ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

خۆپیشاندەران گوتارییان لەڕەخساندنی كارەوە بۆ گوتاری نەمانی سیستەمی پەرلەمانی و هەمواركردنەوەی دەستوور و گۆڕینی كۆمسیۆن و چاودێریكردنی هەڵبژاردنەكان لەلایەن یوئێنەوە گۆڕا. ئەم گۆڕانە لەگوتار دەرخەری یەك شتە كە ترسناكە، ئەویش بیركردنەوەی دەستەكۆیییە كۆمەڵگا و سیاسییەكانە بۆ ڕژێمێكی تاكڕەویی. ئەگەر ئەم گوتارە هی خۆپیشاندەران بێت داواكارییەكی نائاگایی بۆ ویستی سیستەمێكی سیاسیی دیكتاتۆر، كە مێژوویی خوێناوییمان لەگەڵ ئەم ڕژێمەدا هەبووە. ئەگەر گوتارەكە كە من ئەمە بەدروستتر دەزانم لەناو هێزێكی سیاسییەوە چووبێتە ناو هوتافی جەماوەر، بەهەمان شێوە ترسناكە، چونكە ویست و مەیلێكی دیكتاتۆرییانەی چەند هێزێكی شیعە هەیە، دەمێكە بانگەشەی بۆ دەكەن.

بابزانین چی ڕوودەدات لەم گرژی و پێكداپڕژانەی خۆپیشاندەران و دەسەڵات، ئەوانەی بڕیاربەدەستن لەعێراق كۆمەڵێك یاریكەری سیاسی بەهێزن كە داوای مانەوەی ئەم سیستەم و دەستوورە دەكەن، خودی ئەمریكا و ئێرانیش پاڵپشتی دەكەن. لێرەدا خۆپیشاندەران تاقانەن، خۆیان و هوتاف و توڕەییەكانیان لەسەر شەقامەكانن، ئەم تووڕەبوونەش هیچی لێ شین نابێت، چونكە لەبونیاددا سروشتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست وایە، بێ پاڵپشتیكردنی هێزێكی سیاسی چەكدار، ئەستەمە گۆڕان ڕووبدات. مێژووی دەوڵەتی عێراق، لەدوای گۆڕینی سیستەمی حكومڕانی لەپادشاییەوە بۆ كۆماریی، بەكۆمەڵێك كودەتا تێپەڕیوە، ئەگەری كودەتا هەمیشە كراوە بووە، چونكە دابەشبوونی دەسەڵات بوونی نەبووە، بەڵكو دەسەڵاتێكی سەنتڕاڵ هەبووە و ماتەوزەی كودەتای تێدابووە. بەڵام ئەوەی ئێستا لەعێراقدا هەیە دابەشبوونی دەسەڵاتە بۆ كۆمەڵێك هێزی سیاسی و چەكداری كە پاڵپشتی هەرێمی و نێودەوڵەتی هەیە، ئەم هێزە هەرێمی و نێودەوڵەتییانەش عێراقیان بەم شێوە حوكمڕانییە پێ قبوڵترە وەك لەوەی دەوڵەتەكە بكەوێتە گێژاوێكەوە، ڕاگرتنی مەحاڵ بێت. بۆیە ئەگەریی كودەتا لەم دۆخەدا، ئەگەرێكی لاوازە.

بابەتی شۆڕش و تێخزانی بۆ ناو لافیتەكان و وا وێناكردنی ئەم خۆپیشاندانانەی كە هەیە شۆڕشە، ئەمەش دیدێكی حەماسی و ئەنجامی تێنەفكریینە. شۆڕش لەسادەترین مانا گۆڕینی كۆی سیستەمی ژیاریی ئینسانەكانە لەناو ئەو دەوڵەتەی تێیدا دەژیین، بەر لە هەموو گۆڕین و هێنانی سیستەمێكی سیاسی نوێیە و لەناوبردنی سیستەمێكی ڕزیو و كۆنە. پرسیارە سادەكە ئەمەیە: ئایا ئەم ناڕەزایەتییە بەم پەرش و بڵاوی و ناڕوونی ئایدیاییەوەی ئەگەری خوڵقاندنی شۆڕشی هەیە؟ بێگومان نەخێر. چونكە ڕێك دەچینەوە سەر ئەو پرسیار و دیالۆگەی نێوان لینین و ترۆتسكی لەسەردەمی شۆڕشی ئۆكتۆبەر: "ئەگەر شۆڕش سەری نەگرت چی بكەین؟ ئەی ئەگەر شۆڕش سەریگرت چی بكەین"!

شۆڕش سەربگرێت هەر ئەم خڵتە لە سیاسییە گەندەڵ و شكستخواردووانە دێنە حوكم، چونكە خۆپیشاندەرانی عێراق تا ئێستا بەدیلی ئەم سیاسییانەیان پێ نییە، بگرە هەندێك جار خۆپیشاندەران، خۆپیشاندان لە كردەیەكی بەرەنگاریی جدییەوە دەخەنە قاڵبی كاریكاتێرەوە، كە لە لافیتە و هاوارەكانیان دەیبینین.

لەهەموو بارەكان دەكرێت ئەگەر ڕووداوێك لەم فەزا فەوزاوی و مشەوەشە ڕووبدات هەمان تایپی لووبنان بێت، كە هەڵوەشاندنەوەی حكوومەتە. ئایا ئەمە چارەسەرە بۆ عێراقێكی فاشیل كە نیزامێكی ڕوونی نییە، جگەلەوەی ئیدارەی حكوومەتەكە لەلایەن سیستانی و حەكیم و سەدڕ و مالكی و عامری ئیدامە دەكرێن. هەر بەشێك لەم سیاسییانەن، پاڵپشتی خۆپیشاندەران دەكەن و پاڵپشتی حكوومەتیش بۆ كوشتنی خۆپیشاندەران دەكەن، بەسیاسەتی شمشێرەكەی عەلی ئیدامەی دۆخەكە دەكەن. 

هیچ وەك ڕاگرتنی خوێنڕشتن لەم ساتە لەلایەن مەرجەعیەتی باڵاوە ئاسان نییە، دەتوانێت بەیەك فەتوا تەحریمی كوشتنی خۆپیشاندەران بكات، بەڵام بۆ نایكات؟

بۆیە لەكۆتایی ئەنجامەكەین: كۆمەڵێك بڕیاری نوێ و چاكسازی كڵێشەیی و پیشاندانی وێنەیەكی نوێی دەم و چاوی سیاسییە بۆ حكوومەت، لەكاتێك زۆر لەو دەم و چاوانە پێشتر تاقیكراونەتەوە. هەر كارەكتەرێكی سیاسیی نوێش بهێننە پێشەوە لەژێر ماسكی ئەو سیاسییە كۆنانەوە دێن، كە ئەمڕۆ حاكمی عێراقن و دەستیان لەو هەموو گەندەڵییەی دوای داگیركردنی عێراق لەساڵی 2003ەوە لەلایەن ئەمریكا و هاوپەیمانییەكانییەوە هەیە. ئەمەش تەنیا بۆ دامركانەوەی خۆپیشاندەرانە تا بچنەوە ماڵەكانیان. ئەوەی ئێستا هەیە، دووبارەبوونەوەی سیناریۆیی حەڤدەی شوباتە، بەڵام ئەمجارە لەناوەڕاست و باشووری عێراق، زەرەرمەندیش تەنیا قوربانییەكانن.

  • 1