ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

 

به‌شی دووه‌م

هێزەكان و سروشتی هێزی سێهەم :

بۆ ئەوەی باس لە هێزی سێهەم بكەین , پێویستە دەستنیشانی ڕەگ و ڕیشەی پێكهاتەكەی بكەین ,ئامانج و بزاوت و سیاسەت و میتۆدی و پەیوەندی و لەگەڵ هێزەكانی دەوروبەری , بە دژ و هاوتاكانیەوە بزانین , چونكە جیهان دوو هێزی دژ بە یەك و دوو جۆر بزاوتی سیاسی تێدایە , دوو كۆمەڵەی جیاواز لە بەرژەوەندی و لە ئامانجدا ڕەنگدانەوەی دەبێت لەسەر ئەوەی هێزی سێ‌ یەم دەست نیشان بكەین , ئایا هێزی سێ یەم هه‌یه‌ ؟! یان تەنها ناونان و ڕەنگكردنە , بە بڕوای من هێزی سێهەم نی یە ,چونكە دنیا لە نێوان زۆردار و زوڵمڵێكراو دابەش بووە , ئیتر هێزەكە لە كام ڕەنگ بێت , لە ڕەنگە جیاوازەكانی دوو باوەڵەكەن , چونكە باوەڵی ڕەنگەكانی سەرمایەداری و بۆرژوازی , ڕەنگ و ڕوخساری جیاوازییان هەیە و یەك ئامانجن , لیبراڵەكان , نەتەوەییەكان , لیبراڵە نوێكان , لیبراڵە كلاسیكەكان , دیموكراتەكان , محافزكارەكان , سوشیال دیموكراتەكان , گەلیەكان , بیرۆكراتەكان , دیكتاتۆرەكان , تەكنۆكراتەكان , علیمانیەكان یان خاوەن كارەكان .......... هتد . ئەمانە هەموویان ڕەنگە جیاوازەكانی ناو باوەڵی سیاسیەكانی سەرمایەدار و بۆرژوازییەكانن , هەروەها ئەتوانین  چەپەكانی ئێستاش بە هەمان چاو سەیر بكەین بە جیاوازییەكی ڕوكەشییەوە , لە بەرامبەریشدا , یەك هێز هەیە هێزی چینی زەحمەتكێش و كرێكارانە , ئەمەش ئەگەر بە پەیڕەو پرۆگرامێكی ماركسیستیانە و سوسیالیزمی زانستی , بیر و باوەڕ و پرۆگرامی بزاوتنەكەیان سیخناخ بوو بێت و جیهانبینیەكی واقعی و ڕاستی سەردەمییانەیان هەبێت , بە پێی پێویستی سیاسی و كۆمەڵایەتی و ئابوری ئەو چینە پان و بەرینەی كۆمەڵگا , ئامانج و ستراتیژیان ئاڕاستەی كۆمەڵگا و سیستەمەكەی كردبێت . واتە لە جیهان و لە ناو یەك بە یەكی ووڵاتەكانیدا , باوەڵێك لە ڕەنگ و ڕووخساری پارتایەتی و بزاوتی فكری و سیاسی هەیە و هەمووشیان یەك ئامانج و پراكتیكیان هەیە . لە ووڵاتی عێراق و لە هەرێمی كوردستان بە تایبەتی , ئەتوانین هەموو حیزبەكانی بخەیتە ناو ئەو باوەڵە ڕەنگدارەوە , لە بەرامبەریشدا , هێزی خەڵك و ئەگەر تێكۆشەرەكانی بزوتنەوەی كۆمۆنیستی هەبێت , لە نێوان ئەم دوانەدا هێزی سێهەم نی یە , ناونانی هێزی سێهەم , چەواشەكردنە و پاشەكشەكردنە بە هێزی ڕاستەقینەی دووەم و خۆخزاندنە نێوان ئەو دوانە لە بەرژەوەندی هێزی یەكەمە و چەواشەكارییە .

