ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

 

 توندوتیژی دیاردەیەکی نەخوازراوی هەموو کۆمەڵگەی جیهانییە، تەنیا پەیوەست نییە بە وڵاتیک و شوێنێک، بەڵام داب و نەریت و شوێنی جوگرافیای ناوچەکان کەم تا زۆری دیاردەکان دەگۆڕن . هەموو مرۆڤەکان ڕووبەڕووی توندوتیژی دەبنەوە، بەڵام زۆرجار منداڵان یان ژنان زیاتر دەبنە قوربانی .توندوتیژی تەنیا پەیوەست نییە بە ژنانەوە، ناکرێت بگوترێت تەنیا ژنان ڕووبەڕووی توندوتیژی دەبنەوە، بۆیە لێرەدا گرنگە بزانین توندوتیژی چییە؟ 

توندوتیژی بەگشتی، شێوەیەکە لە ڕەفتار کردن بۆ ترس و تۆقاندن و بێدەنگ کردنی تاک یان کۆمەڵگە، گەر ئێمە باسی ئەوە بکەین، ژنان چۆن ڕووبەڕووی توندوتیژییەکان ببنەوە، دەبێت جۆرەکانی توندوتیژی دەستنیشان بکەین کە زیاتر خۆی لەم سێ جۆرەدا دەبینێتەوە؛ (دەروونی، جەستەیی و سێکسی)، ئەگەرچی هەموو جۆرەکانی توندوتیژی بەتوندوتیژی دەروونی دادەنرێت، ئەگەر جەستەییش بێت، زیاتر کاریگەری لەسەر دەروون جێ دەهێڵێت، بەڵام جێگەی داخە، کەمی هۆشیاری کومەڵگە، لەهەموو ڕویەکەوە، چ ژنان یان پیاوان، زیاتر توندوتیژی جەستەیی بە توندوتیژی دادەنێن و بایەخ بە توندوتیژییە دەرونییەکان نادرێت، بەتایبەت وەک؛ (قسەو قسەڵۆک و سوکایەتی جنێودان، کەمی پێدانی خۆشەویستی و ڕێگری کردنی لە هەڵبژاردنی شێوازی جلوبەرگ و گرنگی نەدان بەماڵ... هتد).

هەموو ئەم جۆرە توندوتیژییە هێشا لەزۆر شوێن بە توندوتیژی ئەژمار ناکرێت. هۆکارەکانی ئەم کردارە نەخوازراوە دەگەڕیتەوە بۆ ئەو کۆمەڵگایانەی کە داب و نەریت و ئاین و باوکسالاری تیایاندا باڵادەستە، ئەمانە دەبنە هۆکارێک بۆ ملکەچ کردنی کۆمەڵگا، کەڵک لێ وەرگرتن بۆ دەم کوتکردنی نیو بەشی کۆمەڵگا، زورجار دەسەڵاتدارانی وڵات هۆکارن بۆ دریژەدان بەم کردارە نەخوازراوە، بکەرانی وەک پیویست سزا نادرێن.

ئەوەی کە هەیە، ساڵانە ئاماری توندوتیژییەکان بڵاودەبێتەوە، بەداخەوە، دڵتەزێنن، ساڵ بەساڵ زیاتر دەبێت، لە کوردستان، لەدوای بەرپاربوونی ناسەقامگیری سیاسی و ئابووری، ئامارەکان ئاماژە بەزیادبوونی توندوتیژییەکان دەدەن دژی ڕەگەزی مێینە. ئەوەی گرنگە لەسەر ژنان چی بکەن؟

1- خەبات کردنێکی بەردەوام، بێ کۆڵدان لەسەر مافەکانیان، وەرگرتنەوە لەلایەن دەسەڵاتەوە ئەمەش خۆی لەوەدا دەبینێتەوە، ژنانێکی داکۆکیکاری ڕاستەقینە بەشداری لەسیاسەتدا بکەن، کە مافی ئافرەت وەرگیرێتەوە. 

2-چیتر وشەی (عەیبە) وەلاوە نێن، بچنە مەیدانی ئازادی، کار بۆ نەهێشتنی جیاوازییە ڕەگەزییەکان بکەن.

3- خۆنەکردنە قوربانی هیج شتیکی ئەم کۆمەڵگەیە، زۆرجار ژنان دەبنە قوربانی هەڵەی هەست و سۆز بۆ پیاوان، پیویستە کچان فێربکرێن، ژیانی خۆت لە پێش هەموو شتیکی ئەم جیهانەوەیە.

4- هەوڵدان بۆ سەربەخۆیی باری ئابووریت، زۆرجار دەبینین کێشەکان لەم خاڵەوە سەرچاوە دەگرێت، چونکە مێژووی سەرهەڵدانی توندوتیژییەکان دەگەڕێتەوە بۆ مێژووی سەرهەڵدانی سیستەمی سەرمایەداری، پێش ئەم سەردەمە، ژنان و پیاوان یەکسان و هاوبەش بوون لەڕووی هەموو کارەکانی کۆمەڵگادا.

5-بێدەنگ نەبوون بەرانبەر هەر جۆرە توندوتیژییەک کە ڕووبەڕووی ژنان دەبێتەوە، لەباشترین چارەسەرییەکان دادەنرێت بۆ کەمکردنەوەی ئەم دیاردەیە، لەئێستا جێگە و فەرمانگە و ڕێکخراوەکان زۆرن کە کار بۆ ژنان دەکەن، بۆیە چیتر توندوتیژییەکان مایەی قبوڵ کردن نین. بۆ ڕیشەكێشكردنی توندوتیژیی دژ بەژنان تەنیا خەباتی ‌دژ بەدابونەریتەكان، فەرهەنگ و كولتووری ئاینی و كۆنەپەرستانە و فەرهەنگی پیاوسالاری بەس نییە، بەڵكو دەبێت خەباتی بەردەوام دژ بەسیستەمی جیاكردنەوە و نایەكسانی سەرمایەداریی كە بەدواكەوتوویی و نایەكسانی بۆ بەردەوامی ژیان پێویستی پێیە و دەوڵەتانی پارێزگاری ئەم سیستەمەیش ڕێكخراو بكرێن. ڕێگە بە هیچ مرۆڤێك نەدرێت دژ بەئازادییەکانی ژنان و مافەکانیان سوکایەتی بکرێت، بوار بەخەباتی یەکسانیخوازی بدرێت. ناکرێت گۆشەكانی ئەم خەباتە لەچوار دیواری ماڵدا سنوردار بكرێتەوه، ‌یان لەشوێنی كار و خوێندن بەشێوەیەكی گشتی دەبێت لەهەموو مەیدانەكانی كۆمەڵایەتی پەرەی پێ بدرێت.

هەڕەشه ‌و سوكایەتیكردن بەژنان، ڕێگری لێبکرێت، چونکە سوکایەتی بەژن سوكایەتیكردنه ‌به ‌هەموو مرۆڤایەتی. بەمجۆرە، دەبێت مرۆڤە ئازادیخواز و یەكسانیخوازەكانی كۆمەڵگە سەبارەت بەبێ مافی ژنان هەڵوەستەیەكی گونجاو و بەردەوام لەخۆیان نیشان بدەن.

 

  • 1