ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

بەشی دەیەم

لەسەروبەندی هەڵگیرساندنی شۆڕشی گەلانی ئێران دژ بە ڕژێمی پاشایەتی، ڕێكخراوی موجاهدینی خەڵق لەلایەن خوێندكارانی زانكۆ دامەزرا، ئەوانیش (محەمەد حەنیف نەژاد، عەلی ئەسغەر بەدیع زادكان، سەعید حوسێن)، سەرقاڵی خوێندنەوە بوون بە كەلەپووری ماركسیزمەوە، دەیانویست ئایدیۆلۆژیایەكی كۆكەرەوەی لێهەڵبهێنجن كە تەواوی توێژ و چینەكانی كۆمەڵگەی لە دەور كۆبكەنەوە بۆ خاتری خەباتكردن لە دژی شای ئێران.

سەرجەم ئەندامانی لیژنەی مەركەزی ڕێكخراوەكە دەستگیركران، ئەمە وایكرد موجاهدینی خەڵق ڕەوانتر دروست بێت و ئەم ئایەتەشیان كردە دروشمی خۆیان (فچل الله المجاهدین علی القاعدین اجرا عڤیما). ئەو ڕەهەندە ئیسلامییە لە گوتاری ڕێكخراوەكە و تیۆر و پاشان پراكتیكی ماركسی وایكرد ڕووبەڕووی ڕەخنە و پەلاماردان ببنەوە بەتایبەت لەلایەن پیاوانی ئاینییەوە. لە وەختی شۆڕشدا لێكترازان و دابەشبوونی قوڵ لە ڕیزەكانیاندا ڕوویدا.

هەندێكیان ماركسی بوونی خۆیان بە ڕەسمی ڕاگەیاند و لە ڕێكخراوەكە جیایوونەوە.

موجاهدینی خەڵق پشتیان بەو نامیلكە و بڵاوكراوانە دەبەست كە بە ناوی ڕێكخراوەكەیانەوە دەریان كرد، یەكەم بڵاوكراوەیان كتێبی (مەعریفە) بوو كە حوسێن ڕووحانی نووسیبووی، بە بۆچوونی خانمە نووسەر (فاتمە ئەلسمادی) لە كتێبەكەیدا (ئاقارە سیاسییەكان لە ئێران) نووسیویەتی ئەو كتێبەی حوسێن ڕووحانی پوختەی هەندێك لە كتێب و نووسینەكانی (ستالین و ماوتسیتۆن و جۆرج پۆلیتزەرە)، هەروەها دەڵی پشت ئەستوور بە دنیابینی ماركسییانە (بیروبۆچوونەكانی عەلی شەریعەتی تێپەڕاندووە). موجاهدینی خەڵق پێیان وابوو كتێبە ئاسمانییەكانیش وابەستەی ئەو سیاقە مێژووی و كۆمەڵایەتییەن كە تیایدا سەریانهەڵداوە.

ئەگەر وردبوونەوەیەك بۆ ئەم بۆچوونانەی رێكخراوی موجاهدینی خەڵق بكەین كە دەڵێ كتێبە ئاسمانییەكانیش لە سیاقی مێژووی كۆمەڵگادا دروستبوون ئەوا تێڕوانینیان بۆ قورئان وەكو ئایدیۆلۆژیا فكرییە بەرهەمهاتووەكانی كۆمەڵگا دەڕوانن، ئەم پرسیارە دروست دەكات ئایا موجاهدینی خەڵق كتێبە ئاسمانییەكان بە نێردراوی خودا دەزانن؟

بەپێی بۆچوونەكانی خۆیان قورئان وەكو سەرچاوەی فكری دنیایی سەیر دەكەن، بۆیە كاتێك كە پشت بە حوسێن ڕووحانی و عەلی شەریعەتی دەبەستن ئەم دوو بیرمەندە ئیسلامییە لەژێر كاریگەری فەلسەفی ماركسیزمدا تێڕوانینەكانیان داڕشتووە بەتایبەتی پشتیان بە سەرمایەی ماركس لەڕووی ئابوورییەوە بەستووە.

بەرنامەی ئەم ڕێكخراوە بڕوایان بە سیستەمی سیاسی عیلمانی هەیە و ڕادیكاڵانە مامەڵە لەگەڵ دۆخی سیاسی و كۆمەڵایەتیدا دەكەن.

