ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

(جاویدان بوونی رۆح‌و شكستهێنان بەمەرگ)

سەدیق سەعید رواندزی

لەژیانی مرۆڤدا رەنگە هیچ شتێك هێندەی مەرگ‌و پرۆسەی مردن مایەی تێرامان‌وپرسیارولێكدانەوەی فەلسەفی نەبێت.بوون وەك كێشەیەكی فەلسەفی یەكێكە لەوپرسیارانەی بەردەوام لەدنیابینی مرۆڤ دەخولێتەوەو رامان هەڵدەگرێت. بۆچی دەژیم‌ومەرگ‌وئەزمونكردنی ژیانی مرۆڤ‌وبوونەوەرەكان ‌ودنیا بەگشتی هەمیشە جێگەی تێرامانی ئێمەنەو بەردەوام ئەوپرسیارانەن لەهزری ئێمەدا بێ‌ وەڵام ماونەتەوە .لەنێویشیاندا(ژیان‌ومەرگ) وەك دوالیزمیەكی هاودژ ,كەیەكێكیان ماناكانی بوون‌وژیان دەگەیەنێت ,ئەوی تریشیان نەمان‌وسڕینەوەی جارەكی.ئەگەرچی هەردووبابەتی مەرگ‌وژیان هەمیشە وێنایەكی جێگیر‌و چەسپاویان هەیە ئەویش ئەودەلالەتە رۆحی‌وفیزیكیە یە كەهەیانە. بەڵام لەنێوان مەرگ‌و ژیاندا مەودایەكی گەورە هەیە‌و بەردەوام لەململانێ‌ دان. ململانێیەك كەمرۆڤ نمایشكەرییەتی بەومانایەی خودی مرۆڤ دواجار دەبێتە لەنێوان مەرگ‌و ژیاندا ئارەزووی یەكێكیان دەكات .یا روونتر بڵێین رووبەرووی مەرگ دەبێتەوە و ژیان هەڵدەبژێرێت.

لەراستیدا لەدنیابینی هەموو مرۆڤەكاندا هەمیشە ئارەزووێكی سەیر بۆژیان هەیە .ئێمە هەمیشە دەمانەوێ‌ تەمەنی نوحمان هەبێت‌وژیانمان بەهەمووناخۆشیەكانییەوە لا ئازیزترە لەمەرگ . بەدەگمەن مرۆڤێك دەبینین ئارەزووی ئەوەی هەبێت بمرێت‌و ژیان جێبێڵێت. ئەم هاوكێشەیە ئەگەر بەشێكی بۆ مانا شاراوەكانی ئەودیو چەمكی مەرگ‌و مردن بگەرێتەوە بەوپێیەی دنیایەكی شاراوەن ‌ولەبەردەم چارەنووسێكی نادیارداین بەمانا عەدەمی‌وفەلسەفیەكەی ئەوا بەدیوێكی تر پەیوەستبوونی مرۆڤ بەژیانەوە دەگەیەنێت كە ئەمیش هەر دەرەنجامی ئەو ترسەیە كەلەمەرگ هەیەتی.

