ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

د. کاوە محمود / مافی چارەنووس و پرۆسەی گۆرانکاری کۆمەڵایەتی

سکرتیری کۆمیتەی ناوەندی حزبی شیوعی کوردستان

ئەیلولی 2017

مافی بریاردانی چارەنووس و ریفراندۆم بابەتێکی گفتوگۆی رۆژانەیە نەک تەنها لە ناو لایەنە سیاسیەکان یان لە راگەیاندنەکانی ناوخۆ بەڵکو لە راگەیاندنەکانی وڵاتانی جیهان و لە بیروبۆچونی رای گشتی و ناوەندەکانی بریار لە ئاستی وڵاتاندا. پرسیارەکە ئەوەیە بۆ ئەم گفتوگۆیانە و بۆ ئەم مشتوو مڕانە بە ئاراستەی بیروبۆچۆنی جیاواز دێتە کایەوە . بە بەردەوامی حاڵەتێک هەیە ئەبێ‌ لەبەرچاومان بێت و ئەم حاڵەتە تەنها لە ئەزمونی ئێمەدا نییە، بەڵکو لە ئەزموونی تێکۆشانی سەرجەم گەلانە، بەتایبەتی لە ئەزموونی خەباتی حزبی تێکۆشەر و شۆڕشگێر و بەشێکە لە ئەزموونی حیزبە کۆمەنیستەکانیش . کاتێک بڕیارێک ئەدرێ‌ لە هەڵومەرجێکدا کە وەرچەرخانێکی گەورە بەخۆیەوە ئەگرێ، گومان لەوەدا نییە کە راووبۆچوونی جیاواز، نەک تەنها لەناو کۆمەڵگا تەنانەت لەناو یەک حیزبی سیاسیدا دروست ئەبێ‌ . ئەمەش پەیوەندی بە خۆێندنەوەی واقیعەوە هەیە. کاتێک باسی خوێندنەوەی واقیع دەکەین، پرسیار لەوەدایە لە چ روانگەیەکەوە ئەو واقیعە دەخوێنیتەوە. بەشێکی زۆر لە کادیرەکانی حزب لە ئەزمونی شۆرشی ئۆکتۆبەری سۆسیالیستی مەزن ئەوەیان خوێندۆتەوە کە کاتێ‌ حیزبی بەلشەفیک (حیزبەکە لینین) کە بڕیاری شۆڕشی ئەکتۆبەری دا هەموو سەرکردایەتی حزبەکە واتە خودی حیزبەکە لینین رازی نەبوون ئا لەو کاتەدا شۆڕشی ئەکتۆر بکرێ‌. ئەگەر بگەڕێنەوە بۆ مێژوو و ئەزمونی حیزبی شیوعی سۆڤێتی ئەوەمان بۆ دەردەکەویت کە لینین لە نوسینەکانیدا باسی هەڵوێستی دوو ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی دەکات بە ناوی (کامینیڤ و زیۆنیڤ) کە لەگەلڕ بەرپاکردنی شۆڕش لەوکاتەدا نەبوون. یەکێک لە ئەزمونەکانی دیکە هەڵویستی مارکسە لە پایزی 1870 واتە پێش کۆمۆنەی پاریس لە 1871، کە پرۆلیتاریا و خەڵکی شۆڕشگێڕی ناو پاریس هوشیار دەکاتەوە کە لەوانەیە شۆرشەکەیان سەرکەوتوو نەبێت. بەڵام کاتێک شۆڕشگێرەکان کۆمۆنەکە ئەکەن و پەلامار دەدەن و پاریس دەگرن، مارکس نەیوت نە ئەبوایە بتانکردایە. لینین لە کتیبی دەوڵەت و شۆرش باس هەڵوێستی مارکس لە کۆمۆنەی پاریس دەکا کە چۆن وەسفی شۆرشگیرانی کردوە کە ئەم کارەیان هێندە گرنگە و دەیشوبهێنی بەوەی رووبەرووی ئاسمان دەبنەوە، بە پێچەوانەی هەڵوێستی بلیخانۆف کە هەڵسەنگاندن بۆ شۆرشی 1905 دەکات و دەلێ دەبوایە شۆرش نەکرایە کە ئەمەش هەڵوێستێکی شۆرشگیرانە نییە. مارکس پشتگیری لە شۆرشگێرانی پاریس کرد و هەوڵی ئەوەی دا کە ئەو کەموکۆڕیانەی کە هەیە لە میانەی کاری شۆڕشگێریدا و لە کاتی پرۆسەی شۆڕشگێریدا کەم بکرێتەوە وچارەبکرێت. ئاماژەکردن بۆ ئەم ئەزمونانە بەتایبەتی ئەزمونی حیزبە کۆمنیستەکان و بزوتنەوەی شۆڕشگێری جیهانی ئەو حاڵەتەمان بۆ رووندەکاتەوە کە لینین ئاماژەی پێکردوە کە لە کاتی وەرچەرخانی شۆڕشگێڕی بە بەردەوامی بۆرژوا و حزبە بۆرژواکان بە راڕای و دوو دڵیەوە ئەچنە ناو ئەو حاڵەتانە. کە ئەڵێن بە دوو دڵیەوە نەک تەنها هەڵوێستی حزبێکی دیاریکراو، بەڵکوو لەناو خودی سەرکردایەتی ئەو حزبە راڕای درووست دەبێت. کە باسی ریفراندۆم دەکەین لەوانەیە لە نێو خودی حیزبێکی سیاسی کە زۆر بەگەشبینیەوە لە گەڵ ریفراندۆمدایە راڕای تیدا درووست ببێت. هۆکارەکان کە دەبێتە هۆی هەڵوێستی ناکۆک جیاوازن، هەندێکیان پەیوەندییان بە فشاری هەرێمایەتی و نێودەوڵەتییەوە هەیە، و هەندێ کەس و ناوەند دڵەراوکییە سەبارەت بە ئایندە و هەندێکی دیکەش پەیوەندی بە ناکۆکی حزبایەتییەوە هەیە. ئەگەری درووست بوونی ئەو حاڵەتە لە نێو خودی حزبی شۆرشگێر و حزبی مارکسیدا هەیە و بەشێک لە هۆکارەکانی دەگەرێتەوە بۆ بیرکردنەوەی بۆرژوای بچووک لە نێو ریزەکانی حزبی شۆشگیر کە هاورێ فەهد لە نامیلکەی حزبی شیوعی نەک سۆشیال دیموکرات ئاماژەی پێکردوە و تەنانەت هەندی جار دەبێتە هۆی لەیەکترازانی بنکەی حزبی. حزب تەنانەت حزبی شۆرشگیر لە چین و ناوەندی چینایەتی جیاواز پێکهاتووە. رەچەلەکی چینایەتی و روونی فیکری و ئیلتزامکردن بە میتۆدی مارکس کە میتۆدێکی شۆشگیرانەیە بۆ تێگەیشتنی واقیع و شیکردنەوەی و تێکۆشان بۆ گۆرانگاریکردن، پێگەی هەڵوێستە شۆرشگێرەکان دەپارێزی و زەمینەیەکی گونجاو درووست دەبێت کە حزبی شۆرشگێر پشت بە سەرچاوە فیکرێکانی خۆی ببەستێت و سوود لە ئەزموونی شۆڕشگێڕی خۆی ببینێت بۆ ئەنجامدانی گۆرانکاری و هەر لەم روانگەیەوە دەتوانێ لە گۆرانکارییەکانی جیهان تێبگات. لێرەشدا کە حزب هەڵوێست وەردەگری پێویستە جیاوازی نێوان سەرکێشی شۆرشگیری کە کاری شیوعیی وشۆرشگیران نییە لە گەڵ پرۆسەی شۆرشگێری کە ئەرکی شیوعییەکانە، بکات. ئەمڕۆ کە ئێمەی شیوعییەکان باسی تێکۆشانی گەلەکەمان بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم بە شێوازێکی دیموکراتی و مەدەنی و ئاشتیانە ، بۆ جێبەجێ‌ کردنی مافی بڕیاردانی چارەی خۆنوسین دەکەین گومانمان نییە کە ئەم کارە سەرکێشی و موغامەرە نییە کە لەوانەیە هەندێ کەس لە کۆمەڵگادا بەتایبەتی ئەوانەی کە پاشخانی بۆرژوای بچوکیان هەیە یان بۆرژوا گەورەکان و حزبە جۆراجۆرەکانیان، ئەم بابەتە بە سەرکێشی دا بنێن. ئەرکی حزبی شۆڕشگێر کە لینین باسی دەکات جیاوازە لە بواری فیکری وپراکتیکی لەگەل حزبە بۆرژواکان. ئەم جیاوازییە مانای نەبوونی کاری هاوبەش لە قۆناغی رزگاری نیشتمانی نییە، بەڵام دەبێ شیوعییەکان لە ئەرکی تەواوکردنی بزوتنەوەی رزگاریخوازی گەلەکەیان پێشەنگ و پێشرەو بن، و لە هەڵوێستی شۆرشگێرانە بەتایبەتی ئەوەی پەیوەندی بە مافی بریاردانی چارەنووس و دامەزراندنی دەولەتی نیشتمانییەوە هەیە، دوودڵ وراڕانەبن. 

