ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

بەشی دووەم

حیزب وه سیله ی ڕێكخستنی پته وو یه ك بڕوای پڕۆلیتاریایه، وه سیله ی به ده سه ڵات گه یشتنی پڕۆلیتاریایه، وه سیله ی ووشیاری سیاسی پڕۆلیتاریایه. هه روه ها حیزب ڕابه رایه تی جووڵانه وه ی عه فه ویانه ی كرێكاران ده كات و شێوه ی ڕێكخستنێكی به دیسپلینی پێ ده دات و ئاسۆی ڕۆشن ئه خاته به رده م په رچه می ئه م جووڵانه وه یه. حیزب كار له هه موو ناوه نده كاندا ئه بێت بكات بۆ ئه وه ی ستراتیژی خۆی به رجه سته بكاته و عه مه لی بكاته وه، حیزب ڕێكخستنی سیاسیانه ی پڕۆلیتاریایه كه داواكاری سیاسی تیادا به رز ئه بێته وه و به یه ك جه سته و یه ك ده نگ و یه ك بڕوا به ڕووی كۆمه ڵیدا ئه كاته وه.

كاتێك حیزب ئه بێته حیزبێكی كۆمۆنیستی بۆ پڕۆلیتاریا كه هه ڵگری ستراتیژو ئامانجی مێژوویی پڕۆلیتاریا بێت. یان زیاتر كاركردن بۆ به ده ست هێنانی ئه و په یامه مێژوویی یه كه پڕۆلیتاریا له سه رشانی یه تی به نه تیجه ی بگه یه نێت. ئه ویش به ده ست هێنانی ده وری جیهانی پڕۆلیتاریایه له كۆتی كرێ گرته یی.مه نسوری حیكمه ت له سه ر به كرێكاربوونی حیزب ئاوا باس لێ ده كات,

ده ڵێت: (( ئێمه ئه م سونه ته ی خه باتی دژی كۆمۆنیستی ڕه ت ده كه ینه وه، وه ئه وه كه ئه و ته یفه به ئیكۆنۆمیزم تاوانبارمان ده كه ن به ڵگه یه ك ده زانین كه نیشانده ری ئه و ڕاستییه یه كه حیزبی كۆمۆنیستی ئێران ڕووی چینی كرێكاره و سه ر به و چینه یه."سیاسه تی ڕێكخستنمان له نێو كرێكاراندا" ل٤ )).ئه گه ر سه ندیكایه ك ببینین له ڕووی ئه ندامیێتی یه وه زۆرینی ئه ندامانی ئه و سه ندیكایانه كرێكارانی ڕشته جیاجیاكانی ناو كۆمه ڵن. به ڵام ئه م سه ندیكایانه سه ربه ڕه ووت و ئایدیۆلۆژیه تی بۆرژوازین. كه واته هه ربه ئه ندام بوونی كرێكار له حیزبدا نابێته ئه وه ی كه حیزب ڕووی واقعی خۆی له نێو كرێكاراندایه. هه روه ها نموونه له سه ر ئه حزابه جیاجیاكانی بۆرژوازی بهێنینه وه لێره و له جیهاندا زۆرانێك له كرێكاران ئه ندام گیری حیزبه كانن كاری هه ڵسووڕاوانه شی تێدا ده كه ن. له گه ڵ ئه وه شدا ئه م كارانه كاری دژ به حه قیقه تی سیاسی بوونی خۆیه وه یه تی. هه ر له بۆچوونه كانی مه نسوره وه پلیمك بكه ین ئه وا ده گه ینه ئه و نه تیجه یه ی كه ئه م جۆره حیزبانه ی به ناوه ڕۆك سه ندیكان حیزبی سیاسی كۆمۆنیستی پڕۆلیتاریانین,، به ڵكو حیزبی بۆرژوازین. ئه و بۆچوونه ی مه نسوری حیكمه ت له پڕۆلیتاریالیزمێكی درۆزنانه به ولاوه هیچی ترنی یه. كه واته هه ربه ئه ندام بوون له و جۆره حیزبه ی كه ئه بێته حیزبی ئیسڵاحات، كارێك كه تیایدا بۆ پڕۆلیتاریا مه وجوودبێت كاری مه نهه جی بۆرژوازی یه. سه ندیكایه كیش سه ر به چینی كرێكاره، به ڵام داواكاری بۆرژوازیانه ی تیادا ده برێت به ڕێوه. كه حیزب سه ربه و چینه ده بێت یان نابێت، مه نهه جی سیاسی و به رنامه ی و پراكتیكی ئه و حیزبه ده ست نیشانی واقعی سه ربه چینه كانی ده كات. كاتێك كه حیزب میحوه ری سه ره كی هه ڵسووڕانی خه باتی ئابووری ئه بێت ئیتر حیزب ئه بێت به حیزب له پێناو ڕیفۆرمدا.

مه نسوری حیكمه ت له به شێكی نووسینه كانی دا ئه ڵێت: (( ئه و جه ره یانه ی وا ئیدیعای كۆمۆنیزم ده كات. ئه گه ر نه توانێ له نێو دڵی خه باتی ئابووری دا جێگای خۆی بكاته وه ئه و جه ره یانه ی نه توانێ پێشڕه وانی خه باتی كرێكاران بگرێته به ر ئه و جه ره یانه ی نه توانێ له م مه یدانه ی خه باتدا ڕێگا كه ره وه و ڕێكخه رو ڕابه ربێ هه رگیز ناتوانێ جه ره یانێكی كرێكاری بێ. كۆمۆنیزمی كرێكاری له ئێران و حیزبی كۆمۆنیست به تایبه ت ده بێ خه باتی ئابووری بكه ن به میحوه رێكی سه ره كی ی هه ڵسوڕانی خۆیان."سیاسه تی ڕێكخستنمان له نێو كرێكاراندا" ل٤ )).

