوەرگرتن لە ئازادییەكانیش هەیە. * فرەحزبی هەیە، بەڵام پێوەندیی نێوان حزبە سیاسییەكان چوارچێوەیەكی ساغ و دروستی نییە. هەڵبژاردنی ناو بەناو لە كوردستاندا دەكرێ، بەڵام قورسایی سیاسی بەگوێرەی كورسیی پارلەمانی و ژمارەی دەنگەكان نییە، بەڵكە هۆكاری دیكەی بڕیاردەر هەن. بە كورتی ئێرە نیمچە دەوڵەتێكی دانپیانراوی دیفاكتۆیە، بەڵام دامەزراوەو دەزگەی بەكار هەڵیناسوڕێنێ. لە سەرەوە حكوومەتێكی یەكگرتوو، لە بنەوەش دوو...لەگەڵ ئەوەشدا شەڕی گەورەترین رێكخراوی تیرۆریستی لە دنیادا دەكا. ئەوەش پارادۆكسەكەیە! ئەگەر قسە بێتە سەر بنەما ئابوورییەكەی ئەو سیستەمە، دیسان ناخرێتە قاڵبێكی دیاریكراوەوە. تۆ سەیركە هەرێمێكی (٥) ملیۆنی، نزیكەی (١.٤٠٠.٠٠٠) كەس مووچەو نیوەمووچەو چارەكە مووچەو هاوكاری لە حكوومەت وەردەگرێ. ئەوە لە چ سیستەمێكی كاربگێڕی جێگەی دەبێتەوە؟ بوونی دەیان راوێژكار و بەڕێوەبەری گشتیی و بەڕێوەبەری ناحیەو...ی («معمم» واتە بێ كار و بێ بەڕێوەبەرایەتی، زاراوەی «معمم» زاراوەیەكی سەیری داهێنراوی كوردە) دەبێ لە چ سیستەمێكدا هەبێ؟ ئەوە یەك تەفسیر هەڵدەگرێ، كە ئابووریی ئەو هەرێمە، ئابوورییەكی (رەیعی)ی پشتبەستوو بە داهاتی نەوت كە بەمشێوەیە داهاتەكەی دابەش كراوەو دەكرێ. تۆ لەوە گەڕێ كە چەندە ئەو دابەشكردنە عادیلانە یان ناعادیلانە بووە. بەداخەوە، لەم وڵاتەی ئێمەدا، ئاماری راست و دروستت دەست ناكەوێ تا بزانی: رێژەی بێكاری چەندە؟ رێژەی هەڵامسان چەندە؟ داهاتی ساڵانەی تاكەكەس چەندە؟ رێژەی ئەوانەی لە خوار خەتی هەژارییەوەن چەندە؟ چ رێژەیەكی داهاتی نیشتمانی، بەدەست چەندی دانیشتوانەوەیە؟ كۆی گشتی داهاتی نیشتمانی چەندە؟ بەشداری كەرتەكانی وەك كشتوكاڵ و پیشەسازی و ئاژەڵداری و. چەندە؟ بۆیە هەر حوكمێك بدەی، لەوانەیە سەرچیغ بچێ! گوایا سیاسەتی بازاری ئازاد پێڕەو دەكرێ، لێ لەراستیدا سیاسەتی بازاڕی بەرهەڵدا كراو و ناهاوسەنگە: بێ كۆنترۆڵی جۆری و بێ پلان. لەتەك بوونی جۆرێ لە سیاسەتی پاوانكردن لە هەندێ بواری گرنگدا (لەوانە هێنانی دەرمان و....). كەس ناتوانێ نكووڵی لە جۆرێ لە بوژانەوەو پێشكەوتن لە بواری ئابووریدا بكا بەتایبەتی لە ماوەی نێوان ٢٠٠٣- ٢٠١٣دا. ئاخر لەو ماوەیەدا، زێتر لە (١٠٠) ملیار دۆلار لە بەغداوە رژایە ناوكوردستان. لەتەك بوونی قانوونێكی (وەبەرهێنان) كە زێتر لە بواری (عەقارات)دا خۆی نیشانداوە، بە سەدان ملیاردێرو ملیونێر (هەڵبەت بە دۆلار) لە ماوەیەكی كەمداو بەسوودوەرگرتن لە دەسەڵاتی لێ كەوتەوە. لە هەمانكاتدا، بەشێكی ئەو پارە زۆرە، وەك گوتم (لە رێگەی دابەشكردنی داهاتی نەوتەوە) بەبەر چینەكانی ناوەڕاست و خوار ئەوانیشەوە كەوت و ئاستی بژێو و گوزەرانیان بەرزبووەوە. بەڵام لە سایەی ئەم قەیرانە ئابوورییەی ئێستەدا، خەریكە (استقگاب)ی كۆمەڵایەتیی نوێ دەردەكەوێ: توێژێكی مشەخۆرو بیرۆكراتی خۆشژیوی بەژمارە كەم لە لایەك و، خەڵكێكی زۆری ئاست نزمی گوزەران و ژیان لە لایەكی دیكەوە. ئاسەوارەكانی ئەم رێزبەندییە لە ئایندەدا زێتر خۆیان دەنوێنن، ئەگەر دەست بە ریفۆرمی جیددی لە وڵاتدا نەكرێ. ئەم سیستەمە، هەندێ دیاردەی تاقەتبڕ و خۆرەی كۆمەڵگەی لەگەڵە خۆیدا هێناوە: وەك گەندەڵی...كە بووەتە ئافاتێكی كوشندە. پایەكانی دیكەی ئابووری وەك كشتوكاڵ و ئاژەڵداری و گەشتوگوزارو پیشەسازی لەچاو بواری نەوت، شتێكی ئەوتۆ نەبوون و نیین. بودجەی هەرێمی كوردستان لەنێوان ساڵەكانی ٢٠٠٩- ٢٠١٣دا، (٩٥%)ی لە داهاتی نەوت وەدەستدەهات. دەوجا حیسابی خۆت بكە. پ2/كورد چی بكات بۆ ئەوەی قۆناغی دوای شكستهێنانی چەكدارانی داعش بە قازانجی مافە نیشتمانی‌و نەتەوەییەكانی خۆی ببات؟ و. ئەگەر بە حیسابی داعش بێ، كە دەگوترێ كورد، هەم باشوورو هەم رۆژئاڤاش دەگرێتەوە. چونكە لەم دوو بەشەی كوردستاندا، كورد سەردەستەی بەرەنگاربوونەوەی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) بووە و بە خوێنی هەزاران شەهیدو بریندار پاشەكشەیان بەو رێكخراوە تیرۆریستییە كردووە. كورد لەمڕووەوە، ناوبانگێكی جیهانیی دەركردووە. كورد، هەم لێرەو هەم لە رۆژئاڤا، خەسڵەتێكی مەدەنی (تۆ بڵێ عەلمانی یان نیمچە عەلمانی) بە نیزامی خۆبەڕێوەبردنەكەیەوە دیارە و جۆرێ لە بەیەكەوە هەڵكردنی نەتەوایەتی و ئایینی برەو پێداوە كە هاوسۆزی و پشتیوانیی نێودەوڵەتی لەگەڵ دۆزەكەیدا بۆ فەراهەمكردووە. ئەگەر ئێمە بە دیاریكراوی تەكەز بكەینە سەر باشووری كوردستان، چ ئاسۆیەك لەبەردەم گەلی كوردستان كراوەتەوە، یان چ دەرفەتێكی بۆ هەڵكەوتووە یان هەڵدەكەوێ و چ ئاریشەو گرفتێكیشی هەیە یان بۆ دروست دەبێ؟ كورد دەبێ خۆی ساغ بكاتەوە كە بە چ ئاقارێكدا بكەوێ؛ بەرەو سەربەخۆیی تەواو، یان مانەوە لەناو عێراقدا و درێژەدان بە وەزعی ئارا. ئەوە دووڕییانەكەیە. بەو مانایە دەبێ بەرچاوی سەركردایەتیی سیاسیی كوردستان روون بێ كە بە دیاریكراوی چ ئامانجێكی ستراتیجی لەپێشە خۆی داناوەو كاری بۆ دەكا؟ لەمڕووەوە كورد یەكدەست نییە. گرفت و كێشەی ناوخۆمان هەن و لەسەر ئەم پرسە یەكلا نەبووینەتەوە. هیوادارم حزبە سەرەكییەكان، لەسەر ئەم پرسە یەكلا ببنەوە لەم دووڕییانە مێژووییەدا. بە بڕوای خۆم پێویستە لەسەر چەند ئاستێك كار بكرێ: ١. ئاستی ناوخۆی كوردستان: بە مانای یەكلابوونەوەو پێكهاتنەوەی نیشتمانی و بەگەڕخستنەوەی دامودەزگا دەستووری و قانوونییەكانی كوردستان و هێنانەوەی پرۆسەی سیاسی بۆ سەر سكەی راستی خۆی بەتایبەتی پارلەمانی كوردستان و هەوڵدان بۆ سووككردنی باری گرانی ئابووری و دارایی خەڵكی كوردستان...دروستكردنی كۆمیسیۆنێك لەسەر ئاستی باڵا بۆ وتووێژ لەگەڵ بەغدا، لەگەڵ وڵاتانی دەوروبەر، لەگەڵ ناوەندە گرنگەكانی دنیا. ئەمەش لە رێگەی قانوونێكەوە كە لە پارلەمان دەربچێ. بەو مانایەی لە لایەن پارلەمانەوە، رێگەی پێ درابێ. ٢. ئاستی ناوخۆی عێراق: ئەو كۆمیسیۆنەی لەسەرێ باسكرا، بەپشتبەستن بەو سیاسەت و دەسەڵات و تەفویزەی لە خاڵی یەكەمدا قامكی بۆ راكێشراوە، بكەویتە گفتوگۆ لەگەڵ بەغدا، جا چ بۆ دیتنەوەی رێگەچارەی كێشەو ئاریشە هەڵواسراوە هەنووكەییەكان بێ، چ بۆ كێشە چارەنووسسازەكان بێ لەبابەتی؛ مافی چارەی خۆنووسین و دەوڵەتی سەربەخۆی كوردستانەوە. ٣. ئاستی وڵاتانی دەوروبەر: هەرێمی كوردستان پێویستی بەوە هەیە، دراوسێیەكانی تێبگەیەنێ كە ئەو مەترسی نییە بۆ سەر ئاشتی و تەناهیی ناوچەكەو بەرژەوەندییەكانیان. ٤. ئاستی دنیای دەرەوەو UN: هەقە كار لەسەر UN و دەوڵەتە هەمیشە ئەندامەكانی ئەنجوومەنی ئاسایش بكرێ كە (بڕیاری لكاندنی كوردستانی باشوور- ویلایەتی موسڵ- لە ١٦ی ١٢ی ١٩٢٥دا، لەلایەن كۆمەڵەی گەلانەوە بە دەوڵەتی تازەدامەزراوی عێراق، بڕیارێكی نارەوای دوور لە خواست و ویستی دانیشتوانی ئەو ویلایەتە بووەو لە ماوەی ٩٠ ساڵی رابردوودا، سەقامگیری و تەناهی بۆ گەلانی ناوچەكە پێ نەبووە بێ لە كوشتوبڕو كارەساتی مرۆیی) و وا دەخوازرێ كە (كوردستانی باشوور وەك هەرێمێك كە مافی چارەی خۆنووسینی دەرەكی، هەبێ) چاوی لێ بكرێ و لەمبارەوە بڕیارێكی نێودەوڵەتی بۆ دەربچێ و ستاتۆیەكەی لە رێگەی (ریفراندەم)ێكەوە ساغ بكرێتەوە لەژێر سەرپەرشتی نەتەوە یەكگرتووەكاندا

