ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

بوار نوورەدین

بیرەوەریی شەهیدبوونی مامۆستا شەفیق،

سروودی قزلەر و دوكتۆرە نەجاح محەممەد ڕەزووقی

  

یەكەم: م.شەفیق كەریم مستەفا، كە نازناوە حیزبییەكەی شاهۆ و 1/7/1948 لە قەڵادزێ لەدایك بووە و 22/2/1980 لە گوندی قزلەردا (ئەو كاتە سەر بە ناحییەی سەرچنار بووە)، شەهید بووە.

دووەم: سروود یان گۆرانییەك، كە باسی چالاكی و داستانەكەی قزلەری تێدایە و بۆ م.شەفیق و هاوڕێكانی تۆماركراوە، لەگەڵ چەند سروود و گۆرانییەكی نیشتمانیی تر، ساڵانی سەرەتای هەشتاكانی سەدەی ڕابوردوو، لە لایەن تیپی ڕێگا- فرقە الطریق تۆماركراونو حەمید ئەلبەصری ژەنیار، سەرپەرشتیار و ئاوازدانەریانبووە، بۆ ئەم گۆرانییە گەڕاوم و دەستم نەكەوتەوە.

سێیەم: دوكتۆرە نەجاح محەممەد ڕەزووقی، ئافرەتێكی عەرەبی خەڵكی شاری حیللە، كەسێكی ڕۆشنبیر و پێشكەوتووخواز بووە، ساڵانی سەرەتای هەشتاكانی سەدەی ڕابوردوو، وەك دوورخراوەیەك بۆ نەخۆشخانەی قەڵادزێ‌ گواسترابووەوە و دواتریش بۆ سلێمانی، بەداخەوە زۆر گەڕام و پرسیاریشم كردووە، هیچ سۆراغێكی ئەو ئافرەتەشم بۆ نەكراوە.

شەفیق كەریم مستەفا، تا شەشی ئامادەیی لە قەڵادزێ خوێندوویەتی، ساڵانی 1965- 1970 كۆلیژی پەروەردە، بەشی زمانی ئینگلیزیی زانكۆی بەغدای تەواوكردووە، لەگەڵ د.كەمال میراودەلی و د.ڕەفیق سابیردا، هاوڕێ‌ و بە یەكەوە خوێندكاری زانكۆ بوون. سەرەتای ژیانی زانكۆ و ساڵی 1965، لە ڕێگەی م.كەمال ئەمین حەمەوە، پەیوەندیی بە ڕێكخستنی حیزبی شیوعیی عیراقەوە كردووە. دوای تەواوكردنی زانكۆ، سەرەتا لە قەڵادزێ مامۆستای ئامادەیی قەڵادزێ و دوای ڕووداوەكانی 1975، لە ئامادەیی ڕۆشبیری سلێمانی مامۆستا بووە، لەگەڵ خاتوو بێخاڵ ساجید ئاوارەدا، هاوسەرگیرییان كردووە و كچێكیان بە ناوی (كانی) هەبووە، كە تەمەنی سێ مانگ بووە و باوكی بەجێیهێشتوون. م.شەفیق دوای ئەوەی حیزبی شیوعی و حیزبی بەعس پەیوەندییان تێكچووە، حوزەیرانی 1979 دەستی بە خەباتی شاخ كردووە، لە ناوچەكانی ئازادكراوی سەر سنوور و بەتایبەت هەردوو گوندی زەڵێ و نۆكانی ناوچەی پشدەر، پێشمەرگە بووە.

مولازم موحسین، گەورە ئەفسەری دائیرەی ئەمنی سلێمانی، دوای چەندین تاوان و كاری نامرۆڤانەی بەرامبەر خەڵكی شاری سلێمانی، دەیان تاوان، پەلامار و دەستدرێژیی بۆ سەر خەڵكی شارەكە كردووە. مەفرەزەیەكی حیزبی شیوعی، كە 16 پێشمەرگە و م.شەفیق یەكێكیان بووە، شوباتی 1980 بەرەو شاری سلێمانی هاتوون، لە گوندی (زێوێ‌)وەبۆ گوندی قزلەر ڕۆیشتوون و سەعات 11ی پێشنیوەڕۆی 22/2/1980 گەیشتوون (بە پێی قسەی كاك تۆفیقی برای، ئامانجێكیان كوشتنی مولازم موحسین و سەرەتا میوانی شەهید جەمالی عەلی باپیر بوون). دەزگاكانی هەواڵگری بەعس پێیان زانیون و لە كاتی نانی نێوەڕۆ و لای مزگەوتی قزلەردا، كە چاوەڕێیی خواردن بوون، سەرەتا دوو هەلیكۆپتەر، نزیكەی 120 چەكداریان دابەزاندووە، دوای نیوەڕۆش بەهێزێكی زۆرەوە پەلاماری گوندەكە دراوە و جگە لە سوپا، هێزێكی زۆری بەكرێگیراوی كوردیشیان لەگەڵدا بوون و نزیكەی 20 هەلیكۆپتەریش پشتیوانی كردوون، مەفرەزەكەش تەنها چەند چەكێكی بچووكیان پێ‌ بووە.

