هەندرێن ئەحمەد/ كورد بەتەمایە ئەمریكا بیكات بە دەوڵەت!!

لەلای سیاسیە زانستخوازە بە ئەزمونەكان ئاشكرایە. كە دامەزراندنی دەولەت. هەر دەولەتیك پیشەكی پیویستە چەند مەرجیك، پایەكی بنچینەی تۆكمەی بۆ مسۆگەر كرابی. بۆ ئەوەی (كیان –قەوارە)ی ئەو دەولەتەی لەسەر رابگیری و بچەسپی و بچیتە پیشەوە...

لەپیش هەمویانەوە زامن كردنی سەرچاوەكانی ژیانی ئابوری كۆمەلگایە. ژیرخانی ئابوری (كشت وكال و ئاژەلداری و پیشەسازی و بازرگانی و سامانە سروشتیەكان) كە دام و دەسگا سیاسی و ئیداری و یاساییەكانی لەسەر دائەمزرێ -كیانی سیاسی – و ئەبیتە مایەی ئارامی و ئاسایش و پیكەوە ژیان لە كۆمەلگاكەدا. هەروەها سازانی سیاسی كە ئەمانیش چەند مەرجیكی بنچینەیین بۆ دامەزراندنی هەر دەولەتیك. تەنانەت هۆشیاری سیاسی و نەتەوایەتی/یش هەر لەم بناغەیەوە سەرهەل ئەەدن.. هتد.

جا ئاخۆ حكومەتی ئەمریكا یارمەتی دەری كوردە بۆ بەدیهینانی ئەو مەرجانە یان بەپیچەوانەوە!؟ من بەبێ چەندوچوون ئەلیم بە پیچەوانەوە!! بۆ نمونە:-

1.ئەمریكا هۆكار بو بۆ تیكدانی پەیوەندی حكومەتی بەغداد لەگەل حكومەتی هەریم دا. كە بو بەهۆی برینی موچەی فەرمانبەرانی لەلایەن بەغدادەوەو حكومەتی هەریمی توشی قەیرانی ئابوری و دارایی و ئالۆزی كۆمەلایەتی كرد!!

2.ئەمریكا حكومەتی هەریمی راپیچی شەری - داعش – كرد كە ئەوە شەری كورد نەبو. بەلام كرا بە شەری كورد بۆ ئەوەی:-

أ‌-هیزی پیشمەرگە و گەنجانی هەریم بكاتە قوربانی سیاسەت و مەبەستی خۆی لەناوچەكەدا –بەكوشتن، بریندارو كەم ئەندام و دیلی سەربرراو!! لەلایەكی ترەوە كۆچی بەكۆمەلی لاوان بۆ دەرەوەی ولات لەبرساناو لەترسی كوشتن (شەر)!!

ب‌-بۆ ئەوەی بەناچاری ئەوەی كە هەیە و دیتە دەست بخریتە خزمەتی ئەو شەرەوە و باری ژیان و گوزەرانی خەلك بەرەو دارزان بروات و ببی بەمایەی پشیوی و نائارامی لە ولاتەكەدا.

3.بونی سیاسی و دیبلوماسی و سەربازی كۆمپانیا جۆراوجۆرەكانی ئەمریكا –بەتایبەتی پاش دۆزینەوەی (نەوت و گاز) بە قەبارەیەكی ئابوری و بازرگانی بواری بۆ رەخساند بۆ دروست كردنی بەربەرەكانی بیگانە لە هەریم داو رودانی كیشمە كیش!!

تیكرای ئەم وەزعە ناهەموارە. شان بەشانی هوروژمی ئاوارە هەمە مەبەست و جۆرەكان بۆ شارو دیهاتی هەریم. بوون بە مایەی بیكاری و گرانی و كیشەی نیشتەجی بوون و تیكدانی شیرازەی كۆمەلگاكەمان. لەلایەكی ترەوە بوون بە مایەی ناكۆكی و دوبەرەكی سیاسی لە نیو هیزو لایەنە سیاسیەكاندا (پینج حزبە حوكمرانەكە) بە حوكمی دەست تیوەردانی دەرەكی كە هەندیكیان دژی دامەزراندنی دەولەتی كوردن!!

