ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

هۆشەنگ كەریم

تاوانی بەعسییەكان لەشەمەندەفەری مەرگ یەكێكە لەتاوانە گەورەكانی مێژووی عێراق و سەر لەبەری مرۆڤایەتی، نووسین و توێژینەوەو كاری هونەری زۆر هەڵدەگرێت، بەڵام لەگێڕانەوەیەكی خێراو ئاساییدا. دوای كودەتای شومی ٨ ی شوباتی ١٩٦٣ ی بەعسییەكان و نقومكردنی عێراق لەخوێن، زیندانەكان پڕكرابوون لەتێكۆشەرانی شیوعی و دیموكراتیخوازو زیندانی ژمارەیەكی سەربازگەی رەشیدی بەغدا زیاتر لە ٥٠٠ شیوعی لە ئەفسەرو رۆشنبیران و كادیرانی پێشكەوتووی حزبی شیوعی گرتبووە خۆی، بۆ لەناوبردنی ئەو ژمارە زۆرەی زیندانییەكان جەلادەكان ویستیان شێوازیكی نوێی كوشتن و لەناوبردن دابهێنن. لەپیلانێكی دڕندانەدا هەستان بە ئامادەكردنی شەمەندەفەری گواستنەوەی كەلوپەل و تەواوی فارگۆنەكانیان بە قیڕوزفت داپۆشی، تا بواری هەناسەدانی تیا نەبێت. رۆژی ٣-٧-١٩٦٣ هەڵسان بەگواستنەوەی ٥٠٠ زیندانی لەزیندانی سەربازگەی رەشیدەوە بۆشاری سەماوەی باشووری عێراق، بەهۆی ئەو شەمەندەفەرەوە، كە لەمێژووی عێراقدا بەشەمەندەفەری مەرگ ناسراوە. ئەو رۆژە هاوكاتبوو لەگەڵ راپەڕینی شیوعییەكان لەسەربازگەی رەشیدی بەغدا، بەسەركردایەتی هاوڕێی شەهید (حەسەن سەریع). بەعسییەكان دڵنیابوون بەو گەرماو فارگۆنە داخراوانە هیچ كەس بەزیندوویی دەرباز نابێت. شوفێری شەمەندەفەرەكەیان وا راسپاردبوو خێرایی كەمبكاتەوە، چونكە ئەو كاڵایانەی باركراون ناسكن و زوو دەشكێن، لەتاریكی شەودا شیوعییەكان سەردەخرێنە ناو شەمەندەفەرەكەوەو دەرگاكانیان لەسەر دادەخرێت. رێكخستنەكانی حزب خۆیان دەگەیەننە (عەبد عەباس مەفرەجی) شوفێرو پیلانەكەی بەعسی بۆ ئاشكرادەكەن، مەفرەجی گیانی خۆی دەخاتە مەترسیەوەو شكست بە هۆلۆكۆستی بەعسییەكان دەهێنێت. لەكاتی لێخوڕین لەبەغداوە بۆوێستگەی شاری سەماوە هەموو هێزی خێرایی شەمەندەفەرەكە بەكاردەهێنێت و گوێ بە ئاگاداركردنەوەی بەعسییەكان نادات، بۆ هێواشكردنەوە. 

نەمانی هەوای پاك و ئۆكسجین و گەرما، هاوڕێیان شپڕزە دەكات و ئەوانەی توانایان هەیە لەرێگای هەناسەی دەستكرد یارمەتی هاوڕێكانیان دەدەن و لە مەرگ دووریان دەخەنەوە. 

حزبی شیوعی لەشاری سەماوەو باشووری عێراق رێكخستنەكانی دەخاتە ئامادەباشییەوە، بۆ بەهاناوەچوونی هاوڕێیانی سەفەری مەرگ و تاكو رزگاریان بكەن. لەگەڵ گەیشتنی شەمەندەفەری مەرگ بۆ وێستگەی شاری سەماوە بەسەدان كەس لەئەندامانی حزب، بەتایبەتی هاوڕێیانی ئافرەت پەلاماری فارگۆنەكانیان داو دەرگاكانیان شكاند، دەستیان كرد بەدەرهێنانی هاورێیانی نیوە مردوو، بێئەوەی گوێ بدەنە هەڕەشەی بەعسی و حەرەس قەومییە دڕندەكان. 

بەدەیان كەسیتر بەئاوو خوێ و خۆراكەوە لە پێشوازیدابوون، بەهۆی نەمانی هەواو گەرماوە هەموو سەرنشینەكانی شەمەندەفەری مەرگ گوشاری خوێنیان دابەزی بوو. لەوێدا پیلانی كۆمەڵكوژی شیوعییەكان لەلایەن بەعسەوە پوچەڵكرایەوە، تەنها یەك هاوڕێ (یەحیا نادر) كەئەفسەری سوپا بوو گیانی لە دەستدابوو شەهید ببوو. 

هەر لەوێدا یەكێك لەهاوڕێیانی سەرنشینی شەمەندەفەری مەرگ بەناوی حزب و هاوڕێكانی سوپاسی رێكخستنەكان و خەڵكی سەماوەی كرد، كەبوونە فریادرەسیان. پاشان هەر هەموویان بە ئۆتۆمبێل رەوانەی زیندانی رەشی نوگرەسەلمان كران، بۆئەوەی لەسێدارە بدرێن، بەڵام لەژیر گوشاری وڵاتانی سۆسیالیستی ئەوسا گیانیان لەپەتی سێدارە رزگاركرا. 

سەرنشینانی سەفەری مەرگ لەخەڵكی هەرە چالاكی حزبی و نیشتمانی و رۆشنبیری بوون، شاعیری ناسراو موزەفەر نەواب و رۆشنبیرو توێژەرەوەی كورد محەمەد مەلا جەمیلی رۆژبەیانی و دەیان نووسەری تر، لەرێبوارانی ئەو رێگایەی مەرگ بوون. 

وێنەی شوفێری شەمەندەفەری مەرگ ئەو پاڵەوانەی گیانی ٥٠٠ كەسی لە مەرگ رزگاركرد