دوای چوار سەعات شەڕ، هێزێكی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بە سەرپەرشتیی ئیسماعیل گەورەدێیی، لە گوندی چۆخماخەوە بۆ پشتیوانی مەفەرەزەكەی حیزبی شیوعی هاتوون و سەعات شەشی ئێوارە، پێشمەرگەكان لەبەر سەلامەتیی دانیشتوانی گوندەكە، بەرەو دەرەوەی گوندەكە كشاونەتەوە، ئەمەش فرسەتێكی بە هێزەكانی بەعس داوە و م.شەفیق و چوار پێشمەرگە شەهیدبوون: عومەر قادر (عومەر حەمەبچكۆل- مەلا حەسەن یان حسێن (ناوەكەی بە دوو جۆر نووسراوە)، كرێكاری كارگەی پوختەكردنی تووتنی سلێمانی بووە)، موعتەسەم عەبدولكەریم مستەفا- ئەبو زوهرە، (هونەرمەندی شێوەكار و خەڵكی بەغدا)، حەسەن ڕەشید مەعرووف- فەلاح و كەمال هەمزە كەریم- هەژار، هەروەها پێشمەرگەیەكی (ی.ن.ك.)یش بەناوی (شەهاب) بریندار بووە. هێزەكانی بەعسیش، 18 ئەندامیان كوژراون و دواتر كشاونەتەوە، ئەوسا تەرمی مەلا حەسەن، لە چۆخماخ و تەرمی م.شەفیق، ئەبو زوهرە و هەژار، لە گۆڕستانی قزلەر نێژراون. زۆربەی پێشمەرگەكان و بەتایبەت م.شەفیق، بە گوللەی دۆشكەی هەلیكۆپتەرەكان شەهید بوون.

دواتر هێزەكانی بەعس بۆ بەیانی گەڕاونەتەوە و تەرمەكانیان دەرهێناوە و بە هەلیكۆپتەر بردوویانن، وەكگێڕاویانەتەوە، لە ئاسمانی سەربازگەی سارداواوە، فڕێیان داونەتە خوارەوە و مولازم موحسین جەنازەكانی بۆ بەردەمی زانكۆی سلێمانی بردووە و بە بەرچاوی خەڵكەوە سووكایەتییان پێكردوون، تەنانەت چاویشیان دەرهێناون. دواتر چەند كەسێكی خەڵكی قەڵادزێ‌، هەروەها كاك تۆفیقی برای م.شەفیق و سەردار ئەحمەد هەرمێ، بۆ سلێمانی هاتوون و لە ڕێگەی بەڕێوەبەری پەروەردەی سلێمانی، كە هاوڕێی م.شەفیق بووە، جەنازەكەیان وەرگرتووەتەوە و بۆ قەڵادزێ‌ براوەتەوە، كە بە پێی سەرچاوەكان، نزیكەی 100 ئۆتۆمۆبیلی لەگەڵ بووە، تۆفیقی برای لە نەخۆشخانەی ڕانیە، كێشەی بۆ نراوەتەوە و ئازاریش دراوە. تەرمی م.شەفیق، ڕۆژی 25/2/1980 لە گۆڕستانی قەڵادزێ نێژراوە و خەڵكێكی زۆریش، لە مەراسیمەكەدا بەشداربوون و زۆربەی دووكانەكانیش داخراون، مەراسیمی ناشتنەكەی،وەك خۆپیشاندانێكی لێ‌هاتووەوڕێكخستن ولایەنگرانی هەمووپارتە  سیاسییكانى ناوچەكەتێید ابەشداربوون.

لەسەر ئەم داستانەی پێشمەرگەكانی حیزبی شیوعی، جگە لە سروودی قزلەر، چالاكیی هونەری تریش پێشكەش كراون، وەك: حیزبی شیوعی لە شاخ، ڕۆژی 31ی مانگی ئازار، لە ناوزەنگ شانۆگەرییەكیان بە ناوی (شەهیدەكان لە ئاهەنگەكە بەشداردەبن- الشهدا‌ء یحضرون الإحتفال) پێشكەش كردووە، كە دیكۆرەكەی لەوحەیەكی هونەرمەندێك بە ناوی سەعید و لەسەر داستانی قزلەر بووە، نووسەری بابەتەكەش (فەیصەل فوئادی) ساڵی چالاكییەكەی نەنووسیوە، كە 1980 یان 1981 بووە.

