ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

1-
پێشمه‌رگه‌ ته‌نیا به‌شێك له‌ سیسته‌می به‌رگری وڵات ده‌گرێته‌وه‌، ته‌نیا به‌شێك كه‌ لایه‌نه‌ سه‌ربازییه‌كه‌یه‌. له‌كاتێكدا سیسته‌می به‌رگری له‌وه‌ به‌رفره‌وانتره‌ له‌ ته‌نیا هێزی سه‌ربازیدا كورت بكرێته‌وه‌. كرێكاران، چالاكانی مه‌ده‌نی، رۆژنامه‌نووسان، مامۆستایان، توێژه‌ران، نووسه‌ران، رۆشنبیران و هه‌موو گرووپه‌كانی دیكه‌، به‌ تێكڕا سیسته‌می به‌رگری وڵات پێك دێنن.
2-
گوتاری "هه‌موومان پێشمه‌رگه‌ین"، گورزێكی كوشنده‌یه‌ له‌ هه‌موو كایه‌كانی دیكه‌ی كۆمه‌ڵگه‌، له‌ هه‌موو ئه‌و به‌شانه‌ی دیكه‌ كه‌ كۆی سیسته‌می به‌رگری پێك دێنن. ره‌تكردنه‌وه‌یه‌كی ته‌واوه‌تی هه‌موو بكه‌ره‌كانی دیكه‌یه‌ له‌ چوارچێوه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی دا. لێره‌دا دوو ئاراسته‌ هه‌یه‌، گوتارێكی سیاسییه‌كان و گوتارێكی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵك بۆ ئه‌و به‌ پێشمه‌رگه‌بوونه‌. له‌ پشت گوتاری سیاسییه‌كانه‌وه‌، به‌ سه‌ربازگه‌كردنی كۆمه‌ڵگه‌ هه‌یه‌، له‌ پشت گوتاری كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكه‌وه‌، نیه‌ت و ئاماده‌یی بۆ قوربانیدان له‌ پێناو نیشتمان هه‌یه‌. به‌و هۆیه‌وه‌ كه‌ پێشمه‌رگه‌ هه‌ر له‌و راستییایه‌دا و له‌پای قوربانیدانه‌كانی، بووه‌ته‌ ره‌مزێكی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانی، به‌ڵكو زیاتر له‌وه‌ش بووه‌ته‌ هێمایه‌ك بۆ خۆنه‌ویستی و قوربانیدان له‌ پێناو ئه‌وانی تردا.
3-
به‌ سه‌ربازگه‌كردنی كۆمه‌ڵگه‌ له‌ پشت گوتاری "هه‌موومان پێشمه‌رگه‌ین"، به‌ته‌واوه‌تی كاره‌ساتباره‌. لێره‌دا بارودۆخێك دروست ده‌بێت كه‌ كۆمه‌ڵگه‌ ته‌نیا فه‌رمان له‌ سه‌ره‌وه‌ وه‌رده‌گرێت، كۆمه‌ڵگه‌/خه‌ڵك به‌شێك نییه‌ له‌ دروستكردنی بڕیار، به‌ڵكو جێبه‌جێكاره‌. ئه‌وانه‌ی بڕیار له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگه‌/خه‌ڵك ده‌ده‌ن، "فه‌رمانده‌"ن، هه‌موو كۆمه‌ڵگه‌/خه‌ڵك ده‌بێت به‌ "فه‌رمانپێكراو/جێبه‌جێكاری فه‌رمان" و زیاترنا. به‌ سه‌ربازگه‌كردنی كۆمه‌ڵگه‌، واته‌ كوشتنی ویست و ئیراده‌ی به‌شداری ئازادانه‌ی خه‌ڵك له‌ناو خۆیدا و دروستكردنی كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی به‌ركار و ناكارا، نه‌ك بكه‌رێك كه‌ توانای بیركردنه‌وه‌ و بڕیاردانی هه‌یه‌. فه‌رمانده‌كان بیر ده‌كه‌نه‌وه‌ و بڕیار ده‌ده‌ن، پێویست ناكات كۆمه‌ڵگه‌/خه‌ڵك بیر بكاته‌وه‌ و بڕیار بدات، ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر خه‌ڵكه‌، شوێنكه‌وتنی ئه‌و بڕیارانه‌یه‌ كه‌ له‌ فه‌رمانده‌وه‌ ده‌رده‌كرێن. خه‌ڵك له‌وه‌ بچووكتر ده‌كرێته‌وه‌ كه‌ توانای بیركردنه‌وه‌ی هه‌بێ، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ خۆیشی بانگه‌شه‌ی ئه‌وه‌ی پێ ده‌كرێت كه‌ "شتی گه‌وره‌تر هه‌یه‌ و ئێمه‌ عه‌قڵمان پێ ناشكێت، فه‌رمانده‌ خۆی ده‌زانێت چی ده‌كات، هه‌ر ئه‌و له‌ حیكمه‌تی بڕیار و رووداوه‌كان تێده‌گات، ئیتر پێویست به‌ بیركردنه‌وه‌ی ئێمه‌ ناكات، ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر خه‌ڵكه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ بڕیاره‌كانی فه‌رمانده‌ وه‌ك خۆی جێبه‌جێ بكات و به‌دوای بكه‌وێت". لێره‌وه‌ كۆمه‌ڵگه‌ ده‌بێت بە پانتاییه‌ك بۆ پیاوه‌ خه‌سێنراوه‌كان و هیچی تر نا.
