1- دروستبوونی جورێكی تری پیشاسازیی ئەویش پیشاسازی نەوتە كە لەپێشوودا لە هەرێم بوونی نەبوو.
2- پشت بەستن بە بەرهەمی خۆماڵی بۆ دابینكردنی پێداویستیەكان وەك ئەوەی لە ئێستادا كارگەكانی بەرهەمهێنانی كارەبا پشت بە نەوتی هەرێم دەبەستن.
3- هاتنی ژمارەیەكی زۆری كۆمپانیای بیانی كە دەبێتە هۆی دروستبوونی هەلی كاری زیاتر.
4- ئەگەر نەوت بەشێوەیەكی سیتەماتیك دەربهێنرێت و بفرۆشرێت، لە داهاتوودا دەبێتە بڕبڕەی ئابوری هەرێم، هەروەك لەئێستادا كاری بۆ دەكرێت.

ڕۆڵـی نـەوت لەسـەر باری كۆمەڵایەتـی هـەرێم، هەرێمی كوردستان هەر لەدێر زمانەوە دابەش بوونی دانیشتوان وپێكهاتەی كۆمەڵایەتی َلەسەر بنەمای كۆبونەوەی ئەندامانی خێزان یان خزم وكەسەكانی لەنزیك یەكتردا بوون وكۆبوونەتەوە. بەڵام بە هۆی ئەو گۆرانكاریانەی كەوا لە جیهان رووی داوە پێشكەوتنی تەكنەلۆژیا كۆمەڵگای جیهانی تووشی چەندین گۆرانی بەرچاو كردووە بەڵام دیاری كردنی هۆكارەكان وپلەی كاریگەریەتی بە جیاواز سەیر دەكرێت .

كاریگەریەكانی نەوت لەسەر گۆڕانكاریە كۆمەڵایەتیەكان لەجیهان دا

1- گۆڕانكاری دروست دەبێت لە ژیانی شارستانی بەشێوەیەكی گشتی لە ژیانی كشتكارییەوە دەگوازرێنەوە بۆ ژیان و پیشەیەكی.

2- هەوڵدانی تاكەكان بۆبەدەستهێنانی شارەزایی وپسپۆڕی لەبوارەكانی نەوت بۆجێكردنەوەو دەرفەتی زیاتری كاركردن لە كۆمپانیاو پیشەسازییەكانی بواری نەوت، لەوانە كردنەوەی بەشی ئەندازیاری نەوت لە زانكۆ و پەیمانگاكان.

3- لە رووی پیشیەوە هەر لە لەگەڵ دۆزینەوی نەوت گۆرانكاری پیشەیی بەرچاو روویداوە لەو ناوچانەی نەوتی لێ دۆزراوەتەوە بۆنموونە وڵاتانی كەنداوی عەرەبی لە پیشەی شوانكاریی گۆرا بۆ بازرگانی كردنی جیهانی.

4- ناوچەكانی دۆزینەوەو دەرهێنانی نەوت كە بەردەوام پڕۆسەی دەرهێنان و ناردنی نەوتی تێدا ئەنجام دەدرێت بەشێوەیەكی دینامیكی دەبنە ناوچەی ئاوەدانی و بەرەو پێشەوە دەچێت، لەوانە دابینكردنی هۆیەكانی ژیان و بژێوی لە ڕاكێشانی ڕێگاكانی گواستنەوەو ڕەخساندنی خزمەتگوزاری زیاتر بۆ ناوچەكە.

1-ڕووداوەكانی دوای جەنگی دووەمی جیهان ناڕاستی تیۆرەكەی هاوزهۆڤەریان سەلماند بەوەی كەدەگوت ژیان و مانەوە تەنها بۆ دەوڵەتەگەورەكانەودەوڵەتە بچووكەكان جگەلەنەمان هیچ دەورێكی تریان لەبەردەم دانیە كەچی دوای ئەم جەنگەچەندین دەوڵەتی قەبارەبچووك وەك(هۆلندا و یابان و بلجیكا و دانیمارك وسویسرا) دەركەوتن و خەلكەكانیشیان لەگوزەرانێكی باش دا دەژین .

2-بۆچوونی خۆبژێوی كەشوێنێكی دیاری لەتیۆرەكەی داگیركردووە لەگەڵ واقیع دا ناگونجێ چونكە دەوڵەتان چەند گەورەبن ناتوانن بگەنە حاڵەتی خۆبژێوی ئەگەر مەبەستی هاوزهۆڤەر داگیركردنی فراوانترین ڕووبەری جیهان بێت بەبیانۆی گەیشتن بەم حالەتە . 

3-گەشەكردنی دەوڵەت لەهەموو حالەتێكدا پەیوەست نیە بە زۆربوونی ژمارەی دانیشتوان وەك هاوزهۆڤەر لە تیۆرەكەیدا ئاماژەی بۆ كردووە بەلكو زۆربەی جار زۆربوونی دانیشتوان شتێكی پێویستە بۆ دەوڵەت بۆ ئەوەی لە ڕێگەی ئەم زۆبوونە بتوانی سامانە سروشتیەكانی وڵاتەكە وەبەربهێنێ چونكە هەندێ ووڵات بە دەست كەمی ژمارەی دانیشتوان دەنالێنن..