حزبمان پشتدەبەستێت بە گەنجینەیەکی گەورەی مارکسیزم و شاکارەکانی لینین سەبارەت بەمافی بڕیاردانی چارەنووس و لەمەشدا نەک تەنها ئەزموونی تیئوری، بەڵکو ئەزموونی پراکتیکی ئەم گەنجینەیەی دەوڵەمەند کردوە، چونکە شۆڕشی ئەکتۆبەر و تەنانەت پێش شۆڕشی ئەکتۆبەر بەلشەفیکان و سۆشیال دیموکراتەکانی ئەوکاتە، هەڵوێستیان هەبووە لەمافی بڕیاردانی چارەنووسی گەلان، و گەنجینەکی زۆر گەورەیان بەجێ‌ هێشتووە کە تاکو ئێستا ئەو گەنجینە زیندووە. لێرەدا ئەبێ‌ ئێمە سوود لە ئەزموونی شۆڕشگێڕی وەرگرین نەک بەو مانایەی واقیعی خۆمان لەگەلڕ ئەزموونی شۆڕشگێڕی بگونجێنین، بەڵکو ئەزموونی شۆڕشگێڕی مارکسیەت ئەمرازێکی مەعریفیە بۆ تێگەیشتنی واقیعی خۆمان و بۆ ئەوەی واقیع بگۆڕین. ئێمە تەفسیری واقیع ناکەین بۆ ئەوەی ئەو واقیعە وەکو خۆی بمێنێتەوە. ئەمەش ئەگەڕێتەوە بۆ چەمکێکی سەرەکی مارکس کەباسی لەوە ئەکات فەیلەسوفەکانی پێش مارکس تەنانەت تەفسیری واقیعیان کردووە، بەڵام مارکسیەت کار بۆ گۆڕانکاریکردن لەواقیع دەکات.

گۆڕانکاری کردن لە واقیع بەنیسبەت ئەرکی ئێمەی شیوعیەکانەوە چییە؟ 

گۆڕانکاریکردنی واقیع لە هەڵومەرجی ئەمڕۆی کوردستاندا بەنسبەت ئێمەوە سێ‌ بواری گرنگ دەگرێتەوە ... ئەم سێ‌ بوارە گرنگە بە یەکتر ناکۆک نین و دژ بە یەکتر نین و هەموویان تەواو کەری یەکترن، و تێکۆشان لە هیچ بوارێک لەم بوارانەدا راناگیرێ‌ تا بوارەکەی تر جێبەجێ‌ بکرێت. 

بواری یەکەم ئەرکی نیشتمانی شیوعیەکانە کە خۆی لە تەواوکردنی ئەرکەکانی بزوتنەوەی رزگاریخوازی نیشتمانی گەلی کوردستان دەبینێتەوە. ئایە ئێمە باوەڕمان بەوە هەیە کە بزووتنەوەیەک هەیە کە بزوتنەوەی رزگاری خوازی گەلی کوردستانە و مێژوویەکی تیکۆشان وقوربانیدانی هەبووە، و چەندین قۆناغی تێپەراندوە وئەمرۆش ئەرکی خۆی لە دامەزراندنی دەوڵەتی نیشتمانی دەبینێتەوە.

بەڵێ ئێمەی شیوعییەکانی کوردستان باوەڕمان بەمە هەیە و لەروانگەی مارکسیزم لەم راستییە تێگەیشتووین و لە شاکارەکانی لینین حاڵیبووینە کە بزووتنەوە رزگاریخوازە نیشتمانییەکان ئەرکی خۆی بەمافی بڕیاردانی چارەنووس جێبەجێ‌ ئەکا و بەشێک لە مافی چارەنووس هەڵبژاردەی سەربەخۆی و دەوڵەتی نیشتمانییە، و ئەگەر مافی چارەنووس هەڵبژاردەی سەربەخۆی و دەوڵەتی تێدا نەبێ‌ مانای جێبەجێ‌ کردنی مافی بڕیاردانی چارەنووس نییە.

بۆیە دامەزراندنی دەوڵەتی نیشتمانی ئەرکی شیوعییەکانە و دوای دامەزراندنی ئەم قەوارەیە ئەرکی پاراستنی دەوڵەت وپاراستنی سەربەخۆیی کاری تێکۆشانمانە. ئەگەر کار بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی نیشتمانی نەکەین و ئەرکی ئێمەی شیوعییەکان نەبێت چ مانایەک بۆ دروشمی نیشتمانی ئازاد دەمێنێتەوە کە دەیان ساڵە وەکو وێرد دوبارەی دەکەینەوە!

لێرەدا گرنگە ئاماژە بۆ بەڵگەنامە حزبییەکان بکەین لەوانە پەیڕەوی ناوخۆ و بەرنامەی شەشەمین کۆنگرەی حزبمان کە لە کۆتایی تشرینی یەکەمی 2016 بەسترا.

پەیڕەوی ناوخۆی لە پێناسە کردنی حزب ئاماژە بۆ مافی چارەنوس دەکات و تیایدا هاتووە:

"حزبی شیوعی کوردستان ـ عێراق یەکێتییەکی ئارەزوومەندانەی ئەو تێکۆشەرانەیە، کە مارکسیزم رێنیشاندەریانە، و سوود لە کەلەپووری پێشکەوتنخوازی گەلی کوردستان، و مرۆڤایەتی وەردەگرن، و هەموو تواناکانیان بۆ گەل‌و نیشتمان ‌و مافی بڕیاردانی چارەنووس، و دۆزی چینی کرێکار ‌و رەنجدەران، و کۆمەڵگەی کوردستان تەرخان دەکەن، و لە پێناو پێشکەوتن ‌و دادپەروەری کۆمەڵایەتی ‌و سۆشیالیزمدا تێدەکۆشن.."

لە بەرنامەی حزبدا هاتووە: "حزبی شیوعی کوردستان لەپێناوی مافی بریاردانی چارەنووسی گەلی کوردستان و یەکسانین ێوان پێکهاتەکانی نەتەوەیی وئاینی وئاینزایی وتایفی کوردستان لە مافەکانیاندا، لەسەر بنەمای هاوڵاتیبون، تێدەکۆشێت".

لە بوارێکی دیکەدا لە بەرنامە هاتووە:

"حزب بەشێکە لە بزاڤی رزگاریخوازی نیشتمانی کوردستان‌، و باوەڕی بە مافی بڕیاردانی چارەنووسی گەلی کوردستان لەهەموو بەشەکانی نیشتماندا هەیە، بەمافی دامەزراندنی دەوڵەتی نیشتمانی یەکگرتووشەوە‌...".

بازنەی یەکەمی تێکۆشان بۆ گۆرانکاری کۆمەڵایەتی کە بواری تێکۆشانی نیشتمانی دەگریتەوە، هەڵگری کۆمەڵایەتی خۆی هەیە. مەبەست لە هەڵگری کۆمەڵایەتی ئەو چین وتوێژ وناوەندانەی نێو کۆمەڵە کە بەرژەوەندییان لە تەواوکردنی ئەرکە نیشتمانییەکان و دامەزراندنی دەوڵەتی نیشتمانییە. هەڵگری کۆمەڵایەتی تێکۆشان لەم بازنەیەدا بە هێزی بزوێنەری شۆرش دادەنرێن کە لەم بازنەیەدا ئەم هێزانە فراوانە و لە بازنەیەکی دیکەدا لە پرۆسەی گۆرانکاری کۆمەڵایەتی ئەم هەڵگرە کۆمەڵایەتییە و هێزە بزوێنەرە گۆرانکاری بەسەردا دێت بە هۆی کۆرانکاری لە بەرژەوەندییە چینایەتییەکان.

بازنەی دووەم لە ئەرکی تێکۆشانی حزبی شیوعی ئەرکی داکۆکی کردن لە ئازادیەکان، ئازادی تاک، و مافی مرۆڤ و ئازادی ژن و مافەکانی وبنیاتنانی کۆمەڵی مەدەنی لە بواری پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکاندا.. ئەرکی بنیاتنانی دیموکراسی و دامەزراوە پێویستەکانی.

لە بەرنامەی حزبدا هاتووە: "حزب لە پرۆژەی خۆیدا بۆ ئەنجامدانی گۆڕانکاری کۆمەڵایەتی، تێکۆشانی نیشتمانیی دیموکراسی خۆی دەبەستێتەوە بە خەباتی لەپێناوی ئەنجامدانی گەشەپێدانی مرۆیی بەردەوام بە مانای فراوان کردنی هەلی گونجاو بۆ تێکرای هاووڵاتیان لە کۆمەڵگادا و جەختکردن لە گەشەپێدانی یەکسانیانەی ژن و پیاو لەم پرۆسەیەدا و بایەخدانی زیاتر بە هەژاران و توێژە پەراوێزخراوەکان و پاراستنی هەلی ژیانی گونجاو بۆ نەوەی داهاتوو وپاراستنی سستەمی ژینگە. لەسایەی ئەم گەشەپێدانەدا تەنها گەشەی ئابوری مەبەست نیە بەڵکو لە تەک ئەوەدا ئەنجامدانی گەشەی مرۆیی کە بوارەکانی تواناسازی و هاریکاری و عەدالەت و بەردەوامبوون و ئاسایش بگرێتەوەو کار بکرێ بۆ بنیاتنانی کۆمەڵگەی مەدەنی کاراو دابینکردنی پێشکەوتنی کۆمەڵایەتی‌، و بیمەی تەندروستی‌، و تۆڕی بیمەکۆمەڵایەتییەکان‌، و دابینکردنی بەرژەوەندییەکانی کرێکاران و جوتیاران و رۆشنبیران و کەمدەرامەتەکان، و توێژە پەڕاوێزکراوەکان‌، و رەخساندنی زەمینەی لەبار بۆ بەشداری ئافرەت لە ناوەندەکانی بریاردا‌، و گرنگیدان بە بەشداری لاوان لە پرۆسەی گۆڕانکاریدا".

