ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

له‌ناو بانگه‌شه‌ی ریفراندۆم بۆ سه‌ربه‌خۆیی، مه‌سعوود بارزانی به‌ ته‌نیا ده‌رده‌كه‌وێ و دیدار و كۆبوونه‌وه‌ی رۆژانه‌ی له‌گه‌ڵ گرووپی جیاجیا هه‌یه‌. ئه‌و له‌و دیدار و كۆبوونه‌وانه‌، به‌ته‌واوه‌تی دواكه‌وتووه‌، ساڵانێكی زۆر زۆر ده‌رگه‌ی به‌رووی هه‌موو چین و توێژ و بژارده‌ی نووسه‌ران و میدیاكاران، مامۆستایانی زانكۆ و هونه‌رمه‌ندان و .. هتد داخستووه‌، مه‌گه‌ر بازنه‌یه‌كی بچووك له‌ ده‌وروبه‌ری خۆیدا، كه‌ وه‌ك ده‌رده‌كه‌وێ ئه‌وان ناتوانن كاریگه‌رییه‌كی ئه‌وتۆ له‌سه‌ر رای گشتی دروست بكه‌ن.

بگره‌ خودی ئه‌ندامانی مه‌كته‌بی سیاسی و سه‌ركردایه‌تی پارتی، كه‌ له‌شكرێكی زه‌به‌لاحن به‌خۆیان، له‌و بانگه‌شه‌یه‌ی ریفراندۆمدا به‌ته‌واوه‌تی قوڕقه‌پیان كردووه‌ و وه‌ك بڵێی هه‌ر بوونیان نییه‌، هۆكاره‌كه‌ روونه‌، به‌شێك له‌وان له‌ئاستی جه‌ماوه‌ریدا به‌ته‌واوه‌تی ره‌ت كراونه‌ته‌وه‌ و مه‌حبوبیه‌تێكیان نییه‌، به‌شێكی دیكه‌یان له‌و ئاسته‌دا نین ئه‌ركێكی وا له‌ ئه‌ستۆ بگرن.

ئێسته‌ بارزانی هه‌وڵ ده‌دا به‌خێرایی رۆژانه‌ به‌شێك له‌و چین و توێژانه‌ ببینێت، له‌ناو هه‌موو كۆڕ و كۆبوونه‌وه‌كاندا، كه‌سانێك هه‌ن دووپات له‌و خاڵه‌ ده‌كه‌نه‌وه‌، بۆچی ئه‌و له‌ هه‌موو ماوه‌ی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمدا، دیدار و كۆبوونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ خه‌ڵك له‌ توێژ و گرووپه‌ جیاجیاكان نه‌بوو؟ له‌ كۆڕه‌كه‌ی دوێنێ له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌نووسان و هونه‌رمه‌ندان، هونه‌رمه‌ندێك داوای له‌ بارزانی كرد، ئه‌گه‌ر دوای ریفراندۆم سه‌ربه‌خۆیی راگه‌یه‌نرا، جارێكی تر به‌و شێوه‌یه‌ بارزانی له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ندان كۆببێته‌وه‌! ئه‌وه‌ به‌خۆی كاره‌ساته‌.

ئه‌و ده‌ركه‌وتنانه‌ی بارزانی له‌ شێوه‌ی (كۆڕ)ێكی ئاسایی به‌ڕێوه‌ ده‌چن، نه‌ك دیدار و كۆبوونه‌وه‌یه‌ك كه‌ له‌ نێوان دوو لایه‌ن(خه‌ڵك و ده‌سه‌ڵات) كه‌ گفتوگۆ و ئاڵوگۆڕی بیروڕای تێدا بكرێت. خودی بارزانی ئه‌وه‌نده‌ی مه‌به‌ستیه‌تی خۆی قسه‌ بكات و خه‌ڵك گوێی بۆ بگرن، مه‌به‌ستی ئه‌وه‌ نییه‌ خه‌ڵك قسه‌ بكات و ئه‌و گوێیان لێ بگرێت، بارزانی بڕیارێكی داوه‌ و ده‌یه‌وێت قه‌ناعه‌ت به‌ خه‌ڵك بێنێت، بڕیاره‌كه‌ راسته‌. له‌و بارودۆخه‌دا چیتر وه‌رگرتنی بۆچوونی خه‌ڵك، به‌هایه‌كی له‌باره‌ی دروستكردن یان ده‌ركردنی (بڕیار)ه‌كه‌ نییه‌.