له م به شه ی سه ره وه دا بۆمان ده رده كه وێت كه مه نسوری حیكمه ت هه موو كارو هه ڵسوڕانی حیزبی كۆمۆنیست و حیزبی كۆمۆنیستی كرێكاری كه ئێستا بوونی هه یه هه موو جه ده ل و پلیمكه كانی حیزب كه هه بێ سه روه ڕ یه كێش و قه باره ی دیدێكی ئیكۆنۆمیستی به ولاوه هیچی تر نه بێت. ئه مه ش ته واو هاوتایه له گه ڵ ئه و بۆچوونه ی " برنشتین" دا كه ئه یویست حیزب بگۆڕێت له حیزبێك بۆ شۆڕشی كۆمه ڵایه تی بۆ حیزبێكی دیموكراتی بۆ ڕیفۆرمی كۆمه ڵایه تی كه لینین له " ماالعمل " دا زۆر به باشی و به ووردی لێی دواوه و خستوویه تی یه ژێر میكرۆسكۆبی بیروبۆچوونه كانیه وه لێره دا ئه وه ده رده كه وێت ئه و حیزبه ی كه مه نسوری حیكمه ت داوای ده كات و كاری تێدا ده كات. نامۆنابێت به بۆرژوازی و سه رمایه داران. چونكه حیزب خه باتی ئابووری پڕۆلیتاریا ناتوێنێته وه له بۆته ی حیزبی كۆمۆنیستدا، به ڵكو حیزبی كۆمۆنیست له بۆته ی خه باتی ئابووری پڕۆلیتاریادا ئه توێنێته وه. ئه مه ش وه ك كاری ڕابه رایه تی حیزبی كۆمۆنیست لای مه نسوری حیكمه ت و ڕێچكه و ڕێبازی سیاسیانه ی حیزب وه ك تیۆر و میتیۆد ئه كاته كاری ڕۆژانه ی پڕۆلیتاریا له به رامبه ر خه باتی ئابووری دا. نابێت حیزبی كۆمۆنیست دابه زێت بۆ كاری پیشه یی به ڵكو ئه بێت كاری پیشه یی سه ركه وێت بۆ ئاستی كاری حیزبی و سیاسی پڕۆلیتاریا. ئه بێت حیزب هه ڵسێت به كاری سیاسی زیندوو ئه ویش به هاندانی سیاسی زیندوو. واته ئه و سیاسه ته سائیده ی كه له كۆمه ڵدا هه یه به پێی ڤرفیه ته كه ی له به رامبه ری دا كاری سیاسی كۆمۆنیستی بكرێت...

هه روه ها كه مه نسور باس له وه ده كات كه ئه بێت حیزب پێشڕه وانی خه باتی ئابووری كرێكاران بگرێته به رو له هه مان كاتیشدا خه باتی ئابووری ئه كاته میحوه ری سه ره كی هه ڵسوڕانی حیزب. ئیتر به ته واوه تی ئه وه ده رده كه وێت كه مه نسوری حیكمه ت حیزب ده كاته سه ندیكایه ك یان وه ك سه ندیكایه ك كار و نه زه ری تێدا ئه برێته ڕێوه. به ڵام حیزبی كۆمۆنیست كاتێك پێشڕه وانی خه باتی ئابووری كرێكاران ئه گرێته به ر یه كه م كار، بۆ حیزب ئه وه یه كه ئه بێت ئه و ده زگا فیكریه ی كه ڕابه رایه تی كاروكرداری ده كات هه ڵبوه شێنێته وه له بۆچوونی ئیكۆنۆمیستانه یان ڕیفۆرمیستانه بۆ دیدێكی ڕه ووشتی واقعی و كردارێكی ئسووڵی كۆمۆنیستی. ئێمه ده مانه وێت ته یفی كرێكارانی كۆمۆنیست به مانا كۆمۆنیستیه كه ی زۆربێت. نه ك ته یفی كرێكارانی كۆمۆنیست بۆ ئاستی ئینسانی پیشه یی دابه زێنین كه وه ك نه قابه یه كی لێبێت. له هه موو حاڵه تێكی دا جمووجۆڵی حیزبی كۆمۆنیست نه بووه ته ڕێكخه رو ڕابه رو ڕێگاكه ره وه له خه باتی ئابووری دا. كه وه ك مه نسوری حیكمه ت باسی لێده كات. مۆدێلێكی كۆنی حیزبی بۆرژوازی یه و له سه رده مێكی تازه دا سه رهه ڵده ئه دات. ئه گه ر حیزب حیزبی كۆمۆنیست بێت و خواست و داواكانی له خواست و داوا مێژوویی یه كه ی پڕۆلیتاریا جیاوازنه بێت.

