ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

بەشی حەوتەم 

 

ناكرێت سەلەفییانە لەماركسیزم بڕوانین وەك ئەوەی لەڕابردوودا جگەلە خوێندنەوەی ئەدەبیات وسەرچاوە فەلسەفییەكانی ماركسیزم وشوێنكەوتووانیشی بخوێندرێتەوە لەكاتێكدا بنەمافەلسەفییەكانی ماركس لەڕەخنەگرتن لە فەیلەسوفان و بیرمەندانی پێشخۆی سەر چاوەی گرتووە.

لەڕابردوودا ئەو هەموو ئەدیبە گەورانەی دنیا هەبوون لەبەرئەوەی سەر بە قوتابخانەی ماركسیزم نەبوون سەر بە دیدگاو قوتابخانەی فەلسەفی تربوون حەرام كرابوون لەلایەن دەوڵەتی سەلەفی ئەوسای سۆڤیتەوە،لەڕاستیدا هەمووئەمانە یەكێتی سۆڤیت بەناحەقی خوڵقاندبوویان تەنانەت كار گەشت بەوە خوێندنەوەی كتێبەكانی ترۆتسكی یاساغ بكرێت و لە یەكێتی سۆڤێت هەڵبێت .لەكاتێكدا دامەزرێنەریسوپای سوربوو، بەشێكی گەورەبوو لە هەڵگیرسانی شۆڕشی ئۆكتۆبەر، دواجارتیرۆریانكرد. ئەگەر ستالین دوای كۆچی مەرگی لینین دەسەڵاتی وەرنەگرتایە ترۆتسكی ئەو ئەركەی وەرگرتایە بەدڵنیاوە چارەنووسی یەكێتی سۆڤێت بەم ڕۆژە نەدەگەیشت وەكو دەوڵەتیكی سەركوتكەرو داپڵۆسێنەرو دیكتاتۆرناوزەند نەدەكرا، كۆمەڵگای مرۆڤایەتیش ڕەوتێكی تری وەردەگرت، ئێستاش پێویستمان بە خوێندنەوەی جارێكی تری ترۆتسكییە.

ژیان وكۆمەڵگاو پێشكەوتنەمرۆییەكان ئێمەیان تێپەڕاندووە لە دوای هێزێكی زەبەلاحی ئەلكترۆنیاتەوەین كە بەدەستی نیولیبرالیزمەوەیە كە لەڕێگەی ڕێمۆندێكەوە ژیانی ملێونان

مرۆڤلەناو دەبات یان لەكاریان دەخات، واتە عەقڵی ئێمە لەگەڵ خودی مرۆقدا پچڕاوە، بۆیە چۆن دەتوانین بكەوینە ناو ئەو كەوكەبەوە، پەرلامار بدەینیان سازش یان خاڵی هاوبەش بدۆزینەوە. لە سەراسەری دنیادا هەرچی حزبە شیوعییەكان و چەپ و ئازادیخوازەكان گرووپ و دەستە نارەزایەتییەكانی نیولیبرالیزمە چەك كراوەو بەدەستی خاڵی دەمانەوێت بەرانبەر سەرمایەداری بگرن،هوتافی مەرگیان بۆ لێدەدەین، بەڵام ئەوەی چەكی دەستی ئێمە و هەمووچەپەكانی دنیاهەیە هێزی جەمارەوە، لەئێستادا خەڵك، كرێكار،زەحمەتكێش،هێزی بەرهەمهێنەر

بەنج كراون، ناتوانین بیانجوڵێنین ئەمە تێكۆشانی بەردەوامی دەوێت. بۆئەوەی جەماوەری بێشوماری زەحمەتكێش بجوڵێنین پێوستمانبەفراوانكردنی بەرەی جەماوەر هەیە، جەماوەریش دابەش بووە بە سەركۆمەڵێك دیگاو ئایدۆلۆژیا و فیكری جیاوازی نەتەوەیی شیوعی و چەپ ئیسلامی توندڕەو و میانڕەو، سەربەخۆ تەصەوف ئەمەش دابەش دەبێت چەندقوتابخانەی جیاوازی دینی كەناسراون بەتەریقەتی قادری و نەقشبەندی وسوهرەوەردی،السعدیە ورفاعیە واحمدیە او بدویە و الاكبریە والسادە ال باعلوی والشازلیە والبرهانیە والدسوقیە والقزلباشیە والبكتاشیە والعروسیە والعیساویەو السمانیە والفازلیە زۆری تر وەكو مەزهەبی شیعە و سونە، هەروەهائەحزابی ئیسلامی جۆربەجۆری شیعە وسونە،ئاینەكانی كاكەییەكان، سابیئەو مەندائییەكان، ئێزیدییەكان وعەلەوییەكان هەموو ئەمانە لەناو پێكهاتەی كۆمەڵگای ئیسلامی دا بوونیان هەیە وپیادەی كلتوور و سروتی ئاینی خۆیان دەكەن، بۆیە وا دەخوازێت سەرلەبەری دیدی خۆمان بخەینە ژێر پرسیارێكی جدییەوە هەڵسەنگاندنێكی ئەكادمانە بۆسیاسەت و فیكرمان بكەین، ئایا دەتوانین ئەم كۆمەڵگایە ئیسلامییە بەرفراوانە پەراویز بخەین، مامەڵەمان گۆانكاڕی تێدا بكەین.