بەم شێوەیە بازنەی دوەمی ئەرکەکانمان خۆی لە بنیاتنانی دیموکراسی لە سیستمی سیاسی و لە ئاستی کۆمەڵایەتی دەبینێتەوە، بەتایبەتی لە قۆناغی گواستنەوە کە کۆمەڵگاکەمان و سیستمی سیاسی پێدا تێپەڕدەبێت.

لێرەدا پرسیار ئەوەیە ئایە ئەم ئەرکانە پێش ریفراندۆم هەمووی جێبەجێ‌ ئەبێ‌ یان هەمووی جێبەجێ‌ نابێ‌، یان نابێ تێکۆشانی بۆ بکەین و چاوەروانی ریفراندۆم ودامەزراندنی دەوڵەت بین؟!

خستنەرووی پرسیارەکان بەم جۆرە هەڵەیە. بنیاتنانی دیموکراسی سیاسی و لە ئاستی کۆمەڵایەتی و تێکۆشان بۆ ئازادی تاک و ئازادی ژن ومافەکانی، و بنیاتنانی دامەزراوەکان وپەرەپێدانی، ئەرکمانە پێش ریفراندۆم و دامەزراندنی دەوڵەت، بەڵام لە هەمان کاتدا تەواوکردنی ئەم ئەرکانە کە ئەگەری دامەزراندنی دەوڵەتی نیشتمانی بێتە پێشەوە، دوای دەوڵەتیش بەردەوام دەبێت. ناتوانین کاتێکی دیاریکراو بۆ بنیاتنانی دیموکراسی دابنێن، ناتوانی بڵێن بۆ نموونە ئێمە لە ساڵی 2020 دا دیموکراسی لە کوردستاندا ئەنجام دەدەین. گرنگە پرۆژە و نەخشە و پلانی گۆرانکاری کۆمەڵایەتی و بنیاتنانی دیموکراسیمان هەبێ و بزانین لە کاتی دەستنیشانکراو ئەم نەخشانە و ئەو ئەرکانەمان کە دارشتوە، جێبەجێی بکەین. بەڵام بە هۆی ئەوی بنیاتنانی دیموکراسی و گۆرانکاری لەم بوارە لە ئاستی کۆمەڵدا پرۆسەیەکە پێویستی بە کەڵەکەبوون هەیە، ناتوانین مێژوویەکی نەگۆری بۆ دابنین. ئەم بابەتە بابەتێکی چینایەتی و کۆمەڵایەتییە و پەیوەندی بە ناکۆکی و ململانێی سیاسیەوە هەیە .. پەیوەندی بە ململانێی چینایەتیەوە هەیە. تێکرای ئەم بابەتە ئەرکی تێکۆشەرانەیە، و ناوەرۆکی شۆرش پرۆسەیەکی گۆرانکاری کۆمەڵایەتییە کە بەشەو و رۆژێک ئەنجام نادرێ‌. 

چەمکی شۆرشی کۆمەڵایەتی بە وەرگرتنی دەسەڵاتی سیاسی کۆتایی نایەت بەڵکو دەستپێدەکات. 

دەسەڵاتی تێکۆشەر بۆ دیموکراسی رووبەرووی ئەرکی بنیاتنانی دیموکراسی و ئەرکی پاراستنی دامەزراوەکان و گەشەپێدانی دامەزراوەکان و داکۆکیکردن لە ئازادییەکان مرۆڤ و ئازادی خۆپیشاندان و رادەبڕینی بیرو بۆچون و ئازادی ئاین و هتد.. دەبێتەوە. 

لێرەدا پێویستە ئەرکی ئێمەی شیوعییەکان روون بێت کە تێدەکۆشین بۆ بنیاتنانی دەوڵەتی نیشتمانی وەک ئەرکی بازنەی یەکەم بەڵام لەم بازنەیەدا لە پرۆسەی گۆرانکاری کۆمەڵایەتی تێدەکۆشین بۆ ئەوەی سروشتی ئەو دەوڵەتە کۆماری پەرلەمانی دیموکراتی مەدەنی سکولار بێت و ئازادی ومافەکانی مرۆڤ ومافی ژنان لە بنەما دەستورییەکانی ئەم دەوڵەتە، روون وئاشکرا بێت.

ئەم ئەرکە هاوشانە لەگەلڕ ئەرکە نیشتمانیەکانمان و لە یەکتر جیاناکرێتەوە، لەهەمان کاتدا پێش دامەزراندنی دەوڵەتیش تێکۆشان بۆ ئەم ئەرکە دیموکراسییانە دەکرێت.

لێرەدا پرسیار ئەوەیە ئایا هەڵگری کۆمەڵایەتی و هێزی بزوێنەری گۆرانکاری لەم بازنەیەی گۆرانکاری کۆمەڵایەتی هەمان ئەو هێزانەیە کە لە ئەرکە نیشتمانییەکان بۆ دامەزراندنی دەوڵەت کۆدەبنەوە؟

بێگۆمان بەشێک لەو هێزانە بەردەوام دەبن و بەشێکی دیکە کە بۆ ئەرکی نیشتمانی و دەوڵەت بەشدارە لەم بازنەیەدا بەشدار نابن و ریزبەندییەکی دیکە لەم بوارەدا درووست دەبێت و بەشێک لەو هێزانە کە لە گەڵ دەوڵەتی نیشتمانی بوون لەوانەیە هێزی تێکۆشەر بۆ مافەکانی مرۆڤ یان مافەکانی ژنان نەبن، بە پێچەوانەی شیوعی وپێشکەوتنخواز و ناوەندی دیموکراسی و مەدەنی کە لە هەردوو بازنەی گۆرانکاری کۆمەڵایەتی بەشدار دەبن و هەڵگری پەیامی پرۆسەی گۆرانکاری دەبن. 

حاڵەتی سێهەم لە ئەرکەکانمان بەنسبەت ئێمەی شیوعیەکانەوە ... ئەرکی چینایەتییە کە ئەمەش دەڕبڕی شوناسی حزبمانە کە حزبی چینایەتییە و، داکۆکیکردن لەبەرژەوەندی کرێکاران و جوتیاران و رەنجدەرانی بیر و بازوو خەڵکی زەحمەتکێش و کەم دەرامەت، و ئەرکی گەشەپێدانی بەردەوام و رووبەروونەوەی گەندەڵی زنجیرەی سێیەم وتەواوکەری زنجیرەکانی دیکەیە لە تێکۆشانی لە پێناوی گۆرانکاری کۆمەڵایەتی. حزبمان پێش ریفراندۆم ئەم ئەرکانەی پشتگوێ نەخستەوە و ئەوەتا لە گەرمەی باسکردنی ریفراندۆم و تێکۆشان لە پێناوی مافی چارەنوس، حزب هەڵمەتی نیشتمانی کوردستانی بۆ داکۆکیکردن لە مافی خانەنشینان ئەنجامدەدات و دەیان هەزار واژوو کۆدەکاتەوە و چالاکی جۆراجۆر و گردبونەوەی جەماوەری سازدەکات. ئەگەر دەوڵەت درووست بێ یان نەبێت و ئەگەر ریفاندۆم بکرێ یان نا کە ئێمە لە گەڵ ئەنجامدانیداین لە کاتی خۆیدا، بۆ ئەرکە چینایەتییەکانیش تێدەکۆشین، و لە هەموو هەلومەرجێکدا تێکۆشانی چینایەتی راناگیریت. جیاوازی حزبی شۆڕشگێڕ ئەوەی کە لینین باسی دەکات لەگەلڕ حزبەکانی چینی بۆرژوا بەرچاوو روونییە لە جێبەجێ‌ کردنی ئەم ئەرکانە.

چۆن ئەم بەرچاوو روونییە دەردەکەوێت؟

ئایە ئەم بەرچاوو روونییە تەنها دروشمە؟

ئایە ئەم بابەتانە دروشمە بۆ پڕوپاگەندە و راگەیاندن یان کارێکی شۆڕشگێڕانەی رۆژانەی کە دەبێ پشت بە لۆژیک وهزر ببەستێت؟

ئەزمونی تێکۆشانی خۆمان و گەلانی تێکۆشەر لە پێناوی ئازادی و ئەزمونی حزبە شۆرشگێرەکان، جەخت لە سەر هەڵبژاردەی دووەم دەکەنەوە.. لۆجیک وفیکر وبنەما مارکسیستەکان ئامرازی تێکۆشای نیشتمانی و لە پێناوی ئازادی مرۆڤ ودیموکراتی ومەسەلە چینایەتییەکانە، و سەرەرای تایبەتمەندی هەر بوارێک لەم بوارانەی تێکۆشان، بەڵام ناکرێ بە نیسبەت ئێمەی شیوعییەکانەوە پەیوەندی نێوان ئەم سێ زنجیرەیەی تێکۆشان بۆ گۆرانکاری کۆمەڵایەتی فەرامۆش بکەین و لە هەڵوێستی رۆژانەدا دەرنەکەوێت.