دوكتۆرە نەجاح محەممەد ڕەزووقی، ئەگەر هەڵەم نەكردبێت، نیوەی دووەمی ساڵی 1982 بوو، سەرەتا تەنها دوكتۆر بوو، كە بەڕێوەبەری نەخۆشخانەكە، لەوێ‌ نەما و بە پێی خزمەت، وەك دوكتۆری مەركەزی دانرا و ئەو خانووە تایبەتیشی پێدرا، كە لە تەنیشت نەخۆشخانەكە و لەگەڵیشیدا، بۆ ئەو پۆستە دروستكرابوون.

باوكم، كە لە نەخۆشخانەكە برینپێچ بوو، هەر زوو پەیوەندیی دۆستانەی لەگەڵ ئەو دوكتۆرەیەدا پەیداكرد، چونكە دەیزانی بەعسی نییە و بۆیەش بۆ ئەو شوێنە دانراوە، دواتر منیش ئیشی كارەبا و هەندێ‌ نۆژەنكردنەوەم بۆ نەخۆشخانەكە دەكرد، دوای ئەوەش لە نەخۆشخانەكە ئینتیداب كرام (بەعس دوای لێشاوی چوونە شاخ و ڕاكردنی سەربازی كورد، بە ناچاری چەند بڕیارێكی دەركرد، كە یەكێكیان ئینتیداب بوو، لە فەرمانگەیەك و بە مووچەیەكی كەم، كارت دەكرد و بە خزمەتی سەربازیش بۆت ئەژمار دەكرا.)، ئەوسا پەیوەندیی خێزانی ئێمە بە دوكتۆرە نەجاحەوە زۆرتر و فراوانتر بوو، سەرەتا كاسێتی فەیرووزمان پێشكەش كرد، دواتر و لە ڕێگەی كاك سەڵاحی براگەورەمەوە، كە ڕێكخستنی نهێنیی حیزبی شیوعی بوو، ئەو كاسێتەی تیپی ڕێگامان دەستكەوت، كە تازە بڵاوكرابووەوە و یەكێك لە گۆرانییەكانی، ناوی قزلەر بوو، ئەو كاسێتەشمان پێشكەشی دوكتۆرە كرد، ئیتر ئەوەندەی تر لە ئێمە دڵنیابوو، سەردانی ماڵەوەشی دەكردین. ئازایەتیی ئەو ئافرەتە، بێ وێنە بوو، بە تەنها لەو خانووە گەورەیەدا دەژیا، دژایەتیی هەموو دەزگاكانی بەعسی دەكرد، هیچ حسابێكیشی بۆ نەدەكردن، بە بەرچاوی خۆمەوە، ڕەفیق حیزبی لە ژوورەكەی خۆی دەركردووە. تا سلێمانیش پەیوەندیمان هەبوو، بەداخەوە تا ئێستا هیچ سۆراغێكی نییە.

لە كۆتاییدا دەنووسین، م.شەفیق و هەزاران مرۆڤی ئەم وڵاتە، گیان و ژیانی خۆیان پێشكەشی ئەم نیشتمانە  و  بیروباوەڕيان كردووە، هەندێكیان ناو و داستانەكانیشیان تۆمارنەكراون، چیرۆكی شەهیدبوون، ژیان و گوزەرانیان، تەنانەت مردن و گۆڕەكانیشیان، پڕن لە تراژیدی و بە تەواویش نەنووسراونەتەوە.

 

تێبینی:

ڕۆژی شەهیدبوونی م.شەفیق، بە پێی نووسینی سەر كێلی گۆڕەكەی، 22/2/1980 بووە، لەو دوو بابەتەش، كە لەسەر داستانی قزلەر بڵاوكراونەتەوە، 24/3ی هەمان ساڵ نووسراوە، بێگومان مێژووی یەكەم تەواوە.

 

سەرچاوە:

تۆفیق كەریم مستەفا و م.كەمال ئەمین حەمە (پەیوەندیكردن)، سلێمانی، كۆتایی 2017.

أحمد رجب، في الذكرى 32 لمعركة قزلر الباسلة، والمضحين من اجل التحرر والاشتراكية،  22/3/2012:

 http://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=300116

فيصل الفؤادي، من تأريخ الكفاح المسلح لأنصار الحزب الشيوعي العراقي (1978- 1989) "12"، 2015: 

http://www.iraqicp.com/index.php/sections/objekt

فرقةالطريقالعراقيةYouTube

 

زانیارییوێنەكان:

وێنەی ژمارەیەك،بەشی ناوخۆیی خوێندكارانی زانكۆی بەغدا،لەڕاستەوە:

یەكەم: نەناسراو،دووەمم.شەفیق، دووەم نەناسراو،سێیەم ڕەنگە د.ڕەفیق سابیربێت؟چوارەم: د.كەمالمیراودەلی.

وێنەیژمارەدوو،شارییارییەكان- بەغدا،لەڕاستەوە:

م.شەفیقوم.كەمالئەمینحەمە.

وێنەیژمارەسێ‌،ئامادەییڕۆشنبیریسلێمانی:

م.شەفیقولەگەڵخوێندكارەكانیدا.

 

 

 

چالاکی حزبی