ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

كەریم دەشتی

به‌پێی سه‌رچاوه‌كان، ته‌ئویلاتی زۆر هه‌یه‌ بۆ شیعری – وڕێنه‌ی 1 – ی رامبۆ، ئیڤ بوانفۆ- 1961 ده‌ڵێت هه‌مان ئه‌و شیعره‌ی ده‌نگی فیرلین ی شاعیره‌،‌ رامبۆ تۆماری ده‌كات و شیعره‌كه‌ی پێ دائه‌ڕێژێ، هه‌ندێكی تر ده‌ڵێن رامبۆ سوودی له‌ ئه‌سحاحی 25 ی ئینجیل وه‌رگرتووه‌، كه‌ تیایا باس له‌ كه‌ڵه‌مێری دۆزه‌خین ده‌كات، دواتر به‌ناوی كه‌ڵه‌مێری خودایی دێته‌وه‌، لێره‌دا فیرلین هه‌ڵه‌شه‌یی ئه‌و كه‌ڵه‌مێره‌یه‌ و رامبۆ كه‌ڵه‌ مێره‌كه‌یه‌، له‌مه‌شدا پشت به‌ ڕه‌گه‌زه‌كانی سیره‌ی زاتی مێژووی په‌یوه‌ندی نێوان ئه‌و دووشاعیره‌ ده‌به‌ستن، سۆزان برنار 1960 ده‌ڵێت هیچ گومانێ له‌و ته‌ئویله‌دا نییه‌،هه‌ندێكی تر ده‌ڵێن شیعره‌كه‌ ناوه‌رۆكێكی سێمبۆلیزمی هه‌یه‌ و ئه‌و كه‌ڵه‌ كێویه‌ سیمبۆلی رۆحی سه‌ركێشی رامبۆیه‌، وه‌ك ئه‌نتوان ئاده‌م ده‌ڵێت، شیعره‌كه‌ باوه‌ڕی ته‌واوی رامبۆیه‌، به‌وه‌ی كه‌ ئه‌و له‌ ده‌ره‌وه‌ی زه‌میندایه‌، ئه‌وه‌ش له‌ ژێر كاریگه‌رێتی قسه‌ی مه‌سیحه‌ كه‌ ده‌ڵێت – دوای ئه‌مڕۆ من له‌ دونیا نیم، فرلین هه‌میشه‌ به‌رامبۆی ده‌گوت داواكه‌ری زانستی گشتییه‌و هه‌وڵ ده‌دات له‌ هه‌موو شتێ تێبگات و بزانێ و سنووری بۆ نییه‌، له‌ هه‌مان ئه‌و شیعره‌دا وه‌ك ناوه‌رۆك باس له‌و نامه‌یه‌ ده‌كات كه‌ فیرلین بۆی نووسیوه‌و داوای لێده‌كات بێت پاریس غه‌زوو بكات به‌ شیعره‌كانی و ده‌ڵێت: وه‌ره‌ ئه‌ی خوداوه‌ندی رۆحی ئازیزو گه‌وره‌، ئێمه‌ بانگت ئه‌كه‌ین و چاوه‌ڕوانی تۆ ده‌كه‌ین. هه‌لبه‌ت شیعری كیمیای وشه‌ وڕێنه‌ی دووه‌می رامبۆیه‌.

____________________________________

وڕێنه‌1

پاكیزەی گه‌لۆر

كه‌ڵه‌ مێری دۆزه‌خین - -

گوێ‌ رادێرن بۆ دانپیانانی یەكێ‌ لە هاوەڵەكانی دۆزەخ:

ئەی كەڵه‌ مێری ئاسمانی،خوداوەندی من، دانپیانانی خەمبارترین كه‌س له‌ خزمەتكارانی خۆت ڕەت مەكەوە، من كه‌سێكی گومڕام، سەرخۆشم، من پۆخڵم، وای له‌م ژیانه. 

لێم ببوره‌، ئەی خوداوەندی ئاسمانی، لێم ببوره‌، ئاخ بمبه‌خشه‌،ی ئه‌زانی چەند فرمێسكم هەڵڕژاندووە ! چەند فرمێسكێكی دی هەڵئەڕێژم،هیوادارم! 

