وەزیری ناوخۆی ئەڵمانیا بەهۆی ناكۆكی لەگەڵ ئەنگێلا مێركڵ راوێژكاری ئەڵمانیا دەستی لەكاركێشاوە.

رۆژی دووشەممە 2ی تەموزی 2018 رۆژنامەی بێڵدی ئەلمانیا بڵاوی كردوە كە هۆرست زیهۆفر وەزیری ناوخۆی ئەڵمانیا بەهۆی ناكۆكی لەگەڵ ئەنگێلا مێركڵ راوێژكاری ئەڵمانیا دەستی لەكاركێشاوەتەوە.

رۆژنامە ئاماژە بەوە دەكات كە، دوای ئەوەی پێی ڕاگەیەندراوە كە دەتوانێت دەست لە كاربكێشێتەوە، وەزیری ناوخۆ ئەو ژوورەی جێهێشتووە كە سەركردەی پارتەكەی لە شاری میوشن تیایدا كۆبوونەتەوە، بەڵام دواتر و لە رۆژی یەك شەممە زیهۆفر درێژەی بە كۆبوونەوەكە داوە تا زانیاری تەواویان پێبدات لەسەر ئەو ڕێكەوتنامەیەی كە راوێژكاری ئەڵمانیا لە رۆژانی 28 و29ی حوزەیران لەگەڵ وڵاتانی ئەوروپا لە لوتكەی ئەوروپادا ڕێكەوتنیان لەسەر كردووە.

میدیاكانی ئەڵمانیا ئەوەیان بڵاوكردۆتەوە كە، هۆكاری ناكۆكیەكانی وەزیری ناوخۆ و راوێژكاری ئەڵمانیا بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە زیهۆفر پێی وایە دەبێت ڕێگری لە هاتنی ئەو پەنابەرانە بكات كە پێشتر لە یەكێك لە وڵاتانەی ئەوروپی ناویان تۆمار كراوە و دەبێت بگەڕێندرێنەوە ئەو وڵاتەی كە لێوەی هاتوون، بەڵام مێركڵ پێی وایە نابێت هیچ هەنگاوێكی تاك لایانانە بنرێت و دەبێت هەر بریارێك دەربكرێت بە هەماهەنگی وڵاتانی ئەوروپا بێت.

وته‌بێژی دادگای فیدرالی عێراقی ئاشكرای دەكات، كۆمسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كانی عێراق لایه‌نی په‌یوه‌ندیداره‌ بۆ یه‌كلاییكردنه‌وه‌ی كێشه‌ی نێوان كاندیدانی ده‌رچووی هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی عێراق.

رۆژی دووشەممە 2ی تەموزی 2018 ئه‌یاس ساموك، وته‌بێژی فه‌رمی دادگای فیدرالی عێراق له‌راگه‌یاندراوێكدا رایگەیاند، دادگای فیدراڵی كۆمسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كانی عێراق به‌ لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار داده‌نێت بۆ یه‌كلایكردنه‌وه‌ی ناكۆكی نێوان كاندیدانی ده‌رچووی هه‌ڵبژاردنی 12ی ئایاری 2018.

ساموك ئه‌وه‌شی خستووه‌ته‌روو، بڕیاره‌كه‌ی كۆمسیۆن له‌باره‌ی ناكۆكی نێوان كاندیدان له‌سه‌ر یه‌كتر شایه‌نی تانه‌ لێدانه‌ له‌به‌رده‌م ده‌سته‌ی دادوه‌ریی له‌ دادگای فیدرالی.

وته‌بێژی فه‌رمی دادگای فیدرالی عێراق راشیگەیاندووە، دوای ئه‌وه‌ی كاندیدێك داوا له‌سه‌ر كاندیدێكی دیكه‌ تۆمارده‌كات، دادگای فیدراڵی به‌سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆكی دادگا كۆبوونه‌وه‌ی خۆی ئه‌نجامده‌دات و له‌وباره‌یه‌وه‌ بڕیارده‌دات.