رێگای كوردستان: قەیرانێكی قووڵی ئابووری هەرێمی كوردستانی گرتۆتەوە‌و حكومەت‌و لایەنی پەیوەنداریش باس لە چاكسازی‌و رووبەڕووبوونەوەی ئەو قەیرانە دەكەن، ئایا دەكرێت هیواو ئومێدێك لەسەر ئەو چاكسازییانە هەڵبهێنجرێت؟

ئاسۆ كەریم: دنیا بە ئومێد خوراوە. چار نییە دەبێ ریفۆرم بكرێ. لەهەمانكاتدا بەگوێرەی فاكتەكان، ناشێ چاومان لەوە بێ ریفۆرمی رادیكاڵ و ریشەیی و خێرا بكرێ، بەڵكە دەبێ كار بۆ ریفۆرمی هەنگاو بە هەنگاو و بەرە بەرە بكرێ و لەمبارەشەوە دروشمی واقیعی و كردەنی بخرێتە روو، نەك قسەی گەورەی بێ كردار كە خەڵك زێتر بێ ئومێدو بێ متمانە دەكا. ئەوەش پێویستی بە پلان و خویندنەوەیەكی راستی تەرازووی هێزە سیاسی و كۆمەڵایەتییەكان هەیە. بەتەنێ چاكسازی بە حكوومەت ناكرێ، یان بە باڵێكی ناو حكوومەت، یان بە حزبێك و بە دووان، بەڵكە و هەقە زۆرینەی خەڵك و لایەنەكان بەشداری تێدا بكەن و پشتی بگرن. ئەگەر ئەو چاكسازییە نەكرێ، وەك دەڵێن، «ئاخیرە باخ». بەكورتی نابێ بۆ دواوە بگەڕێینەوە.