4-
كاتێك گرووپه‌كانی دیكه‌ی خه‌ڵك له‌ ده‌ره‌وه‌ی سیاسییه‌كان بانگه‌شه‌ی "هه‌موومان پێشمه‌رگه‌ین" ده‌كه‌ن، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی وه‌ك ده‌ربڕینی نیه‌ت و ئاماده‌یی بۆ قوربانیدان له‌ پێناو نه‌ته‌وه‌ و نیشتماندا، ئه‌و دروشمه‌ به‌رز ده‌كه‌نه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌وان به‌راستی دوو جۆرن، جۆرێكیان شكستیان هێناوه‌ له‌ بوار و كایه‌ و كێڵگه‌ی كاركردنی خۆیاندا، بۆ شاردنه‌وه‌ی شكست له‌ كێڵگه‌كه‌ی خۆیاندا كه‌ هیچیان به‌رهه‌م نه‌هێناوه‌، خۆیان به‌ گرووپێكی دیكه‌ هه‌ڵده‌واسن كه‌ وه‌ك ده‌رده‌كه‌وێت به‌رهه‌می هه‌یه‌، ئه‌وه‌ش له‌ پێناو دزینی به‌رهه‌می ئه‌وی پێشمه‌رگه‌، له‌لایه‌ن ئه‌ویدی فاشیل و بێ به‌رهه‌مه‌وه‌، ئه‌وانه‌ به‌وپه‌ڕی ئاگاییه‌وه‌ ئه‌و یارییه‌ ناشیرینه‌ ده‌كه‌ن. به‌شی دووه‌میان، كه‌وتوونه‌ته‌ ژێر هه‌ژموونی ئه‌و گوتاره‌ درۆزنانه‌ی كه‌ دۆڕاوه‌كان له‌ سیاسییه‌كان و له‌وانی دیكه‌، له‌ژێر دروشمی "هه‌موومان پێشمه‌رگه‌ین" ده‌یشارنه‌وه‌، ئه‌وان له‌ژێر كاریگه‌ری ئه‌و بازاڕگه‌رییه‌ی سیاسییه‌كان بۆ قوربانیدانی گیانی پێشمه‌رگه‌ ده‌یكه‌ن، جڵه‌و بۆ خه‌پاڵپڵاوی خۆیان شۆڕ ده‌كه‌ن و ده‌بن به‌ پێشمه‌رگه‌یه‌كی وه‌همی له‌ به‌ره‌كانی پێشه‌وه‌ی شه‌ڕدا، ئه‌و دۆخه‌ له‌رووی سایكۆلۆژییه‌وه‌ دۆخێكی ته‌واو "دۆنكیشۆت"ییه‌.
5-
ئێمه‌ له‌ شاردا ده‌ژین، چیتر چیاكانمان جێهێشتووه‌، ئه‌وه‌ گاڵته‌جاڕانه‌ترین گوتاره‌، سیاسییه‌ك كه‌ گرێبه‌ستی نه‌وتی له‌گه‌ڵ زه‌به‌لاحترین كۆمپانیاكانی دنیا ئیمزا بكات، له‌گه‌ڵ گه‌وره‌ترین زلهێزه‌كانی دنیا له‌سه‌ر مێزێك داده‌نیشێت، بانگه‌شه‌ی ئه‌وه‌ بكات، "ته‌نیا چیاكان دۆستمانن"! نه‌خێر ته‌نیا چیاكان بژارده‌ی ئێمه‌ نین، ئێمه‌ له‌ قۆناغێكی دیكه‌داین، به‌ ته‌واوه‌تی له‌ شاردا ده‌ژین، ژیانی مه‌ده‌نی و دیموكراسیانه‌مان هه‌ڵبژاردووه‌، میكانیزم و بژارده‌ی كاریگه‌ر و به‌فره‌وان له‌ پانتایی كۆمه‌ڵگه‌دا بوونیان هه‌یه‌، له‌ناویاندا رێوشوێن و چالاكییه‌ مه‌ده‌نییه‌كان، له‌ گردبوونه‌وه‌، مانگرتن و خۆپیشاندانی جه‌ماوه‌ری، كۆڕ و كۆبوونه‌وه‌ و ... هتد، له‌ نووسین و ده‌ربڕینی بیروڕا، له‌ دیراسه‌كردن و توێژینه‌وه‌، هه‌موو ئه‌وانه‌ رێگه‌ی نوێن بۆ به‌شداری و ئاراسته‌كردن.
