ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

جەلال دەباغ / بەرەو یادی سەدساڵەی شۆڕشی سۆسیالیستی مەزنی ئۆکتۆبەر

یوسف ڤیساریۆنۆڤیچ ستالین

 

ستالین لە جۆرجیا لە ٢١ی دێسەمبەری ١٨٨١دا لەدایکبووە، هەر لەسەرەتای لاوییەوە بەشداریی خەباتی چینی کارگەرانیکردووەو، لەبەردەم دوورخستنەوەو بەندکردن و داپڵۆسینی رێژیمی تساری رووسیادا خۆیڕاگرتوەو کۆڵنەدەربووە. نازناوی (ستالین) بووە کە بەمانای (پۆڵا) دێت. 

نزیکترین هاوڕێی تێکۆشانی ڤلادیمیر ئیلیچ لێنین بوو، دڵسۆزانەو ئازایانە بەشداریی خەباتی لەدژی رێژیمی قەیسەریی کردووە کە لەسایەی ئەو رێژیمەدا ئەو وڵاتە بووبووە بەندیخانەی گەلان.

لە شۆڕشی سۆسیالیستی مەزنی ئۆکتۆبەردا، کە بەرەو یادی سەدساڵەی دەچین، هاورێ ستالین رۆڵێکی کاریگەری گێڕاو لێنینی رابەرو سەرکردەی شۆڕشەکە رۆڵی ئەم تێکۆشەرە دڵسۆزەی بەرز نرخاند.

لەدوای سەرکەوتنی شۆڕش گەلێک بەرپرسی و ئەرکی بڵندی لەدەسەڵاتی نوێدا خرایە ئەستۆو هەموو ئەرکەکانی دڵسۆزانە چ لە حزب و چ لە دەسەڵاتدا باش و سەرکەوتوانە بەجێگەیاند.

گەلانی ژێرچەپۆکی روسیای قەیسەری، بەتایبەتی چینی کرێکاران و جوتیاران بەسەرکردایەتی چینی کرێکار توانیان شۆڕشی ١٩٠٥ و پاشان شۆڕشی سۆسیالیستی مەزنی ئۆکتۆبەر لە ساڵی ١٩١٧دا سەرکەوتوانە ئەنجامبدەن و بەرابەرێتی لێنین و ستالین دەستکەوتی گەورە بۆ ئەو گەلانە دابینبکەن و پاشان بە سەرکردەیی ستالین سۆسیالیزم بنیاتبنێن و روسیای تساریزم لە بەندیخانەی گەلانەوە بکەن بە قەڵای ئازادی و سۆسیالیزم لە جیهاندا.

بەسەرکردەیی ستالین پەلاماری ١٤ دەوڵەتی ئیمپریالی بۆ سەر دەوڵەتی ساوای سۆڤیەت تێکشکێندرا. بەسەرکردەیی ستالین گەلانی سۆڤیەت توانییان نازیزمی هێتلەر تێکبشکێنن و ئاڵای سەرکەوتن بەسەر فاشیزمدا لە سەر رایخشتاخی ئەڵمانی داچەقێنن و هەموو مرۆڤایەتی لەبەڵای نازیزم رزگاربکەن.

لەراستیدا باسکردنی دەستکەوتەکانی گەلانی سۆڤیەت بەسەرکردەیی لێنین و ستالین رابەرانی دڵسۆزو ئازای پارتی کۆمونیستی سۆڤیەت بەچەند وتارو تەنانەت چەند کتێبێک تەواونابێت.

ئیمپریالیزمی ئەمریکاو بەرەی سەرمایەداری و چەوسانەوەی مرۆڤ لەلایەن مرۆڤەوە، هەر لەسەرەتای شۆڕشی ئۆکتۆبەرەوە تا دوایی دەستیان لە پەلامارو هەوڵدان بۆ لەناوبردنی یەکەمین دەسەڵاتی چینی کرێکاران لەجیهاندا هەڵنەگرت و، بەشێوازی جۆربەجۆر، بە شەڕو کوشتار، بە بەکارهێنانی دۆلارو توانای دارایی، بەگەمارۆدانی ئابوری و سیاسی و سەربازی، بە گرێدانی پەیمانی شەرخوازی و لەپێش هەموویاندا بەهێزکردنی پەیمانی ناتۆی دەستدرێژکار، 

