ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

خەلەكا ئێكێ‌

هەلبەت هەر ل رۆژا سوزدانێ‌ سەرۆكێ‌ نەهەمین كابینا حكومەتا هەرێمێ‌ د پەرلەمەنتویا كوردستانێ‌ دە ئەو یەك خوەیاكر، كو ئەوان مل یێن دایە بەر هن ئەركەكێن زێدە سەخت و دژوار، ب مورالەكا تەژی باوەری دگوت: ئەمێ‌ لسەر هەموو ئاستەنگان زالببین و ئەڤێ‌ قووناغێ‌ ب ئوكەیەكا هەری باش دەرباسكەین، ئەڤێ‌ چەندێ‌ دناڤا گەل دە، رەنگڤەدانێن خوە یێن پوزەتیف، هەتا رادەیەكێ‌ هەری خورت بنگەها خوە دابوویە ئەرێكرن، ئێدی تێكرایا تەخ و توێژێن كومەلگەهێ‌ لبنەدا پەیامێن بالكێش خوەدی ژڤانبوون.

مەسرور بارزانی ب گوتارەكا ئومێدبەخش دەستپێكر:

پشتی تێپەربوونا سەد رۆژێن كەدا نەهەمین كابینا حكومەتا هەرێمێ‌، مەسرور بارزانی د گوتارەكێ‌ دە گوت: قووناغێن گرنگ مە یێن تێپەراندی .. كارێن مە یێن كەفتیە سەر سكەكێ‌ هەری درۆست .. دەستكەفتێن ب باندور یێن بوویە ریالیتە، سەرۆكێ‌ حكومەتێ‌ ئەڤ گوتنە ب ئەوان سوزانڤە گرێدان، دەما ل دەستپێكا كارێ‌ خوە دوپاتكری، كو ئەوێ‌ حكومەتەكێ‌ ئاڤاكەن ب هەموو واتەیەكێ‌ حكومەتا گەل بیت و خزمەتكارا جڤاكێ‌ كوردستانی بیت.

دیسان ب ئاوایەكێ‌ ڤەكری ئیماژە بهندێ‌ كر، كو لپێشیا وان پرۆژێن گرنگ و ستراتیژی هەنە، ئەڤان پرۆژان پێتڤیاتیا وان ب دەم و ژینگەهەكا ساخلەم هەیە، د سەد رۆژێن كارێن خوە دە بەرچاڤكر، كو وان كارێن گرنگ و شایستە ئەنجام داینە .. دگەلەك بوارێن هەژی دە گاڤێن زێدە بالكێش پێشداچوونە ژوانە:

◦ گفتوگویێن وان لدور پێشدابرنا پەیوەندیێن وان دگەل بەغدا، پێشكەڤتنەكا زێدە خورت بخوەڤە گرتییە، نها بەشەكێ‌ بودجا وان ل بەغدایە .. بهەڤڕە پەترولا كەركوكێ‌ دفروشن ..راپەراندنا كارێن گومركی یا هەر دو ئالیان د چارجوێن ئێك سیاسەت دایە .. وەزارەتا ناڤخوەیا ئیراقێ‌ ئێدی ب ئاسانی ڤیزێ‌ ددەتە بیانیان سەرەدانا هەرێمێ‌ بكەن، بێگومان ئەڤەژی رێخوشكرنەكە بیانی پتر وەبەرهینانێ‌ ل كوردستانێ‌ ئەنجامدەن.

◦ ژبوی نەهێلانا گەندەلیێ‌ ژینگەهەكا باش هاتیە رەخساندن،كو ب هیچ رەنگەكێ‌ دەرفەت نەهێنە پێش پرۆسا گەندەلیێ‌ بكەڤیتە د حالەتێن گەشەكرنێ‌ دە، هەتا نها چەندین (فەرمانبەر، بەرپرسێن حكومەتی، خودان كار) لسەر پڕسا (بەرتیل وەرگرتن، بەرتیل دان) كەیسێن وان ل دادگەهێ‌ نە، دیسان لسەر ئاستێن وەزارەتان كومیتێن دویڤچوونا پڕسَن گەندەلیێ‌ هاتینە پێكئینان، ئەو كومیتە ب پراكتیك نها كارێن خوە ئەنجامدەن، ب سەدان فەرمانبەرێن وەهمی د لیستان دە هاتینە رامالین، د سەد رۆژێن خوە دە مە ب هەموو واتەیەكێ‌ گەندەلی سنوردار كریە.