هێزی یەكەم و بە ناو سێ یەم دەكەونە یەك بەرەوە , دژی بەرەكەی تر و بنەما شۆڕشگێڕییەكانییەتی . نابێت , ئەوەشمان لە بیر بچێت , لە سیستەمی سەرمایەداریدا , لە پێشكەوتوو دواكەوتویدا , دووبەرە هەیە , بۆرژوازی و سەرمایەداران بە حیزب و رێكخراو , و ناونیشانە جیاوازەكانییەوە , لە بەرامبەر دا بەرەیەك كە لە كرێكاران و زەحمەتكێشان و پرۆلیتاریا لەگەڵ كۆمۆنیستە زانستیەكان هاوخەباتی و ئامانجی سیاسی و چینایەتیان هەیە . تەنها ئەمانن دەتوانن بەرامبەر بە بەرەی كۆنەپەرست و بۆرژوازی بوەستێتەوە و گۆرانكاری ڕیشەیی لە كۆمەڵگا دا دروست بكات , ئەو كاتەی ووردە بۆرژوا دڵ بەوە خۆش دەكات , هێزی سێهەمە , دوو حیزب یان سیانیان دان بەودا ئەنێن هێزێك لەگەڵیاندا بە ژمارە لە دوایی خۆیانەوەیە , لێرەوە بتەوێت ڕاستی پراكتیك و تیۆری خۆت بسەلمێنیت , ئەم بیر كردنەوە و تێڕوانینە پووچ و بێ‌ مانایە ، كۆمۆنیستەكان هەڵگری ئاوا بیرێك بن . ئەوەشمان لەبیر نەچێت , هەر هێزێك لە دوای هێزی ترەوە بوو , هەوڵبدات دەوور و كاریگەری لەسەر هێزەكانی پێش و دوای خۆی دابنێت , نەك بە ووتە و قسەی لە گیرفانكراو , بەڵكو بە كردار و تیۆری كۆمۆنیستانەی شۆرشگێرانە , جێ‌ بە هێزەكانی بەرەی بۆرژوازی و سەرمایەداران و ئۆلیگارشی سیاسی و ئابووری لەق بكات و ئەگەر توانرا لە ڕەگەوە دەریبهێنێت , و ئەرك و فرمانی لە بەدەست هێنانی سەروەرییەكان بۆ مرۆڤایەتی بگێڕێتەوە و لە خەباتیاندا بەدەستیەوە بگرێت و بەدییان بهێنێت و بەڕەی ژێر پیێان دەربهێنێت , چونكە تەنها هێزی شۆرشگێڕ لە ئەمڕۆی سیستەمی سەرمایەداری (دیموكراسی و لیبرالی) كۆمۆنیستە زانستییەكانە , هێزەكان بە فڕوفیشاڵی تیۆریزان و سیاسەتمەدارە خەیاڵ پڵاوەكان گەورە نابێت .

ئەگەر لە واقیعدا بوونیان نەبێت , لە خۆوە و بە خەیاڵی ئەندێشمەندانە , هێزی خۆت گەورە پیشان بدەیت , وەكو فوو كردن بە میزەڵداندایه‌ , ئەبێت ڕاستی هێزی خۆت لە بەرامبەر هێزەكانی تردا بزانیت و دەستنیشانی ئەركەكانت بكەیت , بۆ ئەوەی كار و كرداری خۆت بە لێزانیەوە لە بەرامبەریاندا جێبەجێ‌ بكەیت . واتە ئەوەی كە ئەبێت كۆمۆنیستەكان بیكەن , هەڵسەنگاندنی زانستیانەی واقعییە بۆ هێزەكانی خۆیان , تا بتوانێت لە كاتە جیاجیاكاندا , ئەرك و ئامانجەكانی بە باشی وڕاستی ودروستی بباتە پێشەوە و جێبەجێ بكات .

لە ڕابردوودا چەپ , خۆی بە هێزی سێیەم ئەچواند , بەڵام لە ئێستادا قسە وباسێكی تریان هەیە , لەهەردوو سەرجەمە جیاوازەكەدا , فڕوفیشاڵ و ناڕاستی هەڵسەنگاندنەكانیان , لەگەڵ نەبوونیان یەكسانی كردوون , ئەوەی لە ڕابردوودا ئەیان بێژا , هەروەها هاوبیرەكانیان كاوێژیان دەكردەوە , لە وەهم زیاتر هیچی تری لێ‌ سەوز نەبوو, ئەوان دەڵێن "تەنانەت بە باوەڕی دوو حیزبە ناسوونالیستە سەرەكییەكە خۆشیان , هێزی سێهەم هەر ئێستا لە مەیدان دایە ئەویش (ح.ك.ك.ع)ە"(9)