حیزب ده بێت له ناوخۆو ده ره وه ی حیزبدا ئه و ڕێچكه و ڕێگایانه تێك بشكێنێت كه له خواستێكی بۆرژوازی به ولاوه هیچی تری تێدانی یه بۆ پڕۆلیتاریا. خه باتی ئابووریش كه كرا به میحوه ری سه ره كی هه ڵسوڕانی حیزب ئه بێته یه كێك له و ڕێچكه بۆرژوازیانه ی كه له حیزبدا ڕێچكه به ستوو ده كرێت. ئه توانیت بڵێیت ئه و ڕێكخراوانه یان حیزبانه كه ئه م بۆچوونانه ی تێدابێت بڵێیت جه ره یانێكی كرێكاری بۆرژوازی یه، هه روه كو چۆن كۆمۆنیزمی كرێكاری له ئێران و عێراقدا سه روه ڕ ئیكۆنۆمیزمی كرێكاری یه. واته یه ك جووڵانه وه و یه ك دیدی وورده بۆرژوازی دیموكرات خوازه وه باشترین و به هێزترین ڕێكخستن بۆ پڕۆلیتاریا ڕێكخستنی حیزبی یه وه یان ڕێكخستنی سیاسیانه ی پڕۆلیتاریایه. چونكه پڕۆلیتاریا شه ڕی ووردو بچووكی نێوان پڕۆلیتاریا و خاوه نكار ئه باته یه ك ئاستی به رین و مێژوویی جووڵانه وه ی پڕۆلیتاریا له سه رده می سه رمایه داری دا. كێشه ی سیاسیانه ی حیزب كێشه یه كی قووڵه بۆ پڕۆلیتاریا له گه ڵ سه رمایه دار و نیزامه كه یدا. ( به ته ئكید مه به ستمحیزبێكی ته واو كۆمۆنیسته) نه ك به ناونیشان كۆمۆنیست.

لێره دا به شێك له و فۆڕمۆڵه ئیكۆنۆمیستانه ی مه نسوری حیكمه ت ئه خه مه ڕوو كه ده ڵێت: (( خه بات بۆ یه كگرتوو كردنی چینی كرێكارو لێك هه ڵپێكانی كرێكاران به هه ر شكڵ و شێوه یه ك ئیمكانی هه بێ. كه ڕێكخراوبوونی حیزبی ته نیا یه كێكه له و شكڵانه. به شێكی جیانه بووه وه ی كاری كۆمۆنیستی یه. مه رجێكی حه یاتی یه له ڕێكخستنی كۆمۆنیستی كرێكاراندا له لایه ن حیزبه وه، دابڕانێكی قه تعی یه له سكتاریزمی سووننه تی چه پی وورده بۆرژوازی له ئێران" سیاسه تی ڕێكخستنمان له نێو كرێكاراندا " ل٤-٥)).ئه بێت یه كگرتووكردنی ته واوه تی و لێك دانه بڕاوی پڕۆلیتاریا له چ جۆره ڕێكخستنێكدابێت؟ بێ گومان ته نها ڕێكخستنی حیزبی سیاسی پڕۆلیتاریا به هێزترین یه كگرتن دروست ده كات له نێوان پڕۆلیتاریادا. چونكه حیزب كه ئاسۆی ڕۆشنی كۆمۆنیستی هه ڵگرتبێت ئیتر له لای پڕۆلیتاریا ڕۆشنه كه كۆتایی هێنان به كۆتی جه ورو سته می نیزامی سه رمایه داری یه له سه ر پڕۆلیتاریا. ته نها به له ناوچوونی نیزامی سه رمایه داری به ده ست دێت.

به ڵام ڕێكخراوبوون له سه ندیكا یان له نه قابه دا یان یه كێتی یه كرێكاریی یه كاندا ڕێكخستنێكی پیشه یی له ڕشته جیاجیاكاندا. هه ر ڕێكخراوه و به ئاسۆی ڕشته كه ی خۆی كه ئه و سه ندیكایه یان نه قابه یان یه كێتی یه كرێكاریی یه ی تێدا دروست بووه واته ئاسۆكه ی كاتی و لێك پچڕاوه. وه پڕۆلیتاریا له میانه ی ئه م جۆره ڕێكخراوه پیشه ییانه دا ڕێكخستنێكی كاتی و به پێی داواكاریی یه كاتی یه كان ڕێكخراو ده بێت یان یه كگرتوو ده بێت. هه روه ها له ناوه ندی ئه م ڕێكخراوانه دا چه ند جۆری بڕواوبۆچوونی جیاوازی تێدایه، هه ربۆیه كاره كان له گه ڵ یه كتریدا به یه كگرتنێكی كاتی و پچڕ پچڕو بێ هێزه. كاتێك ئه م هه موو شتانه ئاوا ڕۆشن بێت. نابێت ده ست به رداری ئه وه بین كه كرێكاران ڕێكخستنی پیشه یی به ڕێكخستنی سیاسی حیزبی له قه ڵه م بده ن، یان بیكه نه كاری هه میشه یی و ڕۆژانه ی كاری سیاسی خۆیان.

