ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

رۆژهەڵاتی ناوین بە لانکەی شارستانێتی بە ناوبانگە ، بەڵام هەرلە دوای هاتنی ئاینی ئیسلام بوەتە ناوچەقی ململانێکان رۆژ لە دوای رۆژ بە رەو هەڵچوون و قووڵتر دەبیتەوە و بەبێ چارەسەرماوەتەوە : عەرەب ـ جولەکە ، کورد ـ عەرەب ـ تورك ـ فارس . کێشەی فەلەستین یەکێکە لە کێشە هەرە هەستیار و ئاڵۆزەکانی رۆژهەڵاتی ناوین ، هەر لەو ساتە وەختەی کە ( تیۆدۆر هرتزڵ ) لە ساڵی 1890 لە پڕۆتۆکۆڵەکاندا دایانڕشتبوو کە دەبێ خەونە مێژووییەکەیان بێتە دی لە دامەزاندنی دەوڵەتی ئیسرائیل و ( ئۆڕشەلیم / قودس ) پایتەختە هەتا هەتاکەیەتی ، دواتر بەڵێنی ( بلفۆر ) لە 1917 / 11 / 2 لە پاش جەنگی جیهانی یەکەم و دواتر دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسرائیل لە 1948 / May / 14 ، بەر لەو راگەیاندنە و لەوکاتەی کە فەلەستین لە ژێر ئینتیدابی بەریتانیدابوو ، دەمارگیری عەرەب ـ جولەکە بەرەو گرژی دەڕۆیی و بە تایبەتیش کاتێ ئەنجومەنی گشتی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان بڕیاری کۆتاییهێنانی ئەو ئینتیدابەیدەرکرد بە ژمارەی 181 لە 1947 / 29 / Nov بە دابەشکردنی فەلەستین بۆ سێ دەوڵەتی عەرەبی و جولەکەو قودس و بەیت لەحم لە ژێر چاودێری نێو دەوڵەتی ، کە بە یەکەم هەنگاو دادەنرێ بۆ چارەسەری کێشەکە لە پاش جەنگی جیهانی دووەم . کاتێ بەیاننامەکە ئاشکرا کرا نوێنەرانی عەرەب بەیاننامەی ناڕەزاییاندەربڕی بە پێی رێکەوتننامەی ( جنێڤ ) ژمارە 8 بڕگە 4 کە دەبێ دوای ئینتیداب وڵات بۆ خاوەنەکەی بگەڕێتەوە ، سەرانی عەرەب لەوە دەترسان ئەوە سەرەتایەکبی بۆ دەستبەسەراگرتنی زیاتری زەوی و زار ، بۆیە پەرچەکرداری لێکەوتەوە و بەرهەڵستیانکرد ، وەك ئاشکرایە چەندین شەڕی نا بەرامبەر و دژواری بەدوایخۆیدا هێنا کە بوە مایەی کاولکاری و ئاوارەیی و لە دەستدانی زەوی و زارێکی زۆر و بەردەوامبوونی ململانێکان و نا سەقامگیری کە ( سەرمایەداری جیهانی بەتایبەتی ئەمریکا بۆ زیاتر دادۆشینی سەرمایەی وڵاتانی عەرەب و هەژموونی لە ناوچەکە و پڕفرۆشی چەك ) پیادەیدەکرد . جگە لە شەڕ ، بەردەوامبوونی گفتوگۆ ، رێککەوتن ، دانوستان ، کامپ دێڤید ، ئۆسلۆ و ....... ، نەیانتوانی رێگە چارەك فەراهەمبکەن . سێشەممەی رابردوو 2020 / 28 / Jan سەرۆکی ئەمریکا ترەمپ و بنیامین نەتەنیاهۆ ی سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل لە واشنتۆنی پایتەخت و لە کۆشکی سپی لە کۆنگرەیەکی رۆژنامە وانیدا ( سەودای سەدە / صفقە القرن / Deal of the century ) کە دەقە ئینگلیزییەکەی 181 لاپەڕەیە راگەیاند ، کەسەرەتای قۆناغێکی نوێیە بۆ چارەسەرکردنی گەورەترین کێشەی رۆژهەڵاتی ناوین ، ترەمپ وتی : ( ئامانجی سەرەکیمان ئاشتیەکی راستەقینەیە بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێك بۆ فەلەستین بۆ پێکەوە بەستانی جوگرافیایی خاکی فەلەستین و پێویستە خۆیان لە تیرۆر و پەرگیری دوور بخەن و ئۆرشەلیم دەبێتە پایتەختی دابەشنەکراوی ئیسرائیل و 50 $ ملیار بۆ فەلەستینیەکان دەستەبەر دەکا و هەژاری کەمدەکاتەوە ) . وا پێدەچی بەر لە ئاشکراکردنی پڕۆژەکە ، بیرۆکەکە و گەلالە کردنی لەگەل هەر یەك لە ( سعودیە ، بەحرێن ، ئیمارات ، عومان ، میسر ، بەریتانیا ، فەڕەنسا ) کراوە . هەر لە دوای ئاشکرا بوونی ناڕەزایەتیەکی توند و شەپۆڵێك پەرچە کرداری لێکەوتەوە لەشەقامی عەرەبی و ئیسلامی ، بەتایبەتیش لە سەر پرسی قودس کە گەورەترین ململانێی لە سەرە و بە هێڵی سوور ناوزەد دەکرێ ، بە تایبەتی رێکخراوی حەماسی کەرتی غەزە کەسەر بە تورکیا و قەتەری ئیخوانەکانە ، دەبێتە هۆی زیاتر گرژی و ئاڵۆزی و توندو تیژی بەردەوامبوونی ململانێکان وقووڵبوونەوەیان . پەرچە کرداری عەرەب ، موسڵمانەکان ، کۆمکاری عەرەبی ، رێکخراوی ئیسلامی جیهانی و ....... . لایەنە نەرێنیەکانی عەرەبی فەلەستینی بە تایبەت بە دۆخێکی دژواردا گوزەر دەکەن لە پەرتەوازەیی ، ناکۆك و نا تەبایی ، کێشە ناوخۆییەکان ، قەیرانەکان ، بێکاری نەهامەتی و برسێتی ، لاوازبوونی هێزی سەربازی کە ناتوانێ روو بەڕوووی جولەکە ببێتەوە لە سەرجەم شەڕەکان دۆڕاوبوون و خاکی پتریان لە دەستداوە ، هەر بۆیەش لە رووی قەیرانی ئابوریەوە ناتوانێ روو بە ڕووی شەڕ بێتەوە . لە لایەکەی ترەوە جولەکە سوودمەندە لەو پڕۆژەیە ، چونکە ئیدارە یەك لە دوایەکەکانی ئەمریکا پشتیوانی لە جولەکە کردوە و لە UN یش هەر بڕیارێك لە بەرژەوەندی جولەکەدا نەبوبێ ڤیتۆی بەکار هێناوە ، هەروەها سوودیان لەکات وەرگرتوە بۆ درێژەدان بە پڕۆژەکانی نیشتە جێبوون و فراوانکردنی دەسەڵات ل سەر زەوی و زاری عەرەب ، هەژموونی بە سەر رۆژهەڵاتی ناویندا دەبێت ودەستی واڵا دەبێت لە پێشەوە چوونی بەرژەوەندیەکانی و هەر نارەزاییەك بە قازانج بۆیان دەشکێتەوە . دەرەنجامی ئەو پڕۆژە دوولایەنە داڕێژراوە بە پێی بەرژەوەندیەکان دوو روویی ئەمریکا پیشاندەدا . تاکە رێگە چارە دانوستانی راستەوخۆ لەژێر چاودێری UN لە کۆنگرەیەکی نێو دەوڵەتی بە ئاڕاستەیەکی چارەسەرێکی دیموکراسیانە بە پێی یاسا و پێوەرە نێو دەوڵەتیەکان ، لە مافی چارەنووس و لەپێناو سەقامگیری و پاراستنی ئاشتی و ئاسایش . شارەزایان وای بۆ دەچن پڕۆژەکە بەرژەوەندی یەك لایەن لەخۆ دەگری و نابێ بڕیاری تاکلایەنە بدرێ و ئەمریکاش دەبێ ناوبژیوانێکی بێلایەنبێت . هەر چەندە ناوی کورد لە پڕۆژەکەدا نەهاتوە ، بەڵام ئەگەر دابەشکردنی عیراق و سوریای بەدوادابێت بۆ کەمکردنەوە و بەرجەستە کردنی هەژموونی شیعە گەرایی ئێران و ئیخوانی تورکیا ، ئەگەری زۆر هەیە پرسی کورد رابکێشرێتە ناو چوار گۆشەکە .

  • 1