مەرگ یەكێكە لەوبابەتانەی بەشێوەیەكی كاریگەر ,رەنگدانەوەی لەدنیابینی شاعیرانمان‌وگوتاری شیعری كوردی بەگشتی هەیە .یەكێكە لەوسیما ئەدەبیانەی لەهەمووقۆناغەكانی شیعری كوردی دەبینرێت .جیاوازیەكە تەنها لەوەدایە كەرەنگە لەدنیابینی هەمووشاعیرەكاندا یەك مەوداوپێناسەی نەبێت.بەڵام لەئاستی گوتاردا لەشیعری هەموویان ئامادەگی هەیە.ئەوئامادە هەمیشەیەی مەرگ,پەیوەندی بەوەوە هەیە كە ئێمە وەك گەلێك بەردەوام مەحكومین بەمەرگ. هەڵومەرجی مێژوویی‌وكۆمەلایەتی ئێمە وەك نەتەوەیەك پڕ بووە لەمەرگدۆستییەت.ئەوندەی لەژێرسایەی هەرەشەی مەرگ‌و مردن دابووینە ئەوەندە ژیان باوەشی بۆنەكردینەوە. ئەمەلەلایەك ,لەلایەكی ترەوە مردن لەدنیابینی مرۆڤی كورد بەگشتی‌وشاعیرانی ئێمە بە تایبەتیدا هەمیشە فریادرەسێك بووە بۆرزگاربوون . بەدەربرینێكی تر لەرێی پرۆسەی مەرگ ‌وقوربانیدانەوە ئێمە دەتوانین ژیانێكی ئازاد‌و سەربەخۆ بونیاد بنێین مەرگ تاكە هێزی گێرانەوەی ژیان دۆستییەت بووە بۆ ئێمە ,لێرەوەش ئەگەر سەرنج بدەین دەبینین لەكۆی دنیابینی شاعیرانی ئێمەدا هەرگیزمەرگ ئەورەهەندە پڕ لەترسەی نەبووەی وەك ئەوەی لەچوارچێوەكۆمەڵایەتییەكەدا هەیەتی. بەمانایەكی تر دەكرێ‌ بلێین چەمكی مەرگ لە شیعردا رەهەندێكی سیاسی هەیە ,وەك ئەوەی رەهەندێكی رووحانی‌و فیزیكی هەبێت .لەشیعری كوردیدا مرۆڤەكان دەمرن بۆئەوەی ژیان جوانتر بكەن‌وبەردەوامی بەژیان بدەن لەكاتێكدا مەرگ بەدیوە كۆمەڵایەتیەكەی كۆتای هێنانە بەژیان ‌وسرینەوەی بوون لەچوارچێوەی دنیادا.

گوزارشت كردن لەماناكانی مردن لەدنیابینی شاعیران‌وگوتاری شیعری كوردیدا ,تەنها یەك پێناسەود یتن هەڵناگرێت بەڵكو هەریەكەو بەشێوازێكەوە روانیویەتییە مردن.بۆنموونە لەشیعری كلاسیكی كوردیدا هیچ شاعیرێك هێندەی(مەحوی)گوزارشتی لەمردن نەكردوە .شیعری مەحوی هێندەی گوزارشتە لەروحیانیەت‌وترس لەمردن‌وگەرانەوە بۆدنیایی فانی ,هێندە گوتارێك نییە بۆنمایشكردنی ماناكانی ژیان بەدیوە ژیاندۆستیەكەی .مردن لەشیعری ئەوشاعیرەدا تەواو رەهەندێكی رووحانی‌و فیزیكی هەیە .مەرگێكە لەپێناو خودا ,ئاین,ئاخیرەت,لەكاتێكدالەشیعری نوێی كوردیدا بەتایبەتیش قۆناغی دەیەی هەفتاوهەشتاكان مردن مانایەكی سیاسی هەیە وەك لەوەی ئاینی .مەرگ لەو قۆناغە شیعریەدا پرۆسەیەك نیە بۆسرینەوەی بوون, بەمانا فیزیكیەكەی ,بەڵكوهێزێكە بەردەوامی بەژیانمان دەدات بۆیەشە دەبینین شاعیرانمان سڵ ناكەنەوەو لەمەرگ ناترسن‌و بگرە بەپیریشیەوە دەچن.ئەوان بوونی خۆیان دەبەخشن لەپێناو بەردەوامیدان بەبوونی كەسانی تر,لەپێناو رزگاركردنی توخمێكی دیكەی ژیان كەئەویش خاك‌ونیشتمانە,چونكە شاعیر دەزانێ‌ بێ‌ نیشتمانی راستەقینەی مرۆڤەكان ژیان هیچ ماناوبەهایەكی نییە بۆئەوەی نیشتمانیش بونیاد بنێین,دەبێ‌ قوربانی بدەین بەخوێنمان واتە مەرگ هەڵبژێرین.