- ئه‌وه‌ی تر ئێستا ئه‌توانێ لێمبدات، پاشان ئەو كەڵە ئاسمانییە ئەناسم، من بۆ ژێردەستایەتی ئەو لە دایك بووم

من ئێستاكه‌ له‌ بنی جیهانم ئه‌ی كچه‌ هاوڕێكانم! نه‌خێر، ئێوه‌ هاوڕێی من نین، نه‌ وڕێنه‌كان و نه‌ئازاری ئاوا، ئای چه‌ند گه‌مژه‌ییه. 

ئاخ من ئازار ئەكێشم، هاوارئەكەم.. بەڕاستی من لە ئازاردام، به‌ڵام هه‌مووشتێ بۆمن ڕه‌وایه‌، سەنگینه‌ به‌ رقلێبوونه‌وه‌ی ئه‌و دڵانه‌ی كه‌ رقلێبوونه‌وه‌یان یه‌كجار زۆره. 

دواجار با ئه‌و شاهێدییه‌ بده‌ین، هه‌تا ئه‌گه‌ر بیست كه‌ڕه‌تی تر دووباره‌ی بكه‌مه‌وه‌: ته‌واو پووچ و خه‌مباره‌ 

من نەتەوەی كەڵی دۆزەخیم، ئەوەی كە پاكیزە ده‌به‌نگه‌كانی ونكردووه‌، هەمان ئەو شەیتانە خۆیەتی، شەبەنگ نییە، تارمایی نییە، بەڵام منم كە ئەقڵم ون كردووە، نەفرەت لێكراوم وله‌ جیهاندا مردووم، ناتوانێ‌ بمكوژێ‌، چۆن وەسفتان بۆ بكەم! هەتا قودرەتی قسەكردنم نەماوە، من لە پرسەدام، بەترسەوە دەگریم، شنەیێ‌ لە هەوا، خودایە، ئه‌گه‌ر بتانه‌وێ، ئه‌گه‌ر به‌ڕاستی بتانه‌وێ! 

من بێوەژنم...- من بێوەژن بووم...- به‌ڵام من له‌ رابردوودا ته‌واو جیددی بووم، من بۆ ئەوە لە دایك نەبوویمە، تا ببمە په‌یكه‌رێكی ئێسقانی! بەڵام ئەو هێشتا مناڵە، لوتفە نادیارەكانی فریوم ئه‌دات‌،هەموو ئەركی مرۆڤایەتی خۆم لەبیر كردوه‌ تا به‌ دوای ئه‌و بكه‌وم... ئای له‌و ژیانه‌! ژیانی هەق بەسەرچوو، ئیدی لە دونیانین، من بۆ ئەو شوێنە ئه‌چم كە ئەو بۆی ئه‌چێ، ئەوە ئه‌ركه‌، زۆر جاران لەمن توڕە ئەبێ‌ ،منی رۆحێكی كوێره‌وه‌ر... ئه‌وئیبلیسه‌! ئەو ئیبلیسه‌، وه‌ك ئه‌زانن مرۆڤ نییه. 

ئه‌ڵێت: ژنم خۆشناوێ‌، ئەبێ‌ سەر لەنوێ‌ خۆشه‌ویستی بدۆزینه‌وه‌، ئه‌وه‌ زانراوه‌ كه‌ئەوان ژنن، هیچیان نییه‌ ‌ جگە لە ئارەزوی بارێكی ئارام، هه‌ركاتێ ئه‌و باره‌یان بۆ هاته‌ دی ، ئیدی دڵ و جوانی ئه‌خه‌نه‌ پشت گوێ، جگه‌ له‌ ڕقێكی سارد كه‌ خۆراكی زه‌ماوه‌نده‌، هیچی تر نامینێته‌وه‌، ئه‌و ڕۆژانه‌ هه‌ندێ جار ژنگه‌لێ ئه‌بینم نیشانه‌ی شادیبان پێوه‌ دیاره‌، بۆم هه‌بوو بیانكه‌م به‌ دۆستی به‌ڕاستی خۆم، هه‌ر له‌ ساتی به‌رایی له‌ لایه‌ن جانه‌وه‌ره‌كانه‌وه‌ هه‌رلوشران، ئه‌وانه‌ی هیچ هه‌ستێكیان نییه‌ زیاتر له‌و هه‌سته‌ی كه‌ دار هه‌یه‌تی، 

