ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

بەدواچوون: هیوا حوسێن

زیاتر لە دوو مانگ بەسەر هەڵبژاردنی 30ی ئەیلوولی 2018ی پەرلەمانی كوردستان تێپەڕدەبێت، هێشتا نازانرێت كەی و چۆن كابینەی تازەی حكوومەت پێكدەهێنرێت. سەرەتای دەستپێكردنی كارەكانی پەرلەمانی تازەش كە تا ئێستا یەك كۆبوونەوەی كردووە بە تەقلیدكردنی دانیشتنی كراوەی پەرلەمان دەستی پێكرد كە یەكێكە لە ئەزموونە ناشیرین و لاسەنگەكانی عێراق لە ساڵانی ڕابردوودا كە لە هەرێم پەیڕەو دەكرێت. ئەوەش لە كاتێكدا بوو یەكێك لە دروشمەكانی حوكمڕانی كوردستان ئەوە بوو كە ئەزموونی دیموكراسی لە هەرێمەوە دەگوازنەوە بۆ سەرتاسەری عێراق.

خوولی پایزە تەواو دەبێت، سەرۆكایەتی پەرلەمان و حكوومەتی تازە بوونی نییە

بەهۆی نەبوونی دەستووری هەرێمی كوردستان و نەبوونی یاسای یەكلاكەرەوە بۆ كاتبەندی كارەكانی پەرلەمانی كوردستان، تەنیا پشت بە پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی كوردستان دەبەسترێت.

خوولی ڕابردووی پەرلەمانی كوردستان هەموواری پەیڕەوەكەی كرد و لە 17ی تەمووزی 2018 هەمووارەكەی پەسند كرد.

لەو پەیرەوەدا هاتووە كە لەسەر داوای سەرۆكی هەرێم پەرلەمان لەماوەی 10 ڕۆژدا یەكەم كۆبوونەوەی دەكات. لەمادەی 11دا، لە خاڵەكانی یەكەم و دووەم ئاماژە بۆ یەكەم كۆبوونەوەی پەرلەمان دەكات. كە لە خاڵی یەكەمدا دەڵێت كۆبوونەوەكە بە سەرۆكایەتی بەتەمەنترین ئەندامی دەبێت. لەخاڵی دووەمیشیدا باس لەوە دەكات كە ئەركی سەرۆكی تەمەن تەنیا بەڕێوەبردنی دانیشتنی یەكەم و هەڵبژاردنی سەرۆكی تازەی پەرلەمان و هەردوو جێگرەكەیەتی.

پەرلەمانی كوردستان بەهۆی ڕێكنەكەوتنی لیستە براوەكانی نەیتوانی لە دانیشتنی یەكەمی سەرۆك و جێگرەكانی یەكلابكاتەوە، پەنای بردە بەر پێنەوپەڕۆ و چارەسەرە عێراقییەكەی بەكارهێنا(بەكراوە هێشتنەوەی پەرلەمان) كە وەختی خۆی لە تاقیكردنەوەی دەسەڵاتی دادوەری عێراقی دەرنەچوو، ڕێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنی سكاڵایان تۆماركرد و داواكەیان بردەوە و دەسەڵاتی دادوەری ناچاریكردن كە پەیوەست بن بە هەڵبژاردنی سەرۆكایەتییەكان.

ئێستا پەرلەمان بێ سەرۆكایەتییە، بەڵام لەپەیڕەوەكەدا دوو ئەركی دیكە خراوەتە بەردەم پەرلەمان كە كاتی بۆ دانراوە:

لەمادەی 28 خاڵی یەكەمدا هاتووە كە لەماوەی 25 ڕۆژی دوای دانیشتنی یەكەم، دەبێت لێژنە هەمیشەییەكان هەڵبژێردرێن.

لەمادەی 98دا بەتایبەتی لەخاڵەكانی یەكەم و سێیەم كە تایبەتە بە بودجە ئاماژە بۆ ئەوە دەكات كە دەبێت ئەنجوومەنی وەزیران لە سەرەتای مانگی 11دا پڕۆژەی بودجە بنێرێتە پەرلەمان، بەڵام ئەگەر نەینارد بە پێی مادەی سێیەم لەماوەی 15 ڕۆژی دیكە دەبێت ڕەوانەی بكات.

پێدەچێت ئەو دووپرسەش پێشێلبكرێت نە بەم زووانە سەرۆكایەتی پەرلەمان و نە لێژنە هەمیشەییەكان و نەبوودجەی ساڵی 2019 هەبێت، بەڵام خۆشی لەوەدایە كۆتایی ئەم مانگە خوولی دووەمی ساڵانەی پەرلەمان "خولی پایزە" تەواو دەبێت، چونكە لەپەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمان دا هاتووە كە خولی پایزە لە مانگی ئەیلوول دەست پێدەكات و لە كۆتایی كانوونی یەكەم تەواو دەبێت. دانیشتنە فەرمییەكانیش لە ئاداری 2019 دەست پێدەكاتەوە.

كابینەی تازە چۆن پێكدەهێنرێت؟

لەچ قۆناغێكدایە

هەرچەندە لە پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمان باس لەوە نەكراوە كە ناونانی سەرۆك وەزیرانی كابینەی تازە لەئەركی ئەودایە، بەڵام بەپێی یاسای سەرۆكایەتی هەرێمی ساڵی 2005 لە مادەی دەیەم خاڵی دوازدەیەم هاتووە كە دوای ناولێنانی سەرۆك وەزیرانی ڕاسپێردراو دەبێت لەماوەی 30 ڕۆژدا حكوومەتەكەی پێكبهێنێت.

دواتر لەگەڵ سڕكردنی پۆستی سەرۆكی هەرێم و بەپێی یاسای دابەشكردنی دەسەڵاتەكانی كە یاسای ژمارە 2ی ساڵی 2017یە ئەو ئەركە خراوەتە ئەستۆی سەرۆكی ئەنجوومەنی دادوەری. واتە دەبێت پەرلەمان ناوی كەسەكە دیاری بكات و سەرۆكی ئەنجوومەنی دادوەری ڕایسپێرێت بۆ پێكهێنانی كابینەكەی لەماوەی 30 ڕۆژدا.

هێشتا پێناچێت ئەو هەنگاوە كاتی هاتبێت، لەلایەك سەرۆكایەتی پەرلەمان پێكنەهاتووە، لەولاشەوە هێشتا دیارنییە پارتی دیموكراتی كوردستان كە لیستی یەكەمی براوەیە كێ بۆ سەرۆكایەتی كابینە تازەكە ڕادەسپێرێت و بەپێ هەواڵەكانیش ئاڕاستەی جیاجیا هەیە لەو بارەیەوە. هەروەها لەسەرووی هەموویشیانەوە هێشتا گفتوگۆكانی نێوان پارتی و یەكێتی نەگەیشتۆتە لوتكە كە هەموو پێشبینییەكان ئەوەیە جارێكی دیكە كابینە تازەكە لەنێوان خۆیاندا دابەش دەكەن و بەشداری بەچەند لایەنێكی دیكە دەكەن.