بێگومان كەسەكان سروشتێكی كۆمەڵایەتی سەیریان هەیەو بەردەوام حەزدەكەن بژین‌ونەمرن .بەڵام لەشیعری كوردی دەیەی هەفتاكان‌وهەشتاكانی سەدەی رابردووئێمە وێنەی مرۆڤێكی نەمرو ئاسنین دەبینین كەبەردەوام لەنێوان گەمەی مەرگ‌وژیان دایەو رووبەرووی مەرگ دەبێتەوە لەبڕی ئەوەی مردن ئەودەستەمۆ بكات ,ئەو شكست بەمەرگ دەهێنێت‌وبێباكانە دوورلەهەمووترس‌ودوودڵیەك رازیە بەمردن.چەمكی مەرگ لەوقۆناغە شیعریەدا بونیادێكی شۆرشگێری‌وسیاسی هەیە وەك لەوەی دەستەواژەیەك بێت بۆسرینەوەونەمانی جەستەیی مرۆڤ لەپانتایی بوون‌و ژیاندا.لێرەوەش دەبینین لەوقۆناغە شیعرییەدا هەرگیز مەرگ‌ومردن رەهەندێكی مەرگدۆستانەیان نەدراوەتێ‌ .واتە وێنەی مردن لەشیعردا وێنەیەك نییە پڕ لەترس‌وتۆقاندن لەوقۆناغەدا,بەڵكو وەك پێداویستیەكی سەردەم ‌وهێزێك بۆنوێبوونەوەی ژیان پیشان دەدرێت. ئەگەر بەوردیش خوێنەوەیەك بۆشیعری كوردی بكەین لەدەقی شیعری زۆربەی شاعیران ئەوتایبەتمە ندیە دەبینین كەئەویش رووبەرووبونەوەی مردن‌وشكستهێنانە بەمەرگ لەرێی ئاماژەو دەربرینی شیعری نەك بەشێوەیەكی كردارەكی .چونكە ئەوەی لێرەدا ئە ركی بەرەنگاربوونەوەی مەرگ دەبینێت زمانە نەك جەستە.چونكە لەئاستی فیزیكیدا جەستە فەنا دەبێت ,وەلێ‌ دواجار(زمانە) دەبێتە هێمایەك بۆبەزیندوونیشاندانی بوون لەئاستی سیبمولیدا.بەدەربرینێكی تر بوونی مرۆڤ لێرەدا بوونێكە لەئاستی یادەوەریی نەك جەستە,شیعر وێنەی مرۆڤێكمان بۆناكێشێت كەزیندووە بەڵكو وێنەی مرۆڤێكمان نیشان دەدات كەلەئاستی رۆحیدا لەدنیابینی ئێمە ئامادەیە. ئەگەرچی لەزۆركاتیشدا رەنگە لەئاستی جەستەیی‌ورۆحیشدا,ئامادەبێت واتە نووسینەوەی ئەوچەند چركانەی دەكەونە نێوان مەرگ‌وژیان‌وخودی مرۆڤ تەنها لەبەردەم ئەوتاقیكردنەوەدایەو رێگای سێیەم بوونی نییە.ئەوچركە ساتانە نەك هەرسەخت‌ودژواروگوزارشت كردنیان ئەستەمە بەڵكو ئەوپەڕی ئازایەتی‌ولەخۆبردوییشی دەوێت بۆرووبەرووبوونەوەیان.ئێمە بۆ ئەوەی وێنەی ئەو ساتانە بكێشین‌و تیایدا بژین , دە بێ‌ خۆمان ئە وكارەكتەرە بین‌ولەو كەشەدا بژین . واتە ساتە كانی نێوان مەرگ‌و ژیان دەنا مەحاڵە بتوانین لە قوڵای ئەوساتە مەرگهێنە بگە ین كە كە سێكی تری تیایە .