4-هاوزهۆڤەر لە تیۆرەكەی كەمتر گرنگی بەهێزی ئاسمانی دەدات وەك دەزانین هێزی ئاسمانی ڕۆلێكی گەورەیی بینی لەجەنگی دووەمی جیهان، وەیەكێك لە هەڵە گەورەكانی هاوزهۆڤەر ئەوەبوو كەهەردوو كیشوەری ئەمریكای بەپاشكۆ داناوە دیارە ئەم بۆچوونەی هاوزهۆڤەر ڕەنگدانەوەی لەسەر بیركردنەوەی سیاسەت مەدارو جیۆپۆلۆتیك ناسەكانی ئەلمانیا و یابان واتە پلانە ستراتیجیەكانیان لەسەربنەمای بۆچونەكانی هاوزهۆڤەر داڕشتووە بەوەی كە هەولیان داوە ئەلمانیا و یابان هێزیكی دەریایی گەورە دروست بكەن بۆ ئەوەی لەڕێگەیەوە وولاتەیەكگرتوەكانی ئەمریكا داگیربكەن جگەلەوەی یابانییەكان هەولیان نەداوە كە گەرووی بێرنگ وئاڵاسكاو كەندا داگیربكەن تا ئەو كاتە هێزی وولاتەیەكگرتووەكانی ئەمریكا لەم ناوچانەدا نەبوو .

سەبارەت بە دۆزینەوەی نەوت لە كوردستان وەبەرهەمهێنانی بۆ یەكەم جار دەگەرێتەوە بۆ كۆمپانیای هیندی رۆژهەڵات بۆ كەشتیوانی هاتە ناو عیراقەوە ئیمتازی هاتوچۆی پاپۆرەكانی لە هەردوو زێ ی دیجلە و فورات وەرگرتبوو توانی لە رێگەی چەند ئاژانسێكەوە بۆ خۆی دروستی كردبوو پەیوەندی دیبلۆماسی لەگەڵ دەوڵەتی عوسمانی خۆش بكات رێگەی گەڕان بە دوای نەوت وەربگرێت ئەوە بوو لە سەرەتای سەدەی بیست لە سالی (1902) یەكەم بیری نەوت لە خانەقین كە بیری (چیای سرخ)ە لە نزیك سنوری ئێران ئەویش لەلایە ن كۆمپانیای بەریتانی – ئێران كە (كۆلۆنێل ولیەم دارس) سەرپەرشتی دەكرد .

بیری ژمارە یەك كەركووك/1927/6/25

 

وە دوای پشكنین و گەڕان بەردەوام بوو بە تایبەتی لە شاری كەركوك لە ناوچەكانی (پەلكانە، ئینجانە ) ئەوە بوو لە 1927/6/25 لە باباگورگور دەست كرا بە هەڵكەندنی بیر پاشان گەڕان و پشكنین بەردەوام بوو تاسالی 1930، هەروەها لە ناوچەی گەیارەی سەر بە شاری موسل چە ندین بیر لە(بەتمە وعین زالە) هەڵكەندراو دەركەوت برێكی باشی نەوتی تێدایە.

 

1-هاوزهۆڤەر پێی باش بووە كەئەلمانیاپەیوەندی ئاسایی لەگەڵ یەكێتی سۆڤیەت هەبێت چونكە لەو بڕوایەدا بوو لەئایندا توشی گرفت هەڵوەشاندنەوە دێت چونكەلەنەتەوەی جیاوازپێك دێت.

2-هاوزهۆڤەر پێی وابوو بەریتانیا تووشی گرفتی زۆر دەبێت كەشتی گەلەكەشی تووشی بەربەرەكانی دەبێت لە لایەن دەوڵەتە مەزنەكانی تر .

3- هاوزهۆڤەر كەمتربایەخی بەووڵاتە یەكگرتوەكانی ئەمریكادەدا وە هەردووكیشوەری ئەمریكای بەدووكیشوەری پاشكۆناودەبات لەبەرامبەردابایەخێكی زۆر بەیابان دەدات پێی وایە یابان وئەلمانیا لەئایندەدا دەتوانن حوكمی جیهان بكەن.

4--هاوزهۆڤەر پێی وایە كە فەرەنسا لەماوەیەكی كورتدا هەرەس دەهێنێت گەر بكەوێتە شەڕ لەگەڵ ئەلمانیا،بەڵام بەریتانیا لەوماوە كورتەدا هەرەس ناهێنێ هەربۆیە هاوزهۆڤەر هۆشداری دەداتە ئەلمانیا كە تاوەكو شەڕی ڕوسیا فەرەنسا یەك لایی نەكاتەوە شەڕلەگەڵ بەریتانیا نەكات .