هەڵەیەکی باو هەیە سەبارەت بە رۆَلی شیوعییەکان لە ئەرکی رزگاری نیشتمانی و هەندێ جار ئەم هەڵەیە بە شێوازی جۆراجۆر دووبارە دەبنەوە، و خۆی لەوەدا دەبینێتەوە کە هەندێ ناوەند پێی وایە کارکردن بۆ مافی چارەنوس و بنیاتنانی دەوڵەت ئەرکی شیوعییەکان نییە. بۆ نموونە کاتێک وەفدی هاوبەشی پارتی ویەکێتی لە ناوەڕاستی ساڵی 2017 سەردانیان کردین و باسی ئەوەیان کرد کە هەردوو حزب بۆ کارکردن بۆ ریفراندۆم رێکەوتوون وداوای پشتگیری حزبی شیوعییان بۆ ئەم هەنگاوە کرد. 

وەڵامی حزبمان ئەوەبوو کە ئێمە بە رۆڵی پشتگیری قایل نین، چونکە لەم ئەرکە نیشتمانییە رۆڵی ئێمە پشتگیری نییە. مەسەلەی تەواوکردنی ئەرکی بزوتنەوەی رزگاریخوازی گەلەکەمان و وەدیهێنانی مافی چارەنوس بەشێکە لە ئەرکی نیشتمانی شیوعییەکان کە ئەم بابەتە بە مەسەلەی خۆیان دەزانن و کاری بۆ دەکەن نەک تەنها پشتگیری بکەن. ئەم هەڵوێستمان نوێ نییە بەڵکو هەموو مێژوو و ئەزمون وکەلتوری بزوتنەوەی سۆشیالیستی ئەم هەڵوێستەمان فێردەکات و گەنجینەیەکی گەورەمان لەم هەڵوێستانە هەیە. پێش شۆرشی ئۆکتۆبەر لینین باسی مافی بریاردانی چارەنوسی گەلانی کردوە، و دوای شۆرش مەرسومی ئاشتی و ریسواکردنی شەڕی یەکەمی جیهانی زەمینەیەکی ئەم مافە بوو. لە ئەزمونی سەربەخۆیی نەرویج پێش شۆرشی ئۆکتۆبەر و ئەو گفتوگۆییەی نێوان لینین و رۆزا لۆکسمبرک روویدا جەختی لەوە کردبۆوە کە مافی گەل بۆ سەربەخۆیی ناکری بەند بێت بە سرۆشت و شوناسی دەوڵەتەوە. لەو ئەزمونەدا هەڵوێستی لینین لە گەڵ مافی بریاردانی گەلی نەرویج و بوونی جمهوریەت بووە، واتە سروشتی دەوڵەتی داهاتوو دوای بریاردانی مافی چارەنوسی لە بیر بووە، بەلام کاتێک نەرویج سەربەخۆیی خۆی لە سوئید بە دەستهێنا و سروشتی حوکم لە ئاکامی دەنگدانی خەڵک پاشایەتی بوو ، لینین دژ بە مافی سەربەخۆیی نەبوو و بە پێچەوانە پێش ریفراندۆمی داوای لە سوشیال دیموکراتەکانی سوئید ونەرویج کرد کە پشتگیری لە سەربەخۆی نەرویج بکەن، و دوای راگەیاندنی ئاکامی ریفراندۆم لینین ئاماژەی بۆ ئەوە کرد کە ئەگەر سۆشیال دیموکراتەکان نەیانتوانی رژێم بکەن بە کۆماری مانای ئەوە نییە کە سەربەخۆی بێ مانایە، یان گرنگ نییە کە گەلی نەرویج ئەو مافەی بە دەستهێناوە، و بەپێچەوانە جەختی لەوە کردەوە کە سەربەخۆیی دەربڕی مافی بریاردانی چارەنوسە. 

بابەتەکانی تایبەت بە ئەزمونەکانی ئەم بوارە و هەڵوێستی بزوتنەوەی سۆسیالستی کۆمەڵێک هەڵوێستمان بۆ دەخاتە روو کە هەر هەموویان جەخت کردنە لە سەر مافی گەلان بۆ بریاردانی چارەنوسی خۆیان بۆ نمونە هەڵوێستی لینین لە مەسەلەی پولندا وفنلند و، دواتریش سەربەخۆیی گەلانی سۆڤیەت. 

جگە لە لایەنی پراکتیکی کۆمەڵێک رەهندی فیکری هەیە کە دەبی ئاماژەی بۆ بکەین.

سەرچاوەی فەلسەفی ئێمە و ئامراز بۆ شیکردنەوەی واقیع، فەلسەفی مالتریالزمی مێژووییە. بە پێی بنەماکانی ئەم فەلسەفیە کە باسی ریفراندۆم و مافی چارەنوسمان کردوە ئاماژەمان بۆ ئەوە کردوە کە ئەم بابەتە مەسەلەیەکی کۆمەڵگاییە. لینین لە شاکارەکەی سەبارەت بە مەسەلەی نەتەوایەتی کە باس لە میتۆدی هەڵسەنگاندنی بابەتی نەتەوایەتی دەکات پێدادەگرێ کە نابێ بە شێوەی داماڵین (تجرید) بروانینە بابەتێک کە پەیەوەندی بە سەرجەم کۆمەڵگاوە هەیە بە هەموو ناکۆکی وململانییەکانی نێو کۆمەڵگا.

میتۆدی حزبمان کە لە شەشەمین کۆنگرەی حزبدا خرایە روو کە دەڕبڕینی میتودی لینینە، ئاماژە بۆ ئەوە کراوە کە:

یەکەمین/ مەسەلەی نەتەوایەتی و داواکارە نەتەوایەتییەکان دیارەدەیەکی مێژوییە کە رێرەوی خۆی هەیە، و بەو مانایەش سەرەتا و رێگای سەرونشێوی و پێچ وپەنای خۆی هەیە کە بە شێوازێک لە شێوازەکان دەستنیشانی ئاسۆ و ئاستی پەرەسەندنی دەکات.

دووەمیان/ پێویستە ئاماژە بۆ ئەوە بکرێت کە مەسەلەی نەتەوایەتی وەک دیاردەیەکی مێژووی لە وڵاتیکی فرەنەتەوەیدا کە نەتەوەیەکی باڵادەست، و گەورە لە قەوارەی ژمارەدا لەگەڵ نەتەوەیەکی زۆرلێکراودا بەیەکەوە دەژین، پەیوەندی بە واقیعەوە بە هەموو ناکۆکی و ململانییەکانەوە هەیە.

سێیەمین/ وردەکاری ژیانی رۆژانەی خەڵک کار دەکاتە سەر چارەسەری بەرجەستەکراوی مەسەلەی نەتەوایەتی. بۆیە هەلومەرجی ئابوری و کۆمەڵایەتی باو بە گشتی بە شێوەیەکی ئیجابی یان سەلبی کاردەکاتە سەر ناکۆکییەکان و ئەمەش کاردەکاتە سەر هەڵبژاردنی چارەسەری دیاریکراو بۆ ئەم مەسەلەیە.

چوارەمین/ هەڵبژاردنی رێگاچارەی جیابونەوە و دامەزراندنی دەوڵەتی نیشتمانی ناکرێت پشت بە خولیای حەز و ئارەزوی خۆیەتی ببەستێت بەتایبەتی لە هەڵبژاردنی دروشمێک کە پەیوەندی بە چارەنوسی ملیونەها کەسەوە هەیە. پاشخان و بەردەوامبونی مێژوویی مەسەلەی نەتەوایەتی و پەرەسەندەکانی و هەلومەرجی هەنوکەیی، وادەخوازێت کە جۆرە چارەسەرێک بخەینە روو کە رەچاوی تواناکان و هونەری ئەوەی کە دەتوانرێت بکرێت و هاوسەنگی هێزەکان و لەبەرچاوگرتنی هاوسەنگی ناوخۆیی و هەرێمایەتی و نێودەولەتی، بکریت. 

بە پێی تیروانینی حزبمان ئەم عەقلانیەت و تێگەیشتن و رەچاوکردنی هاوسەنگییەکان نابێت لەسەر حسابی بەرژەوەندی نەتەوەی زۆرلێکراو بێت کە لێرەدا خەڵکی کوردستانە، بۆیە ناکرێت قورسایی ئۆباڵی تێکچونی وەزعی عێراق بە هۆی سیاسەتی شۆڤینیستانەی حوکمرانەکانی رابوردو و ئێستا و بە هۆی گرفتەکانی بنیاتی دەوڵەتی عیراق، بخرێتە ئەستۆی گەلی کوردستانەوە.

مافی بریاردانی چارەنوس بابەتێکی کۆمەڵگاییە. مەبەستمان چییە لەوەی کە دەڵین ریفراندۆم و مافی بریاردانی چارەنوس بابەتێکی کۆمەڵایەتییە؟

لێرەدا ئاماژە بۆ دوو خالڕ دەکەین:

خاڵی یەکەم ئەڵێن بابەتێکی کۆمەڵگاییە چونکە ئێمە لەسەر کاغەز و پەڕاو، باسی مافی بڕیاردانی چارەنووس و باسی ریفراندۆم ناکەین. ئێمە لە واقیعدا باسی مافی چارەنووس و ریفراندۆم دەکەین ... واقیع مانای چییە؟

واقیع هەموو ئەو ناکۆکی و ئەو ململانییە دەگرێتەوە کە لە کوردستانە هەیە، بە ململانییە هەرێمایەتیەکان و هەروەها ناکۆکی بەرژەوەندییە نیۆدەوڵەتیەکان. کوردستان دوورگەیەکی دابڕاوو نییە لە جیهاندا ... کوردستان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەژی. واقیعی ئەمڕۆ کۆمەڵێک خاڵی بابەتی دەخاتە روو کە ئێمە هەنگاو بۆ بڕیاردانی مافی چارەنووس بنێن لەو روانگەیەوە کە گەلێک هەیە مافی خۆیەتی وەکو هەموو گەلانی جیهان دەوڵەتی خۆی هەبێ‌ و سەربەخۆی خۆی رابگەیەنێت و ئازاد بێ‌ لەوەی خۆی چی دەوێ‌. ئەمە جەوهەری مافی بڕیاردانی چارەنووسە.