(گوێی لێ‌ ڕابگرە كە ڕیسوایی ئەكا بە شانازی و توندو تیژی ئەكا بە سیحر، من لە بنەچەیێكی كه‌ونارم، باوانم ئه‌سكه‌نده‌نافی بوون، ته‌نكێشی خۆیان كون ئه‌كردو خوێنی خۆیان ئه‌خوارده‌وه‌، جه‌سته‌ی خۆم هه‌مووی به‌ برین دائه‌پۆشم، خۆم تاتۆ ئه‌كه‌م،ئه‌مه‌وێ قێزه‌وه‌ن بم وه‌كو مه‌‌گۆلان، ئه‌بینی، له‌ شه‌قامه‌كاندا ئه‌لورێنم، له‌ تووڕه‌ییان ئه‌مه‌وێ ته‌واو شێت بم، هه‌رگیزخشڵه‌كانم نیشان مه‌ده‌، ئه‌خشم و لوله‌لئه‌خۆم به‌سه‌ر ڕایه‌خه‌وه‌، ئه‌مه‌وێ سه‌روه‌تی خۆم ببینم، شه‌ڵاڵی خوێن بووبێ، هه‌رگیز كار ناكه‌م) شه‌وانێكی زۆر، هه‌رماسه‌كه‌ی ئه‌و منی ئه‌گرت، به‌سه‌ریه‌كا ئه‌گه‌وزین، ئه‌كه‌وتمه‌ زۆرانبازێ له‌ گه‌ڵیا، شه‌ویش كاتی كه‌ مه‌ست ئه‌بوو، زۆرجاران له‌ شه‌قام و له‌ماڵدا ئه‌بوو تا بمتۆقێنێ تا مردن(به‌ڕاستی ملم په‌ل ئه‌ده‌ن، ئه‌وه‌شیان زۆر كرێته‌) ئاخ بۆ ئه‌وان ڕۆژانێ كه‌ ئه‌یویست بڕوات و وه‌ك تاوانكار به‌دیار بكه‌وێت. 

جارجاره‌ش به‌ شێوه‌زارێكی گشتی و نه‌رم له‌ باره‌ی مه‌رگه‌وه‌ ئه‌دوا، كه‌ ئه‌بووه‌ مایه‌ی تۆبه‌و په‌شیمانی، كه‌ هه‌ن، هه‌روه‌ها ده‌رباره‌ی ئه‌و به‌دبه‌ختانه‌ی كه‌ گومان له‌ بوونیان نییه‌و یا له‌ باره‌ی كاره‌سه‌خته‌كانه‌وه‌و له‌باره‌ی ئه‌و فیراق و ره‌وه‌ی كه‌ دڵییان وردوخاش ئه‌كرد، ئه‌و وێرانه‌یه‌ی كه‌ تیایا مه‌ست ئه‌بووین،ئه‌گریاو و ئه‌كه‌وته‌ ڕامانی ئه‌وانه‌ی ده‌وری دابووین، مێگه‌لی كوێره‌وه‌ری، ئه‌و سه‌رخۆشانه‌ی وه‌ئاگا ئه‌هێنا له‌ شه‌قامه‌ تاریكه‌كاندا، به‌زه‌یی دایكێكی شه‌ڕانگێزی هه‌بوو بۆ مناڵان، به‌ نه‌رمی كچۆڵه‌یه‌كی مناڵكاره‌ له‌ قوتابخانه‌ یه‌كی مه‌سیحیدا به‌ ڕێگادا ئه‌ڕۆیشت، وای ئه‌نواند كه‌ شاره‌زای هه‌موو شتێكه‌. بازرگانی، هونه‌ر، ته‌بیبی، منیش له‌ گه‌ڵیا ئه‌رۆیشتم، وه‌كو پێویست. 

هه‌موو ئه‌و دیكۆرانه‌م ئه‌بینی كه‌ به‌ خه‌یاڵ خۆی پێ ده‌وره‌ دابوو، جل وبه‌رگ و په‌رده‌و تفاق، من دروشمم و كه‌سێتی ترم پێئه‌دا، من هه‌موو ئه‌و شتانه‌م ئه‌زانی كه‌ كاری لێئه‌كرد، وه‌ك ئه‌وه‌ی چۆن گه‌ركی بێ بۆخودی خۆی خه‌یاڵی لێبكاته‌وه‌، كه‌وا بۆمن به‌دیار ئه‌كه‌وت، بیرۆكه‌ی كوژاوه‌ته‌وه‌، من بۆ دوور به‌دوای ئه‌كه‌وتم، له‌ چه‌ند ڕه‌فتارێكی سه‌یرو تێكچڕژاوه‌ ، باش بوایه‌ یا خراو، من ته‌واو له‌وه‌ دڵنیا بووم كه‌ بۆ ئه‌به‌د ناچمه‌ ناو جیهانی ئه‌وه‌وه‌، چه‌ندین سه‌عاتی شه‌وی به‌ بێداری، به‌ ته‌ك جه‌سته‌ خۆشه‌ویسته‌ خه‌وتووه‌كه‌یه‌وه‌ به‌سه‌ر بردووه‌.