نەوتەكەیشمان كەلە ژیر رەحمەتی توركیا و دژایەتی حكومەتی عیراق دایە ئەگەر ئەوەی كە دەرئەهینری بەبی گرفت بگاتە بەندەری – جیهان- نرخەكەی بەجۆریك دابەزینراوە. تەنانەت بەشی موچەی – مووچە خۆران/یش ناكات!! سەرباری هەمو ئەمان وەكو چۆن (دیكستەر فلینكس) لە روژنامەی (نیو یۆركەر) دا نوسیویەتی و ئەپرسی: ئایە كاتی راگەیاندنی دەولەتی كورد هاتوە؟!

هەر خۆیشی بەم جۆرە وەلامی ئەو پرسیارە ئەداتەوە:

1)ئایە پیشمەرگە بەهاوكاری كۆمەلگای نیو دەولەتی خەلافەتی داعش لەناو دەبات!؟

2)تاچەند ئەمریكا باوەری بە یەكپارچەیی و یەكگرتووی عیراق ماوە؟! بەمانایەكی تر: بۆ ئەوەی كورد لەلایەن ئەمریكاوە بكری بە دەولەت:

أ-ئەبی خلافەتی داعش لەناوببات.

ب-ئەمریكا قەناعەت بكات كە عیراقی لە دەست ئەچیت

سەبارەت بە خالی (أ) شتیكی ئاشكرایە كە حكومەتی هەریم – هیزی پیشمەرگە – ناتوانیت داعش لەناو ببات . چونكە ئەوە ریكخراویكی سیاسی و سەربازی نیو دەولەتی یە. وەك باس ئەكری لە (60 شەست) ولاتەوە یارمەتی هەمە جۆری بۆ ئەچی كە برا گەورەكەیان ئەمریكا خۆیەتی!!

هەر بۆیە ئەمریكاییە كاربەدەستەكان دوبارەی ئەكەنەوە كە ئەم شەرە (5 تا 10) سال ئەخایەنی!! و بەم دەسالە تورك واتەنی (وارو یۆخی) هەریم و كورد كۆتایی پی ئەهینن و ئەوسا پیی ئەلین: ئیوە هەل و مەرجی بوون بە دەولەت تان تیدا نیە!!

سەبارەت بە خالی (ب) هەمان نوسەر ئیشارەت بەوە ئەدات كە حكومەتی ئەمریكا پرۆژەیەكی (12) سالی داناوە بۆ بنیات نانەوەی عیراق/ی یەكپارچەو یەكگرتوو. بۆیە ئەگەر دامەزراندنی دەولەتی كوردی بوبێ بەئەمری واقع مانای ئەوەیە ئەو پرۆژە سیاسیەی ئەمریكا شكستی هیناوە لەناوچەكەدا!! لەبەر ئەوەیشە هەر جەخت لە یەكپارچەیی عیراق ئەكاتەوە...

ئەمانە بوون مەرج و بەندەكانی ئەمریكا بۆ دامەزراندنی دەولەتی كورد. كە چی ئەو خەلكەی ئیمە وا گۆش ئەكری كە ئەمرۆ یا سبەی ئەو خونەی دیتەدی!! تەنیا یەك حالەت ئەمینی كە ببیتە هۆی قەناعەتكردن بە ئەمریكا. كە عیراق/ی لە دەست ئەچی وپیویستە بە خیرایی ئاور لە كوردوستان بداتەوە. ئەویش دابەزینی روسیایە بۆ كایەكەو دروست كردنی هاوپەیمانەتی لەگەل ( ئیران-عیراق-سوریا) دا!!

 

 

هەندرێن ئەحمەد/ بەرژەوەندی باڵای نیشتمانی كراوەتە قوربانی بەرژەوەندی حزبی

كێشەكان لەنیەتی خراپ و شاراوەی بەرتەسكی حزبایەتی دەست پێدەكات، كەدەبێتە عەقلیەتێك بۆ یەكتری داپلۆسین و بیانو هێنانەوە بۆ هەڵوێستە خراپ و مەترسیدارەكان، ئەوەی هەرێمی كوردستانی گەیاندۆتە ئەم تەنگژەو قەیرانانە نییەتی شاراوە و هەڵوێستی ژوورە تاریكەكان و نەبوونی پرۆژەیەكی نیشتمانی دوورمەودایە.