لە هەمان کاتدا حاڵەتی تری بابەتی و مەزوعی لەوە دایە کە وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دوای هەرسهێنانی دەوڵەتی عوسمانی روووبەرووی قەیرانی هەیکەلیەت و بنیاتگەری دەوڵەت بونەتەوە.

پرسیار لەوەدایە کێ‌ دەوڵەتی عێراقی دروستکردووە کێ‌ یەکەم دەستوری بۆ دەوڵەتی عێراق داناوە. دەوڵەتی عێراق بەپێی رێکەوتننامەی سایکس بیکۆ دوای هەرەس هێنانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی و دابەشکردنی پاشماوەکانی دەوڵەتی عوسمانی و دانانی نەخشەیەک بۆ ڕچاوکردنی وەزعی تایفەگەری لە سەرجەم ناوچەکەدا و بەرژەوەندی دەوڵتە ئیستعمارییەکان، درووست بوو، و نەخشەی بۆ کێشرا. 

یەکەم دەستوری عێراقی کە پێی ئەڵێن قانونی ئەساسی لە ساڵی 1925 لەلایەن ئینگلیزەکانەوە دانرا. خەڵکی عێراق رۆڵی لە بریاردانی ئەم دەستورە نەبووە. گرفت لەوەدایە کە دەستوری هەمیشەیی عێراق لە ساڵی 2005 کە بە دەستوری بریمەر ناسراوە دیسانەوە چوارچێوە گشتییەکەی پێش روخاندنی دیکتاتوری لە ساڵی 2003 لەلایەن ئەمریکاوە دانرا، و پێش بریاردانی و راپرسی لەسەری، کۆمەڵێک گۆرانکاری تیادا کرا، و لەگەڵ ئەوەشدا تا ئێستا زیاتر لە 55 ماددەی ئەو دەستورە جێبەجێنەکراوە و جێبەجێناکرێت. 

پرسیار ئەوەیە ئایا دەوڵەتی عێراق کە پێشتر ئینگلیز دروستی کردەوە، و ئێستاش ئەمریکا دروستی کردووە بنەمای مانەوەی هەیە؟ ئایا نابێ لە خۆمان بپرسین بۆچی لەو کاتەوەی دەوڵەتی عێراق درووست بووە شەڕی ناوخۆیی و ئەنفالی جۆراجۆر و کیمیایی و جینۆساید دژ بە گەلی کوردستان کراوە؟ 

ئەی بۆچی مێژووی ئەم دەوڵەتە شەڕی دەرەکی وشەڕی تایفەگەرییە، و ئەم دەوڵەتە بەردەوام هەڕەشەی لە وڵاتانی دراوسێ کردوە؟

ئەلێرەدا بابەتێکی گرنگ هەیە کە هۆکاری تێکرای ئەو شەڕانگێژییەی دەوڵەتی عێراقە. ئەم بابەتە قەیرانی بنیاتگەری دەوڵەتی عێراقە. ئەم شێوازە دەوڵەتە هەر لایەنێکی سیاسی حوکمران بێت لە ناوەندا، مەترسییە لەسەر گەلی کوردستان. 

قەیرانی دەوڵەت لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا جگە لە مێژوو، تا ئێستا بە شێوازی جۆراجۆر بەردەوامە. یەمەن نەک دوو یەمەن ئێستا سێ یەمەنە. 

قەیرانی دەوڵەتی لە سوریا بۆتە قەیرانێکی کوشندە. قەیرانی دەوڵەت لە لوبنان شێوازێکی دیکەی وەرگرتوە، و لە حەفتاکاندا گەورەترین شەڕی ئەهلی لەو وڵاتەدا بەرپابوو. تورکیا هەمان قەیرانی دەوڵەتی هەیە. عێراق دوور لە بابەتی چارەنوسی گەلی کوردستان قەیرانی دەوڵەتی هەیە و کۆمەڵگای عەرەبی لە عێراقدا بە شێوازێکی تایفەگەری دابەشبووە.

ئەم حاڵەتە بابەتییە لە عێراقدا وا دەخوازی سیاستەمەدارانی عێراق بە شێوازی نوێ دوور لە پیرۆزی خاکی عێراق بیرکەنەوە و چارەونوس و ژیانی خەڵکییان بە هەند و، پاراستنی پیرۆزی مرۆڤیان لا گرنگ بێت، نەک پیرۆزی دەوڵەت. 

ئەمڕۆ ئەوەی خزمەتی خەڵکانی عێراق دەکات بەهەموو نەتەوە و پێکهاتەکانیەوە، گەڕانەوەیە بۆ مافی چارەنووسی خەڵکی کوردستان، بۆ ئیرادەی سەربەخۆیی ئەو نەتەوانەی کە لە عێراقدا دەژین ... ئەبێ‌ باسی چارەنووسی گەلانی نێو پێکهاتەی دەوڵەتی ئێستای عێراق بکەین، نەک باسی لە پاراستنی نەخشەی عێراق بکەین. گومان لەوەدا نییە کە لەم بوارەدا تا ئێستا مەبەست لە ململانی و چەنگەکان پاراستنی دەوڵەتە نەک پاراستنی خەڵک و گەلان. مانەوەی دەوڵەتی عێراق بەم شێوەیە مانای بەردەوامبوونی پێکدادان و ململانێکانە. لە دەوڵەتی ئێستای عێراق گەلانی خاوەن شوناسی جیاواز هەیە و بە درێژایی ئەم دەوڵەتە شوناسی نیشتمانی عێراقی درووست نەبوو. سەرەرای بوونی دەوڵەتی دیموکراتی لە جیهاندا، بەڵام جیاوازی شوناس هۆکارێکی بریاردانی مافی چارەنوس و جیابونەوە بوونە. ئەزمونەکانی چیک و سلۆفاک و ریفراندۆمی کیوبیک و ئوسکوتلندا ئاماژەیە بۆ ئەم بۆچونە، جگە لەوەی کە بریاردانی مافی چارەنوس چارەسەری گرفتی مەزنی ونەهێشتنی چاوگەکانی بارگرژی کردوە، بەتایبەتی لە بازنەی رزگاری نیشتمانی. نموونەکانی باشوری سودان، کۆسۆڤۆ، تەیموری رۆژهەڵات، و دەیان نمونەی دیکە لەم بوارە هەیە.

لە تێکرای ئەو نموونانە و ئەزمونی جۆراجۆر بۆمان دەردەکەوێت کە گەرانەوە بۆ ئیرادەی خەڵک و بریاری نەتەوەکان فاکتەر و ئامرازی چارەکردنی قەیرانەکانە.

خاڵی دوومەم کە باس لە ریفراندۆم و مافی بریاردای چارەنوس وەک بابەتێکی کۆمەڵگایی دەکەین پەیوەندی بە رەوشی خودی کۆمەڵگای کوردستانە. بۆیە ململانێی سیاسیی لاینەکان و رەوشی ئابوری خەڵک کار لەسەر هەڵوێست وەرگرتن لە ریفرانۆم دەکات. لە ئاکامی ناکۆکی سیاسی، هەڵوێستی وڵاتانی دراوسێ بە پێی هەڵوێستی سیاسی ومزاجی سیاسی ناوخۆیی لێکدەدرێتەوە. کاتێک بەرژەوەندی بەرتەسکی حزبایەتی زاڵ بێت گوتاری سیاسی لایەنەکان و هەڵسەنگاندی هەڵوێستەکان دەگاتە ئەو حاڵەتەی کە بریاری ریفراندۆم لای بەشێک بە سەرکێشی، ولای بەشێکی دیکە بە کارێکی شۆرشگیری دابنرێت، و بەمجۆرە بابەتەکە لە چوارچێوەی کاری تێکۆشەرانەوە بۆ بەشێک لە ململانێی حزبی ناوخۆیی دەگوێزرێتوە. ئەم حاڵەتە دەبێتە بڵاوبونەوەی دوودڵی و ڕاڕایی لە نێوجەماوەردا، و هاوکات نەیارانی مافی چارەنوس لە نەتەوەی سەردەست و وڵاتە دراوسێکان شەڕی دەرونی خۆیان بەرپادەکەن و پروپاگندەی ئابڵوقەی ئابوری و پەلاماری حشدی شعبی و ... هتد بڵاو دەکەنەوە، و بەشێک لەو شەڕە دەرونییە کە دژ بە گەلەکەمان دەکری زەقکردنەوەی ئەو باسەیە کە عێراق و ئێران و سوریا قایل نین و لەوانەیە ئەمریکا یارمەتی پێشمەرگە نەدا، بۆیە ریفراندۆم نەکرێ باشترە. ئەم پرۆپاگندەیە بە مەبەستی نەکردنی ریفراندۆم ئەنجام دەدرێت.

ئەم جۆرە لێکدانەوەیە مافی بریاردانی چارەنوس لە پرۆسەی تێکۆشەرانە دادەبرێ. کاتێک ئەم گەلە بریاری ریفراندۆم دەدات ئایا دەبێ چاوەروانی رەزامەندی دەوڵەتانی عێراق، ئێران، تورکیا بکات؟!