 

دیمانە: رابەر مەغدید

 

+لەشولاری جوان جێگەی سەرنجە، تۆ چۆن دەتوانی ئەو سەرنجانەلەنێو نمایشی جلوبەرگدا بۆ خۆت راكێشی؟

-لەشولاری رێك گرنگترینە بۆ ئێمەی مۆدێل لەبەر ئەوەی دەبێت بەجوانترین شێوە دەربكەوین ئەگەر نا ناتوانین بەلەشولاری نارێك نمایش بكەین.

+ئەو ستایلەی بەرێزتان لەلای ئێمە زۆر نوێیە ،هیچ پەیمانگا یان قوتابخانەیەكی تایبەت مەندت تەواو كردووە؟

-نەخێر لەهیچ شوێنێكی تایبەت بە بوارەكەم نەمخوێندوە لەبە رئەوەی لەوڵاتی ئێمە گرنگی بەو بوارە نەدراوەو شوێنێكی وامان نییە.

+كلتوری ئێمە نەبۆتە رێگر لەبەردەمتان؟

-بێگومان بەهۆی كلتورمانەوە رێگریەكان زۆرن ئەوەش بوەتە هۆی ئەوەی نەتوانین وەك مۆدێلانی وڵاتانی دیكە كار بكەین ئەگەر چەند خاوەن تواناو بۆچونی كاركردنی جوان بین.

+كێَن ئەوانەی هاندەرتن بۆ نمایشی جلوبەرگ؟

-ئەوەی هاندەرمە تواناو حەزی خۆمە بۆ بەردەوام بوونم

+پیشەیە یان حەز؟

-لە وڵاتی ئێمە هونەرو وەرزش وفاشیون نەبونەتە پیشە تەنها خزمەتكردنێكە وە تواناو حەزە بۆ ئەو كارە هیوادارم ئێمەش بتوانین وەك پیشە بەكاری بهێنین.