به‌دوای هۆی ئه‌وه‌ گه‌ڕاوم كه‌ بۆچی ئه‌یه‌وێت له‌ واقیع ڕابكات، كه‌ هیچ مرۆڤێ ئاره‌زووێكی ئاوه‌ها نایگرێ، من ئه‌مزانی- به‌بێ ئه‌وه‌ی ترسم بۆی هه‌بێت- له‌وانه‌یێ ببێته‌ مه‌ترسییه‌ك به‌سه‌ر كۆمه‌ڵگاوه‌، ئایا ده‌بێ چه‌ند نهێنییه‌كی هه‌بێت بۆ گۆڕینی ژیان؟نا ئه‌و هیچ ناكات ته‌نها به‌ شوێنیا ئه‌گه‌ڕێت، وه‌ك چۆن به‌خۆمم ئه‌كوت، له‌ كۆتاییدا خۆشه‌ویستی ئه‌و ئه‌فسووناوییه‌ی كه‌ منی تیا به‌نده‌، هیچ ڕۆحێكی ترنییه‌، كه‌ هێزێكی ئاوه‌های هه‌بێت، هێزی دلێری، به‌رگه‌ی بگرێت... تا پارێزراو بیت و خۆشی بوێی، له‌ لایه‌كی دیكه‌شه‌وه‌، قه‌ت خه‌یاڵم لێی نه‌ئه‌كرده‌وه‌ له‌گه‌ڵ رۆحێكی تر بێت، من فریشته‌ی ئه‌وم ئه‌بینی نه‌ك فریشته‌ی كه‌سێكی دی ، هه‌رگیز، وازه‌ن ئه‌كه‌م من له‌ ناو ڕۆحیا ئه‌ژیام، وه‌ك چۆن له‌ كۆشكێ كه‌ چۆل كرابێت، تا كه‌سێكی دیكه‌ی ناكه‌سی وه‌كو منی تیا نه‌بینرێت، ئیدی كاره‌كه‌ هه‌مووی وابوو، به‌داخه‌وه‌ من پابه‌ندی ئه‌و بووم، ئاخۆ ئه‌و چی له‌ بوونی گرژومۆن و ترساوی من ئه‌ویست؟ ئه‌و من بۆ باشتر ناگۆڕێ ئه‌گه‌ر رامنه‌داته‌ ناو مه‌رگ، هه‌ندێجاریش خه‌مگین و تاسه‌بار پێم ئه‌گوت: 

- (من له‌ تۆ ئه‌گه‌م) ئه‌ویش شانی هه‌ڵئه‌ته‌كاند.

