ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

 بەهار عەلی:سوکایەتیکردن بە ژنان دەرخەرى ترسێکى گەورەی کۆنەپارێزەکانە

لەم دیمانەیەدا بەهار عەلى چالاکى بوارى مافەکانى ئافرەتان، باس لە گرنگى کارى هاوبەش بۆ ڕووبەڕووبوونەوەى ئەو هێرش و پەلامارانە دەکات کە لەماوەى ڕابردوودا کرانە سەر ژنان و هۆکارەکانى پشت ئەو هێرشانەش ڕوون دەکاتەوە، هاوکات جەخت لە وەش دەکاتەوە کە ژنان لەپیناوى هێنانەدى یەکسانى جێندەرى و دادپەروەرى کۆمەڵایەتى بەردەوام دەبن.

ئاودێر-ڕێگای کوردستان

هۆکارى ئەو سوکایەتییە چییە لەلایەن چەند مامۆستایەکى ئاینییەوە دەکرێتە سەر ژنان؟

-هۆکارى سەرەکى سوکایەتییکردنەکە ئەو دەستکەوتانەیە کە بزووتنەوەى ژنان لەماوەى ساڵانى ڕابردوودا بەدەستى هێناوە، ئەگەر بە چاوێکى وردبینانەوە سەیرى بکەین، دەبینین کە ژنان لە ناوەندى بڕیاردا جێگەی خۆیان کردووەتەوە، جا لە پەرلەمان بێت، یاخود وەزارەتەکان و لەناو هێزە سیاسییەکان، ڕاستە ئەمە بەپێى پێویست و تموحی ژنان نییە، بەڵام ئەنجامى ئەو تێکۆشانەی لەماوەى سی ساڵى ڕابردوودا کراوە ئەنجامەکەى دەرکەوتووە، لەپاڵ ئەمەدا هۆشیاربوونەوەى ژنان لەکۆمەڵگەدا لە ڕێگەى قبوڵنەکردنى توندوتیژییەوە بەشێوەیەک لەکاتى بوونى هەر توندوتیژییەکدا ژن دەچێت شکات دەکات لە دامەزراوە فەرمییەکان، ڕوودەکاتە ڕێکخراوەکان، قبوڵ ناکات مێردەکەى ژنى دووەمى بەسەردا بێنێت، ئەگەر مێردەکەى بەردەوام بێت لەسەر سوکایەتیپێکردن داواى جیابوونەوە دەکات، ئەمانە ئاماژەن بەوەى کە ئەو کارانەى بزووتنەوەى فیمینیستى کردوویەتى جێگە دەستى دیارە، ئەم گۆڕانکارییانە کەوا خەریکە بەرهەمەکەى دەردەکەوێت، لایەنى بەرانبەر کە عەقڵیەتێکى دواکەتوو و پیاوسالارى و توند و ڕەقە ئەمەى قبوڵ نییە، چونکە پێی وایە دەسەڵاتە توندەکەى ئەو دەکەوێتە مەترسییەوە، بۆیە ئەو شێوازی سوکایەتێپیکردنە لەڕێگەى پیاوانى ئاینى و کۆنەپارێزەکانەوە، هەندێک جاریش لە ڕێگەى ژنان خۆیانەوە دەستى پێکردووە، ئەم هێرش و سوکایەتییە تەنیا ژنانى نەگرتووەتەوە تەنانەت سوکایەتى بەو کەسانەش دەکەن کە ڕێگە دەدەن ژنەکانیان، یان کچەکانیان بچنە دەرەوە و جلى غەیرە موحاجەبە بپۆشن، بۆیە بە بۆچوونى من سوکایەتییەکە دەرخەرى ئەو ترسە گەورەیەیە کە لەو جۆرە کەسانە نیشتووە.