+دەخوازی لە ئایندەدا فاشیون ببێتە دیاردە لە كوردەواریدا؟

-هیوام وایە كە فاشیونش ئیتر ببێتە بەشێكی گرنگ وەك بوارەكانی تر ئێمەش هیچمان لەوڵاتانی تر كەمتر نیە كە خاوەن براندو فاشنی تایبەت بەخۆیانن.

دیدار: هێرش مەغدید

ماوەی سێ ساڵە خەڵكی هەرێمی كوردستانء چینء توێژەكان بە گشتیء مامۆستایان لەو نێوەندەشدا بەتایبەت، لە بارودۆخێكی ئێجگار نالەبارء ناهەمواردا گوزەردەكەن، خراپی باری ئابووریء كاریگەری لەسەر ئەدای مامۆستا لە زانكۆدا وەك دەوترێت نیشانەكانی بەدیاركەوتوون، بۆ ئەوەی ئێمە لە نزیكەوە بە وردی لەم رەوشە بڕوانین چەند مامۆستایاكی زانكۆمان هێناوەتە ئاخاوتن، لەنێویشیاندا چەند پرسیارێكمان ئاراستەی بەڕێز مامۆستا (ئەردەلان لەتیف) مامۆستا زانكۆی كردووە ئەویش بە سوپاسەوە بەم شێوەیە وەڵامی داینەوە:

رێگای كوردستان: خراپی باری ئابووری تا چەند كاریگەری لەسەر ئەدای مامۆستا كردووە لە زانكۆدا؟ 

ئەردەلان لەتیف: كاریگەری قەیرانی دارایی لە هەرێمی كوردستان لەسەر تەواوی كایەكانی ژیان و زۆرینەی هاونیشتمانیان بەشێوەیەكی نەگەتیڤ هەیە و تا دێت كاریگەریەكە زیاتر دەبێ. بەتایبەت لەسەر موچەخۆران و مامۆستایان . مامۆستایانی زانكۆش بەهەمان شێوە كەوتونەتە ژێركاریگەری ئەو دۆخە ئابووریە سەختەوە. بەجۆرێك كە ڕەنگیداوەتەوە لەسەر بژێوی ژیانی خێزانی و كەسی م.زانكۆ ئەمەش ڕاستەوخۆ كاری لە ئەركی پیشەییان كردووە. مامۆستا كە گرفت لە بژێوی ژیان و بەردەستبوونی پێداویستییە بنەڕەتییەكانی ژیانی هەبێ، چۆن بتوانێ بەدوای سەرچاوەی زانستی بگەڕێ بەمەبەستی ئامادەكردنی وانە و لێتوێژینەوەی زانستی! مامۆستا ئەگەر ئەرخەیان نەبێ لە بژێوی ژیان و بەردەستبوونی پێداویستییەكانی، بەدڵنیاییەوە ناتوانێ ئاسان ڕاببێ و كارە پیشەیەكەی وە پێویستە بەجێ بێنێ. مووچەخۆران بەگشتی و مامۆستایانی زانكۆش لەناویاندا لە بەرامبەر كار و فەرمانبەریەتییەكەیان بەپێی عەقدێك موچەێكی دیاریكراو وەردەگرن، بەڵام ئێستا حكومەت خۆی پیشێلی ئەو عقدەی كردوە بەشێوەێكی نایاسایی و بێ ڕەچاوكردنی هیچ پڕەنسیپێكی مافی مرۆڤ و بەهای كۆمەڵایەتی، ڕێژەی ٧٠٪ی موچەی موچەخۆرانی بەناوی پاشەكەوتەوە بڕیوە لەكاتێكدا ئێمە لە وڵاتێكی دەوڵەمەندی خاوەن داهاتی زۆر دەژین. جگە لە كاریگەری دارایی و بژێوی، ئەو دۆخە خراپە ئابووریەی دروستكراوە كاریگەری دەروونیشی لەسەر مامۆستایان دروستكردووە. بەجۆرێك كە متمانەیان بە دەسەڵاتی سیاسی و ئیداری حكومەتی هەرێم زۆر لاواز بوە، چونكە بێباكی حكومەت هێندە دووبارە بۆتەوە ئیتر خەڵكی گەشتۆتە ئەو باوەڕەی لەم هەرێمە ئاسۆێك بۆ باشتربوونی ئەم دۆخە ئاستەم بێت تا ئیدارەدانی وڵات لەژێر دەستی حزب بێ لەجیاتی بوونی دامەزراوەیی یاسایی و هەڵبژێردراو كە تەعبیرە لە خەڵك.