ئایا ئەو دەسکەوت وسەرکەوتنانەی بزاڤی رزگاریخوازی گەلەکەمان ئەنجامیداوە خەڵاتی ئەمریکا و زلهێزەکانی دونیا بوو، یان تێکۆشانی گەلەکەمان و قوربانیدانی پێشمەرگە بووە؟

ئەوەی گەلی کوردستان بە دەستی هێناوە تا ئێستا منەتی کەسی پێوە نییە و کەس خێری بە گەلەکەمان نەکردوە. تێکۆشەرانی گەلەکەان و پێشمەرگە قارەمانەکان بە فرۆکەی بیانی لە شاخەوە بۆ شار رانەگوێزراون، و بە تانک و زریپۆشی دەرەکی گەلەکەمان راپەرینی ئاداری 1991ی ئەنجام نەدا، و بە پشتگیری و رەزامەندی زلهێزەکانی جیهان و وڵاتە دراوسێکان پەرلەمان و حکومەتی درووست نەکرد. ئەمرۆ ئەو هێزە مرۆییەی کە کوردستان هەیەتی بەتایبەتی هێزی پێشمەرگە نەک تەنها رۆڵی لە پاراستنی کوردستان بینیوە بەڵکو داکۆکیکەرە لە جیهان دژبە تیرۆر.

بۆیە لەم روانگەیە و لە تیروانینێکی شۆرشگیرانەوە دەبی هەڵسەنگاندن بۆ ریسک و مەترسییەکانی پرۆسەی ریفراندۆم بکەین، و هەر لەم بۆچونەوە باس لە گرەنتی بکەین.

جیاوازی زۆرە کە باس لە ریسک ومەترسی لە پرۆژەیکی ئابوری بکەین، لە گەل باسی مەترس و ئەگەرەکان لە پرۆسەی شۆرشگیری. بە هەمان شێوە جیاوازی هەیە سەبارەت بە ئامادەبونی پێداویستەکان لە بواری زانستە کۆمەڵایەتییەکان کە تاقیگەی ئەم بوارە کۆمەڵگایە بە هەموو ناکۆکی و ململانییەکانیەوە، و گۆرانکاری و ئەنجامدانی ئەم پرۆسەیە پەیوەندی بە ئیرادەی مرۆڤەوە هەیە و تەنانەت هۆکارە مەوزوعییەکانیش بە پێی هەوڵ و کۆشش و ئیرادەی مرۆڤ لە گۆرانگاریدان، لە گەڵ بواری زانستە سروشتییەکان کە تاقیگەی تایبەتی هەیە چ لە بواری فیزک یان کیمیا، و بە هاوکێشەی ماتماتیکی و بە پێداویستی زانستی سروشتی مامەڵەی لە گەڵدا دەکرێ.

ئەمرۆ کاتێک باسی واقیع دەکەین دەبێ ئەم باسەمان گرێبدەین بە حاڵەتی دووەم کە پێی ئەڵێن ئەرکێکی شۆڕشگێڕانە و ئەرکی تێکۆشان. واتا ئەگەر تەماشای ریفراندۆم و مافی چارەنووس لە دەروەی تێکۆشان و قوربانیدان بکەین ئەوا بەم لۆجیکە هیچمان بۆ ناکرێت و ئەبێ لە ماڵی تاکەسی خۆمان دابنیشین ئەگەر بهێلن ماڵمان هەبێت. لە هیچ ئەزمونێکی شۆڕشگێڕی گەلان رووینەداوە کە لایەنێکی دیکە بێت دەوڵەت بۆ گەلێکی دیکە درووست بکات. ئەمە نە رووی داوە و نە رووش ئەدات.

ئەرکی درووستکردنی دەوڵەت ئەرکێکی تێکۆشەرانەیە و لە مەشدا هەڵوێستی حزبی شیوعی لە هەڵوێستی حزبە بۆرجوازیەکان سەبارەت بە گرەنتی ومەترسی و ئامادەکاری بۆ پێداویستەکان، جیادەکرێتەوە.

راڕای و دوودڵی کە لە پرۆسەی شۆڕشگێریدا هەیە بەتایبەتی کە ئێمە باس لە مافی چارەنوس دەکەین حاڵەتێکی چاوەڕوانکراوە، بەڵام مانای ئەوە نییە گەلەکەمان بەسەر دوو بەرەدا دابەشکراوە سەرەرای بوونی رای جیاواز و راڕایی لە هەندێ ناوەند بەتایبەتی لە بیرمان نەچێ گەورەترین شەڕی دەروونی دژ بە گەلەکەمان لە میانەی پرۆسەی ریفراندۆم دەکرێت.

بەشێک لە حزب وکەسانی تێکۆشەر بۆ ریفراندۆم لە میانەی پرۆپاگندەیان بۆ ریفراندۆم بە هەڵە خەڵکی گوردستان بۆ دوو بەرە دابەش دەکەن ئەمەش خزمەتی ئەو دەنگانە دەکات کە بە هۆکاری جیاوازەوە دژ بە ریفراندۆم پروپاگندە دەکەن. ئەم هەڵەیە لە کارکردن دیسانەوە زەمینە بۆ پۆپۆلیستی خۆش دەکات چونکە ناسنامەی نیشتمانی وخیانەتکراو لە لایەن هەردوو لاوە بەسەر یەکتر دابەش دەکرێن، لە کاتێکدا خودی پرۆسەی ریفراندۆم وەک گەرانەوەیەک بۆ دەنگ و ئیرادەی خەڵک، کە هەردوو هەڵبژاردەکە لە بەردەمی هاوڵاتیانە، پرۆسەیەکە دیموکراتی مەدەنییە و ئێمە کە بانگەشە بۆ دەوڵەتی نیشتمانی سەربەخۆی کوردستان دەکەین خاوەنی لۆجیک وهزرین و وپێویستمان بە تخوینکردنی کەس نییە و شەرعیەتی مافی چارەنوسی گەلی کوردستان هێندە بە هێزە کە بە هێچ شێوەیەک پێویستی بە پرۆپاگندەی شێواو وگوتاری پۆپۆلیستی نییە.

بۆیە کە باسی ریفراندۆم ئەکەین وەکو مافێکی چارەنووس وەکو یەکەمین ئیرادەی گەلەکەمان زۆر ئاساییە کە خەڵکێک بڵێ‌ نەخێر. ئەوەی لەگەڵ بەڵێ‌ دایە دەبێ‌ بۆ خەڵکەکە رونی بکاتەوە و ئامادەی گفتوگۆ بێت نەک شوناسی نیشتمانپەروەری یان شوناسی خیانەتکاری دابەش بکات. 

لەلایەکی دیکەوە دەبێ دان بەوەدا بنێن کە ئەو هەنگاوانەی ئەنرێن بۆ ریفراندۆم کەم و کورتی تێدایە. دەبوایە ئەنجومەنی باڵایی ریفراندۆم کاراتر بوایە و وەک ژووری عەمەلیات کاری بکردایە. لەم بوارەدا حزبمان لە یەکەمین کۆبونەوەی ئەنجومەنی باڵای ریفراندۆم بە نوسراو نەخشە رێگای کارکردنی ئەو ئەنجومەنەی پێشکەش کرد. ئەو نەخشەرێگایە بۆچونی حزبمانە، بەڵام ئەنجومەنی باڵای ریفراندۆم تەنها حزبی شیوعی نییە، و بەشی هەرەزۆری حزبەکانی کوردستانی گرتۆتەوە.

لەو ئەجیندەیەدا باسی ئەوەمان کرد کە پێویستە جارنامەی پرنسیپە دەستورییەکان رابگەیەنرێت وەک ئاماژەکردنێک بە گوتاری سیاسیی دەوڵەتی نیشتمانی سەربەخۆیی کوردستان سەبارەت بە سروشتی دەوڵەت و پابەندبوونی بە قانونی نێودەوڵەتی و بەڵگەنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان و رێزگرتن لە سەروەری وڵاتانی دراوسێ و چارەکردنی کێشەکانی لە گەڵ دەوڵەتی عێراق لە رێگای دانوستان، بە هەمان شێوە ئاماژەکردن لەو جارنامەیە بۆ ماف و ئازادییەکان هاوڵاتیبوون ومافی نەتەوە وپێکهاتەکانی کوردستان وجەختکردن لەسەر ئەوەی دەوڵەتی کوردستان کۆمارێکی دیموکراتی مەدەنییە کە گەل سەرچاوەی دەسەڵاتەکانە و دەوڵەتی هەموو نەتەوە و پێکهاتەکانە، و دەوڵەتی کوردستانی سەربەخۆ نیشتمانی هەڕەشە نییە بۆ سەر وڵاتانی درواسێ‌، بەڵکو ئەبێتە هۆکارێک بۆ سەقامگیری ئاسایش لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

بەرنامەی شەشەمین کۆنگرەی حزب ئامژەی بۆ ئەم بۆچونانە کردوە وتیایدا هاتووە:

" بریاردانی دەستوریکی دیوکراسی مەدەنی سکولار لە هەریمی کوردستان بەپێی پرنسیپی گەل سەرچاوەی دەسەڵات و بنەمای شەرعییەتە بە پشتبەستن بەجیاکردنەوەی دەسەڵاتەکانی یاسادانان وجێبەجێکردن و دادوەریی، بەگوێرەی بنەماکانی دیموکراسی، و ئاڵوگۆرکردنی ئاشتییانەی دەسەڵات و جێگیرکردنی مافەکانی هاوڵاتیبون و، زامنکردنی ماف و ئازادییەکانی مرۆڤ، بەپێی بەڵگەنامە نێودەوڵەتییەکان، بە جۆرێک پێکەوەژیانی ئاشتییانە نێوان سەرجەم پێکهاتە فرەکانی هەرێم، بپارێزێت".

