ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

پاشاكانی قاجار كەحوكمی ئێرانیان كردووە ژمارەیان حەوت پاشا بووە، لەسەردەمی پاشاكانی قاجار ئێران تووشی كارەساتی ئابووری هات تەنانەت بەهاتنی سەدەی نۆزدەهەمیش هیچ پێشكەوتنێك بەدی نەدەكرا لەووڵات لەهیچ بوارەكان.

هەوڵی گرنگی چاكسازی لەسەردەمی ناصرالدین شا (1848- 1896)لەسەردەستی میرزامحمد تەقی خان ئەنجام درا كەپلەی سەرۆك وەزیرانی هەبوو ئەوكەسایەتیە سەردانی پۆترسبۆرگی پایتەختی ڕوسیای كردبوو زۆر سەرسام بوو بە شێوازی كاركردنی ئەوان بۆیە كاتێك دەست بەكاربوو بەرنامەیەكی چڕی داڕشت بۆ چاكسازی لەووڵات. 

قاجاریەكان كێن ؟

بنەچەكەی قاجارییەكان دەگەڕێتەوە بۆ هۆزێكی توركمانی قزل باش كە لەئەنادۆلەوە بەرەو ئێران هاتوونبەشداریان لەدامەزراندنی دەوڵەتی سەفەوی داكردوە. لەساڵی1750توانیان دەست بەسەر باكووری ڕۆژهەڵاتی ئێران دابگرن وە پاش زاڵ بوونیان بەسەر پاشماوەی زەندییەكان و ئەفشارییەكان توانیان دەست بەسەرتەواوی حوكمی ئێران دابگرن یەكەم شای قاجارییەكان اغامحمدخان لە(1796- 1797) داواشای قاجارییەكان احمدشا (1909- 1925

أ- لەبواری سوپا:

1-سەرلەنوئ سوپای ڕێكخستەوەوپڕچەكی كرد تاوەكو ئێران ببێتە خاوەن سوپایەكی بەهێز و بتوانێت بەرەنگاری هەڕەشەكان ببێتەوە . 

2-یاسایی سەربازیكردنی بەزۆرەملێی دەركرد لەهەموو ئێران هەركەسێك تەمەنی لەنێوان 20- 28 ساڵ بوایە دەبوایە سەربازی بكات . 

3- كارگەی چەكی دامەزراند تایبەت بوو بەدروست كردنی چەكی سوك ودروست كردنی پۆشاك بۆ سەربازەكان.

4- بۆمەشق پێكردنی سەربازان و نۆژەنكردنەوەی سوپا پشتی بەست بە پسپۆرانی ئیتالی و فەرەنسی و نەمساوی .

ب- لەلایەنی كارگێری : 

1-میرزامحمد هەستا بەپاكتاوكردنی فەرمانگەكان لەفەرەمانبەرانی گەندەڵ . 

2- كەمكردنەوەی خەرجی كۆشك وە كەمكردنەوەی مووچەی فەرمانبەران . 

3-هەوڵی دا دیاردەی بەرتیل بنەبربكات .

ج-لەبواری پیشەسازی: 

1-بایەخی زۆری دا بەپیشەسازی خۆماڵی دا .

2- هانی جووتیارنی دا لە بواری كشتوكاڵ تاوەكو بەرهەمی باش بخەنە بازاڕ .

 

لەدوای ناصرالدین شا موزەفەرەدین شای كوڕی هاتەشوێنی كەئەویش بەمەبەستی چاكسازی :

1-موزەفەرەدین شاپشتی بەست بە شارەزایانی بەلجیكی وهۆڵەندی وبەریتانی بۆپڕۆژەی ئاودێری .

2-لەبواری دارایی وگوكرگ پسپۆرێكی بەلجیكی هێنا بۆئەوەی ڕاوێژی پێ بكات . 

3-هەروەها چەندان كەس بۆ تەواو كردنی خوێندن ڕەوانەی ووڵاتانی دەرەوە كران .

4-سەرچاوەكان وەرگێڕدرانە سەرزمانی فارسی و قوتابخانەی نوئ كرانەوە.

بەڵام ئەو چاكسازیانەی كە ناصرالدین شاو موزەفەرەدین شا كاریان بۆ دەكرد زیاتر لەبەرژەوەندی ئیمتیازاتی بێگانە دابوو نەك لەبەرژەوەندی میللەتی ئێران.

 

  • 1