ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

ئەحمەد كامەران/ جەنگی ئەمریكا و تاڵیبان, لەقەتەرەو پێ دەنێتە قۆناغێكی تر

هەر وڵاتێكی پێشكەوتوو بەردەوام بیر لە گەورەكردن و فراونبوونی ئابووریەكەی خۆی دەكاتەوە بۆ ئەوەی بتوانێت وڵاتێكی پێشكەوتووی پێی دابمەزرێنێت , ئەمەش لە ڕێگای دامەزارندن و فرانكردنی چەندین كەرتی ئابووری جۆراوجۆرەوە , وە هەروەها لە دەرئەنجامی ئابووریەكی بەهێز وڵات هەرگیز ناكەوێتە گێژاو قەیرانی ئابووریەوە...

ئەگەر چی جارێكی تر لە 9 ی مارسی 2020 دووبارە نەوت ڕووی لەدابەزین كرد هەرچەندە ئەمە یەكەم جار نیە قومارچیەكانی نەوت یاری بە نەوت دەكەن لە پێناو قازانجی خۆیان دا, ئەم دابەزینەی نەوت هاوكاتە لەگەڵ بڵابوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهاندا,هەرچەندە لە ئێستادا جیهان سەرقاڵە بە دۆزینەوەی چارەسەری كێشەی ڤایرۆسی كۆرۆنا ,كەچی لەلایەكی ترەوە كێشەی دابەزینی نەوتیش كەوتە پاڵ ڤایرۆسی كۆرۆنا, كە دەرئەنجامەكەی هەردووكیان بە زیان و مەترسی هاوڵاتیانی هەژار دەشكێتەوە.

ئەو وڵاتانەی كە دەكەونە ژێر هەڕەشەی دابەزینی نرخی نەوت بریتیە لە وڵاتە دواكەوتوەكان و بێ پلانەكان, چوونكە ئەو وڵاتانە هیچ پلانێكی ئابووری تۆكمەیان نیە تەنها پشتی خۆیان بە نەوت بەهێز كردوە لەگەڵ ئەوەشدا هیچ جۆرە سەرچاوەیەكی تری ئابووریان نیە لەكاتی دابەزینی نرخی نەوتدا بۆ ئەوەی بتوانن زاڵ بوونی خۆیان بەسەر دابەزینی نرخی نەوتدا ڕابگەینن و تووشی داڕمان و ئیفلیجی ئابووری نەبنەوە, لە نێویشیاندا عێراق كە هاوكاتیش هەرێمی كوردستانیشی لەگەڵ دەگرێتەوە لە نەبوونی ئەو ئابووریە هەمەجۆرو تۆكمەدا , كە ئەمەش وا دەكات دووبارە هەڕەشەی قەیرانی ئابووری ڕوو لە عێراق و كوردستان بكات , ئەگەرچی خۆی عێراق لە بنەڕەتدا تووشی نغرۆ بوون هاتووە لەنێو چەندین قەیرانی ئابووری و سیاسی و كەچی لە ئێستادا دابەزینی نرخی نەوت وای لێ دەكات دوو ئەوەندەی دیكە نغرۆبێت, ئەگەر بێت و هیچ پلانێكی تۆكمە دانەڕێژێت بۆ ئەو قەیرانە سیاسی و ئابووریەی كە ئەمڕۆ لەشەقامی عێراقی دا بوونی هەیە.

هەركاتێك ناوی عێراق دەهێنرێت پێویستە هەرێمی كوردستانیشی لەگەڵ دا بێت چوونكە هیچ جیاوازیەكی نیە لەو قەیرانە ئابووری و سیاسیەی لە عێراق هەیە لە هەمان كاتیشدا لە هەرێمی كوردستانیش بوونی هەیە,چوونكە لەساڵانی ڕابردوو لە2014 بەو لاوە بینیمان هەرێمی كوردستان كەوتە نێو چەندین قەیرانی جۆراو جۆرەوە كە لەكۆتایی دا تەنیا هاوڵاتیان باجەكەیان دا ئەوەش بەهۆی دابەزینی نرخی نەوت بوو دووبارە, كەچی ئێستاش دووبارە هەمان یاری دووبارە بۆتەوە كە نرخی نەوت بەرەو دابەزین دەڕوات, بەڵام ئەوەی كە جێگای داخە لە ماوەی ئەم چەندین ساڵەدا نەتوانراوە بیر لە پڕۆژەی ئابووری هەمە جۆر بكرێتەوە لە هەرێمی كوردستان بۆ ئەوەی لەكاتی دابەزینی نرخی نەوت هیچ كێشە و نیگەرانیەكمان بۆ درووست نەبێت , كەچی بەهۆی بێ پلانیەوە تەنیا پشتمان بە ئابووریەك بەستوە كە بەردەوام هەڕەشەی دابەزین وكۆتایی هاتنی لەسەرە ئەویش ئابووری (نەوتە).

سوودی ئابووری هەمەجۆر بۆ وڵات لە چەندین لایەنەوە سوودی خۆی هەیە دیارترین سوودی ئەوەیە كە ئابووری وڵات تۆكمە دەكات و هیچ كاتێكیش وڵات تووشی ئیفلیج و هەڕەشەی ئابووری نابێتەوە چوونكە لەبنچینەدا ئابووری وڵات بڕبڕەی پشتی خۆی لەسەر چەندین كەرتی ئابووری بنیاد ناوە نەك تەنیا لەسەر یەك ئابووری ڕەش(نەوت), هەرێمی كوردستان بەیەكێك لە وناوچە بەپیتانە دادەنرێت كە زۆر دۆڵەمەندە لە ڕووی چەندین سەرچاوەی ئابووریەوە بۆ نموونە( كشتوكاڵ و پیشەسازی و گەشت و گوزار )...هتد كەچی هەموویان پشتگوێ خراون, تەنیا لەكاتی قەیرانەكان بیری درووسكردنی ئابووری هەمەجۆرمان بەمێشكمان دا دێت.

نەوت وەكو هەنگوین وایە بۆ بازرگان و سیاسەتمەدارەكان بەڵام بۆ هەژارەكان وەكو ژەهری كووشندەیە.

 

  • 1