بارزانی ده‌یه‌وێ متمانه‌ی خه‌ڵك به‌و بڕیاره‌ دروست بكات، له‌كاتێكدا خودی متمانه‌ی خه‌ڵك به‌رامبه‌ر به‌و بڕیارانه‌ی ده‌سه‌ڵات ده‌ریانده‌كات، به‌گشتی به‌ستراوه‌ به‌ڕاده‌ی به‌شداری خه‌ڵك له‌ دروستكردنی بڕیاره‌كه‌دا. ده‌سه‌ڵاتی سیاسی كوردستان تاكلایه‌نه‌ بڕیار ده‌دات و خه‌ڵك به‌شداری پێ ناكرێت، ئه‌وه‌ش وا ده‌كات له‌ كۆتاییدا خه‌ڵك هه‌م متمانه‌یان به‌ بڕیاره‌كان لاواز بێت، هه‌میش به‌رپرسیارێتی جێبه‌جێكردنی بڕیاره‌كه‌ له‌ ئه‌ستۆ نه‌گرن، چونكه‌ به‌خۆیان به‌شێك نه‌بوون له‌ دروستكردنی بڕیاره‌كه‌.

به‌دڵنیاییه‌وه‌ ئه‌گه‌ر بارزانی پێش ده‌ركردنی بڕیاره‌كه‌، بۆ خه‌ڵك یان كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی به‌ مانا فره‌وانه‌كه‌ی، بگه‌ڕابووایه‌وه‌، راوێژی له‌گه‌ڵ كردبوونایه‌، وه‌ك هه‌نگاوی یه‌كه‌م له‌ دروستكردنی بڕیاره‌كه‌دا، ئێسته‌ به‌شداری كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی له‌ جێبه‌جێكردنی بڕیاره‌كه‌دا له‌ ئاستێكی تر ده‌بوو.

سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی بڕیاری ریفراندۆم له‌لایه‌ن زۆرینه‌ی حزبه‌ سیاسییه‌كانه‌وه‌ ده‌ركراوه‌، به‌ڵام دیسان پێوه‌ست به‌ به‌شداری خه‌ڵك كێشه‌یه‌ك هه‌یه‌، حزبه‌ سیاسییه‌كانی كوردستان به‌خۆیان له‌ دروستكردنی بڕیاردا بۆ كادیران و ئه‌ندامانی خۆیان ناگه‌ڕێنه‌وه‌، وێڕای ئه‌وه‌ش كه‌ حزبی سیاسی بزوێنه‌رێكی گه‌وره‌ و به‌هێزه‌ له‌ جوڵاندن و ئاراسته‌كردنی خه‌ڵكی كوردستاندا، به‌ڵام هێشتا پانتاییه‌كی به‌رفره‌وان له‌ خه‌ڵك یان ئه‌وه‌ی پشتیان له‌ حزبه‌كان كردووه‌ یان ئه‌وه‌ی له‌و بێباكییه‌ی سه‌ركردایه‌تی حزب به‌رامبه‌ر به‌ جه‌ماوه‌ری حزب، له‌ به‌شداری پێنه‌كردنیان له‌ دروستكردنی بڕیاری حزبه‌كه‌دا، به‌ته‌واوه‌تی نیگه‌رانن و به‌ ئاسانی به‌دوای بریارێك ناكه‌ون كه‌ سه‌ركردایه‌تی حزبه‌كه‌ی خۆشیان په‌سه‌ندی كردووه‌. یه‌كێتی نیشتمانی له‌و رووه‌وه‌، نمونه‌یه‌كی به‌هێزه‌، سه‌ركردایه‌تییه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ ریفراندۆمه‌ و جه‌ماوه‌ره‌كه‌ی ره‌تی ده‌كاته‌وه‌، هۆكاره‌كه‌ پێوه‌سته‌ به‌ شێوازی دروستكردنی بڕیار له‌ناو یه‌كێتیدا، سه‌ركردایه‌تی خۆی بریار ده‌دات به‌بێ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ جه‌ماوه‌ره‌كه‌ی، ئه‌واش وا ده‌كات جه‌ماوه‌ره‌كه‌ی خاوه‌ندارێتی له‌ بریاره‌كه‌ نه‌كات، چونكه‌ خۆی به‌شدار نه‌بووه‌ له‌ دروستكردنی بڕیاره‌كه‌، نه‌متمانه‌یه‌كی پێی هه‌یه‌ و نه‌ به‌رپرسیارێتی جێبه‌جێكردنی له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێ. ئه‌و حاڵه‌ته‌ له‌مه‌ڕ هه‌موو حزبه‌ سیاسییه‌كان راسته‌، به‌ڵام ئاستی جیاجیا.