((" هه ل په رسته كان و شۆڕشگێڕه كان" خۆیان ئه ده نه ده ستی كاره پیشه یی یه بڵاوه كانه وه و بڕوایان نی یه ڕزگاریان بێت له ده ستی و هه ست به ئه همیه تی كرداری یه كه می ئێمه یان نی یه" واته كۆمۆنیسته كان له حیزبی كۆمۆنیستدا و" كه توانای دواخستنی نیه" كه ئه ویش پێكهێنانی ڕێكخراوی شۆڕشگێڕانه كه توانای خه باتی سیاسی به هێزو نه گۆڕو به رده وام بێت." ماالعمل لینین- دارالتقدم- ص١٣٨" )).وه له مێژووی نیزامی سه رمایه داریدا پێش ئه وه ی كه حیزب هه بووبێت. ڕێكخراوی پیشه یی كرێكاران هه بووه. ئیتر یه كه م كاری كۆمۆنیستی بۆ پڕۆلیتاریا دامه زراندنی حیزبی سیاسی خۆی بووه. ئه گه ر حیزب یه كێك بێت له و ڕێكخستنانه و هه مان كاروكرداری هه بێت، ئیتر دامه زراندنی حیزب بۆخۆی كارێك ده بێت دوور له ئسوڵ كاری كۆمۆنیستی ده بێت. وه به پێچه وانه وه كاتێك ئه و ڕێكخراوه ووجوودی ده بێت و حیزب داده مه زرێت ئیتر گه ڕانه وه بۆی و دروست كردنیان دوور ده بێت له ئسوڵ كاری كۆمۆنیستی. به ڵكو حیزب كه دامه زرێنراوی ئه و ڕێكخراوه پیشه ییانه بن ده بێت حیزبی كۆمۆنیست نفوسی كۆمۆنیستی خۆی بباته ناو ئه و ڕێكخراوانه وه، وه له ناوه نده دا به پێی مه نهه ج و ستراتیژی خۆی كاره كانی خۆی به رجه سته ده كاته وه، وه سكتاریزمی حیزبی كه ئه بێته جیاكردنه وه ی به رژه وه ندی پڕۆلیتاریا و حیزب به وه هه ڵده وه شێته وه كه كاری سیاسی حیزبی تا چه ند كاری بۆ په یامه مێژوویی یه كه ی پڕۆلیتاریا كردووه. سكتاریزم به وه هه ڵناوه شێته وه كه ڕێكخراوی پیشه یی بۆ پڕۆلیتاریا دابمه زرێت به هه موو ناوه ڕۆكێكی بۆرژوازی خۆیه وه، یان شیعارات و بلات فۆڕمی و پلاكارتانی وورده بۆرژوازی یه وه. سكتاریزم ئه و تێڕوانینه یه كه كۆمۆنیزمی كرێكاری مه نسوری حیكمه ت ده ری ده بڕێت و كاری پێ ده كات.

حیزب ده كاته سه ندیكایه ك و سه ندیكایه ك به حیزب له قه ڵه م ده دات. ئه م ناوه ڕۆكی حیزبی یه ی مه نسوری حیكمه ت یه ك ناوه ڕۆكی وورده بۆرژوازی دیموكرات خوازه كه سكتاریزمی تیادا به رجه سته یه. چونكه ناوه ندی داواكاری وورده بۆرژوازی یه به ناوی داواكاری پڕۆلیتاریاوه. بۆ وورده بۆرژوازی ڕیفۆرم كاكڵه ی داواكاری یه كانی پڕۆلیتاریایه له نیزامی سه رمایه داری دا. كه ئه مه ش جیاوازبوونی به رژه وه ندی پڕۆلیتاریایه له گه ڵ حیزبدا. ئه م كاره سكتاریزم دروست ده كات له ناوه ندی حیزبدا. ئیتر دروست كردنی ڕێكخراوی پیشه یی نابێته شكاندنی به سته ڵه كی سكتاریزم له نێوه ندی حیزبدا. كه وه ك مه نسوری حیكمه ت كاری بۆ ده كات، به ڵكو به به رگاكردنی گیانی داخوازی وورده بۆرژوازی یه به گیان و كرداری پڕۆلیتاریادا به رته سك كردنه وه ی داخوازی یه گه وره و مێژوویی یه كه ی پڕۆلیتاریایه بۆ داخوازی ڕیفۆرمیستی، ئه مانه ن دروستكه ری گیانی سیكتاریزم له حیزبدا.

حیزب نابێت بدرێته ده ست ڕابه رایه تی عه مه لی كرێكاری، به ڵكو ڕابه رایه تی عه مه لی كرێكاری ئه بێت حیزب ڕێنوێنی ته واوه تیان بكات. له به ر ئه وه ی كه دیدی ڕابه رانی عه مه لی له زۆر حاڵه تی دا دیدێكی تریدیۆنیسته كه تریدیۆنیستێك بیكات. كارێك له ڕیفۆرم زیاتر هیچی تری لێ هه ڵناكڕێت. كه واته نابێت حیزب ته بدیل بێت به حیزبی ڕابه رایه تی عه مه لی، به ڵكو ئه بێت حیزب حیزبی ڕابه رانی عه مه لی كۆمۆنیستی بێت له ناو جه رگه ی كرێكاراندا.

دیدی مه نسوری حیكمه ت به سه ندیكا كردنی حیزبه له ڕێگه ی ئه و جۆره په یوه ست بوونه ی حیزب به كرێكاران. مه نسوری حیكمه ت ئه ڵێت: (( هه ڵسووڕان و حه ساسیه تی ئێمه له زه مینه ی خه باتی ئابووری دا، ده بێ زۆر له مه زیاترببێ. ئه م لایه نه یه كێك له خاڵه لاوازه سه ره كی یه كانه له كاری تا ئێستاماندا بووه دیسانیش نه ك به مانای ئه وه كه" ئه همیه تی" مه سه له ده رك نه كرابێ و ته ئكیدی له سه رنه كرابێ، به ڵكو به مانای ئه وه كه ده ورو جێگا و شوێنی حه یاتی و چاره نوس سازی ( ته ئكید هی مه نسوره) ئه م مه یدانی هه ڵسوڕانه له كرێكاری بوونه وه ی حیزبدا و له ته بدیل بوونی حیزب به حیزبی ڕابه رانی عه مه لی كرێكاراندا، به ڕاده ی كافی زه ق نه كراوه ته وه. په ره پێدانی ده خاله ت و به شداری حیزب له خه باتی ئابووری دا وه هه روه ها توندوتیژكردنه وه ی حه ساسیه تی گشتی و هووشیاری هه موو حیزب به گشتی ده رهه ق به مه سه له كانی ئه م مه یدانه ی خه بات، یه كێكه له میحوه ره سه ره كی یه كانی سیاسه تی ڕێكخستنی كرێكاریمان له ده وره ی داهاتوودا." سیاسه تی ڕێكخستنمان له نێو كرێكاراندا" ل٨ )).