لەپەرەگرافەكەدا , ئەوە دەبینرێت كە لە ڕابردوودا چەپ بە میكیالی خەون وخەیاڵ واقعیان هەڵسەنگان , ئێستاش ئەو دیدگایەی ڕابردووییان نەگۆریوە و ڕاستیان درک نه‌کردووه‌ .له‌(ح.ک.ک.کوردستان)دا،هێزی خۆیان له‌ ڕیزبه‌ندی ژماره‌ییه‌وه‌ دیاری کردوه‌. كە ئەمەش پێوان ودیدگایەكی نا ڕاستە و تەنها بە میكیالی حیزبەكانی هەرێم جێگە و ڕێگەی خۆیان دەستنیشان دەكەن , لە ڕاستیشدا هێزی چەپ لە هەرێمی كوردستاندا بە تیۆر و پراكتیكیش , بەشێكی دانەبڕاون لە سیاسەت و میتۆدی سەرمایەداری و دیوی ئەودیوی یەك دراون , حیزبە كوردیه‌کانی وەك پارتی ویەكێتی یان بە ناسیونالیست ناوزەند دەكردو كردووە , نازانم ئەمانە چ پێوەرێك و تیۆرییەكیان بەكارهێناوە و بە ناسیونالیست ئەیان ناسێنن , بەڵام لە ڕاستیدا پارتەكانی هەرێمی كوردستان بە ئاینی و نائاینی و بە یەكێتی وپارتیشەوە , نەناسیونالیستین و نە نیشتمانیشن ,پێكهاتەكانیان و بیرو كرداری سەركردەكانیان , هی ووردە پۆرژوازی كۆمپرادۆرە و مشەخۆری دەكەن , چین وخێزانی ئۆلیگارشیان پێكهێناوە و بێجگە لە گیرفان پڕكردن و تاڵان و بڕۆی سەروەت و سامانی ووڵات كارێكی ئەوتۆ بە ئاڕاستەی خزمەتكردنی ئازادی وسەربەخۆیی كوردستان ئەنجام نەداوە , لە خەیاڵدانیدا وای داناوە دوو حیزبەكەی كوردستان ناسیونالیستن و بەم پێوەرەش ئەمان دەبنە كۆمۆنیست .

هەروەكو لە پێشتردا ڕوون كراونەتەوە , دووبەرە هەن , كەچی چەپ كردوونی بە سێ‌ هێز و سێ‌ بەرە , ئەمەش بێجگە لە هاوتابوونی سیاسیانەی هێزەكان هیچ هێزێكی تر دروست ناكات , سۆشیاڵ لیبراڵ بێت وەكو چەپەكان , مشەخۆرەكانیش وەكو حیزبەكانی تر , هیچ جیاوازیەك دروست ناكات . ئیتر هێزی یەكەم و دووەم و سێ‌ یەم هیچ نییە بێجگە لە درۆیەكی ڕوت , كراس بڕینە بە بەرگی شێرە بەفرینەدا , و ناونانیان بە ناسیونالیست وكۆمۆنیست , هیچ نییە لە دروستكردنی پاساو نەبێت بۆ ناونانی هێزەكان و ناتوانێت لە بازنەی چەواشەكاری دەربچێت , دەوروبەری پێ‌ لە خشتە دەبات .

ڕەوتی چەپ و حیزبەكانی تری هەرێمی كوردستان , هەڵگری دەیان بیری ڤایرۆساویی و نەخۆشی , خۆبە زل زان و یەكەم حیزب و حیزبی گەورە و دەیان ناونیشانی ترن , بە ناونیشان مۆدێرن و بە ناوەڕۆك  كلاسیك و كۆن و كۆنەپەرستن , لە بەرئەوەی چەپ دنیایەكی خەیاڵیان لە ناو واقعێكی عەینیدا دروستكردووە , نەیان توانیوە كاریگەری لە سەر بیر و نەستی كۆمەڵ دابنێن و ببنە هێزی بەرامبەر , هەروەها بزاوتی كرێكاران و زەحمەتكێشانیان بە ئاڕاستەیەكی دروستدا پەلكێش نەكردووە و ئەركەكانیان لە مێژووی مرۆڤایەتیدا ڕوون و دیارنەكردووەتەوە , هەر بۆیە ئەو هێزە نەیتوانیوە و ناتوانێت ملیمێك بزاوتی چینایەتی بباتە پێشەوە و ڕابەرایەتی بكات . لەبەر ئەوە ئەمانیش هاوڕاز و هاوكاری بۆرژوازین و دەسەڵاتی سەرمایەداری قایم و توند و تۆڵ دەكەن , ڕەنگەكانی باوەڵە ڕەنگدارەكەن , سەردەمی ئێستا ئەوەی تێپەراندووە , كە چاو لە تۆزێك كەمو كوڕی بنوقێنیت , یان لە حساباتی خۆتدا , سەرچاوەی پوختی تیۆریی و زانستی بە هەند وەرنەگریت . كاتێك دەڵێن لەبەر ئەوە ناتوانن ببنە هێزی یەكەم , لەبەر ئەوەی كۆمەڵگای پلورالیستی جێگیر و پەرلەمانی نییە لە هەرێمی كوردستاندا , ئەمانە هەمووی پاساوی درۆیینانەن و ناتوانێت ملیمێك لە كورتی و درێژی قوماشە سیاسیەكەیان بگۆڕێت , چونكە كۆمۆنیستەكان لە پێناوی بەدەستهێنانی مافە ڕەواكانی خەڵك و ئامانجەكانی كرێكاران و پرۆلیتاریا , جۆری كۆمەڵگاكانی بۆ گرنگ نییە , بە پێی داخوازییەكانی و پێویستیە ڕۆژانەیی و مێژوییەكانی ئەندامانی كۆمەڵگا خەبات و تێكۆشان دەكات , ئیتر دەسەڵاتی دیموكراسی , لیبراڵی یان پلورالیستی بێت .... هتد . ئەو دیدگایەی ئەوان ئەگەڕێتەوە بۆ خۆشباوەڕییان بە كۆمەڵگایی پلورالیستی , و پەرلەمانی , بە بڕوای من بۆ خەڵكی زەحمەتكێش و كرێكار و هیچ جیاوازییەكی ئەوتۆ نییە , كۆمەڵگا جێگیر بێت یان ناجێگیر , هێزی یەكەم و دووەم و سێیەم دیاری ناكات . بەڵكو دەبێت كۆمۆنیستە زانستییەكان هێزی یەكەمی خەبات وتێكۆشان  بن لە پێناوی ئامانجە دوور و نزیكەكانی پرۆلیتاریا , لە هەموو دەورانێكی سەرمایەداریدا جێگیر بێت یان ناجێگیر . لە ڕابردوودا چەپی ئێران ئامۆژگاری (ح.ك.ك.ع) ی ئەوسای دەكرد و ئێستاشی لەگەڵدا بێت بە هەمان ئاوازی ڕابردوو دەخوێنن , لە ڕابردوودا دەیان ووت "هێزی سێیەم یان دەبێ‌ ببێتە هێزی یەكەم , یان دەبێ‌ تەماشەكەری ئەوە بێ‌ كە چارەنووسی كوردستانی عێراق لانی كەم لەم دەورەیەدا , بۆرژواكانی بیكێشن ,...... "(10)

