ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

2

لە هەموو قۆناغەكانی سەردەمی پاشایەتی دواتریش گرفتەكان دوور لە یاسا بەداب و نەریتی كۆمەڵایەتی ناوچەیی و شەرع و سوڵحی عەشایەری بۆ بەرژەوەندی دەرەبەگەكان یەكلا دەكرایەوە، دەڤەری (پشدەر) یان بەپاڵپشتی باشچاوەش و پیاوانی حكوومەت لەژێر فەرمانی دیوەخان و دەسەڵاتی زاڵمانەی دەرەبەگەكان بەڕێوە دەبران، لەساڵی 1956 حكوومەتی (نووری سەعید) كە لە حزبی دەستوری بوو، (عومەر عەلی) كردە بەرپرسی لیوای سلێمانی كە ڕقی زۆری لەشیوعییەكان بوو، بە بەرنامە دەیویست پاكتاوی شیوعییەكان بكات، لەو سەردەمەدا حزبە سیاسییەكانی عێراق و كوردستان لە پەرەسەندندا بوون بەتایبەتی (حزبی شیوعی عێراق) ڕۆژبەڕۆژ پێگەی جەماوەری فراوانتر دەبوو، جەماوەرێكی زۆری لە دەور كۆببووەوە، حزبی شیوعی ڕۆڵی بەرچاوی هەبوو لە هۆشیار كردنەوەی جووتیاران و تەواوی چین و توێژەكان لە هەموو ئاستە جیاجیاكانی كۆمەڵگا، هانی دەدان بۆ بەشداری كردن لە كۆڕی تێكۆشاندا بۆ داكۆكی كردن لە مافە ڕەواكانیان، شیوعییەكان بە پێی میتۆدی فیكری و بەرنامە سیاسییەكەیان و بە ئاشكرا و بێ‌ پێچ و پەنا داكۆكیان لە مافی ڕەوای جووتیاران دەكرد، لە بەرامبەردا دەرەبەگەكان هەڕەشەیان لە شیوعییەكان دەكرد، جووتیاران دەیانگوت زەوی هیی خۆمانە و بۆ خۆشمان ڕەنێوی دێنین، دەبێت دەست لە زوڵم و ستەمەكانتان هەڵگرن و گوندەكان جێبێڵن.

پاش دەرچوونی یاسای كوژانەوەی (زەوی و زار) جووتیاران تێكڕا پشتیوانیان لەو یاسایە كرد، دەرەبەگەكان هەڕەشەیان لە جووتیاران دەكرد تا پاشگەز ببنەوە، بەڵام یەكگرتوویی و یەكڕیزی جووتیاران لە پشتیوانی ئەم یاسایە سەركەوتنی گەورەی بەدەست هێنا و لە بەرامبەر هەڕەشەكاندا یاساكە چەسپا و جێبەجێ‌ كرا، لەو سەردەمەدا دەسكەوتێكی گەورەی چینایەتی و نیشتمانی و هەنگاوێكی گەورە بوو بۆ جووتیاران و تەواوی كۆمەڵگا.

سەرهەڵدانی شۆڕشی 14ی تەمووزی ساڵی 1958 ڕاپەڕینی خەڵكی عێراق و كوردستان ڕووخانی ڕژێمی پاشایەتی زەمینەیەكی لەبار خوڵقا بۆ جووتیاران و تەواوی كۆمەڵگا تا بێنە ناو كۆڕی تێكۆشان، جووتیاران بەدەنگی بەرز هاواریان دەكرد:

جووتیار موڵكی خۆیەتی 

ئاغا باوكە ڕۆیەتی

ئەم هاوارەی جووتیاران بۆمبێك بوو بەڕووی دەرەبەگەكاندا تەقیەوە، لە ترسی پەلاماردانیان دەرەبەگەكان بیریان لە هەڵاتن كردەوە بۆ ئێران، ناوەندێكی (كۆمەڵەی هەرەوەزی جووتیاران)ی حزبی شیوعی عێراق بە سەرپەرشتی (مەحموودی حاجی حەمەڕەش) باوكی هەردوو سەركردەی دیاری بزووتنەوەی جووتیاران (حەمەڕەش و مامۆستا ئەمین) لە دەڤەری پشدەر بەمەبەستی داكۆكی كردن لە جووتیاران دژی هەڕەشەی دەرەبەگەكان دامەزرا.

ئەم كۆمەڵەیە هەرچی جووتیاری چەكدار و بێ چەكی دەڤەرەكەی ڕێكخست، ئامانجیان داكۆكی كردن بوو لە تەواوی جووتیاران لە هەر شوێنێك دەرەبەگەكان دەستدرێژی یان هەڕەشەیان بۆ سەر جووتیاران ئەم كۆمەڵەیە داكۆكی لێ دەكردن، چەند جارێك لە سنوورەكان دەرەبەگەكان پەلاماری جووتیارانیاندا، شەڕی خوێناوی دروست بوو، لە هەر دەرفەتێكدا دەستدرێژیان دەكردە سەر جووتیارانی گوندەكان، كۆمەڵەی هەرەوەزی جووتیاران بەهەموو توانایەوە بەرگریان لە جووتیاران دەكرد، لە سنووری ئێران لە نزیك هەڵشۆ و دارەشمانە بۆ ماوەی سێ‌ رۆژ شەڕێكی خوێناوی ڕوویدا كە دەرەبەگەكان پەلاماریان دابوون لەم تێكەڵچوونەدا دوو جووتیار شەهید بوون، دەرەبەگەكان بەرەو ئێران هەڵاتن.

پاش ڕووخانی ڕژێمی شاهنشایی و هاتنی كۆماری ئیسلامی بۆ سەر دەسەڵات، لەترسی بەهێز بوونی حزبی شیوعی ئێران و دەرەبەگەكان چاوپێكەوتنی بەردەوامیان هەبوو بە ڕژێمی ئێرانیان گوت بوو ئەگەر یارمەتیمان نەدەن بۆ لێدانی شیوعییەكان پزیسكی ڕاپەڕین بۆ ئێرانیش دەگوێزرێتەوە، بەم هۆیەوە كۆماری ئیسلامی ئێران دەرەبەگەكانی پڕچەك كرد و تەقەمەنی و یارمەتی زۆری دانێ‌، بە بەردەوامی ئاغاكان پەلاماری گوندەكانیان دەدا و هەڕەشەیان لێدەكردن، درێغیان لە شەوكوت و هەتك كردن و كوشتن و كاری دزێو و قێزەون تاد....نەكرد، جووتیاران هەمیشە لە دڵەڕاوكێ و نائارامی دۆخی ژیانیان بە سەختی دەگوزەراند.

  • 1