6-
كوردستان و كه‌ته‌لۆنیا ریفراندۆمیان كردووه‌، ئه‌وه‌ بژارده‌یه‌كی مه‌ده‌نی و دیموكراتیانه‌یه‌، له‌ كه‌ته‌لۆنیا خۆپیشاندان و گردبوونه‌وه‌ی ملیۆنی به‌ڕێوه‌ ده‌بردرێت، له‌ كوردستاندا، بانگه‌شه‌ی هێز و توندوتیژی، شه‌ڕ و پێكدادان، وه‌ڵامدانه‌وه‌ی گوله‌ به‌ گوله‌. تێبینی بكه‌ن، حه‌شدی شه‌عبی هه‌ڕه‌شه‌ ده‌كات، له‌ ناوچه‌ كوردستانییه‌كاندا به‌تایبه‌ت، ئایا ته‌نیا بژارده‌ جوڵاندنی هێزی پێشمه‌رگه‌یه‌؟ ئایا ناتوانین خۆپیشاندانی ملیۆنی رێك بخه‌ین؟ بۆچی سیاسییه‌كانی ئێمه‌ زیاتر جوڵاندنی هێز و وه‌ڵامدانه‌وه‌ی فیشه‌ك به‌ فیشه‌ك هه‌ڵده‌بژێرن؟ بۆچی كۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌ خۆی نایه‌ته‌ پێشه‌وه‌ و ده‌ست به‌ چالاكی مه‌ده‌نی بكات؟ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌و پرسیارانه‌ به‌ته‌واوه‌تی گرنگن.
ده‌سه‌ڵاتی سیاسی ئێمه‌ به‌رده‌وام ده‌یه‌وێ خۆی تاكه‌ بڕیارده‌ر بێت، خه‌ڵك و رای گشتی ناخوێنێته‌وه‌، به‌هایه‌ك بۆ مرۆڤ و هێزی مرۆیی دانانێت، بۆ ئه‌وه‌ی پرۆسه‌كه‌ ته‌نیا و ته‌نیا له‌ ده‌ستی خۆیدا بهێڵێته‌وه‌، هیچ كات له‌گه‌ڵ به‌شداری كردنی خه‌ڵك/كۆمه‌ڵگه‌ نییه‌ له‌سه‌ر ره‌وته‌ مه‌ده‌نی و دیموكراسییه‌كه‌دا، ئه‌و نایانه‌وێ گه‌ل وه‌ك خۆی، خاوه‌ندارێتی له‌ بڕیاره‌كان بكات و ده‌ستی باڵای هه‌بێت له‌ دروستكردنیاندا، به‌ڵكو ده‌یه‌وێ خۆی بڕیار دروست بكات و گه‌ل ته‌نیا خاوه‌ندارێتی له‌ جێبه‌جێكردنی بڕیاره‌كه‌ بكات. لێره‌وه‌، ده‌یه‌وێ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی به‌رامبه‌ر، سروشتێكی سه‌ربازیی وه‌ربگرێ، چونكه‌ له‌ فه‌زا سه‌ربازییه‌كه‌دا، فه‌رمانده‌ فه‌رمان ده‌رده‌كات و هه‌موو كۆمه‌ڵگه‌ وه‌ك سه‌رباز ته‌نیا جێبه‌جێی ده‌كه‌ن، به‌بێ ئه‌وه‌ی مافی به‌شدارییان هه‌بێت له‌ داڕشتنی بریاره‌كه‌دا، ئه‌وه‌ش روونه‌ كه‌ له‌ حاڵه‌تی سه‌رپێچی له‌ بڕیاری فه‌رمانده‌دا، سه‌ربازه‌كان رووبه‌ڕووی سزای توند ده‌بنه‌وه‌، له‌ گرتن و زیندانیكردنه‌وه‌ تا ده‌گات به‌ دوورخستنه‌وه‌ له‌ پیشه‌كه‌ی و له‌ هه‌ندێك حاڵه‌تیشدا به‌ خائین كردنی. ئه‌ندامانی كۆمه‌ڵگه‌ی سه‌ربازیی، له‌لایه‌ن فه‌رمانده‌ و فه‌رمانده‌ییه‌وه‌، ده‌بێت به‌رده‌وام ترسیان له‌و سزا قورسانه‌ هه‌بێت، ترسیان له‌ ده‌ركردن و گرتن و به‌ خائین كردن هه‌بێ.