ئابه‌مجۆره له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ داخ و كه‌سه‌ری من هه‌میشه‌ تازه‌ ئه‌بێته‌وه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌به‌ر چاوی خۆم و هه‌موو ئه‌و چاوانه‌ی له‌من ئه‌ڕوانن سووك و چرووك به‌دیار ئه‌كه‌وم، ئه‌گه‌ر به‌وه‌ مه‌حكوم نه‌بم كه‌ هه‌مووان فه‌رامۆشم بكه‌ن،ئه‌وه‌ من تا دێ زیاترو زیاتر تێنووی باشی ئه‌و ئه‌بم، به‌ هۆی ماچ و ماچ و ده‌ست له‌ ملانێ خۆشه‌ویسته‌كانییه‌وه‌، ئه‌و منم به‌ڕاستی ئه‌چمه‌ ناو ئاسمان، ئاسمانێكی تاریك، تیایا به‌ كۆێره‌وه‌ری و كه‌ڕو لاڵی بمێنمه‌وه‌، له‌وه‌ ڕاهاتووم، هه‌ردوو خۆمانم ئه‌بینی وه‌ك دوو مناڵی باش و ئازاد كه‌ له‌ناو فیرده‌وسی خه‌مباری پیاسه‌ ئه‌كه‌ن، به‌ ته‌واوی كاریگه‌رێتییه‌وه‌ به‌یه‌كه‌وه‌ كارمان ئه‌كرد، به‌ڵام دوای ده‌سگه‌مه‌یێكی به‌جۆش ئه‌یگوت: بۆ تۆ چه‌ند غه‌ریب به‌دیار ئه‌كه‌وێت، ئه‌وه‌ی كه‌ به‌سه‌رمندا هات، كاتێ ئیدی من نیم و ئیدی قۆڵ و باسكم له‌ ژێر گه‌رده‌نی تۆ نین، هه‌روه‌ها تا دڵیشم تیایا بحه‌سێته‌وه‌، نه‌ده‌میشم به‌سه‌ر چاوانته‌وه‌، من ئه‌بێ دوور دوور بڕۆم، هه‌روه‌ها ئه‌بێت یارمه‌تی كه‌سانی دی بده‌م، ئه‌وه‌ فه‌رزه‌ به‌سه‌رم، هه‌تا ئه‌گه‌ر دڵخۆشكه‌ریش نه‌بێت، ئه‌ی ڕۆحی ئازیز، یه‌كسه‌ر ئه‌و هه‌سته‌ به‌خۆم ئه‌به‌خشم كه‌ ئیدی ڕۆیشت بوو به‌ نێچیری شپرزه‌یی، فڕێدراوی ناو ترسناكترین مه‌رگ، من هانم ئه‌دا كه‌ واده‌م پێبدات جێم نه‌هێڵێ، بیست جارواده‌ی پێدام، واده‌ی عاشقێ بوو، ئه‌وه‌یشیان پو‌چه‌ڵ بوو كه‌ ئه‌مگوت- من له‌ تۆ ئه‌گه‌م- ( ئاخ هه‌رگیز غیره‌م له‌و نه‌كردوه‌، من وام خه‌یاڵ ئه‌كرد كه‌ قه‌ت جێم ناهێڵێ، چی ئه‌بێت؟ هیچ نازانێ و قه‌ت كار ناكات، ئه‌و گه‌ره‌كیه‌تی بژیت وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌ كاتی خه‌ودا بڕوات، ئایا ته‌نها پاكی خۆشه‌ویستی ئه‌و مافه‌ی پێئه‌دات له‌ جیهانی واقیعیدا، ئه‌و كوێره‌وه‌رییه‌ فه‌رامۆش ئه‌كه‌م كه‌ كه‌وتمه‌ ناوییه‌وه‌،ئه‌وه‌ هێزم بۆ ئه‌گه‌ڕێنێته‌وه‌، سه‌فه‌ر ئه‌كه‌ین، ئه‌چینه‌ بۆڕاوله‌ بیاباندا، له‌ زه‌مینه‌ی شاره‌ نادیاره‌كاندا ئه‌خه‌وین، بێ خه‌م و ئازار، یا ڕائه‌بم، ئه‌بینم به‌ هۆی هێزی سیحراوی ئه‌وه‌وه‌ یاساو ره‌وشته‌كان گۆڕاون، هه‌رچه‌ند جیهانیش وه‌كو خۆی ماوه‌ته‌وه‌. بۆ ئاره‌زوو و بێبایه‌خی و شادییه‌كانم وازم لێ ئه‌هێنێ، ئاخ ژیانی سه‌ركێشی ناو كتێبی مناڵان، ئایا پاداشتێكم پێ نابه‌خشێ؟ دوای ئه‌وه‌ی زۆرم ئازار كێشا، ناتوانێ. من په‌ی به‌ غایه‌تی ئه‌و نابه‌م، پێی وتم كه‌ خه‌م و هیوام هه‌یه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ په‌یوه‌ندی به‌ منه‌وه‌ نییه‌، ئایا له‌ گه‌ڵ خوا قسه‌ ئه‌كات؟ له‌وانه‌یه‌ كه‌ ئه‌بێ من رووله‌ خوا بكه‌م، من له‌ ژێر قووڵترین خه‌ره‌ندم، چیتر نازانم نوێژ بكه‌م. )

ئایا ئه‌گه‌ر خه‌مه‌كانی خۆیم بۆ لێكداته‌وه‌، باشتر له‌ فشه‌بازییه‌كانی له‌و ئه‌گه‌م؟ ئه‌و هێرشم ئه‌كاته‌ سه‌رو هه‌موو كاته‌كانی خۆی بۆ ئه‌وه‌ به‌سه‌ر ئه‌بات، تا من راداته‌ ناو ڕیسوایی، سه‌باره‌ت به‌ هه‌موو ئه‌وشتانه‌ی كه‌ ساوم ئه‌دات، تووڕه‌ ئه‌بێت كه‌ بگریم. 