دەقی شیعری (ژووری سێدارە) دیارترین ئەو دەقە شیعریەیە كە هە ڵگری ئەو گوتارەیە كە باسمان كرد واتە گوتاری ساتەكانی نێوان مەرگ‌و ژیان. بە دەربرینێكی تر ئەو شیعرە مانفێستی كارە كتە رێكە كە لە بەردەم مە رگێكی حە تمی دایەو خودی ئەو مەرگەش بۆ كارە كتەرەكە سیمبولێك نییە بۆ لە ناوچوون بە ڵكو هێزێكە بۆبەردەوامی دان‌وجوانتركردنی ژیان . كارەكتەرەكە لە ودەقە شیعرییەدا كە خودی شاعیر خۆیەتی بە مانا جەستەیی‌و فیزیكیە كەی دەمرێت , وەلێ‌ لە ئاستی شوناس‌وسیمبولدا ئەو دوا جار دە مێنێتەوە .بە دەربرینێكی تر لە بری ئەوەی مەرگ شاعیر لە ناو ببات , ئەوا خودی شاعیر شكست بە مەرگ دە هێنێت‌و رۆحی جاویدان دە بێت . لە راستیدا هیچ تێكستێكی شیعریی هێندەی تێكستی (ژووری سێدارە) لە بە رامبەر مەرگدا خۆراگرو رۆحی یا خیبوونی تیادا بە رجە ستە نییە لە و شیعرەدا مە رگ هێزێك نییە بۆ لە ناوچوون‌وسرینەوە بە ڵكو هێزێكە بۆ بە ردە وامیدان بە بوون لە وقە سیدەیە دا بوونی ژیان بە بوونی مە رگەوە بە ندە , بە دەربرینێكی تر,جە ستەو رۆحی شاعیر لەو دە قەدا (دۆنادۆن) دەبێ‌ لە گە ل جە ستە یەكی گەورەتر كە ئەویش خاكو نیشتمانە بوونی شاعیر لێرە دا بوونێكە لە ئاستێكی باڵاتر . بوون نو ێنە رایەتی خود ناكات بە قە دئەوەی نوێنەرایەتی نەتەوەدەكات شاعیر مانەوەی خاك و بە ردەوامی ژیانی كە سانی تر دە بە ستێتەوە بە مە رگی خۆی . بۆ ئەوەی نەتەوە بە گشتی بە ئازادی‌وسە ربەرزی بژیت دە بێ‌ شاعیر مە رگ هە ڵبژێرێت, لێرەوەش خودی ئەو مەرگە هێندەی مانای شانازیبوون‌و سەر بە رزیە هێندە مانای ترس‌و دڵە راوكێ‌ نییە شاعیردەڵێ‌:_