ناكرێت ئەزموونەكانی ڕابردوو لەبیر بكەین وەكو ئەوەی لەڕووسیادا ڕوویدا،دەرگاكانی كەنیسە و مزگەوتەكان وپەرستگاكان داخران و یاساغكردنی هەمووسروتە ئاینییەكان هەموو ئەمانە دوای حەفتاساڵ بە داڕووخانی یەكێتی سۆڤیەت دەرگاكانیان كرانەوە،خەڵك بەلێشاو ڕوویان كردە مزگەوت و كەنیسە و پەرستگاكان..

بۆیەدەبێت بەدیدێكی نوێوە لە هەموو ئاینەكان و كلتوورە جیاوازەكانی كۆمەڵگا بڕوانینلە كۆكردنەوەی ئەو هێزانەدا بین كە دەتوانین پێكەوە كار بكەین و پێكەوە حكوومەت دروست بكەین، بۆئەمە دەبێت هەمووهێَزەكانی كۆمەڵگا بپشكنین لەگەڵهەموویان بكەوینە گفتوگۆو خۆێندنەوە بۆهەموویان بكەین،لەگەڵ هەموویاندا نزیك بین، دۆستایەتی یەكتر بكەین لەسەر بنەمای جیاوازی فیكری دیدی یەكتر بخەینە بەر ڕەخنەو خاڵی هاوبەش بدۆزینەوە بۆئامانجە سیاسییەكانمان، ڕێككەوتن لەسەر سیستمەی سیاسیوڵات بكەین .(عەلی شەریعەتی لەنامەیكدا بۆ باوكی دەنووسێت: ژیانمبۆدووشت تەرخان كردووە، یەكەم بۆئەوەی ئیماندارە تەقلیدییەكانی بسەلمێنم كە ئیسلام ئاینێكی ڕادیكاڵییە.دووەمیشیان شۆڕشگێرە بێباوەڕەكان بێنمە سەر ئەوباوەڕەی بگەڕێنەوە بۆلای ئیسلام!)، ئێمە دەقاودەق دەبێت پێچەوانەی ئەو كاربكەین، ئەویش بەدۆستایەتی كردنی ئیسلام و نزیك بوونەوە لێیان ئەو باوەڕەیان بۆ دروست بكەین، ماركسیزم ئامانجی سەرەكیان تیكۆشانە بۆ هەڵوەشاندنەوەی سیستەمی سەرمایەداری و بنیاتنانیسیستەمی سۆشیالیزم كە ئەویش دامەزاوەیەكی دەوڵەتییە كەلەئیسلامیشدا سۆشیالیزم ڕوكنێكی گرنگە، بەدڵنیاییەوە لەنێوان سۆشیالیزمی ئیسلامی و سۆشیالیزمی كۆمۆنیستدا جیاوازی جەوهەری هەیە، ئایادەتوانین ئەمە بخەینە بنەمای كارو گفتوگۆوە، نزیكردنەوەیان لە فیكری ماركسزم بەنامۆیانە لێمان نەڕوانن پێكەوە دەتوانین ڕووبەڕووی سیستمەی سەرمایەداری ببینەوە ئەمە ئامانجی بیركردنەوەكەیە.

دەبێت بگەڕێین بۆئیسلام وماركسی پێكەوە،ئایا ئەمە لەواقعیدابوونی هەیە لەڕاستیدا ئەمە لە واقعەوە دوورە، بەڵام لە دوای دووەم جەنگی جیهانی، دابەشبوونی دنیا بەسەر دوو جەمسەری نێودەوڵەتیدا، ئەمریكاو یەكێتی سۆڤیەت، پرسیارێكی جدی و سینتراڵی ئەو سەردەمە سەریهەڵدا.چەندین ڕێكخراو و دەستە و بیرمەندگەلێك داوای بەسەرمایەداركردنی ئیسلامیان دەكرد...

ماویەتی

 

  • 1