ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

گرێدانی تێكۆشانی نیشتمانی بە تێكۆشانی چینایەتی بە شێوەیەكی مێژوویی، بنەمای سەرەكی سیاسەتی شیوعییەكانی كوردستان بووە. كاتێكیش شیوعییەكان بە شێوەیەكی تیۆری و پراكتیكی باسی مەسەلەی كورد و كوردستانیان كردوە، نیشتمان و خەڵكی چەوساوە و زەحمتكێش، وئازادییە دیموكراتییەكان، رەهەندی دانەبراوی بنەمای داراشتنی سیاسەت، و هەڵوێست وەرگرتن بووە.

هاورێی شەهید جمال حەیدری لە وتارە بەنرخەكەیدا ( شیوعییەكان پێشڕەوی تێكۆشانن بۆ چارەسەری مەسەلەی كوردستان و گەیشتنی گەلی كورد بۆ مافی بریاردانی چارەنوس و ئازادی و یەكێتی نەتەوەیی) كە لە كۆتایی ساڵی 1961 نوسیوێتی، و دووای شەهیدبوونی لە ئاكامی كۆدەتای بەعس لە 1963دا، ئەم وتارەی لە ساڵی 1974دا بۆ یەكەمین جار بڵاوبۆتەوە، ئاماژەی بە دەستەواژەیەك كردوە كە ئەویش ( حزبی خاك و نان و ئازادی) یە وەك شوناسێك كە جەماوەری خەڵكی كوردستان لە ئاكامی هەڵوێست و تێكۆشان بە حزبی شیوعی بەخشیوە.

حزبی خاك و نان و ئازادی، رەنگدانەوەیەكی تەواوی ئامادەبوون و گرێدانی چەمكی خەباتی نیشتمانی بە خەباتی چینایەتی و داواكارییەكانی خەڵك و خەبات لە پێناوی ئازادییەكانە، كە ئەو سێ رەهەندە گرنگە بنەمای هەڵوێستی مێژووی شیوعییەكانە سەبارەت بە مەسەلەی كورد.

نوسەر لە بەشێك لەو وتارەدا دەڵی: شیوعییەكان تەماشای تاكە لایەنێكی چەوساندنەوە ناكەن كە مەبەست چەوساندنەوەی نەتەوەییە كە دووچاری كورد بۆتەوە. هەڵبەتە ئەمەش مانای ئەوە نییە كە چەوساندنەوەی نەتەوەیی دژ بە كورد لە عێراق و توركیا و ئێران بابەتێكی لاوەكییە و گرنگی نییە، بەڵكو بە پێچەوانەوە، چەوساندنەوەی نەتەوەیی دژ بە گەلی كورد بەرادەیەك قێزەوەنە كە كۆنەپەرستان و توندڕەوە شۆڤینیستەكانی تورك و فارس و عەرەب تەنانەت دان بە بوونی خاكی كوردان ـ كوردستان ـ نانێن و بەردەوام ئینكاری ئەوە دەكەن كە نەتەوەی كورد هەیە.

شەهید جمال حەیدری لە وتارەكەیدا ئاماژە بە هەڵوێستی مەبدەئییانەی شیوعییەكان دەكات كە تێكۆشانی نیشتمانی و چینایەتی و دیموكراسی بەیەكەوە دەبەستنەوە و دەڵی: لەم روانگەیەوە حزبمان پشتگیری لە هەر بزاڤیكی پێشكەوتنخوازانەی گەلی كورد، چ لە كوردستانی عێراق، یان لە پارچەكانی دیكەدا، كردوە، و لەساڵی 1945 پشتگیری لە بزوتنەوەی بارزان و لە ساڵی 1946دا لە كۆماری كوردستانی دیموكرات "كۆماری مەهاباد" كردوە، و بەردەوام دەنگی ناڕەزایی دژ بە سیاسەتی چەوساندنەوە وداپلۆسینی وەحشیگەرانەی دەسەڵاتدارانی توركیا و ئێران و عێراق دژ بە كورد دەڕبریوە. لە هەمان كاتدا شیوعییەكان پێشڕەوی جەماوەری گەلی كوردستان وەك رێكخەرو سەركردە بوونە. شیوعییەكان رۆڵی سەركردایەتییان هەبوو لە راپەرینەكانی جوتیارانی (وارماوا) لە سلیمانی و جوتیارانی (دزەیی) كە 300 گوندی هەولێری گرتەوە، و جوتیارانی (هۆرین و شێخان)ی سەر بە خانەقین. هەروەها شیوعییەكان سەركردایەتی خۆپیشاندانی كرێكارانی نەوت لە كەركوك لە ساڵی 1946 و كرێكارانی هێڵی ئاسن لە هەولیر ساڵی 1948 كردوە و لەگەڵ هێزە پێشكەوتنخوازەكانی بەشدارییان لە دەیان خۆپیشاندانی جەماوەری كردوە كە لەسەرانسەری كوردستاندا بەرپابووە.

شەهید جمال حەیدەری لە وتارەكەیدا رۆڵ و گرنگی كاری رۆژنامەگەری فەرامۆش ناكات، بۆیە ئاماژە بۆ ئەوە دەكات كە رۆژنامەی ئازادی كە حزبی شیوعی بە زمانی كوردی لە ساڵی 1944 وە دەریدەكرد تا ئێستا رۆڵێكی گەورە لە ئامادەكردنی جەماوەر بۆ تێكۆشان دەبینێت. لە میانەی ئەم تێكۆشانەشدا حزبی شیوعی قوربانی گرانبەهای پێشكەشكردوە و چەندین تێكۆشەری شیوعی شەهید بوونە و چەندین دیكە لە بەندیخانەكاندا بۆ ماوی درێژ بەندبوونە.

بابەتی كشتوكاڵی و مافی جوتیاران بەشێكی دیكەی بایەخی شەهید جمال حەیدەری بووە، هەر بۆیە لە وتارەكەیدا ئاماژە بۆ ئەوە دەكات كە جوتیاران زۆربەی جەماوەری كوردستان پێكدەهێنن و بەرنامەی حزبی شیوعی لە بواری سیاسەتی كشتوكاڵی جێگای رەزامەندی جەماوەرە. بە هۆی ئەم هەڵوێستانەی حزب لە بواری نیشتمانی و چینایەتی و بواری ئازادیە دیموكراتییەكان بەشێكی بەرچاوی رۆشنبیران و هونەرمەندان و شاعیر و ئەدیبان لە دەوری حزب كۆبونەتەوە.

شەهید جمال حەیدری كۆتایی بە پەرەگرافی ئەم بەشەی وتارەكەی دەهێنێ بەوەی كە جەماوەر كورد بە هۆی ئەم هەڵوێستانە و بە هۆی ئەم سیاسەتە ناوی حزبی شیوعی ناوە: حزبی خاك و نان و ئازادی.

  • 1