مە رگی ئاوا ناگۆرمەوە بەسەد ژین

ژینێك سەرم بۆ دوژمن بێ‌ بە پە رژین

سە ربەرزیە كە پێڵاوم ئە بینن

بە سەر سەری دوژمنەوە لە بەرزین

پرۆسەی گۆرینەوەی ژیان بە مەرگ,پرۆسەی ئاڵوگۆركردنی دوودنیاو دووشێوە ژیانی كۆمە ڵایەتی‌وسایكۆلۆژی شاعیرە یان دە توانین بڵێین مرۆڤی كورد بە گشتییە لەوساتدا . ژیانێك كە دەبێ‌ مرۆڤ یا زەلیلی‌و ریسوایی‌وژێردە ستە یی قبوول َبێت, یانیش دە بێت مەرگ هە ڵبژێرێت,بە مانایەكی تر لە نێوان ئازادی‌و ژێر دەستیدا دەبێ‌ یە كێك هە ڵبژێریت , بۆیەشە شاعیر دواجار مە رگی بە لاوە پیرۆزترە لە ژێر دەستەیی , كاتێ‌ دوور لە خوا ست‌و ئارەزووی خۆشی مەرگی بەسەردا دەسە پێنن ,ئەوا لە دنیابینی ئەو دا مەرگ ئەو هێزە نییە كە هە ڵگری شوناسی لە نێوبردنی مرۆڤە كانە بە ڵكو هێزێكە بۆ بەردەوامیدان‌و جوانتركردنی ژیان لای ئەو. كاتێ‌ ناشتوانێ‌ لە ئاستی فیزیكی‌وجە ستەییدا رووبەرووی ئەو مەرگە ببێتەوەو ململانێی بكات , ئیدی لە ئاستی رۆحیدا رووبەرووی مەرگ دە بێتەوەو زمان دەكاتە ئامرازی ئەو رووبەرووبوونەوە یە لێرە وەش زمان لە پاڵ رۆڵە كۆ مە ڵایە تییە كەی رۆلێكی دیكەی سیاسیش دە بینێ‌ ‌و دە بێتە قە ڵغانێك بۆ بە رگریكردن لە بوون. بە مانایەكی تر ئە گەر لە ئاستی فیزیكیدا جە ستە ئەو بوارەی نە بێت بە رەو رووی مردن ببێتەوەو لە بە رامبەر دوژمن بوە ستێت چونكە لە ( زیندان) دایە ئەوا زمان ئەو رۆڵە بە رگریكاریە دە بینێت ئە میش بە هۆی هە موو ئە و دە ربرینە توندو ئاگرینانەی لە دوو توێی زمانی شیعرە كە دانە . دە ستە واژەكانی نێو ئەو شیعرە بە رلە وەی رە هە ندێكی كۆ مە ڵایە تییان هە بێت , رە هە ندێكی سیاسییان هە یە بەو دە ربرینەی بە دەر لە مانا زمانەوانییە كانی خۆیان , هە ڵگری ئیدیۆ مێكی تریشن , شا عیر دە لێ‌:_

سە ربە رزیە كە پێڵاوم ئە بینن

بە سە ر سە ری دوژمنەوە لە بە رزین

شاعیر (سەر)ی دوژمن هاوتا دە كات بە پێڵاوەكانی .لە ودە ربرینە شیعرییە دا گوتارێكی توندو یاخیگە رانەی مرۆڤ بە رامبە ربە دوژمنە كانی دە بینین لێرەوەش ئەو رۆلە بە رگریكاریەی زمان بە دە ردە كە وێت كە ئاماژە مان پێدا, شاعیر دو ژمنە كانی هێندە بێنرخ‌وبە ها دەكات تارادەی هاوتاكردنییان بە پێلاوەكانی وەك نزمترین ئاستی بە راوردكاری كە سە كان . بە دەربرینێكی تر پێڵاوەكانی شاعیر هە زاران جار بە بە هاترن لە سەری بە ناو كە سانێك كە هە ڵگری بە ناو ناسنامەی مرۆڤن. پێڵاو لێرەدا ئەو شوناسە كۆمە ڵایە تییە سادەی نییە كە وەك پێویستیەكی رۆژانەی ژیانی مرۆڤە كان بە كار دە هێنرێت,بە لكو هێمایە كیشە بۆ ماندووبون‌و گوزارشتە لە هە نگاوو كاروان لە پێناو ئازادیدا , پێڵاوەكانی شاعیر بۆیە لە سەری كە سانێكی تر بە رزترن,چونكە هی مرۆڤێكە هە ڵگری ناسنامەی ئازادی‌وقوربانیدانە ,ئەوە خودی شاعیرە ئەو بە ها رە مزییە دەداتە پێڵاوەكانی بە ومانایەی باكی بە مردن‌و لە سێدارەدانیش نییە .بە بۆ چوونی من ئەو شێوازەی گوزارشتكردن لە ناسنامەی دوژمنان, توندرین ئاستی نیشاندانی دوژمنانە لە شیعری (كوردی)دا كە من تا ئێستا وەك خو ێنە رێك لە كۆی گوتاری شیعریی بە رگری كوردی دە ییە كانی سەدەی رابردوو كەو تۆتە بەر چاوم , ئە مە لە لایەك لە لایە كی ترەوە گوتاری ئەو شیعرە دوالیزمیەتی(مەرگ‌وژیانمان) نیشان دەدات, بەو مانایەی وێنەی مرۆڤێكی نە بەرد‌و بە هێز دە بینین كە نەك هەر باكی بە مەرگ نییە , بە ڵكو رووبەرووشی دە بێتە وە, چونكە ئەو دواجار رۆحی جاویدان دە بێت‌و بوونی خۆی لە مەرگەوە دە بینێت,.