ئه‌یاس ساموك باسی لەوەشكردووە، دادگای فیدراڵی بۆیه‌كلایكردنه‌وه‌ی ناكۆكی نێوان كاندیده‌كان و داوای كاندیدێك له‌سه‌ر كاندیدێكی دیكه‌ پشت به‌یاسایی ژماره‌ (11)ی كۆمسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژارنه‌كانی عێراق ده‌به‌ستێت، له‌گه‌ڵ ماده‌ی 93ی ده‌ستووری عێراقی و یاسایی ژماره‌ (30) ی ساڵی 2005.

ڕێگای كوردستان - هەوراز ئەحمەد

هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق، چەندین كێشە و قەیرانی بەدوای خۆیدا هێنا، ئێستا لایەنە براوەكان لە هەوڵی پێكهێنانی حكوومەتی نوێدان، بەڵام دەستێوەردانە دەرەكییەكان كارەكەیان ئەستەم كردووە، درێژكردنەوەی تەمەنی ئەم خولەی پەرلەمانیش ئەوەندەی تر كێشەكانی قوڵتر كردووەتەوە.

ئەیاد كاكەیی یاساناس بۆ "ڕێگای كوردستان" دەڵێ‌: "درێژ كردنەوەی تەمەنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق سەد لە سەد پێچەوانەی یاسا و دەستوورە، بەڵام عێراق خاوەنی بڕیاری خۆی نییە و لەلایەن وڵاتانی دراوسێ‌ بەڕێوە دەبردرێت".

كاكەیی دەڵێ‌: "ئەو عێراقەی چاوەڕوانی بووین، بە پێچەوانەوە وەك عێراقێكی تایفەگەری و مەزهەبی گەڕایەوە".

وەك ئەشواق جاف ئەندامی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق باسی دەكات، لە هیچ شوێنێكی دەستووردا باس لە درێژ كردنەوەی ماوەی یاسایی پەرلەمان نەكراوە، لەبەرئەوە هەر درێژكردنەوەیەك، نادەستوورییە.

ئەو ڕوونی دەكاتەوە، بیرۆكەی درێژ كردنەوەی تەمەنی پەرلەمان، وەك چارەسەرییەك گەڵاڵە كراوە بۆ ئەو دۆخەی عێراق لە پاش هەڵبژاردنەكان تێیكەوتووە، چونكە كێشە لەسەر ئەنجامەكانی هەڵبژاردن هەیە و نازانرێت ئاراستەكە بەرەو كوێ‌ هەنگاو دەنێت، بیرۆكەكە بۆ ئەوەیە وڵاتەكە تووشی بۆشاییەكی دەستووریی نەبێت، بەڵام ئەو هەنگاوەی هەڵگیراوە، نادەستوورییە.

ئەشواق جاف پێی وایە، "حكوومەتی نوێی عێراق وا بە ئاسانی پێكنایەت، چونكە هەر وڵاتێك پشتگیری ناوێك دەكات بۆ سەرۆك وەزیران". ڕوونی دەكاتەوە، "ئێستا ململانێ لە ناو ماڵی شیعی و لە نێوان ئەو وڵاتانەش هەیە كە خۆیان بە خاوەن بڕیاری عێراق دەزانن، لەسەر ئەوەی كێ‌ دەبێتە سەرۆك ئەنجوومەنی وەزیران، چونكە هەر یەكێك لەو ناوانەی پێشنیاز دەكرێت لەلایەن وڵاتێكەوە پشتگیری دەكرێت".

ئەو زیاتر دەڵێ‌: "تا ئێستا دیار نییە چ قەوارەیەك زۆرینە پێك دێنێت، چونكە لەم خولەدا دەیانەوێت زۆرینە و كەمینە پەیڕەو بكەن، سائیروون و فەتحیش بەتەنیا ناتوانن حكوومەت پێك بێنن، چونكە جموجۆڵی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی و هەرێمایەتی زۆر لەئاستی لایەنەكانی تریشدا هەیە".