رۆژ بەرۆژ ململانێی نێوان لایەنە سییاسیەكانی ئیئتلافی حاكم قوڵتر و مەترسیدارتر دەبێتەوە، ئیئتلافی حاكمی پێنج قۆڵی تا بەو ساتەش دەگات وازیان لەكورسیەكانی دەسەڵات و وەزارەت و پۆستەكانی دیكە نەهێناوە، كەچی گەلی كوردستانیان گەیاندۆتە ئەوپەڕی مەترسی و لێكترازان و لێواری لەنێوبردنی پرۆژەی دەوڵەتداری .

بابزانین كێ لەم وەزعەی كوردستان قازانج دەكات و كێش لەسەرەتای رێككەوتنی پێنج قۆڵی پێشبینی مەترسیەكانی دەكرد؟ لایەنەكانی پێنج قۆڵیش گوێی خۆیان بۆچی كردبۆوەو بۆچیش كەڕ كردبوو؟

لەمێژویی كوردستاندا، پرسی شكستی میرنشینەكانی كورد گەلێك زەق و دیارە، كە مێژوو چەند بارە تۆماری كردۆتەوە، هەروەكو خۆی دووبارە بوونەتەوە، بەدەستی ناو خۆی میرنشینەكان لەنێوبراون، ئینجا چ بەدەستی میرنشینێكی دیكەی كوردستان یاخود بەفیتی دەرەكی و بەدەستی نێوخۆی بنەماڵەی میرەكان.

ئەم پەند و بالۆرە مێژوویانە بایی ئەوەندەی تێدا نییە كەئەمڕۆ دەرسێكی نیشمانی لێوەرگرین، یان ئەوە زاكیرەی سیاسی سەركردە سیاسیەكان ئەوەندە بچوك ولاوازە توانای ئیستعابی ئەم دەرسە مێژووییانەی كۆنی نییە، كەدواجار هەر دووژمنانی كوردستان لەئیمپراتۆریەتی ئوسمانی تورك نشین و ساسانی ئێرانی و تائەوانی دیكە قازانجیان لە تێكدانی میرنشینەكۆنەكانی دوێنێ كردوە.

دیسان بەرژەوەندی نێودەوڵەتی و سادەیی تێڕوانینی سەركردە سیاسیەكانمان لە مێژووی هاوچەرخدا لەتوانایاندا نەبوو لەسەرەتای سەدەی بیستەم هەلی بردنە پێشەوەی پرسی نیشتمانی ببنە پێشەوە، ئەگەر ئەوە وڵاتانی زلهێزی ئەوكات دەستیان هەبوو، بەڵام دیسان لێكترازانی ناوخۆیی یارمەتی شكستی پرۆژەی نیشتمانی كوردستانی لەمێژووی هاوچەرخدا.

ئەگەر دوژمنان هەمووجار دەستیان لەشكستپێهێنانی پرۆژەی بەدەوڵەت و سەربەخۆیی كوردستان هەبووبێت، بەردەوام دەستێكی ناوخۆیی و سادەیی و ساویلكەیی و لێنەزانین لەهاوكێشە سیاسیەكانی هەرێمایەتی و نێودەوڵەتی هۆكارێكی سەرەكی بووە.