ئه مه به شێكی دیدی مه نسوره. ئه بێت له و دیده زیاتر كه گیانی ستراتیژی حیزبی بگۆڕێت به گیانی ستراتیژی سه ندیكایه ك هیچی تری تیادا به رجه سته بووبێته وه..؟

بۆ ئه وه ی كه حیزب بتوانێت زۆرترین نفوسی كرێكاران بۆ خۆی به ده ست بهێنێت.

(مه به ست كرێكارانی كۆمۆنیسته) هه روه ها ئه م دیده له باری تاكتیكی یه وه ناتوانێت كارێك بۆ ستراتیژی كۆمۆنیستی بكات. هه روه ها كه حیزب هه موو كارو ستراتیژی، به خه باتی ئابووری یه وه په یوه ست كرد یان جووت كرد. ئیتر حیزب ده ركێشه ری هه موو ئه و نهێنیانه نی یه بۆ پڕۆلیتاریا له په یوه ندی كۆمه ڵایه تی له نیزامی سه رمایه داریدا. له لای مه نسوری حیكمه ت كاتێك كه ده ورو جێگاو شوێنی حه یاتی و چاره نووس سازی حیزب له مه یدانی خه باتی ئابووری دا ده بینێت. له و هه ڵه بێ مانایه ی مارتینۆف واوه تر ناچێت كه مارتینۆف له كاتی خۆیدا ئه وه ی دا به ده سته وه كه بره ودان به شێوه ی سیاسی له سه رخه باتی ئابووری خۆی. ئه م ده سته واژه یه ی مارتینۆف به تاڵه و زۆریش بێ ناوه ڕۆكه جگه له وه نه بێت كه هه موو كاروكرداری حیزب له پێناوی ڕیفۆرمدا نه بێت. مه نسوری حیكمه ت لێره دا هه مان ڕاو بۆچوونی له گه ڵ مارتینۆف هه یه. كه مێك به ترش و خوێوه.

ئه بێت ( اتحات عمل ) چ مانایه ك بدات به ده سته وه بێجگه له و كاره ئیئتیلافی یه نه بێت كه هه ر یه كه له لایه نه كان پارێزگاری به بوونی ڕاوو بۆچوونه كانی خۆیانه وه بكه ن ئه م اتحادعمله جگه له كاری بۆرژوازییانه هیچ مانایه كی تری نی یه. كه واته نابێت كاری حیزبێكی ته واو كۆمۆنیستی اتیحادعمل بێت. به ڵكو داڕشتنی نفوسی مه عنه وی بێت له نێوه ندی كرێكاراندا. ئه ویش به و جۆره ی كه بتوانێت ڕێبازی سیاسیانه ی حیزب بكاته كاروكرداری ڕۆژانه و ئاستی بیركردنه وه ی كرێكاران به ستراتیژی حیزبه وه په یوه ست بكات.

مه نسوری حیكمه ت " اتحادعمل" ێكی بۆرژوازیانه نه بێت هیچی تر به یان ناكات كه وه ك لێره دا ئه ڵێت: (( كرێكارانی كۆمۆنیست ده بێ بزانن خه لاقیه ت و ئیبتیكاری عه مه ل،به ده سته وه بگرن بۆ پێك هێنانی په یوه ندی" تووند و پته و" و ڕیزكردن و هاوفكری و هاوكاری كردن و اتحادعمل له گه ڵ باقی جه ره یاناتی تێكۆشه ری نێو چینی كرێكار به تایبه ت جه ره یانی سه ندیكالیستی." سیاسه تی ڕێكخستنمان له نێو كرێكاراندا" ل١١ )). هاوكاری كردن بۆ حیزبی كۆمۆنیست چی بێت؟ ئه بێت ئه و ناوه ندانه ی كه كرێكاری تێدابێت حیزبی كۆمۆنیست هاوكاری نه كات له گه ڵ جه ره یاناته كاندا، به ڵكو ده بێت كاری خۆی به رجه سته و پراكتیك بكات. ئه گه ر هاوكاری كردن له گه ڵ جه ره یاناتی سه ندیكالیستی و جه ره یاناتی تری ناو بزووتنه وه ی كرێكاری هێشتنه وه ی هه مان ناوه ڕۆكی ئه و جه ره یاناتانه بێت. ئیتر حیزب نابێته ئه وه ی كه ده ووری كاریگه ری هه بێت له سه ر پڕۆلیتاریا بۆ ووشیاركردنه وه ی ته واوه تی پڕۆلیتاریا به ستراتیژی سیاسی حیزبێكی كۆمۆنیستی. واته نابێت هاوكاری بكرێت به ڵكو ده بێت ئێمه نفوسی سیاسی خۆمان زاڵ بكه ین به وه ی كه پڕۆلیتاریا ئاگاداری بارو گوزه رانی كۆمه ڵایه تی بكه ین. به ڵام كاتێك مه نسوری حیكمه ت هاوكاری ده كات یان ئه یه وێت حیزبێكی كۆمۆنیستی هاوكاری له گه ڵ ئه و جه ره یاناتانه بكات، هیچی ترنیه جگه له ئه وه ی كه حیزبێك بێ ئه وه ی به خۆی بزانێت یان نه زانێت یه ك پراكتیكی بۆرژوازیانه ی تیۆریزه و پیاده كردووه كه بۆرژوازی ڕۆژانه به دوای ته جسیدكردنی ئه و پراكتیكه یه له ناو پڕۆلیتاریادا. واته بۆ كۆمۆنیسته كان هاوكاری كردن نی یه، به ڵكو بردنه پێشه وه ی بۆچوونی زانستی كۆمۆنیستی خۆیان له ناو پڕۆلیتاریادا بۆ ئه وه ی نفوسی هه موو سه ندیكالیسته كان تێك بشكێنێت، نه ك بیهێڵێته وه و نفووسی سه ندیكالیسته كان زیاد بكات. هه روه ها ڕیزكردنیش كه یه ك ڕیزكردنی سیاسیانه ی پڕۆلیتاریا نه بێت ئه وا سه روه ڕ ڕیزكردنێكی ناجۆر و جیاجیایه له ناو پڕۆلیتاریادا، كه هه روه كو ئێستا ئه م جۆره ڕیزكردنانه له سه ر ده ستی بۆرژوازی و سه رمایه داران ووجوودی هه یه. ڕیزكردنی كۆمۆنیستی پڕۆلیتاریا ڕیزكردنی سیاسیانه یه له نێوه ندی حیزبێكدا كه ئه ویش حیزبی سه ربه خۆی خۆیان بێت. هه ر وه ك ئه نگڵس ده ڵێت: ئه بینینه وه كرێكاران به زه رووری ڕێكخراوبوونی خۆیان له حیزبێكی سه ربه خۆدا" نڤام العمل الماجور- دار تقدم ص ٤٤ .