عەلی شەریعەتی لەنامەكەی كە بۆ باوكی نووسیوە، دەڵی: من مناڵە ساواكەی دوێنێت نیم، ئێستا ژان پۆل سارتەر برشت، ڕۆسۆی ناسیوە نووسراوەكانی دیكارت، ماركس، هیگڵ، ئینگڵس و كێ و كێی خوێندۆتەوە و دەزانێت دنیا چ باسە. تۆ گەرەكتە بیخەیتە ناو كولەكەوە، دەمی بگریت هەر خۆت فێری تارات و مردوو شۆردن و سەرقسنی ئیمام بكەی، دەتەوێ تەنیا كتێبی (توفا البیكا، گێژاوی گریان) و (محرق الفوات) تەنیا ئەمانە بخوێنێتەوە... 

موجاهیدنی خەڵق سەرچاوەی فیكریان عەلی شەریعەتی تێپەڕاندووە زیاتر لەو ڕوونتر و پێشكەوتووترن...

بزووتنەوەی نەهزە لە تونس كە بە سەرۆكایەتی ڕاشد غەنووشی كاری سیاسی خۆی دەكات لە پەرلەماندا دووەم حزبە ڕێژەی دەنگەكانی بە دەست هێناوە بۆ پەرلەمانی تونس..

هودا تەرابلسی دەڵێ‌ ترسی علمانییەكان لە بزووتنەوەی نەهزە زیادەڕۆییە، هەرەها دەڵێ هەنگاوی تازەیان ناوە بۆ بنیادنانی گەشەی دیموكراسی لە تونس، نەهزە ڕای گەیاندووە ڕێز لە بنەماكانی دیموكراتی و ئازادی كەسی دەگرن. ئەو ئامانجەی كە ئافرەتانی تونس بە دەستیان هێناوە پشگیری دەكات، گۆڤاری باری كەسی لەلایەن حەبیب بورقیبەوە دەردەكرا، یەكەم سەرۆكی بێلایەنی تونس بوو ئەمە ناونیشانی تازەگەرییە لە تونس دا.

ڕاشد غەنووشی ڕای گەیاند: بزووتنەوەی نەهزە پابەندە بە بنەماكانی بیر و ڕای جیاواز، ڕەتی دەكاتەوە كە پابەند بێت بە ڕاسپاردەكانی ئیسلامەوە، دەڵێت پابەندم بە كاری هاوبەش لەسەر بنەمای شۆڕشی تونس و جێبەجێكردنی داواكارییەكان...

غەنووشی هەروەها ڕای گەیاند كە نموونەی حزبی داد و گەشەپێدانی توركیا دەهێنێتەوە و پێی كاریگەرە و دەڵێت پوختەیەكی سەركەوتووە لە نێوان ئیسلام و نوێگەریدا، هەروەها دەڵێت: حزب ئاراستەكەی بەرەو ئەوە دەڕوات كە دین لە سیاسەت جیابكاتەوە و خۆی دوور دەگرێت لە كار و شێوازی حزبە ئیسلامییە تەقلیدییەكان.

تەماشا دەكەین قۆناغەكانی گۆڕان لەناو خودی حزبە ئیسلامییەكان بەردەوام بەرەو پێشكەوتن دەڕۆن، واز لە حزبی ئیسلامی تەقلیدی دەهێنن تێكەڵ بەپرۆسەی دیموكراتی هەڵبژادن دەبن، هەندێكیان بڕوایان بە دەوڵەتی سكۆلار هەیە، بەشێكیشیان باس لە سۆشیالیستی ئیسلامی دەكەن و خۆیان بە چەپی ئیسلامی دەزانن، بەتایبەتی مۆدیلی حزبی داد و گەشەپێدانی توركیا.

حزبە ئیسلامییە پێشكەوتووەكان گۆڕانیان لە فیكری سیاسی خۆیاندا دەست پێكردووە. گۆڕانكاری تەنیا بیرمەندانی فیكری ئیسلامی دەتوانن ئەو گۆڕانكارییە لە ئیسلامدا بكەن. چۆن لە كەنیسەی كاتۆلیكیدا مارتن لۆتەر گۆڕانكاری دروست كرد و كەنیسەی پرۆستانتی لێكەوتەوە.

ماویەتی

 

  • 1