ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

بەمەبەستی بەدواداچوونی دۆخی جوتیاران ڕۆژی 24/7/2020سەردانی گوندەكانی ئاودەلۆك، هێلاوە، جەدیدە لە ناحیەی شەمامكی سەر بە هەولێر كرد. لەوی چاومان بە چەند جوتیارێك كەوت كە بەرهەمی جیاواز جیاوازیان هەبوو هەریەك لەو جوتیارانە كێشە و ئاستەنگی تایبەت بە بەرهەمی خۆی خستە ڕوو، كە لێرەدا ئاماژەی پێدەدەین.

خانووی پلاستیكی-جۆری بەرهەم: خەیار و تەماتە:

ئەو جوتیارە خاوەنی دوو خانووی پلاستیكییە كە خەیار و تەماتەی تێدا بەرهەم هێناوە، ئەو ئاماژەی بەوەدا كە خەرجی تێچووی ئەو دووخانووە بە رێژەیی 700،000 دیناری عیراقییە. لە كۆی ئەو خەرجییە و لەو دوو خانووە پلاستیكییە تەنیا بایی 300,000 دیناری عیراقی فرۆشتووە. واتە نەتەنیا قازانجی نەكردووە بەڵكو 400,000 دیناری زەرەرمەند بووە.

جوتیارەكە باسی لەوە كرد كە رۆژی 23 ی مانگ لە عەلوەكە چوار سندوق تەماتەی بە 2000 دیناری عیراقی فرۆشتووە. ئەوەی جێگەی دڵخۆشییە كە ئەو جوتیارە خاكی زەوی و ئاوی بۆ پشكنین بردووە بۆ تاقیگە و لە ئەندازیارێكی ژینگەیی رێنمایی وەردەگرێت. شایەنی باسە ئاماژەی بەوەدا كە سودی لە رێنماییەكانی ئەو ئەندازیارە وەرگرتووە كە خۆبەخشی پاڵپشتی كردووە.

زەوی كشتوكاڵی-جۆری بەرهەم/پەتاتە

جوتیارێكی دیكە كە لە سالی 2005 ەوە سەرقاڵی جوتیارییە و پیشەكەی خۆی خۆش دەوێت، بە شێوەیەكی زانستی كار ئەكات و نمونەی ئەزمونی وڵاتانی هۆلەندا و ئەوروپای بینیوە. ئەو جوتیارە ئاماژەی بەوەدا كە پێش ئەوەی دەست بە چاندن بكات نمونەیەك لە خۆڵی زەوییە كشتوكاڵییەكە، نمونەیەك لە ئاو و تەنانەت نمونەیەك لەو پەیینە كیمیاییەیەی كە كڕیویەتی بردووە بۆ تاقیگە بۆ پشكنین. پاش ئەوەی لە تاقیگە پشكنینی بۆ كراوە و رەزامەندی لەسەر دراوە دەستی بە كارەكانی كردووە.

ئەو ماوەی حەوت مانگ سەرقاڵی بەرهەم هێنانی پەتاتە بووە بەم شێوەیە:

110دۆنم پەتاتەی چاندووە، بڕی هەموو تێچوونەكان بەڕێژەیی 220 ملیۆن دیناری عیراقی بووە، تا ئێستە تەنیا 100 تەنی فرۆشتووە كە بایی22 ملیۆن دیناری عێراقی بووە و 100 تەنی فڕێداوە چونكە بەراد-ساردكەرەوەی نییە كە پەتاتەكەی تێدا هەڵبگیرێت. كۆی گشتی 700 تەن پەتاتەی ماوە بیفرۆشیت كە رۆژی 23 ی مانگ كیلۆیەك پەتاتە لە دوكانەكان تەنیا بە 500 دیناربووە.

ئەو جوتیارە ئاماژەی بەوەدا كە خەڵك هەیە لەسەر ئاستی تاكە كەس زۆر گرنگی بە بەرهەمەكەی دەدەن جونكە ئەوان لەو پەتایەیان خواردووەو بۆ دروستكردن خواردنیش بەكاریان هێناوە و بەردەوام پەتاتەی لی ئەكڕن و بایكۆتی پەتاتەی هاوردەیان كردووە.

زەوی كشتوكاڵی/ جۆری بەرهەم- پیاز

ئەو جوتیارە 10 دۆنم زەوی پیازی چاندووە و وا نزیكی ساڵێك دەبێت كە لەم زەوییەیەدا رەنج دەكێشێت و ئێستە سەرقاڵی كۆكردنەوە و فرۆشتنی بەرهەمەكەیەتی. ئەو ئاماژەی بەوەدا كە نزیكی 12 ملیۆن دیناری عیراقی خەرج كردەوە بەو هۆیەی كە لە كاتی گونجاوی خۆیدا دەستی پێنەكردووە بەرهەمەكەی توشی نەخۆشی بووە و دوای راوێژكردن بە ئەندازیاری كشتوكاڵی چارەسەری كردووە. جوتیارەكەئاماژەی بەوەدا كە رۆژی 23 ی مانگ كیلۆیەك پیاز لە عەلوەكە بە 80 دیناری عیراقی بووە.

كێشە و ئاستەنگی بەردەم جوتیاران:

1.بەرهەم و خۆراكی هاوردە بازاڕەكانی هەرێمی كوردستانی سەرڕێژ كردووە و لەگەل ئەوەشدا ئەو بەرهەمانە نرخیان لە بەرهەمی ناوخۆیی زیاترە.

2.یەكێتی جوتیاران هیچ رۆڵێكیان نییە.