بەراگەیاندن و پڕۆپاگاندەو بڵاوکردنەوەی درۆو دەلەسە، بەهەوڵدان بۆ تێکدانی یەکێتی ریزەکانی ناوخۆو ناو حیزب، بە بڵاوکردنەوەی چەندان تۆڕی سیخوڕی و 

بەهەمو شێوازێکی نا مرۆڤانەی نایاسایی لە دژی دەوڵەتی سۆڤیەت لەکاردابوون لەمەشدا ئاگری پڕۆپاگاندەو دوژمنایەتی و درۆودەلەسە بە تایبەتی لەدژی ستالین ئاڕاستەکراو لەسەر رێنمایی تێئۆرییەکەی (گۆبڵزی فاشی) کە دەڵێت: " هەر درۆ بکەو درۆبکە تا خەڵکی باوەڕت پێدەکەن"!!

لەم پڕۆسەیەشدا ئاگری دیکتاتۆری بۆرژوای خۆیان ئاڕاستەی" دیکتاتۆریی پڕۆلێتاریاکرد"و ستالینیان بە "دیکتاتۆر ناوزەدکرد..!

بێگومان جیاوازییەکی ریشەیی لە نێوان دیکتاتۆریی بۆرژواو "دیکتاتۆریی پڕۆلێتاریادا" هەیە.

هەموومان دەزانین دیکتاتۆریی بۆرژوا مانای چییەو کەم و زۆر ئاگری ئەو دیکتاتۆرییەمان پێداچزاوە، کە بەزۆرو پیلانگێڕیی، خۆیان بەسەر حوکمی گەلاندا سەپاندووە. بەڵام " دیکتاتۆریی پڕۆلێتاریا" وێڕای چارەگرانیی وشەی "دیکتاتۆریی" مانای:

- دەسەڵاتی سیاسی چینی کرێکارە لەڕەوتی شۆڕشی سۆسیالیستیدا.

- رێشەکێشکردنی بەرگریی چەوسێنەران و دامەزراندن وچەسپاندنی سۆسیالیزمە.

- هاوپەیمانیە لەگەڵ رەنجدەران کە پڕۆلێتارینین، بەتایبەتی لەگەڵ جوتیاران.

- بەرەنگاریی هێزەکانی دوژمنانی چینی کرێکارو شۆڕشی سۆسیالیستی.

- دانانی یاساو ئەو بڕیارانەی سنوورێک بۆ مافی موڵکایەتی تایبەتی چینی چەوسێنەر دادەنێن.

- پەنابردن بۆ هاوکاریی جۆربەجۆر بۆ ریشەکێشکردنی چینە چەوسێنەرەکان بەپێی هەلومەرجی ناوخۆودەرەوە.

- بە ئەزموونی بزاڤی رزگاریخوازی دەرکەوتووە کە دیکتاتۆریی پڕۆلێتاریا پێداویستێکی مێژویی و کاتییە بۆ گواستنەوە لە سەرمایەدارییەوە بۆ سۆسیالیزم.

- دیکتاتۆریی پڕۆلێتاریا کە جۆربەجۆرە، لە ئاست رەنجدەراندا زۆر لە دیموکراتی بۆرژوا بەرینترو تەواوترە.

- دیکتاتۆریی پڕۆلێتاریا مانای شۆڕشە لەبوارەکانی کشتوکاڵ وپیشەسازیداو لە بواری رۆشنبیریدا.

- دیکتاتۆری پڕۆلێتاریا کە بە "دیموکراتی میللی"ش ناودەبرێ، هێزێکی ریکخەرو پەروەردەکارەو، نەیاران و دوژمنانی مارکسیزم بەگشتی لایەنی دیموکراسی تەواوی ئەم دەسەڵاتەی چینی کرێکار دەخەنەلاوەو هەر هات و هاواریانە دەربارەی توندوتیژی و داپڵۆسین.!