◦ ب كریار داهات یێ‌ زێدەكری و خەرجی یێن كێمكری، لگور پلانا وان هەتا داویا سالا (2019) ێ‌، ئەوێ‌ داهاتێ‌ هەرێمێ‌ (50%) ێ‌ زێدەكەن، سیستەمێ‌ باجێ‌ سەرلنوی یێ‌ هاتیە رێكخستن، ئەنجومەنێ‌ وەزیران هەمی ئەو رێكار یێن گرتیە بەر، كو گەلەك كومپانی و كەس نەكارن خوە ژ ئەداكرنا باجێ‌ ڤەدزن.

◦ پرۆسەیا دارشتنا یاسایەكا نوی یا وەربەرهینانێ‌ د قووناغا داویێ‌ دایە، وەبەرهینان لدویف پێتڤیاتیا هەرێمێ‌ تایبەت د كەرتێن گشتوكالی دە دێ‌ دهێتە پەیرەۆكرن، خەلكەكێ‌ زور خوازیارە بهێنە هەرێمێ‌ كارێن وەبەرهینانێ‌ پێكبینن، هەتا نها چەندین كومپانی و وەبەرهینەرێن نوی هاتینە كوردستانێ‌، وەبەرهینانا وان دگەهیتە (نیڤ ملیار) دولاران، هاتنا وەبەرهینەران بو هەرێمێ‌ د رەۆشێن زێدەبوونێ‌ دانە.

◦ د پێشدابرنا بیاڤێن ئەلكتریكێ‌ دە، ئەم نها پشتێ‌ ب گازا هەرێمێ‌ گرێدەین، گەلەك كێمتر ژ جاران ئەم گازویلا بیانی بكارتینین بو ئەلكتریكێ‌، بڤێ‌ سیاسەتێ‌ ئەم یێن شیایین (ئێك ملیار) دولار ژ خەرجیێن ئەلكتریكێ‌ كێمكەین، دیسان د بیاڤێن باشتركرنا رەۆشا ئەلكتریكێ‌ خەباتێن مە یێن جدی هەنە.

◦ پرۆسەیا مەزاختیێن حكومەتێ‌ دبن چاڤدێریەكا توندە دایە، ب رێكا دامەزراندنا (سەنترال كونترول) حكومەت یا شیای زالببیتە سەر هەموو هویركاریێن مەزاختیان،داهاتێ‌ گشتی ئێدی ب هەدەر ناچیت، سەرەدەریا مەزاختیان تنێ‌ گرێدایی پێتڤیاتێن دەمودەزگەهێن حكومەتێ‌ یە، ب شەفافانە مامەلە دگەل داهاتێن سامانێن سرۆشتی دهێتەكرن، ئێدی هەموو تاكەكێ‌ جڤاكێ‌ دكاریت بزانیت داهاتێ‌ سامانێن سرۆشتی و یێن ناڤخوەیی چەندە و د چ بیاڤ دە دهێتە مەزاختن.

◦ ئابورێ‌ كوردستانێ‌ ئێدی ئەم ناهێلین تنێ‌ د سەرچاوەیێ‌ پەترولێ‌ دا بهێتە دورپێچكرن، ب كریار دێ‌ فرە سەرچاوەكەین ب تایبەت د بیاڤێن گشتوكالی و پێشەسازی دە، هەتا نها مە رەزامەندیا لسەر سیه پرۆژان كری، وەبەرهینەرێن بیانی درازینە د بیاڤێن گشتوكالی دە كاركەن.

