ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

بریار محەمەد

ڕێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنی لە گەرمیان، لە یاداشتێكدا كە ئاڕاستەی سەرۆكایەتیی ئەنجومەنی وەزیران و وەزارەتی ئاوەدانكردنەوە و نیشتەجێكردن و ئیدارەی گەرمیان و بەڕێوەبەرایەتی ڕێگاوبانی گەرمیانیان كردووە، دوای دووسایدكردنی ڕێگای كەلار - سلێمانی دەكەن و ڕای دەگەیەنن هەموو فشارێكی مەدەنی بەو ئاڕاستەیەدا دەگرنەبەر.

لە یاداشتی ڕێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنی لە گەرمیان دا كە ئەمرۆ 4شەمە 6ی 2 ی 2019 وێنەیەكی بۆ (رێگای كوردستان ) نێردراوە، هاتووە "ئاشكرایە كە یەكێك لەو كێشە گەورانەی گەرمیانی پێوه ‌گیرۆدە بووه،‌ خراپی و یەكسایدیی ڕێگای 174 كیلۆمەتری (كفری _كەلار_سلێمانی)یە".

ئەم ڕێگایە كەیەكێك له ‌شادەمارەكانی ژیانی گەرمیانە و لەگەڵ ئەمەشدا بە ڕێگای مەرگ دەناسرێت و بەپێی خەمڵاندنی لایەنە پەیوەندیدارەكان ڕۆژانە نزیكەی 5هەزار ئۆتۆمبێل هاتوچۆی پێدا دەكات و 40هەزار كەس ئەم ڕێگایە بەكار دەهێنن، ئەم رێگایە كە تەمەنی بووەتە 70 ساڵ و هەر 18 پردەكەی بەتەواوەتی هیلاكە و بۆ بەكارهێنان مەترسیدارە و هاتووچۆ بەسەریاندا وەك ڕۆیشتنە بەسەر ئاگردا، هەر بۆیە بەپێی ئامارەكانی هاتوچۆی گەرمیان تەنیا لە پێنج ساڵی ڕابردودا 379 ڕوداوی هاتوچۆ لەو ڕێگایەدا ڕویداوە كە تیایاندا نزیكەی 100 كەس گیانی لەدەست داوە و بەسەدان كەسیش بریندار بوون".

بەپێی یاداشتەكە "ئەم ڕێگایە كە بەرهەمی عەقڵی ئەندازەیی پەنجاكانی سەدەی ڕابردووە و ئەو سەردەمە ڕێگاكە 1% ی فشاری ئێستای لەسەر نەبووە و له ‌دیزاین و دروستكردنیشیدا هیچ حسابێك بۆ بومەلەرزە نەكراوە و لەئێستادا ناوچەكە لەژێر كاریگەری هێڵی بومەلەرزەدایە و ئەمەش هەڕەشەیەكی بەردەوامە لەسەر ڕێگاكە، جگە لەمەش ڕێگاكە لە دوای بەرهەمهێنانی نەوتەوە لەگەرمیان رۆژانە دەیان تەنكەری نەوت هاتووچۆی پێدا دەكەن و لەجیاتی بۆڕی نەوت و فڕۆكە و كەشتیش بەكاردێت".

ڕێكخراوەكانی گەرمیان ئاماژەبەوەدەدەن "لەماوەی ڕابردودا له ‌سەروبەندی هەڵبژاردنە پەرلەمانییەكانی عێراق و كوردستاندا هەڵایەكی گەورەی میدیایی بۆ دووسایدكردنی ئەم ڕێگایە بەرپاكرا و بەكردەوەش 24 كیلۆمەتری لە كەلارەوە تا گوندی سەید مەحمود لێجێبەجێ‌ كرا، بەڵام لەپڕ ڕاگیرا و دواتریش دەركەوت 40 كیلۆمەتری ڕێگاكە واتە لە گوندی سەید مەحمودەوە بۆ دەربەندیخان كە بەڕێگای كەلار - سلێمانی دەناسرێ‌ تەنانەت بودجەشی بۆ تەرخان نەكراوە، هەرچەندە كۆمپانیای جێبەجێكار و هاوبەشەكانی لەسەر بوجەی خۆیان نزیكەی بایی ٥ ملیۆن دۆلار كاریان تێدا كردووە، بەڵام بۆ تەواوكردنی ئەم بەشە لە ڕێگاكە 107 ملیۆن دۆلار پێویستە".

ئاشكراشیان كردووە "دووسایدكردنی ڕێگای كەلار بۆ كفریش كە تەنیا 8 كیلۆمەتری تا شارۆچكەی ڕزگاری تەواوكراوە و 25 كیلۆمەتری ئەو ڕێگایە لە ڕزگاریەوە بۆ كفری تەنیا 35% ی جێبەجێكراوە و دیسانەوە هەمان كێشەی بەردەوامی هەبوونی نەختینەی هەیە و بۆ ئەوەی كاركردن تیایدا نەوەستێ‌ و بۆ تەواوكردنی 28 ملیار دیناری پێویستە، هەرچی دووسایدكردنی ڕێگاكەشە لە دەربەندیخانەوە بۆ زەڕایەن سەرەڕای تەرخان كردنی بودجە بەڵام كاری تێدا ناكرێ‌".

ڕێكخراوەكان ڕای دەگەیەنن "لە كەمتەرخەمی حكوومەت لە دووسایدكردنی ڕێگاكەدا زۆر نیگەرانین، چونكە هیچ پرۆژەیەك بۆ گەرمیان لە گرنگیدا لە ئاستی پێویستی ئەم پرۆژەیەدا نیە كە پەیوەندی بەژیانی هەموو گەرمیانیەكەوە هەیە،بۆیە داوا دەكەین بێ‌ هێنانەوەی هیچ پاساوێك دەستبەجێ‌ دووسایدكردنەكە لە كفریەوە تا سلێمانی لەیەك كاتدا كاری تێدا بكرێت و سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیران بەپەلە بودجەی جێبەجێكردنی پرۆژەكە تەرخان بكا و بیخاتە ئیختیاری لایەنە جێبەجێ‌ كارەكانەوە و ئیدارەی گەرمیان و بەڕێوەبەرایەتی ڕێگاوبانی گەرمیانیش بەرپرسیارێتی خۆیان هەڵگرن و لەڕێگەی كەناڵەكانی خۆیانەوە هەموو پرۆژەی دووسایدكردنەكە لەتەواوی ڕێگاكەدا بخەنە بواری جێبەجێكردنەوە، لەمەش زیاتر هیچ ڕێگایەكی تر نیە و لەئێستە بەدواوەش هەموو فشارە مەدەنی ومیدیاییەكان بەم ئاراستەیەدا دەبن تا دوا قۆناغی پرۆژەكە".