3.وەزارەتی كشتوكاڵ پاڵپشتی جوتیاران ناكات.

4.وەزارەتی كشتوكاڵ پلانی گشتگیری بۆ جوتیاران نییە تا بڕ و جۆری بەرهەم بۆ جوتیاران دیاری بكات، بۆ ئەوەی لە رێی ئەو پلانەوە جوتیارانی هەرێم بەرچاویان رون بێت كە چی و بەچ بڕێك بەرهەم بهێنن. ئەمەش وا ئەكات كە ئەوان زەرەرمەند نەبن و لە یەك كاتدا بڕێكی زۆرلە بەرھەمێكی دیاریكراو لە لایەن جوتیاران بەرھەم نەھێنرێت.

5.حكومەت مۆڵەت بە جوتیاران نادات تا بەڕاد-ساردكەرەوە بۆ هەڵگرتن و پاراستنی بەرهەمەكانیان بكڕن.

6.حكومەت ناهێڵێت كە جوتیاران بیر لێ بدەن، لە كاتێكدا كۆمپانیایەكی نەوت كە هەر چەند سەد مەترێك لەو زەوییە جوتیاریانەوە دوورە چەندەها بیریان لێداوە و ئاوی ژێر زەوی گوندەكە بە كارئەهێنن.

7.ئاستی هۆشیاری خەڵك بەرزنییە بۆ كڕینی بەرهەمی خۆماڵی و بایكۆتی بەرهەمی بێگانە.

8.جوتیاران دلنیانین لەو تۆوەی كە تەنانەت بە نرخێكی گرانیش ئەیكڕن چونكە بەرهەمی نییە واتە دڵنیایی جۆری نییە بۆ پشكنینی ئەو تۆوانەی كە یەنە ناو هەرێمی كوردستان تا لە كوالتی و باشی تۆوەكە بكۆڵنەوە.

9.جوتیاران دڵنیا نین لەو پەیینە كیمیاییانەی كە لە بازار هەن چونكە تێكەڵی ماددەی كە ئەكرێت و بەهەمان شێوە پشكنین بۆ ئەو پەینانە ناكرێت.

10.تا ئەمڕۆش جوتیار هەیە كە زانیاری تەواوی لەسەر كارەكەی نییە و لە دوای زیانێكی زۆر ئەزمون پەیدا دەكات.

11.نەبوونی پەیوەندی لە نێوان ناوەندی ئەكادیمی كۆلیژی كشتوكاڵ و جوتیاران.

12.شێواز و چۆنیەتی گواستنەوەی بەرهەمە كشتوكاڵییەكان بۆ بازار كە پێداویستی و ئامێری تایبەتبی دابین بۆ نەكراوە.

چارەسەر

1.بازرگانە چاوچنۆكەكان بەرھەمی دەرەكی ھاوردە نەكەن.

2.بەرهەمی جوتیاران پێویستی بە رێگەی نوێی بە بازاڕیكردن هەیە.

3.زیاتر بەرزكردنەوەی ئاستی هۆشیاری خەڵك بۆ پاڵپشتی و خاوەنداری كردنی جوتیاران.

4.خەڵك هان بدرێت كە بەرهەمی خۆماڵی بكڕن و بایكۆتی كاڵای بیانی بكەن بە تایبەت ئێران و توركیا. تەركیز بخرێتە سەر بەهای خۆراكی بەرهەمی ناوخۆ و سودی بەرهەمی ناوخۆ بۆ تەندروستی كۆمەڵ و رۆڵی بەرهەمی خۆماڵیی لە كەمكردنەوەی نەخۆشی و دەرون دروستی.

5.قسەكردن لەسەر ئاسایشی خۆراكی هەرێمی كوردستان و رۆڵی بەرهەمی ناوخۆیی لە سەقامگیركردنی ئاسایشی خۆراك لەهەرێمەكەمان.

6.داهاتی خەڵك و سامانی خەڵكی ئەم هەرێمە بۆ خەلكی ئەم هەرێمە بێت، واتە ئەو داهات و سامانەی كە لە هەرێم هەیە بۆ قازانجی وڵاتانی دراوسێ نەڕوات بەڵكو بۆ خەڵك و گەشەپێدانی هەرێمی خۆمان بخرێتەوە كار. واتە كاتێك خەڵك هۆشیار بێت و بەرهەمی خۆمان 

ئەكڕێت پارەكە بۆ جوتیارێكی خۆمانە ئەڕوات نەك بۆ بازرگانێكی چاوچنۆك یان وڵاتیكی دراوسێ.

7.كەرتی كشتوكاڵ ببێتە كەرتێك بۆ دروست كردنی دەرفەتی كار بەتایبەت لە ئێستەدا كە كەرتی گشتی و كەرتی تایبەت پەكی كەوتووە و خەڵكێكی زۆر بێ كارن بۆیە ئەكرێت كەرتی كشتوكاڵ بكرێتە دەرفەتیك كە خەڵكێكی زۆر كاری تێدا بكەن. جارێكی تر پارە و سامان لەبازنەیەكدا دەسوڕێتەوە و لە ناوخۆدا مامەڵەی پێوە دەكرێت.

8.پشتیوان و پاڵپشت بین بۆ دروستكردنی گروپی جوتیاران لەسەر ئاستی ناوچە و گوندەكان پاشان لەسەر ئاستی شارەكان بۆئەوەی جوتیاران خۆیان كۆمەڵەیەك دروست بكەن و پلانی ساڵانەی بەرهەمی خۆیان دابڕێژن. هەر ئەم گروپە بۆ زۆر كاری دیكەش پاڵپشتیان ئەبێت.‬

  • 1