له به ر ئه وه ڕیزبوونی كرێكاران له حیزبی خۆیاندا زه رووره نه ك ڕیزبوونێكی جۆراوجۆر. له به ر ئه وه ی ئه م جۆره ڕیزبوونانه خۆش خه یاڵی جۆراوجۆری بۆ پڕۆلیتاریا تێدایه. كه زۆرانێك له و خه یاڵاتانه هه مووی كاركردی بۆرژوازی یه له سه ریان. هه روه ها ئه بێت ئێمه فكری سیاسی خۆمان وه ك كۆمۆنیستێك په خش بكه ین و كرێكارانیش به ڕاو بۆچوونه كانمان ووشیار بكه ین بۆ ئه وه ی كرێكارانیش به ووشیاریی یه وه كارو هه ڵسووڕانی خۆیان و ستراتیژی خۆیان بزانن له چوارچێوه ی نیزامی سه رمایه داری دا، یان له و ناوه نده ی كه كاری تێدا ده كات.

ئێمه ده بێت هاوفكری كۆمۆنیستی بۆ خۆمان زیاد بكه ین نه ك ببینه هاوفكری سه ندیكالیستێك یان ڕیفۆرمیستێك، به ڵكو ئه بێت ئه وان له گه ڵ ئێمه یه ك كاربن و هاوفكربن. حیزبی كۆمۆنیست ئه بێته یه ك حیزبی سیاسی بۆ پڕۆلیتاریا كه ده ست به هه موو خه باته كانی پڕۆلیتاریاوه ده گرێت. حیزب نابێته یه ك ڕووی دیاری كراو، به ڵكو حیزب یه ك جۆر ڕێكخستنی سیاسیانه ی پڕۆلیتاریایه كه ئه یه وێت نفووسی كۆمۆنیستی خۆی یان ستراتیژی كۆمۆنیستی خۆی له هه موو شێوازه كانی خه باتی ڕۆژانه ی پڕۆلیتاریادا له گیانی هه ڵسوڕانه ی پڕۆلیتاریادا به رجه سته و ته جسید بكات. مه نسوری حیكمه ت ئه ڵێت: (( خاڵێكی تر كه ده بێت باس بكرێت، جێگای حیزبهله نێو دڵی ئه م خه باته به رده وام و زیندووه دا. حیزب و حیزبایه تی یه ك ڕووی دیاری كراو و یه كێك له شێوه دیاری كراوه كانی ئه م خه باته به رفراوانه كۆمه ڵایه تیه یه نه ك" دوا ئه ڵقه ی كامل بوونی ئه م خه باته" به لای چه پی سوونه تی یه وه حیزب دواپله ی په یژه یه كی به رزه له م حقله وه بۆ نه قابه و ڕێكخراوی ڕشته یی و دواتریش بۆ حیزب." ده رباره ی سیاسه تی ڕێكخستنی كرێكاریمان " ل ١٦ )). ناتوانرێت حیزبایه تی بخرێته ئاستی خه باتی ئابووری یه وه، یان وه ك مه نسور ئه ڵێت هاوتایه له گه ڵ حیزبایه تی دا، یان كاری حیزبێك و نه قابه یه ك یان ڕێكخراوێكی كرێكاری ئیسڵاحی به رامبه ره. ئه م دیدوبۆچوونه سه رومڕ دیدێكه كه پاساودانی كارێكی بۆرژوازیانه بۆ پڕۆلیتاریا ئه كات، به وه ی كه نه قابه وه ك حیزب وایه یان سه ندیكا به رز كه ره وه ی ستراتیژی حیزبێكه. به ڵام ئه م حیزبایه تی یه ی كه مه نسور تیۆریزه ی ئه كات له وه به ولاوه ناچێت كه ئینسانێكی بۆرژوازی له سه ر ده ستی بۆرژوازی بانگه وازی دروستكردنی سه ندیكایه ك ئه كات.