- دیکتاتۆری پڕۆلێتاریا کە ئەرکە مێژوییەکانی دژی دیکتاتۆری بۆرژوا هێنایەدی ئیتر پێویستیی بوونی نامێنێت.

دوای مەرگی ستالین لەساڵی ١٩٥٣دا، بە چەند ساڵێک، لەڕێلادەران و هەلپەرستان، لەژێر فشاری دۆژمنانی سۆسیالیزمدا، بە ناوی 'رەخنەگرتن" لە 

ریبازی ستالینەوە، کەوتنە ئاوەژوکردنەوەی راستیەکان و لادان لە لێنینیزم و لە ئەنجامدا گەیاندنی کەسانی وەک گەرباچۆڤی ناپاک بە بەرزترین پلەی حزب و پاشان بە هاندان و دەستی ئیمپریالیزم و لەئەنجامی هەڵەی کوشندەدا داڕمانی سیستەمی سۆسیالیزم روویدا، وەک ژێرکەوتنی ئەزمونێک.

بێگومان ستالین بەدەرنەبووە لە هەڵەو، وەک دەگوترێ ئەوەی کارنەکات هەڵەش ناکات. بەڵام بێگومان ئەوەی بەهاندان و دەستی نەیاران و دوژمنانکراوە کەڵەکەکردنی درۆو دەلەسەو پڕۆپاگاندەی ناڕاستبووەو تاوانبارکردنی بەمەبەست بووە، بیروباوەڕی ژاراوییانبووە لەدژی کۆمونیزم، بۆ درێژەپێدانی چەوسانەوەی مرۆڤ لەلایەن مرۆڤەوە..تاد.

بەڵام وەک ستالین گوتبووی: "دەزانم دوای مردنم پۆخڵەواتی زۆر دەخرێنە سەر گۆڕەکەم، بەڵام زەمەن زامنە بۆ لابردنیان..".

وائێستا بەرەبەرە تەم و مژی ئەو درۆو دەلەسەوپڕۆپاگاندانەی نەیاران و دوژمنان دەڕەونەوەو راستیەکان ئاشکرادەبن و کوردواتەنی (رووی رۆژ بە بێژنگ ناگیرێ).

لە دنیای کۆمونیستی و چەپدا هەڵسەنگاندنی نوێی رۆڵی ستالین ئەنجامدەدرێ و یادی بەرزڕادەگیرێ.

تەماشاکەن ئەمڕۆ لەژێر سایەی یەکجەمسەریدا، دوای نەمانی سۆسیالیزم لەهەندێ وڵاتانی بەرەی سۆڤیەتدا، چی روودەدا، لەهەموو لایەکی دنیادا رۆژانە بەهەزاران کەس دەکوژرێن، جینۆساید دەکرێ،پەیمانی شەڕاوی ناتۆ کەدوای نەمانی پەیمانی وارشۆ گوتیان ئیتر ناتۆ هیچ پێویستنیە! کەچی درۆیانکردو هەر فراوان و بەهێزیدەکەن، لەدژی رابوونی گەلان و بزاڤی چینی کرێکار زیاتر چەکداریدەکەن.

لایەنەکانی بەرەی ئیمپریالیزمی نوێ و شەڕو چەوسانەوە، دوای٩٣ساڵ لەمەرگی لێنینی مەزن و٦٤ساڵ لە مەرگی ستالین دەست لە ئاوەژوکردنەوەی راستیەکان دژی ئەو رابەرانەی چینی کرێکارو گەلانی چەوساوە هەڵناگرن، چونکە باشدەزانن چینی کرێکارو بیری مارکسیزم – لێنینیزم گۆڕهەڵکەنی سەرمایەدارین.

یادی سەدساڵەی شۆڕشی سۆسیالیستی مەزنی ئۆکتۆبەر لە روسیادا ورەدەرو ئیلهامبەخشی خەباتی کۆڵنەدەرانەی کۆمونیست و چەپ و پێشکەوتنخوازانی دنیایە لە خەباتدا لە پێناو سەرکەوتنی سۆسیالیزم و نەهێشتنی چەوسانەوەی مرۆڤ لەلایەن مرۆڤەوە.