ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

بابەت وەكو لایەنێكی گرینگ و سەرەكی كاری هونەری هەمیشە لە لایەن هونەرمەندانی ڕاستەقینەی كۆن و ئێستاش جێگای بایەخ بووە و بە هەستیارییەوەش مامەڵەیان لەگەڵ كردووە. چونكە بابەت پێكهاتەیێكی هەرە كاریگەر و وروژێنەری هەر بەرهەمێكی هونەرییە و بینەر لە وێوە بۆ پێكهاتەكانی تری كاری هونەری ورد دەبێتەوە. هەر بۆیە دەبینین زۆر لە هونەرمەندان زیاتر بەدوای بابەتی ڕووداوە سەرنجڕاكێشەكان دەگەڕێن و دەیانكەن بە هەوێنی بەرهەمە هونەرییەكانیان، بۆ ئەوەی هەم كارە هونەرییەكەی خۆیان بە شێوەیێكی كاریگەر نیشانی بینەر بدەن هەم وەكو كارێكی هونەری سەركەوتووش بتوانێت كاری پێویستی تیا بكات. چونكە هەڵبژاردنی بابەت خاڵێكی گرینگی سەركەوتنی كاری هونەری لە خۆیەوە دەگرێت، لەم بابەتە من هەوڵ دەدەم كە تەنها لەسەر بابەتێكی دیاریكراو بدوێم كە بابەتی (ماچ)ە لە نێو كاری هونەرمەنداندا، بە پێی تواناش هەوڵ دەدەم ئەو هونەرمەندانە بدۆزمەوە كە بابەتی ماچكردنیان هەڵبژاردووە و كردوویانەتە بەرهەمێكی هونەری دانسقە.

سەرەتایێكی مێژوویی

لە ڕاستیدا مێژوونووسان زۆر دەربارەی مێژووی سەرەتایی ماچكردن نازانن. بەڵام چوار تێكستی سانسكریتی لە هیند نووسراوە كە گوزارشت لە ماچكردنی خەڵكی دەكات لە ساڵانی 1500 پ.ز.. هەڵبەتە ئەمەش بەو مانایە نایێت كە خەڵكی پێش ئەم مێژووە ماچیان نەكردووە، هەروەها بەو مانایەش نایێت كە هندییەكان لە ماچكردن یەكەمیین بووینە. كەچی زانایانی مرۆڤایەتی باوەڕیان وایە كە كاتێ ئەسكەندەر لە ساڵی 326 پ.ز هند داگیر دەكات، یۆنانییەكانیش ڕەوشتی ماچكردن لە هندییەكان فێر دەبن. 

یەكێ لە ماچە هەرە بەناوبانگەكانی جیهانی ڕۆژئاوا ماچی یەهودایە كە بەكاری هێنا بۆ خیانەتكردن لە مەسیح بە ماوەیێكی كورت بەر لە لەخاچدانی. ئەم ماچە كاریگەریێكی زۆری لەسەر مومارەسە ڕۆحییەكانی ئاینی مەسیحی هەبوو. تا ڕادەی ئەوەی كە تاقمەكانی كڵێسە سەرەتاییەكان ماچی پیرۆزیان فەرامۆش كرد، یان خۆیان لە ماچی تەواو لە كاتی شووشتنی پێنجشەممان بە دوور دەگرت.

هونەری ماچكردن

هەندێ لە مێژووی هونەرە بەناوبانگەكانی ماچی خۆشەویستی

(ماچ فێڵێكی خۆشەویستانەیە بە سرووشتی دروست بووە، بۆ وەستاندنی قسەكردن كاتێ وشەكان دەبنە شتێكی زیاد لە پێویست) Ingrid Bergman . 

لە سەراپای مێژوو، ماچ بۆتە سرۆشی نایابی زۆر گۆرانی و وێنەكێشان و فۆتۆگراف و هۆنراوەی ئەفسانەیی. بیر لەم بابەتە بكەوە.. دەتوانی بیر لە چەند گۆرانی بكەیتەوە كە وشەی (ماچ)ی تیایە؟ ئەگەر بۆ چركەیێك بیر بكەیتەوە، دەیان گۆرانی، تێكست، وێنەت بە بیر دێتەوە. هەندێ كاری هونەری مێژوویی زۆر بەناوبانگ بە ماچكردنی عاشقانە ناسراون، وەكو ئەم تابلۆیەی (گۆستاف كلێمێنت) كە بە سادەیی بە (ماچ) ناونراوە، بەڵام پێكهاتەی تابلۆكە بە شێوەیێك دەركەوتووە وەك ئەوەی ئەم دوو فیگەرە لە دنیا دابڕابن و خەیاڵیان تەنها لای ئەو ساتەی ماچكردنی یەكتری بێت.

فۆتۆی ماچی ماڵئاوایی جەنگ ئەم وێنە ڕەش و سپییە لە ڕۆژی سەركەوتن لە گۆڕەپانی (تایمس)ی شاری نیو یۆرك دوای كۆتایی هاتنی جەنگی جیهانی دووەم لە ساڵی 1954گیراوە. وێنەكە لە لایەن وێنەگری هێزەكانی دەریاوانی ئەمەریكی ڕۆژنامەنووس(Victor Jorgensen) گیراوە، بابەتی وێنەكە باوەشپیاكردنێكی تووند و تۆڵی سۆزدارییە لە نێوان گەڕانەوەی سەربازێكی هێزی دەریاوانی و پەرستارێك كە وا دەردەكەوێت بە یەكتری ئاشنا نین و یەكتریش نا ناسن، كەچی شێوەی لە باوەشكردن و ماچكردنەكە هەست و سۆزێكی زۆر عاشقانەی بە وێنەكە بەخشیوە، بە شێوەیێك كە تا ئێستا یەكێكە لە فۆتۆ هەرە بەناوبانگەكانی دنیا، هەر لەبەر لایەنی ڕۆمانسی و وروژێنەری بابەتەكەش هەر هەمان شێوە بەڵام بە پەیكەر لە گۆڕەپانێكی گەورە دروست كراوەتەوە. زۆر لە خەڵكی بانگەشەی ئەوە دەكەن كە گوایە ئەوان ئەو ژن و پیاوەن كە لە وێنەكەدا دیارن، بەڵام تاكو ئەمڕۆش ئەم لوغزە هەر ئاشكرا نەبووە.