ئە گەرچی هە ڵو مەرج‌ودۆخی نێو زیندان , لە سەرەتادا بۆ شاعیر سە ختەو دە یخەنە بارێكی سایكۆلۆژی گران‌و توشی جۆرێك لە نائومێدی‌و غە ریبی قول دە بێتەوە ,بەو پێیە ی رووبە روی شێوە ژیانێك دە بێتەوە كە پێی رانە هاتووە كە ئەو یش ژیانی زیندان‌و تە نهایە , چونكە شاعیر لە هە لومە رجێكی ئازاد رووبە رووی واقیعێكی تر دە بێتەوە كە پێچەوانەی ئا زادیبوونە , بۆیە شە دە بینین سە رەتا دە كە وێتە دۆخێكی وا كە جۆرێ‌ لە رە شبینیی‌و بە زینی پێوە دیارە ئە م هە ستە ش راستەوخۆ لە سە رە تای شیعرە كەوە دە بینین , بە دە ربرینێكی تر سە رە تای ئەو شیعرە بە ریتمێكی پر لە حوزن دە ست پێدەكات ریتمێك كەهەستی غەریبی‌ودابرانی پێوە دیارە, دیارە ئە مەش دەرەنجامی دوركەوتنەوەودابرانیەتی لە ئازیزانی , شا عیر دە ڵێ‌:

برا دوورو خزم دوورو كە سم لێ‌ دوور....

بەو دە ربرینەوە شاعیریەكەم ساتی پێكدادانی خۆی لە گە ڵ زیندان, وێنا دەكات‌وزیندانمان وەك شوێنی خۆی نیشاندەدات ,سەرەتا خەمی دووری لە ئازیزان‌ولە دەستدانی ئازادی وەك گەورەترین سە رمایەی مرۆڤ دەیخەنە هە لومەرجێكی دژوارووسەخت ,چونكە ئە ستەمە مرۆڤ بتوانێت لە زیندان بە وەهم (گەشبینی )بۆخۆی بونیاد بنێت بە تایبەتیش كە دڵنیابێ‌ لەوەی كە رووبەرووی مە رگێكی حەتمی دەبێتەوە بۆیە دەبینین,سەرەتابەنائومێدی‌وغەریبیەوە,وەسفی خۆی‌وژیانی نێوزیندانمان بۆدەكات,وەلێ‌ دواتر كە بیرلەوەدەكاتەوەكەلەپێناوژیانێكی تروكێشەیەكی مەزنی تر كە ئەویش ئازادییە دەبێ‌ مەرگی خۆی ببە خشێ‌ ,ئیدی باكی بەو ژیانە نیەوبە ورەیەكی پۆڵایینەوە روبەرووی جەلادەكانی نێوزیندان دەبێتەوە و مەرگ ناگۆرێتەوە بە سەد ژیان.ئەمجارەیان بە گیانێكی یاخیانەی ترەوەودێتەوە دەنگ‌ودەلێ‌:

بە مەرگی پێش مەرگی ئێوە ئاسودەم

رووشم زەردی پێكە نینی هەر پێوە

ئەستەمە لە ژیاندا,مرۆڤە كان بە گشتی ئەو تواناو روحە یاخییە یان تیابێت , كە لە سەر مەرگ,پێشبركێیی یە كتری بكەن, بەو مانایەی مرۆڤە كان هە میشە ژیانیان بە لاوە جوان‌وخۆشە, بەڵام لە هەڵومەرجی سیاسی‌وكۆمەڵایەتی دەیەكانی رابردوو, بە تایبەتیش (هەفتاكان‌وهەشتاكان) ئێمە وێنەی مرۆڤێكی تری جیا دەبینین كەنەك هەر لە مەرگ ناترسێ‌, بەڵكو هەڵیشی دەبژێرێ‌, كەشاعیرێ‌ (ژووری سێدارە) یە كێكە لەو كە سانە . چونكە لەو كاتانەدا ئازادی بەنرخ‌و بە هاترە لەگیانی مرۆڤەكان . كە مرۆڤ ئازاد نە بوو هەموو دنیاش هی ئەو بێت هیچ نرخ‌و بە های نییە,كەواتە لێرەدا روحی مرۆڤ دۆنادۆن دە بێت لە گە ڵ رۆحێكی گە ورەتر كە ئەویش رۆحی نەتەوایەتییە,جێگەی داخە لە ئێستادا ئەو هەستە پاك‌ونەتەوەیی‌ونیشتمانییە نەك هەركاڵدەبێتەوە بە ڵكو خە ریكە ناشمێنێت.

لە بونیادی دەقی شیعری (ژووری سێدارە) دا , دوالیزمییەك هە یە كە ئە ویش مەرگ‌وژیانە. بە دەربرینێكی تر ململانێیەك دە بینین كە ئە ویش ململانێیی نێوان,ئازادی‌ودیلی ,ژێردەستی‌وسەربەخۆی,نەمری‌ودۆران,ژیان‌ومەرگ,پێشمەرگەو خۆفرۆشە.هەردوو هێزێكە لە ململانێیەكی سە خت دان‌وهەریەكەیان مەبەستییەتی ئەوی تر ببەزێنێ‌. لێرەوەش شاعیر كە سیمبول‌وناسنامەیەكە بۆ(ئازادی)‌و(سەربەخۆیی)‌ونەمری‌ونەبەزین ,لەبری هەموومان ئەو شەرەدەكات‌ودەیەوێت نەمربێت. ناسنامەی شاعیر بەتەنیا لێرەدا ناسنامە كە سێك نییە كە زیندانییە , بە ڵكو شوناسی نەتەوەیەكی ژێردەستە بۆیەشە هەربەزین‌و دۆرانێكی شاعیر لەئاستی دوژمنانیدا دواجار مانای بەزینی نەتەوەییە, كەواتە بۆئەوەی شاعیر ئەو شوناسە بەنە مەری‌و بەرزی بهێڵتەوە دەبێ‌ بەرگری بكات‌و یاخی ببێت تاكوبوونی خۆی‌و لەوێوێشەوە بوونی هەموومان بسەڵمێنێت . ترسی شاعیر لەمەرگداو هەوڵدان بۆشكسهێنان بەمەرگ‌و جاویدانبوونی ر ۆحی لە سۆنگەی ئەوە نییە كە شاعیر دوای چەند چركەیەكی تر لە سێدارە دەدرێ‌‌ودەمرێ‌, بەڵكو ترسی ئەو لەوەدایە بێدەنگ بمرێت‌و هیچ شوناسێك دوای خۆی جێنە هێڵێت كە دواجار وەك ناسنامەیەك سیمبول بێت بۆنەتەوە بۆیە شە هەموو تێكۆشان‌وبەرگری شاعیر بۆ ئەمەیە , ئیدی ئەو باكی بەوە نییە كە دەمرێت یاخود نا, بە پێچەوانەوە لە بڕی ئەوەی مەرگ ئەو بسرێتەوە ئەو شكست بە مەرگ دە هێنێت‌و رۆحی بۆ هەتا هەتایێ‌ بە نەمری لە نێو ئێمەدا دەمێنێتەوە!!!!

تێبینی/ ئەو شیعرەی شە هید(مەلاعەلی) لە بنەرەتدا قەسیدەیەكی درێژە. بەڵام ئێمە خوێنەوەمان بۆ چەند دێرێك لەو قە سیدەیە كردوە. بەداخەوە چەند هەوڵمدا دیوانەكەم بەدەست نەكەوت. ئەو چەند دێرەی بەنموونەش راڤە كراوەن, بە هۆی دەنگی زوڵای(حەمەجەزا)ی نەمر ئەزبەرم كردوون!.