-ئەم جۆرە لە سوکایەتیکردن بووەتە هۆی پاشەکشێ بە ژنان و چالاکان؟

پێچەوانەکەى بەتەواوى ڕاستە، لەوەتەى بزووتنەوەى فیمینستى لە کوردستاندا هەیە لەماوەى سی ساڵى ڕابردوودا چالاکانى ژنان و ئەوانەى لەو پرسەدا کار دەکەن هێندەی ئێستا یەکگرتوو نەبوون، چەندین گرووپی جۆراو جۆر دروست بوون کە کار و چالاکى هاوبەشمان هەیە، ئەو هەڵمەتە ناڕەوا و ناشیرینەى کە کرایە سەرمان بووە هۆى دروستبوونى ڕۆحێکى گەورەى دیکە کە پێویستە وامان لێ بکات کارى جدی تر بکەین بەشێوەیەک هەڵگرى گۆڕانکارى کۆمەڵایەتى بێت.

-لەگەڵ ڕۆژى جیهانى ئافرەتان، دۆخى ژنانى هەرێمى کوردستان لە چ ئاستێکدایە، بەراورد بە خەباتى دوو دەیەی ڕابردوو؟

هەڵبەتە خەباتى ژنان لە دوو دەیەى ڕابردوودا جیاواز بووە، هەر وڵات و ناوچەیەک تایبەتمەندى خۆى هەبووە و بەپێى دۆخى وڵاتەکان خەباتەکان گۆڕانکارییان بەسەردا هاتووە، بەر لە ڕاپەرینی هاووڵاتییانى هەرێمى کوردستان بارودۆخێکى دیکتاتۆرى خراپ لە عێراقدا هەبووە، ئەم دۆخە هەرێمى کوردستانیشی گرتووە، لە ساڵانى حەفتاکاندا هەندێک ڕێکخراوى سەربە حزبەکان هەبوون بۆ نموونە کۆمەڵەى ئافرەتان، یان یەکێتى ئافرەتان کە بەشێوەى نهێنى کاریان کردووە و یادی هەشتى مارسیان کردووەتەوە، هەندێک جاریش لە ئاستێکى زۆر بەرتەسکدا بە ئاشکرا کاریان کردووە، بەڵام لەماوەى سی ساڵى ڕابردوودا ئەنجامەکان زۆر گەورەتر دیارن، لەگەڵ هەموو کەموکورتییەکاندا لەدواى ڕاپەڕینەوە زەمینەیەک هەبووە کە ڕێکخراوەکانى ژنان بە ئاشکرا کارەکانیان تێدا ئەنجام داوە، هەرچەندە بە هەڵبەز و دابەزی جیاوازدا ڕۆیشتووە، لە ماوەیەکى زەمەنى دیاریکراودا پشتگیرییەکى فراوانى نێودەوڵەتى هەبوو بۆ ڕێکخراوەکان و کۆمەڵگەى مەدەنى بەمەبەستى پێشخستنى بزووتنەوەى فیمینیستى لەلایەن ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکانەوە هەبووە، تەنانەت حکوومەتى هەرێمى کوردستانیش لە ماوەیەکى دیاریکراودا لە ڕووى داراییەوە پشتگیری ڕێکخراوەکانى کردووە کە ئەمانەش هۆکار بوون تەکانێکى گەورە بە بزووتنەوەکە بدرێت.

-نزیکەى 150 ساڵ بەسەر ڕووداوى 8ی مارسدا تێدەپەڕێت، لەم یادەدا پێویستە چی بکرێت؟

پێویستە زیاتر هاوکارى و هەماهەنگى لەنێوان چالاکانى بوارى مافەکانى ژنان و سەرجەم مرۆڤدۆستاندا هەبێت، نەفەسمان درێژ بێت لەپیناوى هێنانەدى یەکسانى جێندەرى و دادپەروەرى کۆمەڵایەتى، تاکە ڕێگەماشمان بۆ بەدیهێنانى ئەم ئامانجە، بەردەوامى کارکردنمانە.

دیدارو چاوپێكەوتنەكان