ئه بێت حیزبی كۆمۆنیست ده رخه ری به رزترین ستراتیژی پڕۆلیتاریا بێت له مێژووی مرۆڤایه تی دا. حیزبی كۆمۆنیست وه سیله ی ووشیاركردنه وه ی پڕۆلیتاریایه به هه موو داخوازی یه كانی ڕێنوێنی كه ری هه موو جۆره كانی خه باتی پڕۆلیتاریایه به وه ی كه بتوانێت كارێك له گه ڵ ستراتیژی حیزبدا به نه تیجه بگه یه نێت. هه روه ها حیزب وه سیله ی به ده سه ڵات گه یشتنی پڕۆلیتاریایه. دامه زراندنی حیزب په یوه ست نیه به مه رجی بوونی مه حفه ل و نه قابه و سه ندیكا و ڕێكخراوی پیشه یی یه وه. حیزب و حیزبایه تی پڕۆسیسێكه بۆ به رجه سته كردنه وه ی داخوازی سیاسی پڕۆلیتاریا. 

هه روه ها ئه گه ر ئه و ڕێكخراوه پیشه یی و ڕشته ییانه ش نه بوو، وه ئاستی پڕۆلیتاریا گه یشتبووه ئه وه ی كه ئه توانێت ڕابه رایه تی حیزبێكی سیاسی بۆ بكرێت ئه وا دروست كردنی له هه ر هه ل ومه رجێكدا بێت پێویسته.

مه نسوری حیكمه ت له شوێنێكی تریدا ئه ڵێت: (( حیزبایه تی ڕوویه كه له یه ك خه بات و له یه ك واقعیه تی چه ند لایه نه. واقعیه تێك كه ڕووه كانی تری بریتین له مه حفه له كرێكاریی یه كان و نه قابه كان و شوراكان و....هتد." ده رباره ی سیاسه تی ڕێكخستنی كرێكاریمان" ل ١٧ )).

له م ووته یه ی مه نسوردا ئه وه ده رده كه وێت په ره نسیپی حیزبێكی كۆمۆنیستی له گه ڵ په ره نسیپی نه قابه یه ك لێك جیاناكاته وه چونكه په ره نسیپی حیزب په ره نسیپێكی فراوان و به شداری كه ره له هه موو لایه نه كانی خه باتدا.

به ڵام په ره نسیپی ڕێكخراوه یه كی پیشه یی په ره نسیپێكی به رته سكه و په یوه سته به كاری پیشه یی ئه و ڕێكخراوه وه. له به ر ئه وه حیزبایه تی نابێته ڕوویه كی خه بات له یه ك واقعیه تی چه ند لایه ندا. ئه گه ر به م بۆچوونه ی مه نسور بێت كه ئه ڵێت ڕوویه كه له یه ك خه بات و له یه ك واقعیه تی چه ند لایه نه ئه وا حیزب ده بێت په ره نسیپی خۆی نه باته ناو ڕێكخراوێكی پیشه یی یه وه، چونكه ئه م خه باته چه ند ڕوویه كی هه یه. ئه وا حیزب به ته نها ده توانێت، یه ك ڕووی به ده ست بێنێت كه ئه م ڕووه ی وه ك ڕووی چوارگۆشه یه كسانه كان وابێت.... .

واته حیزبایه تی یه كسانه به كاری نه قابه یی، له گه ڵ ئه وه شدا كه خه باتی ئابووری به شێكی خه باتی پڕۆلیتاریا پیشان ئه دات وه خه باتی حیزبایه تی هه موو خه باتی پڕۆلیتاریا، پیشان ده دات. كه ئه م حیزبایه تی یه ده ست بۆ هه موو خه باتی پڕۆلیتاریا ده بات و كاری كارامه ی ده بێ تێدا بكات. مه نسوری حیكمه ت له به شێكی تریدا ئه ڵێت: 

(( ئه م حیزبه نوێنه ر و ڕێكخه ری هه ڵسووڕانی هه میشه یی و كاری به رده وامه بۆ مه سه له ی شۆڕشی كۆمه ڵایه تی و هه موو جۆره كانی تری خه بات له چوارچێوه ی ئه م خه باته گشتی یه دا بۆ شۆڕشی كۆمه ڵایه تی لێك هه ڵده پێكێت. به م پێ یه ئه م حیزبایه تی یه هه رگیز ئه لته رناتیف و به دیلێك نی یه له به رامبه ر باقی شێوه كانی تری هه ڵسووڕانی چینی كرێكاردا." ده رباره ی سیاسه تی ڕێكخستنی كرێكاریمان". ل١٧ )). ئێمه ئه گه ر سه یری خه باتی ئابووری پڕۆلیتاریا بكه ین ئه وا ده بینین خه باتی ئابووری به شێكی خه باتی پڕۆلیتاریایه. كه واته گشت خه باتی چینایه تی نیه یان كۆڵه كه ی حه یاتی خه باتی چینایه تی نیه. به ڵام حیزب ده بێت، ده ست به رێته ناو ئه و خه باته وه یان به شێوه یه كی تر ده بێت حیزب داواكاری ڕۆژانه ی پڕۆلیتاریا بۆ ڕیفۆرم به شێكی داواكاریه كانی بێت. یان كاتێك كه ئیسڵاحێك به ده ست دێت نابێت حیزب بیكاته كاكڵه ی كاروكرداری ڕۆژانه ی خۆی وه ئه گه ر هاتوو ئه و داواكاریه ڕۆژانه یه كرێكاران به ناڕۆشنی به یانیان كردبوو یان سوودێكی زیاتری بۆ بۆرژوازی تێدابوو ده بێت حیزب و كۆمۆنیسته كان به ئاسۆیه كی ته واو ڕۆشنه وه ئه و داواكاریانه به یان بكه ن. ڕێگای ئسووڵیان پێ پیشان بده ن كه نه ك وه ك مانگرتنی كرێكارانی ئه ڵمانیا كه له ساڵی ١٩٩٣ ز دا ڕووی دا كه ٩٠% ی كرێی { ٦ } ملیۆن كرێكاریان زیادكردوو، ده وڵه تی ئه ڵمانیا نرخی كه لووپه لی{ ٧٥ } ملیۆن زیاتر له ئه ندامانی ئه ڵمانیا به رزكرده وه.