هاوكات لوقمان زیندانی چاودێری سیاسی مەترسییەكانی بەردەم ئایندەی عێراق بۆ "ڕێگای كوردستان" ڕوون دەكاتەوە و دەڵێ‌: "بەرپرسانی عێراق ئەوەیان لاڕوون بۆتەوە كە عێراق لە بەردەم هەڕەشەی بۆشایی دەستوریدایە، پێش دروستبوونی ئەو بۆشاییە یاسایی و دەستورییە، بۆشایەكی دیكە لە پاش هەڵبژاردنەكان دروست بووە، لەو كاتەوە بۆشاییەكی ئەمنی زۆر گەورە دروست بووە لە شوێنە جیاوازەكانی وەك سەلاحەدین و دیالە و نەینەوا و داعش لە سەر سنوری عێراق-سوریا سەریهەڵداوەتەوە".

زیاتر دەڵێ‌، "لە پاش 2003ەوە وا بینراوە ئەگەر حكوومەت پێك بهێنرێت، ئەوە بۆشایی یاسایی نامێنێت، بەڵام چونكە حكوومەتێكی تایفی و مەزهەبی دروست كراوە، لە واقیعدا بۆشایی ئەمنی و سیاسی ماوەتەوە، حكوومەتێك دروست كراوە كە نوێنەرایەتی ئیرادەی گەلانی عێراق ناكات".

لای خۆیشییەوە شوان محەمەد تەها بەرپرسی لقی پێنجی پارتی دیموكراتی كوردستان لە بەغدا بە "ڕێگای كوردستان"ی ڕاگەیاند: "ئەنجوومەنی نوێنەرانی عیراق بەشێكە لە كێشەكان نەك بەشێك لە چارەسەر، چونكە بە هەموار كردنەوەی یاسای سێیەمی هەڵبژاردنەكان دۆخی عێراقی هێندەیتر ئاڵۆز كرد، چونكە بڕیاری بژاردنەوەی دەنگەكان ماوەیەكی زۆری پێویستە و پاش ئەوەش بیگومان هەندێ‌ لایەنی دیكە ڕەنگە ناڕەزایەتیان هەبێت، چونكە پێدەچێت ئەنجامەكان گۆڕانكارییان بەسەردا بێت".

ئاماژەی بەوەش كرد، "لێك نزیك بوونەوە لە نێوان لایەنە سیاسییەكانی عێراق هەیە، بەڵام ململانێیەكان باڵادەستترن، بۆیە دەستێوەردانی دەرەكی دەبێت لە پێكهێنانی حكوومەت و پەرلەمان و ئایندەیەكی گەش چاوەڕێی عێراق ناكات".

فەرید ئەسەسەرد ئەندامی سەركردایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان دەڵێ، "دەبێت كورد ڕۆڵی چارەسەر ببینێت لە كێشەكانی عێراق وەكو لە ڕابردوودا هەیبووە بۆ ئەوەی پشكی ئاگرەكەی بەر نەكەوێت".

ئەسەسەرد بۆ "ڕێگای كوردستان" گوتی: "هێشتا هیچ رێككەوتنێك نییە بۆ پێكهێنانی حكوومەتی نوێ‌، بەڵام لایەنە سیاسییەكان نزیكن لە ڕێككەوتن، چونكە هەست بە مەترسی زۆر دەكەن ئەگەر ڕێكنەكەون و بچنە قۆناغی بۆشایی دەستورییەوە".

"ئەگەر لایەنەكان ڕێك نەكەون، هەموو ئەگەرە خراپەكان دێنە ئاراوە بە ئەگەری دروست بوونی پاشاگەردانی شەڕ و هاتنە خوارەوەی میلیشیا و چەكدار و پەیدابوونی ناوچەی لێكدابڕاو و پێدەچێت جۆرێك لە جۆرەكانی شەڕی تایەفەگەری و ململانێی چەكداریی لە عێراق ڕووبدات".

ناوەندی راگەیاندنی هێزەكانی پاراستنی گەل (هەپەگە) ئاشكرای دەكات، هێزەكانیان لە گەڤەر و وان 13 سەربازی سوپای توركیایان كوشتووە.

