ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

میرات، یه‌كێكه‌ له‌ دیارده‌ چینایه‌تییه‌ كۆنه‌كان و تا ئه‌مڕۆش ماوه‌ته‌وه‌. میرات، هه‌م فاكتێكی مادییه‌ و هه‌م سایكۆلۆژییش. له‌ ڕووه‌ سایكۆلۆژییه‌كه‌یدا، ڕاهاتنی ده‌روونی مرۆڤه‌ له‌سه‌ر خاوه‌ندارێتیی تایبه‌ت. واته‌ فشارێكی ده‌روونیی بۆماوه‌ییت له‌سه‌ره‌ تاكو خاوه‌نی كۆمه‌ڵێك شت بیت، گه‌ر نه‌تبێت ئیتر تۆ نیت: بوون یان هه‌بوون، هه‌بیت یان هه‌تبێت؟(وه‌ك ئه‌وه‌ی ئه‌ریك فرۆم ده‌یڵێت).

میرات ته‌نیا ماڵ و دارایی مادی ناگرێته‌وه‌: مرۆڤ وه‌ك سوبێكتێك، وه‌ك بكه‌رێكی كۆمه‌ڵایه‌تی و مێژوویی، كۆمه‌ڵێك شتی له‌پێش خۆیه‌یه‌وه‌ به‌ میرات بۆ ده‌مێنێته‌وه‌ وه‌ك: زمان، ناو و شوناس، پێگه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی(ته‌نانه‌ت هه‌ندێك تایبه‌تمه‌ندیی جه‌سته‌یی و بایۆلۆژی). هه‌ركام له‌مانه‌ قابیلی گۆڕینه‌ و مرۆڤ ده‌توانێت شتیان بۆ كه‌م و زیادبكات. ده‌توانێت له‌و پێگه‌ كۆمه‌ڵایه‌تی و دیاریكراوه‌ هه‌ڵگه‌ڕێته‌وه‌ كه‌ پێش له‌دایكبوون بۆی دیاریكراوه‌. واته ‌میرات جه‌وهه‌رێكی نه‌گۆڕی نیه‌ و قابیلی ده‌سكارییه‌. پاشان میراتی مادی و مه‌عنه‌وی له‌وێدا یه‌كتری به‌رهه‌مدێننه‌وه‌ كه‌ دیدی مرۆڤ بۆ دارایی و موڵكایه‌تی، ته‌بایه‌ له‌گه‌ڵ دیدی مرۆڤدا بۆ وه‌رگرتنی ناو و ناوبانگ و پێگه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و هتد. بۆنمونه‌، كاتێك بڕوات به‌وه‌یه‌ میراتی دارایی وه‌ربگریت، بڕواشت به‌وه‌ ده‌بێت كه‌ به‌شێك له‌ شوناسی چینایه‌تی و عه‌قڵی چینایه‌تی قبوڵبكه‌یت له‌ مه‌سه‌له‌كانی تری ژیاندا.

له‌ كۆمه‌ڵگای كوردییدا، زۆرشت به‌ میرات ده‌برێت؛ هه‌م مادی و هه‌م كه‌لتوری. كێشه‌كه‌ هه‌ر لای سیاسییه‌كان نیه‌، ئه‌وانیش فیگه‌رێكی ناو ئه‌م كه‌لتوره‌ چینایه‌تی و خێڵه‌كییه‌ن. هه‌تا حه‌زی پاتۆلۆژییانه‌ بۆ ناوبانگ و نه‌مریی شه‌خسی لای نوسه‌ران، جۆرێكه‌ له‌ ده‌سگرتن به‌ میراته‌وه‌. (جگه‌ له‌وه‌ی جارێك كار گه‌یشته‌ ئه‌وه‌ی كه‌ مناڵی شاعیرێكی وه‌ك شێركۆ بێكه‌س، هه‌وڵبدات درێژه‌ به‌ میراته‌ شیعرییه‌كه‌ی باوكی بدات. ئه‌مه‌ له‌كاتێكدا شیعر و شاعیربوون له‌ئاستی وجودییدا چالاكییه‌كی ته‌واو شه‌خسی و سوبێكتیڤه‌ و میراتگری نیه)‌. بۆیه‌ خاوه‌ندارێتی، غه‌ریزه‌ نیه‌ پێته‌وه‌ لكابێت به‌ڵكو ته‌ماعێكی په‌ره‌پێدراوی كۆنی مرۆڤه‌ له‌ناو كۆمه‌ڵگادا و تادێت په‌ره‌ده‌سێنێت. میرات تۆخكردنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندییه‌ خوێنی و شیرییه‌كانه‌، نه‌ك په‌یوه‌ندییه‌ مرۆیی و سۆسیالیستییه‌كان.

له‌ ئایدیای كۆمۆنیزمدا، میرات له‌و عورفه‌‌ چینایه‌تییانه‌یه‌ كه‌ ده‌بێت هه‌ڵوه‌شێته‌وه‌، چونكه‌ جۆرێكه‌ له‌ زه‌مینه‌سازی بۆ درووستبوونه‌وه‌ی چینایه‌تی و خاوه‌ندارێتیی تایبه‌ت. له‌ كۆمۆنیزمدا كۆمه‌ڵگا تێكڕا خاوه‌نی هۆیه‌كانی به‌رهه‌مهێنانه، و وه‌ره‌سه‌ و پاوانكردن و ئیمتیازی تایبه‌ت له‌دوای مردنی مرۆڤه‌كان و له‌كاتی خۆیشیاندا هه‌ر ڕیشه‌كێش‌ده‌كرێت‌. له‌ئاستی مێژووییدا، هێشتا دابه‌شبوونی چینایه‌تی به‌ میرات بۆ مرۆڤ ماوه‌ته‌وه، بۆیه‌ ئایدیای كۆمۆنیزم هه‌وڵدانه‌ بۆ تێكشكاندنی ئه‌م عه‌قڵیه‌ته‌ ده‌سته‌جه‌معییه‌ی مرۆڤه‌كان ده‌رهه‌ق به‌ میرات و چینایه‌تی. مۆریس بلانشۆ، له‌ كۆتایی نوسینێكیدا به‌ زمانێكی كه‌متازۆر ئه‌ده‌بییه‌وه‌ ده‌نوسێت: كۆمۆنیزم ناتوانێت میراتگر بێت، میرات ببات. ده‌بێت بگه‌ین به‌و بڕوایه‌ی كه‌: كۆمۆنیزم ته‌نانه‌ت ناتوانێت میراتگری خۆیشی بێت، كۆمۆنیزم به‌رده‌وام بانگهێشتده‌كرێت تا ڕێ به‌وه‌ بدات میراتی سه‌ده‌كان، گه‌رچی به‌هادار بێت، گه‌رچی به‌نرخ و به‌ڕێزیش بێت، بۆ چركه‌ساتێك، به‌ڵام له‌ بێخ‌وبنه‌وه‌ بڕوات، ون ببێت، له‌ده‌ستچێت.