7-
له‌ بنه‌ڕه‌تدا نابێت چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌ له‌ سیاسییه‌كان بكرێت، كه‌ ئه‌وان زه‌مینه‌سازی بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ڵك بڕیار بدات و ئه‌وان جێبه‌جێی بكه‌ن، خه‌ڵك ده‌بێت ئه‌و زه‌مینه‌یه‌ بسازێنێت، خۆی بڕیار بدات نه‌ك ئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات پێی ببه‌خشێت، ده‌سه‌ڵات ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی نابه‌خشێت، هه‌وڵی فره‌وانكردنی ده‌دات، ئه‌وه‌ خه‌ڵكه‌ ده‌بێت هه‌وڵی به‌ده‌ستهێنانه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی بدات. 
ئێمه‌ ده‌بێت له‌وه‌ تێبگه‌ین، پێوه‌ندی ده‌سه‌ڵات و كۆمه‌ڵگه‌، پێوه‌ندی نێوان فه‌رمانده‌ و سه‌رباز نییه‌، ئه‌وه‌ش هانمان ده‌دات له‌وه‌ی خۆمان بریار دروست بكه‌ین. لێره‌وه‌ ئه‌ركی كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی به‌ رێكخراوه‌ ناحكوومییه‌كان، میدیاكان، ناوه‌نده‌ ئه‌كادیمییه‌كان و ئه‌وانی تر ده‌رده‌كه‌وێت، كه‌ پێویست ده‌كات ئه‌وان خۆیان له‌ پێگه‌ی خۆیانه‌وه‌ به‌شداری له‌ ئاراسته‌كردنی رووداو و پێشهاته‌كان بكه‌ن، نه‌ك له‌ پێگه‌ سه‌ربازییه‌كه‌دا، چونكه‌ به‌ وه‌رگرتنی ناسنامه‌ سه‌ربازییه‌كه‌، ئه‌وان كۆتاییان به‌ ناسنامه‌ ره‌سه‌نه‌كه‌ی خۆیان هێناوه‌. هه‌ر ئه‌وه‌ وا ده‌كات، كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی له‌ كوردستاندا نه‌توانێت كاریگه‌ری باش دروست بكات، چونكه‌ ئه‌كته‌ره‌ مه‌ده‌نییه‌كان بوون به‌ سه‌رباز و كێڵگه‌ مه‌ده‌نییه‌كه‌یان چۆڵ كردووه‌. ئه‌كته‌ره‌ مه‌ده‌نییه‌كان له‌جیانی زه‌مینه‌سازی بكه‌ن بۆ به‌شداری خه‌ڵك له‌ دروستكردنی بڕیاردا، كه‌چی ریزه‌كانی خه‌ڵكیان جێهێشتووه‌ و له‌پاڵ ده‌سه‌ڵات به‌شداری ده‌كه‌ن له‌ به‌ سه‌ربازگه‌كردنی كۆمه‌ڵگه‌، ئه‌وه‌ش به‌ راسته‌وخۆ و ناڕاسته‌وخۆ ئامانجی ده‌سه‌ڵات ته‌واو ده‌كات له‌ رێگری له‌ به‌شدارییه‌كانی خه‌ڵك دا و له‌ كۆتاییدا كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی به‌ركار و ناكارا دروست ده‌كات كه‌ توانای بیركردنه‌وه‌ و بڕیاردانی نییه‌، به‌ڵكو پاساویش بۆ ئه‌وه‌ دێنێته‌وه‌ كه‌ بیركردنه‌وه‌ و بڕیاردان ئه‌ركی خه‌ڵك نییه‌، به‌ڵكو ئه‌وه‌ ئه‌ركی فه‌رمانده‌یه‌ و كه‌سیش نه‌ له‌ حیكمه‌ته‌كانی فه‌رمانده‌ تێده‌گات و نه‌ پێویستیش ده‌كات تێبگات!