گەڕانەوە بۆ ناوەڕاستی 1800ەكان، وێنەی داهاتوو بە شێوەیێكی جوان تۆماركردن و دزینی ساتێكی نێوان گەنجێك و ئافرەتێكە لە حەسارێك یان قەڵایێكی ئیتالیا. لەو ماوەیەدا نەریتی كۆمەڵایەتی ئاستەكانی بە سادەیی بۆ گەنجانی عاشق سەپاندبوو، كە ئەم وێناندنە دروست دەكەن (ئینجا ماچ وێنەكێشانە) و هەمووشی زۆر بە لەزەتە. 

دووبارە گەڕانەوە بۆ سەدەی 21 و وێنەكێشانی دیمەنێكی پڕ لە دوودڵی ڕۆمانتیكی، ساتێكی ڕاستەوخۆی بەر لە ماچكردنێكی سۆزدارانەیە. وێنەكێشانە ڕاستەقینەكە لەلایەن (Jack Vettriano) دروستكراوە و بە شێوەیێكی گونجاو ناو دەبردرێت. (Jack Vettriano) خۆی بە تەواوی ڕۆمانتیكییە و زۆربەی كارە هونەرییەكانیشی لەسەر خۆشەویستان و باوەشپیاكردنە، كە ڕەواجێكی زۆری هەیە. 

ئەگەر لە ڕووی سایكۆلۆژییەوەش لەو ساتە بكۆڵینەوە كە دوو ڕەگەزی جیا لە یەكتر بەوپەڕی چێژ و خۆشییەوە باوەش بەیەكدا دەكەن و یەكتری ماچ دەكەن ئەوا نیشانەی تێكەڵاوبوونێكی ڕۆحی نێوان ئەو مرۆڤانەیە كە بەو كارە هەڵدەستن، چونكە ساتێكی سۆزداری زۆر هەستیار و وروژێنەرە. وەكو ئەو كارە هونەرییە بەناوبانگەی هونەرمەند ئیدوارد مونیش یان ئەو پەیكەرە دەگمەنەی هونەرمەند ڕۆدین كە لە ساڵی 1880 دروستی كردووە و ناوبانگێكی زۆری بە هۆیەوە بە دەست هێنا، فكرەكە لە بنەڕەتدا لەسەر ئادەم و حەوایە لە كاتی ماچكردنی یەكتریدا، كە بە زۆر قەبارەی جیاجیا دروستی كردوونەتەوە و لە زۆر شوێنیش نمایش كراوە، ئەم چیڕۆكی خۆشەویستییە لە كتێبی كۆمیدیای خواكانی (دانتێ) وەرگیراوە و لە لایەن ڕۆدینیش كراوە بە پەیكەر. كە لە كاتی بینینی هەست ناكەیت بەرامبەر دوو مرۆڤ وەستاوی و كارێك ئەنجام دەدەن، بەڵكو هەست بە تاوانەوەی هەردوو مرۆڤ دەكەین لە ناو یەكتردا كە بوونەتە یەك كوتلەی هونەری و پانتایێكیان داگیر كردووە.

هونەرمەند ڕینییە مارگرێت لەم تابلۆیەدا شێوەیێكی ناوازەمان نیشان دەدات و هەست بە حاڵەتێكی سۆزداری نێوان دوو ڕەگەزی جیا لە یەكتر بەڵام تێكەڵ بە هەست و بیركردنەوەی یەكتر دەكەین، هەرچەند هەردوو فۆڕمەكە لە جیهان پچڕێندراون بە هۆی ئەو كیسەی كە لە سەریان كراوە، بەڵام سەرەڕای ئەوەش ئەوان لە گۆڕینەوەی ماچەكانیان بەردەوامن. لە تابلۆی هونەرمەند ڕۆی ئینشتاین دەبینین شێوەی یەكتر لە ئامێزگرتنەكەیان جیایە لەگەڵ تابلۆكانی تری كە لە سەرەوە ئاماژەمان پێداوە، لێرە ماچكردنەكە حاڵەتێكی دەروونی ڕاڕا و ناجێگیری بەسەردا زاڵە، چونكە وا پێ دەچێ ماچكردنی ماڵئاوایی ئەم دوو خۆشەویستە بێت لە یەكتری. لە كۆتاییدا دەكرێ بڵێین شێوەی ماچكردنی خۆشەویستان لە لایەن بۆتە بابەتی سەرەكی زۆر هونەرمەندی شێوەكار و فۆتۆگراف و هونەرەكانی تریش، ئەمەش لە لایێك وەك باسمان كرد لایەنێكی گرینگی سۆزداری نێوان مرۆڤەكانە بە گشتی، لە لایێكی تریش وەكو فۆڕم بابەتێكی وروژێنەرە، هەڵبەتە ڕەنگە لای هەر هونەرمەندێكیش خوێندنەوەی جیاواز تر لەسەر ئەم بابەتە هەبێت و هەر یەكەیان بە شێوەیێكی جیا لەسەری بدوێت.

سەرچاوەكان: لە ئینتەرنێتەوە