پێم ئه‌ڵێت: (ئه‌و گه‌نجه‌ جوانه‌ ئه‌بینی، كه‌ ئه‌چێته‌ ناو ئه‌و خانووه‌ هێمن و خۆشه‌، ناوی دوڤال، دوفور، ئارمان، یا موریسه‌، چوزانم؟ كه‌ ژنێك خۆی به‌ختی خۆشه‌ویستی ئه‌و گێله‌ شه‌ڕانگێزه‌ كردووه‌، مرد، هه‌ر ده‌بێ ئێستا‌‌ قه‌ددیسێك بێت له‌ ئاسمان، تۆ من ئه‌مرێنی وه‌ك چۆن ئه‌و ئه‌م ژنه‌ی مراند، ئه‌وه‌ قه‌ده‌ری ئێمه‌یه‌، ئێمه‌ی خاوه‌ن دڵه‌ شه‌ڵال به‌ میهره‌بانی، به‌داخه‌وه‌، رۆژانێ هه‌ن بۆ ئه‌و وابه‌دیار ئه‌كه‌وێ كه‌ تیایا هه‌موو پیاوه‌كان بووكه‌ شووشه‌ی ده‌ستی وڕێنه‌ی پێكه‌نین ئامێزن، ئینجا بۆ ماوه‌یه‌كی درێژ به‌ قێزه‌وه‌نی ئه‌خه‌نێ، پاشان وه‌ك دایكێكی گه‌نج یا وه‌ك خوشكێكی خۆشه‌ویست‌ ئه‌گه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر هه‌مان ئاكاری جارانی، ئه‌گه‌ر تۆزێ له‌ وه‌حشییه‌تی خۆی كه‌م بكاته‌وه‌، ئه‌وه‌ بۆمان هه‌بوو رزگارمان بێت، به‌ڵام نه‌رمونیانیه‌شی هه‌ر بكوژه‌، منیش له‌ ژێرباری ئه‌وم، ئاخ، من گه‌مژه‌م.) 

( له‌وانه‌یه‌ ڕۆژێ له‌ ڕۆژان به‌ شێوه‌یه‌كی مه‌زن ون ببێ، به‌ڵام هه‌ر ئه‌بێ بزانم، ئایا سه‌ر ئه‌كه‌وێت بۆ ئاسمانێك؟ تا چاوێ بخشێنمه‌ سه‌ركه‌وتنی خۆشه‌ویسته‌ بچووكه‌كه‌م؟) 

وای له‌م هاوده‌مییه‌غه‌ریبه‌؟! 

سه‌رچاوه‌كان 

ارتور رامبو : الاعمال الشعریه‌الكامله‌ : وه‌رگێڕانی رفعت سلام

ارتور رامبو : الاعمال الشعریه‌ الكامله‌ : وه‌رگێڕانی هاله‌ النابلسی 

ارتور رامبو الاعمال الشعریه‌ الكامله‌ : وه‌رگێانی خلیل خوری 

ارتور رامبو الاعمال الشعریه‌الكامله‌ : وه‌رگێڕانی كاڤم جهاد 

رامبو: سلسله‌ الاعلام العالمی : وه‌رگێڕانی سمیر الحاج شاهین

ارتور رامبو: فصل فی الجحیم : وه‌رگێڕانی رمسیسی یونان 

زورق مست : ارتور رمبو وه‌رگێڕانی : مانی ، فارسی 

له‌ جیاتی مێرد – مێر- به‌ كارهاتووه‌ كه‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا وشه‌ی مێرد مێره‌ به‌ڵام مێژووی به‌كارهێنانی وشه‌كه‌ پیتی - د- هاتۆته‌ سه‌رو له‌ فارسیش – مرد – ه هه‌روه‌ها كه‌ڵ به‌كار هاتووه‌و له‌ عه‌ره‌بی – بعل – به‌كارهاتووه‌.