رێگای كوردستان: چی بكرێت بۆ ئەوەی بتوانین قوتابیان لەو نێوەندەدا زەرەرمەند نەبن؟ 

ئەردەلان لەتیف: چی بكرێت؟ چی بكەین؟ چمان پێ دەكرێ؟ ئەو پرسیارە و چەندین پرسیاری تر لە كەڵكەڵەی زۆرینەمان دایە، لێ ئایا وەڵام لە ئاستی پێویستدایە؟ من پێموایە ئەگەر چارەسەری بەپەلە بۆ ئەم دۆخە نەخوازراوانەی هەرێمی كوردستان نەكرێت لەڕووی ئابووری و دارایی و سیاسییەوە، زەحمەتە بتوانین هیچ شتێكی وا بكرێ كە كاریگەری ئەو قەیرانانە لەسەر داهاتوی نەوەكانمان و قوتابیان بەگشتی ڕەنگنەداتەوە. ئێستا لە چەندی شار و ناوچەی هەرێمی كوردستان دەرگای قوتابخانەكان داخراوە، لە نیوەكەی تریش ڕاستە دەرگای زانكۆ و قوتابخانەكان كراوەتەوە. بەڵام تەنها كراوەتەوە! بێ گوێدانە كوالیتی زانستی و ڕەچاوكردنی بنەماكانی بەڕێوەبردن. پێموایە زەرەرمەند نەبونی قوتابیان بەوە كەم نابێتەوە كە دەرگای قوتابخانەكان بكرێتەوە و ڕۆژانە منداڵ لە ماڵ بۆ چەند سعاتێك بێتە قوتابخانە و بگەڕێتەوە! ئەمە ئەگەر كاریگەریەكە زیاتر نەكا كەمتری ناكا. چونكە لە داهاتوو دەبینین ئەو قوتابیەی قۆناغێكی خوێندنی لەوەها دۆخێكی ناجێگیری دارایی و ئابووری بڕیوە، بەهەمان شێوە دەرچوونی ئەویش لەژێر كاریگەری هەمان ئەو قەیرانانە دایە كە زیاتریشە. چون لە قوتابخانە قەیرانی زانستیش زیادبووە لەبەر ناهەمواری دۆخی مامۆستا. نمونە بۆ ئەمە، ساڵانی ڕاپەڕینی ١٩٩١ و شەڕی ناوەخۆیە. كە پڕۆسەی خوێندن بەجۆرێك بێ ئەرزش ببوو كاریگەرییەكەی لە ئیستادا دەبینین كە قوتابیانی ئەوكات ئێستا بەڕێوەبەرانی وڵات و قوتابخانە و زانكۆكانن! بێ كوالێتی و لاوازی پێگەیاندنیان چۆن ڕەنگیداوەتەوە بەسەر ئەو شوێنانەی بەڕێوەیدەبن یا كاری تێدا دەكەن. بەبۆچوونی من ئەگەر حكومەتی هەرێمی كوردستان لەم ساڵدا دەستبۆ چارەسەركردنی ئەو هەموو قەیرانە بەدوایەكدا هاتوانە نەبات، ئێمە تووشی كێشەیەكی زۆر گەورە دەبینەوە لە ڕووی كلتوری و كۆمەڵاییەتەوە. لەبەر ئەوەی كاریگەری ئەو قەیرانانە لەسەر قوتابیان و نەوەی داهاتوو بەجۆرێك دەبێ كە كاریگەری دەبێ لەسەر ئاستی ڕەفتاری كۆمەڵایەتیان.