لە هەمان کاتدا ئاماژە کراوە بە "چارەسەرکردنی کێشە هەڵپسێردراوەکانی نێوان هەرێمی کوردستان وحکومەتی فدراڵ لەسەر بنەمای گفتوگۆ، بەپێی پرنسیپەکانی دیموکراسی و مافی بریاردانی چارەنوسی گەلی کوردستان، بەجۆرێک ئاسایش وسەقامگیری لەناوچەکەدا دابین بکات".

لەو نەخشە رێگایەدا کە حزب بۆ ئەنجومەنی باڵای ریفراندۆم پێشکەشی کردوە باسمان لە زامنی مافی تورکمان وعەرەب وکلدان ئاشوری سریانمان کردوە و داوامان کردوە کە گفتوگۆی راستەوخۆ پێش ریفراندۆم لە گەڵ ئەو پێکهاتانە بکرێت و متمانی تەواویان بدرێتی کە مافە نەتەوەی و ئیداری و کەلتوریان بەو شێوەیە دەبێت کە خۆیان داوای دەکەین.

ئەم بابەتانەی لە سەرەوە باسمان کرد نەخشە رێگایە و لە کاتی راگەیاندنیدا متمانە نێوان سەرجەم پێکهاتە نەتەوەیی و ئاینییەکان درووست دەبێت و ئەم بابەتەش ئێجگار گرنگە بۆ وەڵامدانەوەی شەڕی دەروونی بەتایبەی دەبینین چۆن لە ئەنجامدانی ئەم پرۆسەیە و لە میانەی تەیارکردنی خەڵک بۆ دەنگدان بۆ سەربەخۆیی و دەوڵەت، شەرێکی دەرونی بەردەوام دژ بە گەلەمان دەکرێ کە مەبەستەکەی بەردەوامبووونی حاڵەتی راڕابوون و بڵاوکردنەوەی مەترسییە. ئەم شەڕە دەرونییە خۆی لە چەندین شێواز دەبینێتەوە، لەوانە مەترسی سەپاندنی ئابلوقەی ئابوری لە لایەن ئێران یان تورکیاوە، و مەترسی پەلاماردانی حەشدی شەعبی عێراق. لە هەمان کاتدا باسکردنی نەمانی پشتگیری دەوڵەتانی هاوپەیمانان دژ بە تیرۆر بۆ کوردستان وهێزی پێشمەرگە. 

هەرچەندە خوێندنەوەی ئەم تابلۆیەی کە هەیە و سەرجەم زانیارەکانی بەردەست و لێکدانەوەی بەرژەوەندی دراوسێکان لە گەڵ هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی ئەو ئاڵوگۆرە ئابورییەی کە هەیانە، جگە لە هەڵویستی ئەمەریکا کە تا ئێستا هەست بە جیاوازی هەڵوێستی ناوەندەکانی بریار تیایدا دەکرێ و بوونی رای گشتی کاریگەر لە وڵاتانی ئەوروپا و ئەمەریکا جگە لە هەڵوێستی روسیا و بێدەنگی چین وەک دەوڵەتێکی زلهێز، ئەو مەترسیانە ئێجگار کەمدەکاتەوە، و بەردەوام گورانکاری نوێی ئەرێنی لە هەڵوێستەکاندا بەدی دەکرێت. کۆمەڵگای نێودەوڵتی لە کۆتاییدا لە گەڵ ئەمری واقیع مامەڵە دەکات. ئەم راستییە هەر بۆ نموونە لە هەڵوێست وەرگرتن لە سەربەخۆیی کرواتیا دەرکەوت. 

لە هەموو کاتێکدا گەلەمان پێویستی بە گوتارێکی هاوسەنگە لە مامەڵەکردن لەگەڵ هۆکاری نێودەوڵەتی و بەردەوامبوونی پەیوەندی لە گەڵ وڵاتانی دراوسێ و وڵاتانە زلهێزەکانی جیهان لە روانگەی سیاسەتێکی دەرەکی کە پشت بە بەرژەوەندییەکانی گەلی کوردستان و سەرخستنی ریفراندۆم ببەستێت.

لە گەڵ ئەوەشدا ناکرێ کە ئێمە باس لە مافی چارەنوس و دەوڵەت وەک پرۆسەیەکی شۆرشگیرانە بکەین دوور لە مەنتیقی شۆرشگیرانە مامەڵەی لە گەڵدا بکەین و دوور لە یاساکانی تێکۆشان و ئامادەبوونی قوربنیدان تەماشای بکەین.

گەلانی تێکۆشەر بۆ ئازادی و گۆرانکاری کۆمەڵایەتی بێ قوربانیدان سەرکەوتنیان بە دەست نهێناوە. لە ئەزمونی شۆرشی ئۆکتۆبەر دوای سەرکەوتنی شۆرش جگە لە ئابڵوقەی نێودەوڵتی توند، دەستتێوەردانی دەیان دەوڵەت و پشتگیرییان بۆ شۆرشی چەواشە و سوپای سپی دژ بەسوپای سور ئەنجام درا، بەڵام ئیرادەی گەل سەرکەوت. شۆش لە 1917 ئەنجامدرا بەڵام کۆمەڵگای نێودەوڵتی لە 1925 دانی بە یەکیتی سۆڤیەت وەکو دەوڵەت نا.

لە هەمان کاتدا پێویستە لە خۆمان بپرسین ئایا مەترسی ئەنجام نەدانی ریفراندۆم لەم هەلومەرجەدا زیاتر نییە لە مەترسی ئەنجامدانی؟ ئایا لەم دوو رێگایەدا، دەبێ چاوەرێ بین حکومەتی عێراق پەیتا پەیتا ئەجیندەی خۆی بەسەر کوردستاندا فەرز بکات و چۆکی سیاسیی پێدا بدات بەتایبەتی دوای هەموو ئەوکار و سیاسەتانەی کە کردی هەر لە بڕینی بودجە بگرە تا دەگاتە برینی موچە و دەرمان و باسکردن لە حکومەتی زۆربە و نەهێشتنی شەراکەت لە بەرێوبردنی دەوڵەت؟

ئایا نەکردنی ریفراندۆم و هەنگاو نەنان بۆ دامەزراندنی دەوڵەت مانای قایل بوون بە هاوڵاتیی پلە دوو نییە؟ ئایا دەکرێ چاوەروانی جینۆسایدێکی دیکە و شەرێکی نەتەوەیی وتایفی بین کە بە سەرماندا فەرز بکرێت؟

ئەم پرسیارانە دەبی لە خۆمانی بکەین بەتایبەتی لە بارودۆخێکدا کە پێشمەرگەی کوردستان گەورەترین شەڕی دژ بە تیرۆر لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کردوە و تەنانەت وای لێهاتووە لە جیاتی جیهان شەڕی تیرۆر دەکات. بۆیە لێرەدا ئەنجامدانی ریفراندۆم ئەگەری شەڕمان لێ دوور دەکاتەوە نەک ئەگەری هەڵگیرساندنی.

تێکڕای ئەم بابەتانەی باسمان کردوە دوپاتی ئەوە دەکاتەوە کە ریفراندۆم ومافی چارەنوس و دەوڵەت مەسەلەیەکی کۆمەڵگایی یە. ئەمەش میتۆدی لینینە سەبارەت بە مەسەلەی نەتەوایەتی، و لە هەمان کاتدا بەشێکە لە میتریالزمی مێژوویی و چۆنێتی مامەڵەکردن لە گەڵ واقیع و تێکۆشان بۆ گۆرانگاری لە چوارچێوەی تیئۆری گۆرانکاری کۆمەڵایەتی لە دیدی مارکسسیزمەوە، کە پێویستی بە روونی بوونی هزری هەیە.

کە باسی گۆڕانکاری ئەکەین مانای ئەوە نییە جڵەوی هەموو گۆڕانکارییەکان بەدەستی ئێمەوەیە، و نابی وا بزانین کە تێکرای رووداوەکان بەو ئاراستەیە دەڕوات کە ئێمە دایدەرێژین، بەڵام ئێمە بەشێکین کە ئەتوانین کارتێکردنمان هەبێ‌ لەسەر ئاڕاستە کردنی رووداوەکان. بەرچاوروونی فیکری و بەکارهێنانی مارکسیەت وەک میتۆد یارمەتیمان ئەدا بۆ ئەوەی هەڵوێستە سیاسیەکانمان رون بێت و خزمەتی دووارۆژی میلەتەکەمان بکات. 

ئەم بۆچونە بناغەیە کە بابەتی ژیان و گوزەرانی خەڵک و کاترێکردنی لە سەر پرۆسەی ریفراندۆم، بە هەند وەرگرین، بەتایەتی لە سەرەتاوە باسمان کرد کە ریفراندۆم و دامەزراندنی دەوڵەت لە سەر زەوی دەکرێ بە هەموو ناکۆکی وململانێکانی نێو کۆمەڵی کوردستان.