◦ پرۆژە یاسایا ریفورمان هاتیە ئامادەكرن، بیرۆكراتیەت د ناڤ دام و دەزگەهێن حكومەتێ‌ دە د حالەتێن كێمبوونێ‌ دایە، ئەلكترونیكرنا چەند خزمەتگوزارێن گشتی یێن دەستبكاربووی، دیسان (50%) ێ‌ كارێن دامەزراندنا (داتا سەنتەر) بو حكومەتێ‌ یێ‌ هاتیە جیبەجیكرن، د چەند مەهێن داهاتی دە دێ‌ دەستبكاربیت، ب رێكێن ئەنترنێتێ‌ چەندین دەروازێن سنوری مە یێن گرێدای هەڤكری، د دەمێن پێشدا دێ‌ هەموو دەروازێن دن و فروكەخانان ژی ڤەگریت، د ئەنجامێن هاڤێتنا ئەڤان گاڤان دە، بزاڤێن بازرگانی یێن راستی گەشەكرنێ‌ هاتین، كوالتی كونترۆل د ئاستێن باشتر دە دهێتە نرخاندن، ل پارێزگەهان ژی پتر دەسهەلات یێ‌ هاتیە شوركرن، فەرمانبەر باشتر ژ جاران پێگیربن ب دەمژمێرێن دەوامێ‌ و رۆتینیەت د دەزگەهێن حكومی دە د كێمكرنەكا بەرچاڤ دایە، حكومەت د نها دە زێدەتر ژ هەر دەمەكێ‌ دن چالاك و ئەكتیفترە.

مەسرور بارزانی ب گوتارەكا ئومێدشكێن جڤاك راستی سایكولوژیەكا نیگەتیف كر:

د هەموو پاناڤەكێ‌ دە، ژیان یا راستی گوهرینێن مەزن و نەچاڤەرێكری دهێت، جڤاكێ‌ مە د قووناغەكا هەری دژوار و مەترسیدار دە دەرباس دبیت، ژبلی كارتێكرن و مەترسیێن ڤایرۆسێ‌ كۆرۆنایێ‌، قەدەغا هاتن و چوونا بێناڤبەر ل دەڤەرێ‌، رەۆشا ئابوری یا هەری خراب د هەرێمێ‌ دە، سایكولوژیەت و مورالا تاكێن جڤاكێ‌ مە، ب ئاوایەكێ‌ نیگەتیف و تێكچوویی دهاتە بهیستن، د هەر واری دە جورەكێ‌ بێزاربوونێ‌ دناڤا كومەلگەهێ‌ دە دهاتە بنەجهكرن، مرۆڤ ب رێژەیەكا بلند یێن دلتەنگ و رەشبین بوون، باوەریا وان ب هەر تشتی لاواز دهاتە پارڤەكرن و دەرفەتێن ئافراندنێ‌ زێدە لپێشیا وان نەدهاتنە دیتن.

سەرۆك وەزیرێ‌ حكومەتا هەرێمێ‌ ئەڤ رەۆشە لبەرچا نەگرت، گەلەك ب زانابوون داوی گوتارا وی نەهاتە داڕشتن،كێماسیێن دناڤ گوتارێ‌ دە زێدە زەق دهاتنە توماركرن، دەمێن پرۆپاكندا پێشكێشكرنا گوتارێ‌ ل هند دەزگەهێن میدیای دهاتەكرن، كەس و ئالیێن ئەڤ مژارە د تورێن جڤاكی دە دهەلسەنگاند، پتریا كومێنت و بەشداریێن خەلكێ‌ بهیچ شێوازەكێ‌ متمانە ب گوتارا سەرۆكێ‌ حكومەتێ‌ نەدئانی، تەخ و توێژێن جڤاكێ‌ لبەندا چ گاڤەكا ئەرێنی نەبوون ژ گوتارا ئاماژەكری.

هەلبەت گوتار د دەمەكێ‌ دا هاتە رێكخستن، تێكەلیێن پڕانیا پارتێن سیاسی لسەر ئاستێن هەرێمێ‌ د گرژی و ئالوزیەكا دژوار دە بوون، پارتیا دەسهەلاتدار د پەرلەمەنتویێ‌ دە مژولی هن كارێن بێ‌ واتەبوون مینا وەرگرتن و لێستاندنا پارێزبەندیێ‌ ل تاكە پەرلەمەنتارەكێ‌، لداویێ‌ ژی ب سەرێ‌ خوە ئەو چەند پێكئینا و لسەر زارێ‌ هن رایەدارێن وێ‌ دهاتە بهیستن، كو بلا هەر پارت و ئالی بزانن كارێ‌ ئەو بخوازین ئەوێ‌ ب بێمنەتی ئەنجامدەن، هەبوون و نەبوونا ئالیێن دن د پرسكرێگان دە ژبووی وان وەكە یەكە و چ گرفتان ژی لپاش خوە ناهێلە.

 

  • 1