حیزبی كۆمۆنیست كاتێك به دیله بۆ باقی ڕێكخراوه كانی تر كه بتوانێت ئاینده ی شۆڕشی كۆمه ڵایه تی پڕۆلیتاریا نزیك بكاته وه له ساتی ته قینه وه ی شۆڕش.

هه روه ها به شێوه یه كی تایبه تی حیزب كاری سیاسی له ناو كرێكاراندا به رجه سته كات یان هاندانی ئابووری و كاری خه باتی ئابووری كاری تایبه تی ئه م ڕێكخراوه پیشه ییانه یه. به ڵام لای مه نسوری حیكمه ت حیزب حیزبی ئیسڵاحاته و به س. 

وه خه باتی ئابووری میحوه ری سه ره كی هه ڵسووڕانی ئه و حیزبه یه كه مه نسوری حیكمه ت به حیزبی كۆمۆنیستی كرێكاری له قه ڵه می ئه دات. به ڵام ئه م حیزبه ی كه مه نسور باسی لێوه ئه كات یه كسانه به سه ندیكا. مه نسوری حیكمه ت ئه یه وێت وه ك برنشتین هه مان كار و بۆچوون به رجه سته بكاته وه، كه برنشتین ئه یووت: { پێویسته سۆشیال- دیموكراته كان" واته ئه و سۆشیال دیموكراتانه ی له كاتی نوسینی ووتاره كه ی دا" بگۆڕین له حیزبێك بۆ شۆڕشی كۆمه ڵایه تی بۆ حیزبێكی دیموكراتی بۆ ڕیفۆرمی كۆمه ڵایه تی.به ڵام لینین ئه م تێڕوانینه ی برنشتین ئاوا باس لێ ده كات و ده ڵێت: (( ئه مه ئه و داواكاری یه سیاسی یه كه برنشتین به كۆمه ڵێك له سه لماندن و ده سته واژه ی تازه ی داده نا. هه روه ها نكۆڵی له توانای پشتگیری كردنی سۆشیالیزمی به شێوه یه كی زانستی و توانای سه لماندن له سه ر پێویست بوون و حه تمی بوونی له دیدگای تێگه یشتنی ماتریالیزمی مێژوویی یه وه ده كرد. نكوڵی له ڕاستی زیادبوونی ناڕه حه تی و ئازاری پڕۆلیتاریا و تیژبوونه وه ی ناكۆكی یه كانی سه رمایه داری ده كرد، ڕایگهیاند كه تێگه یشتنی مه به ستی كۆتایی ( الهدف نهائی ) خۆی له خۆیدا به تاڵه و، به رپه رچی بیروباوه ڕی دیكتاتۆرییه تی پڕۆلیتاریاری به رپه رچدانه وه یه كی ته واو ی ئه دایه وه. نكۆڵی له دژایه تی بیروباوه ڕی به ینی لیبراڵیه كان و سۆشیالیسته كانی ئه كرد و نكۆڵی له تیۆری خه باتی چینایه تی كردووه. ئه یفه رموو له سه ر كۆمه ڵ دیموكراتیه تی ته واو كاتێ زۆربه ده وری هه بێت ئه بێته جینایه ت... "ماالعمل- لینین". دارتقدم ص٨-٩ )).ئه م ڕوونكردنه وه یه ی لینین به رامبه ر به و حیزبه كۆمۆنیسته كرێكاریه ی، كه مه نسور باسی لێ ده كات ته واو ڕاسته ئه م دیده ی برنشتین كه له دیدی مه نسوردا به رجه سته یه كه به ڕووپۆشێكی تره وه ده ری بڕیوون. كه واته كاری كۆمۆنیسته كان ڕیسواكردنی ئه و حیزبه كۆمۆنیسته كرێكاریی یه كه به ناو حیزبی كۆمۆنیسته.به ڵام به ڕاستی سه ندیكایه كه.

به ته واوه تی دوورخستنه وه ی پڕۆلیتاریا له و جۆره حیزبانه له گه ڵیدا په یوه ستن، كاری سه رشانی كۆمۆنیسته كان بۆ ڕۆشن كردنه وه ی زیاتری ماهیه تی ئه و جۆره حیزبه ی كه مه نسور له بیروكاریدایه. ئه گینا با ئه و جۆره حیزبانه هه ر پیرۆزی وورده بۆرژوازی بێت.

 

چالاکی حزبی