لە کۆبونەوە سەرەتاییەکان بۆ راگەیاندنی ریفراندۆم حزبمان جەختی کردەوە کە پێویستە ئاماژە بکرێ بۆ پێداویستی چارەسەرکردنی قەیرانەکانی کوردستان چ سیاسی بێت کە خۆی لە بابەتی پەککەوتنی پەرلەمان و بابەتی سەرۆکایەتی دەبینی یان قەیرانی ئابوری کە فشارێکی زۆری بۆ خەڵکی زەحمەتکێش هێناوە. حزبمان بە شێوەیەکی کردەیی تێکۆشانی کرد بۆ لابردنی پاشەکەوتی زۆرەملێ و بۆ ئەوەی لە کاتی خۆیدا موچە بدرێت. لە هەمان کاتدا باوەری حزبی ئێمە لەوەدایە کە قەیرانی ئابوری تەنها بە پێدانی موچە لە کاتی خۆیدا و بە لابردنی پاشەکەوتی زۆرەملێی چارەسەر ناکرێت، چونکە گرفت لە سیاسەتی ئابوری حکومەتە کە پشت بە رەچەتەی بەنکی نێودەوڵەتی کە لە 31/5/2006 بڕیاریان داوە، دەبەستێت. 

هەڵبەتە پرسیار ئەوەیە چی لایەنێکی سیاسی دژ ی ئەم سیاسەتە بووە؟ 

لە وەڵامدا دەڵین سەرجەم لایەنە سیاسییەکان بە تایبەتی ئیتلافی حوکمران کە لە بواری سیاسی لەسەر بەشبەشینە شەڕیانە، بەڵام لەبواری سیاسەتی ئابوریدا هاوڕان، و ناکۆک نین لەسەر هەڵبژاردنی مۆدیلی بەنکی نێودەوڵەتی و سیاسیەتی لیبڕالیزمی نوێ‌، کە ئەمە بە بۆچوونی ئێمە هۆکاری سەرەکی بەردەوام بوونی قەیرانەکانە ... ئەمە مۆرکی چینایەتی ئێمەیە کە حزبی شیوعی لە حزبەکانی دیکە جیا دەکاتەوە. لەم بورەدا گرنگە بۆچونەکانمان روون بێت. هەر ئەم بۆچونەش دروازەیەکە بۆ باسکردنی بازنە یان زنجیرەی سێیەمی پرۆسەی حزبمان بۆ گۆرانکاری کۆمەڵایەتی، و لە راپۆرتی سیاسی شەشەمین کۆنگرەی حزبدا ئاماژە بۆ هەڵبژاردەی سۆشیالیستانە کراوە.

لەو راپۆرتەدا هاتووە:

" حزبەکەمان لەو باوەرەدایە کە بنەماکانی هەڵبژاردەی سۆشیالیستی لەسەر ئاستی نیشتمان و پاشەرۆژێکی باشتر بۆ گەلەکەمان، نابێ‌ لەسایەی سۆشیالیستییەکدا بێ‌ کە بە یەکسانی هەژاری بەسەر میللەتەکەماندا بەشبکات، بەڵکو خەبات لە پێناو سۆشیالیستییەکی بونیاتنراو لەسەر دەوڵەمەندی لە دابینکردنی پێویستیەکانی مادییە سەرەکییەکان بۆ تاک و گرەنتیکردنی پێویستیەکانی روحی و رۆشنبیری، دەکات. ئەم تێروانینە لە رێگای لیبرالیەتی ئابوری یان لە رێگای سەرمایەداری دەوڵەت، بەدینایەت، و دەرئەنجامی ئەم هەردوو رێبازە دەبێتە سەروەری برۆجوازیەتی بیروکراتی و مشەخۆر لەهەر دوو بواری سیاسی و ئابوریدا. 

بنەماکانی هەڵبژاردەی سۆشیالیستییانەی حزبمان پشت بە خوێندنەوەی واقیع ‌و گۆڕینی بەگوێرەی رێبازی مارکس دەبەستێت. ئەو رێبازەی کە یاسای پێشکەوتنی مێژوی کومەڵگای مرووڤایەتی ئاشکرای کردوە ، کە هێشتا پرنسیپە بنچینەیەکانی ڕاست ‌و زیندون و بەدیهێنانی بونیاتنانی سۆسیالیستی پێویستی بە کاروانێکی مێژووی‌و درێژ خایەن هەیە. 

ئەم هەڵبژاردنە پێویستی بە تەواوکردنی ئەرکە نیشتمانییەکان کوردستان و بەجێهێنانی مافی چارەنوسی و ئاوەدانکرنەوەی دەوڵەتە، و چونەسەر ڕێگای چاکسازیی سیاسی و ئابوری، هەیە...".

زنجیرەی هەڵبژاردەی سۆشیالزم وەک بەشێک لە پرۆسەی گۆرانکاری کۆمەڵایەتی بەندە بە تێگەیشتنی حزب دەربارەی سۆشیالزم، لەسەر بنەمای فراوانکردنی دیموکراسی‌و، هەژماردنی سۆشیالزم بە پرۆسەیەکی ژیانی‌و گەشەسەندووی داهاتوو‌ و نوێخوازانە بە پێی نوێبوونەوەی پێداویستیەکانی مرۆڤایەتی‌،و شێوازی دابینکردنیان، بنیات دەنێت. پرۆسەیەکی بەردەوام کە پلە بە پلە لەسەر بنەمای داهێنان‌ و هەڵبژاردنی جەماوەر ‌و بەهێزکردنی توانستی بەرهەمهێنەرانی ئازاد و هێزی کار بنیاتبنرێ. ئەمەش پێویستی بە بەرزکردنەوەی ئاستی تێکۆشان هەیە، دژ بە نایەکسانی سیاسی ‌و کۆمەڵایەتی‌ و دابەشکردنی نایەکسانی سامان‌، و کەم وکوڕیەکانی دیکەی سەرمایەداری، کە لەسەر چاوچنۆکی‌و، چەوساندنەوە بونیاتنراوە. 

کاتێک باسی بازنە و زنجیرەکانی پرۆسەی گۆرانکاری کۆمەڵایەتی دەکەین و جەخت لە سەر ئەرکە نیشتمانییەکان و مافی بریاردانی چارەنووس و دەوڵەتی نیشتمانی سەربەخۆیی کوردستانی دەکەینەوە، ئەوا سەرچاوەی بۆچونەکانمان راپۆرت و بریار و بەڵگەنامەکانی شەشەمین کۆنگرەی حزبە کە لەم بوارەدا تێکرای ئەندامانی کۆنگرە دەنگیان بۆ داوە؟

دروشمی سەرەکی کۆنگرە بریتی بوو لە :

" لە پێناوی بەهیزکردنی ریزەکانی حزب و داکوکی لەماف و بژیوی جەماوەر و یەکریزی نیشتمانی و مافی بریاردانی چارەنوس، تێدەکۆشین".

لە راپۆرتی سیاسی کۆنگرەدا بە تێروتەسەلی باس لە مافی چارەنوس و ریفراندۆم کراوە. بۆ نموونە لە راپۆرتەدا هاتووە کە پێشتر دروشمی سەرەکی پێنجەمین کۆنگرەی حزب جەختی لەسەر (دیموکراسی و عەدالەتی کۆمەڵایەتی و مافی بریاردانی چارەنوس) کردەوە. لە گەڵاڵەکردنی ئەم دروشمەش حزب پشتی بە ئەزمونی مێژوویی خۆی و هەڵوێستە مەبدەئییەکانی بەستوە کە ئەمەش لەو کاتەوەی کە حزبی شیوعی عێراق دامەزراوەو لە پێشەکی رۆژنامەی (کفاح الشعب) لە ساڵی 1935، ئاماژەی بۆ دروشمی سەربەخۆیی کوردستان کردوە.

هەڵوێستی حزبی شیوعی کوردستان سەبارەت بە مافی چارەنوس لە سەر بنەمای ئەو پرنسیپە لینینیستەیە کە ئاماژە بۆ ئەوە دەکات (مەبەست لە ئازادی نەتەوەکان لە بریاردانی مافی چارەنوسی خۆیان، جیابونەوەی سیاسییانەی ئەم نەتەوانەیە لە بنیادی نەتەوە نامۆکانی دیکە، ودامەزراندنی دەوڵەتی نیشتمانی سەربەخۆیە).

بریاری حزبی شیوعی کوردستان هەڵبژاردەی نیشتمانیی کوردستانیی سەربەخۆیە ئەمەش وا پێویست دەکات کە سەرجەم خاڵە ئەرێنییەکان لە پرۆسەی ریفراندۆم و راگەیاندنی دەوڵەت کارا بکەین، و بەربەست وئاستەنگەکان لە بەردەم سەرخستنی ئەم پرۆسەیەدا وەلابنێن. 

ئەم ئاراستەیە وا دەخوازێت کە حزبە کوردستانییەکان ئاراستەی ئەندام و رێکخراوەکانیان و دۆست و لایەنگرانیان بکەن و بخەنەکار بە مەبەستی بانگەشەکردن بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم بە سەرپەرشتی نەتەوە یەکگرتووەکان، و کاربکرێت بۆ رێزگرتن لە ئیرادەی گەلی کوردستان وهەڵبژاردنی. پێویستە جەخت لە سەر هەڵبژاردنی سەربەخۆیی نیشتمانی کوردستانی بکەینەوە بە جۆرێک کە مۆرکی دەوڵەتی ئایندە دەوڵەتی دیموکراتی مەدەنی عەلمانی بێت.

بەم جۆرە شەشەمین کۆنگرەی حزب باسی مافی چارەونوس کردوە و ئاماژەی بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی کوردستانی سەربەخۆ لە سەر بنەمای هاوڵاتیبوون، کردووە کە دەوڵەتی هەموو پێکهاتە و نەتەوەکانی کوردستانە.