رۆژی دووشەممە 2ی تەموزی 2018 ناوەندی راگەیاندنی هێزەكانی پاراستنی گەل (هەپەگە) لە راگەیەندراوێكدا رایدەگەیەنێت، "هێزەكانمان لە چوارچێوەی هەڵمەتی شۆڕشگێڕانەی شەهید ئاگریدا چالاكییان لە چەندین ناوچەی (گەڤەر)ی جولەمێرگ ئەنجامداوە".

هەر لە راگەیەندراوەكەی (هەپەگە)دا هاتووە، لە دژی خاڵێكی پشكنینی سوپای توركیا لە گوندی شێرڤانە و گردێك كە وەك هێڵی پاراستن كەڵكی لێوەر دەگیرا لەلایەن سوپای توركیاوە چالاكییان ئەنجامداوە، لەو چالاكییەدا پێنج سەربازی توركیا كوژران و سێ سەربازی دیكەش برینداربوون.

(هەپەگە) ئەوەش خراوەتەڕوو، هێزەكانیان لە گردی دەریە جەفەر سوپای توركیایان كردووەتە ئامانج، دوای ئەو چالاكییە سوپای توركیا لە ناوچەكەدا دەستی بە ئۆپەراسیۆنی سەربازی كردووە، دەشڵێت گەریلاكانیان لە دژی یەكەیەكی سەربازی سوپای توركیا كە سەرقاڵی ئۆپەراسیۆن بوون چالاكییان ئەنجامداوەو لەو چالاكییەدا پێنج سەرباز كوژراون و سێ سەربازی دیكەش برینداربوون.

ناوەندی راگەیاندنی هەپەگە رونیشیكردووەتەوە، 30ی مانگی رابردوو هێزەكانیان چالاكییەكی دیكەیان دژی سوپای توركیا ئەنجامداوە لەسەر گردی بایێ و لەو چالاكییەدا 3 سەربازی سوپای توركیا كوژراون.

رێگای كوردستان

 

وه‌زاره‌تی نه‌وتی عێراق ئاشكرای ده‌كات، دانوستانیان له‌گه‌ڵ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و توركیا به‌رده‌وامه‌ بۆ دووباره‌ ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی هه‌نارده‌كردنی نه‌وتی كه‌ركوك لە رێگەی به‌نده‌ری جه‌یهانی توركییەوە و ئاشكراشی ده‌كات كه‌ ئێستا رۆژانه‌ 220 هه‌زار به‌رمیل نه‌وت له‌وشاره‌ به‌رهه‌م ده‌هێندرێت.

عه‌بدولجه‌بار لعێبی وه‌زیری نه‌وتی عێراق رایگه‌یاند "به‌رده‌وامین له‌ دانوستانه‌كانمان له‌گه‌ڵ هه‌رێم و توركیا بۆ ئه‌وه‌ی جارێكی تر نه‌وت له‌ كیڵگه‌ نه‌وتیه‌كانی كه‌ركوكه‌وه‌ به‌رێگای به‌نده‌ری جه‌یهانی توركی هه‌نارده‌ی ده‌ره‌وه‌ بكه‌ین".

وه‌زیری نه‌وتی عێراق وتیشی "بڕی هه‌نارده‌كردنی نه‌وتی كه‌ركوك په‌یوه‌ست به‌ ده‌ره‌نجامی ئه‌و دانوستانانه‌ی ئه‌نجامی ده‌ده‌ین و رێژه‌ی هه‌نارده‌كه‌شی هه‌ر ئه‌و كاته‌ دیاری ده‌كرێت".

ئاماژەی بۆ ئەوەشكرد "رێژه‌ی به‌رهه‌مهێنانی رۆژانه‌ی ئێستا له‌ كیڵگه‌ نه‌وتییه‌كانی كه‌ركوك 220 هه‌زار به‌رمیله‌ كه‌ ده‌نێردرێته‌ پاڵاوگه‌كان".