چەپ لە ڕابردوو لە ئێستاشدا ڕێگا چارەی دەربازبوونی لە زرووفی سیاسی كوردستانی عێراق , هەمان بڕوا و بۆچونیان هەیە , ئەوەش گرتنەبەری ڕێگا چارەی (UN) ەو لە رێگەی چاودێریكردنی ڕیفراندۆمی جیابوونەوەی كوردستانی عێراق , لە دەوڵەتی ناوەندی عێراق . لە ئێستاشدا حیزبەكانی دەرەوەی چەپیش هەمان بڕوا و دیدگایان هەیە و ڕێگە چارەكە بەوە دەبنین كە لە پێشتردا باسیان كردووە , كێشەی نەتەوایەتی ناتوانرێت لە رێگەی ڕێكخراوەكانی (UN) ەو دەزگاكانی ترەوە  ئەنجام بدرێت هەتا هاووڵاتیانی نەتەوەكە و هەروەها نەتەوەكانی تر یەكدەست بڕیار لەسەر جیابوونەوە و سەربەخۆیی نەدەن. چونكە ئەزموونی لەوەو پێشی زۆرن , كە ڕێكخراوە جیهانیەكان ناتوانن ئەو ئەركە لە ئەستۆ بگرن و جێبەجێ‌ بكەن , بەم پێیە چەپ جوانترین و تۆكمەترین و نوێترین فەرش بۆ ژێر پێ‌ ی سەرمایەداری و بۆرژوازی دروست دەكات . چەپ بە هۆی سیاسەت و بڕوای هەڵەوە لە ڕابردوو ئێستادا, نەیتوانیوە جەماوەری ببێتەوە . هه‌ربۆیه‌ ناتوانێت ده‌ورو کاریگه‌ری له‌سه‌ر زروفه‌ سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری و بابه‌تیه‌کان هەبێت و دابنێت . هەمان وەڵامی بۆرژوازی و سەرمایەداری و دەزگاكانی هه‌بێت. ناتوانێت چارەسەری كێشەی نەتەوایەتی بكات . هەر وەكوناکارامه‌ییه‌ی که‌ چەپ هەیەتی , ئیتر هێزی یەكەم بێت , یان سێهەم  , هیچ لە بابەتەکانناگۆڕێت , چونكە ڕێگە چارەی چارەسەری كێشەی نەتەوایەتیان نی یە .

 

سه‌رچاوه‌کان؛

  9 ـ مه‌نسوری حیکمه‌ت،له‌به‌رگریکردنداله‌داخوازی سه‌ربه‌خۆی کوردستاندا،گۆڤاری بۆپێشه‌وه‌،ژماره‌(21)،27ی ئاب 995.

10 ـ هه‌مان سه‌رچاوه‌ی پێشوو،ل5.