هه‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ بارزانی ته‌نیا ده‌یه‌وێ خۆی قسه‌ بكات، وه‌ك بكه‌رێك ده‌ربكه‌وێت و ئه‌وانی تر له‌ پێگه‌ی به‌ركاردا بمێننه‌وه‌، وا ده‌كات بتوانرێت هونه‌رمه‌ندان و رۆژنامه‌نووسان به‌یه‌كه‌وه‌ له‌ هۆڵێكدا كۆبكرێنه‌وه‌، ئه‌و دوو پیشه‌یه‌ له‌ هیچ شوێنێكه‌وه‌ ناچنه‌وه‌ سه‌ر یه‌ك، به‌ڵام چونكه‌ وه‌زیفه‌ی ئه‌وان ته‌نیا گوێگرتن و سه‌رله‌قاندنه‌، حاڵه‌ته‌كه‌ له‌ كۆكردنه‌وه‌ی دژ و ناهاوتاكان به‌یه‌كه‌وه‌ ئاسایی ده‌بێته‌وه‌. تێبینی بكه‌ن، له‌و سه‌تان ئاماده‌بووانه‌ی له‌ كۆڕه‌كانی بارزانی داده‌نیشن، مه‌گه‌ر به‌ده‌گمه‌ن یه‌كێك تێبینی و سه‌رنجێكی لۆژیكی هه‌بێت، ئه‌وانی زیاتر پاڵپشتی دووپات ده‌كه‌نه‌وه‌، به‌جۆرێك له‌ تێكه‌ڵكێشكردنی ستایش و پیاهه‌ڵدانه‌وه‌، به‌ ئامانجی ده‌ستكه‌وتنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كی تایبه‌ت.

له‌ناو ئاماده‌بوواندا گه‌لحۆی وا هه‌یه‌، 20 ساڵه‌ مامۆستای زانكۆیه‌ و ئاماده‌كارانی كۆڕه‌كه‌ هه‌ر بۆ دروستكردنی قه‌ره‌باڵغی و له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه‌ی كه‌ پیاوێكی (بێوه‌یه‌)، بانگهێشتیان كردووه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌نده‌ به‌ ناشیرینی ده‌ست به‌ پیاهه‌ڵدان ده‌كات، خودی بارزانی به‌هۆیه‌وه‌ ره‌نگ و ده‌نگی ده‌گۆڕێت. ئاخر گه‌لحۆ، جه‌نابت گوایه‌ مامۆستای زانكۆیت و له‌ بژارده‌یت، ته‌نیا بۆ دروستكردنی قه‌ره‌باڵغی بانگهێشت كراویت، هیچ گره‌نتییه‌ك نییه‌ خوا ته‌مه‌ن بدات، به‌ 20 ساڵی دیكه‌ له‌ بۆنه‌یه‌كی ئاوادا بارزانی ببینیته‌وه‌، ئیتر ئه‌و موجامه‌له‌ ناشیرینه‌ت له‌چی؟

له‌ بانگهێشت كردنی ئه‌و هه‌موو ژن و پیاوه‌ هه‌زه‌لییه‌ له‌ كۆڕ و كۆبوونه‌وه‌كانی بارزانی دا، هه‌روه‌ها ده‌توانین جارێكی تر ئه‌و ئه‌نجامه‌ به‌ده‌ست بێنینه‌وه‌، كه‌ ئه‌وانه‌ی له‌ ده‌وروبه‌ری بارزانی وه‌ستاون، له‌ چ توخم و ره‌گه‌زێكی فاشیلن. ره‌نگه‌ ئه‌وانیش له‌ بنه‌ڕه‌تدا هۆكارێكی كاریگه‌ر بن له‌وه‌ی خودی بارزانی نه‌توانێت به‌ نووسه‌ران و رۆشنبیران، رۆژنامه‌نووسان و توێژه‌رانی راسته‌قینه‌ بگات و ئه‌وانیش به‌ بارزانی بگه‌ن. ئه‌و حاڵه‌ته‌ له‌پاڵ بێباكی ده‌سه‌ڵاتدارانی هه‌رێمی كوردستان به‌رامبه‌ر به‌ بژارده‌ و توانای مرۆیی خۆماڵی، بارودۆخێكی ره‌خساندووه‌، كه‌ بژارده‌ له‌ دروستكردنی بڕیاری سیاسیدا له‌ په‌راوێزدا بمێنێته‌وه‌.

هه‌موو ئه‌و ده‌ركه‌وتانه‌، گرێدراوی كۆی پرۆسه‌ی سیاسین له‌ كوردستاندا و قووڵایی مێژووییان هه‌یه‌، هێزه‌ سیاسییه‌كانی ئێمه‌ به‌ بارودۆخێكی نائاساییدا تێپه‌ڕ بوون و پێگه‌یان دروست كردووه‌، له‌ كۆتاییدا له‌ناو شه‌ڕی ناوخۆییدا گیرساونه‌ته‌وه‌، ئه‌وه‌ هه‌ڵومه‌رجێكی كاره‌ساتباری خولقاندووه‌ كه‌ هێزه‌ سیاسییه‌كان نه‌ك هه‌ر هیچ ئیعترافێك به‌ ده‌ره‌وه‌ی خۆیان ناكه‌ن، به‌ڵكو هه‌وڵ ده‌ده‌ن (كه‌سایه‌تی) هه‌موو كه‌س بشكێنن، به‌و مانایه‌ی نابێت هیچ كه‌س خاوه‌نی (كه‌سایه‌تی) خۆی بێت، به‌ڵكو ده‌بێت له‌لایه‌ن حزبه‌وه‌ ناسنامه‌ و كه‌سایه‌تی وه‌ربگرێت

هه‌مووان ده‌بێت بچنه‌ ژێر باڵی هێزه‌ سیاسییه‌كه‌، له‌وێدا به‌ ناسنامه‌یه‌كی دڕاو و كه‌سایه‌تییه‌كی تێكشكاوه‌وه‌، سه‌ر ده‌ربێننه‌وه‌. ئه‌وه‌ ئه‌و خاڵه‌یه‌ كه‌ قوڵاییه‌كی له‌ مێژووه‌ سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كه‌ی ئێمه‌دا هه‌یه‌ و بۆ ئێسته‌ درێژ ده‌بێته‌وه‌. كاركردنی زۆری ده‌وێ بۆ تێپه‌ڕكردن.

به‌ره‌چاوكردنی هه‌موو ئه‌و بارودۆخه‌ش، نووسه‌ران و رۆشنبیران، چالاكان و شاره‌زایانێك كه‌ خه‌مێكی گشتییان هه‌یه‌، نابێت به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك له‌ پرۆسه‌ سیاسییه‌كه‌ دوور بكه‌ونه‌وه‌. به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ خودی دووركه‌وتنه‌وه‌ی ئه‌وان، هۆكار ده‌بێت له‌وه‌ی كه‌سانی بوده‌ڵه‌ و هیچ جێگه‌یان پڕ بكه‌نه‌وه‌.

بۆنمونه‌: له‌ ساڵانی نه‌وه‌ته‌كاندا و به‌هۆی دروستبوونی شه‌ڕی ناوخۆیی و دوو ئیداره‌یی، سه‌پاندنی به‌های فیشه‌ك به‌سه‌ر به‌های وشه‌دا، سه‌تان له‌ نووسه‌ر و رۆشنبیر و مامۆستایانی زانكۆ، به‌ نیگه‌رانی و نائومێدییه‌وه‌ كوردستانیان جێهێشت، ئه‌وه‌ بارودۆخێكی ره‌خساند، خه‌ڵكانێكی خوێڕیله‌ جێیان پڕ بكه‌نه‌وه‌، به‌ڵكو كۆنه‌ به‌عسییه‌كان كۆنترۆڵی زانكۆ و دامه‌زراوه‌ گشتییه‌كانی تر بكه‌ن. ئه‌و هه‌ڵومه‌رجه‌، ده‌بێت تێپه‌ڕ بكرێت، به‌ڵام هیچ كات به‌بێ ئاماده‌یی و به‌شداری بژارده‌ راسته‌قینه‌كه‌ تێپه‌ڕ ناكرێت.

بژارده‌ی خاوه‌ن خه‌می گشتی، ئه‌ركێكی قورس و گرانی له‌ ئه‌ستۆیه‌، له‌ خراپترین بارودۆخیشدا نابێت مه‌یدانه‌كه‌ بۆ بوده‌ڵه‌ و هه‌رزه‌پیاوان چۆڵ بكات. ده‌بێت كار بكات له‌ پێناو پاشه‌كشه‌كردن به‌ رۆشنبیرانی ساخته‌، گێڕانه‌وه‌ی به‌های نووسین، ناچاركردنی ده‌سه‌ڵات به‌ گوێگرتن.

ئه‌وه‌ هاوكێشه‌یه‌كی ساده‌یه‌ كه‌ به‌شداری خه‌ڵك له‌ دروستكردنی بڕیاردا، به‌بێ ئاماده‌بوونی خودی خه‌ڵك خۆی له‌ هه‌موو ئاست و چین و توێژه‌كاندا، هیچ كات مسۆگه‌ر نابێت، له‌هه‌مان كاتدا، ده‌سه‌ڵات ده‌بێت له‌وه‌ تێبگات كه‌ به‌بێ به‌شداری خه‌ڵك له‌ دروستكردنی بڕیاردا، تووشی بارودۆخێكی خراپتر له‌وه‌ی ئێسته‌ ده‌بێت، خه‌ڵك كه‌ هه‌ست ده‌كات به‌هایه‌كی بۆ دانانرێت، چیتر ئاماده‌ نییه‌ به‌ها بۆ ده‌سه‌ڵات دابنێت، كاتێك ده‌سه‌ڵات خاوه‌ندارێتی له‌ خه‌ڵك ناكات، ئیتر خه‌ڵكیش خاوه‌ندارێتی له‌ ده‌سه‌ڵات ناكات.