لەسەرەتای رێككەوتنی پێنج قۆڵی حزبی شیوعی هۆشداری بە هەموو لایەنەكاندا كە بۆچی دەبێت بەڕێوەبردنی پرۆسەی سیاسی و حوكمداری لەنێوان تەنها پێنج لایەن قەتیس بكرێت، ئایا كوردستان وەزعی ئەوەندە لەبارەو دونیا ئەوەندە شامی شەریفە تاوەكو تەنها ئەو لایەنانە قۆرخی هەموو دەسەڵاتەكان بكەن، كەچی گوتیان حزبی گەورە و حزبی بچووك هەیە و گوتیان ئەوە حزبی شیوعی تەنها یەك كورسی هەیە بۆیە نابێت بەشداری كۆبوونەوەكان بكات، وەكو بڵی ئەوە حزبی شیوعی تەنها باسی خۆی دەكات..لەكاتێكدا حزبی شیوعی باسی چۆنیەتی بەڕێوەبردنی كوردستانی دەكرد لەم قۆناغە هەستیارەدا و هەرچەندە تێبینی لەسەر وشەی سازانیش هەبوو چونكە حزبی شیوعی پێی وابوو كە حزبەكانی پێنج قۆڵی گومانیان لەخۆیان هەیە كاتێك ئەم وشەیە بەكاردەهێنن بەڵام دیسان قبولی مەسەلەی سازانی كرد كاتێك هەموو هێزەكان لەچوارچێوەیەكی نیشتمانیدا یەكانگیر دەبن بۆ بەڕێوەبردنی كوردستان.

كاتێكیش، ئەم پێنج لایەنە لەپرسی یاسای سەرۆكایەتی دووچاری قەیران و لێكنەگەیشتن هاتن، حزبی شیوعی پرۆژەی خۆی بۆ هەموو لایەنەكان خستەروو كاتەكە پرۆژەی عەمەلی بوو بۆ چارەسەركردنی قەیرانەكان و پەڕاندنەوەی بارودۆخی كوردستان لەم قۆناغە ناخۆشەدا، وەك پێشبینیەك لەوەی كە ئەگەر پرۆژەكەی حزبی شیوعی بەبنەما وەرنەگرن كوردستان بەرەو ئاقارێكی خراپ دەبەن، بەڵام نییەتی لایەنەكان هەم لەگەڵ یەكتری باش نەبوو، هەمیش گوێیان بۆ پرۆژەی نیشتمانپەروەرێتی حزبی شیوعی كەڕ كرد و بەهەندیان وەرنەگرت.

ئەمڕۆش جارێكی دیكە ئەگەر نییەتی باش لەپشت ئەو هەموو بانگەواز و بەیاننامانە هەیە باشترە بۆ پرۆژەكەی حزبی شیوعی بگەڕێنەوە،چونكە لەمكاتە ترسناكەدا، و لەدەمی ئیفیلج بوونی رێككەوتننامەكانی پێنج حزبەكە و ئەگەر دابەشبوونی كوردستان بەسەر دوو هەرێمی بچووكی لاواز، پرۆژەی نیشتمانی حزبی شیوعی باشترین چارەسەرە و بۆ پڕكردنەوەی بۆشایی بێ ئومێدی سیاسی و بێ متمانەیی لەنێوان لایەنە سیاسیەكان پەنا بۆ پرۆژەكە ببەن كە بریتیە لەوەی هەموو هێزەسیاسیەكانی نێو پەڕلەمان بەشداربن لەئەنجومەنێكی سەرۆكایەتی سیاسی و بەهاوبەشی باس لەهەموو كێشەو گرفتەكان بكرێت لەئاستی باڵا و كەس خۆی لەپشت لیژنەو لیژنەكاری بێ دەسەڵات نەدزێتەوە هەمووان وەكو یەكتری تەحەمولی بەرپرسیارێتی مێژووی قۆناغەكە بكەن و گەلی كوردستانیش لەم تەنگژەو قۆناغە پڕ قەیراناویە رزگار بكرێت.

هەندرێن ئەحمەد/ ئەدای حزبەكانی ناوحكومەت جێگای نائومێدی هاوڵاتیانە

هاوڵاتیانی كوردستان دووچاری تەنگوچەڵەمەیەكی گەورە و تەنگژەیەكی دارایی تووند بوونەوەتەوە، فەرمانبەرانی فەرمانگەكانی حكومەت سێ مانگ موچەی مانگانەیان دواكەوتووە، بەشی زۆری پرۆژە خزمەتگوزارییەكان وەستاوە، هەتا دێت ژمارەی بێكاری زیاد دەكات و هەموو ئەو ئیمتیازاتانەی كە پێشتر حكومەت بەناوی هاوكاری هاوسەرگیری و پاڵپشتی قەرز بۆ پرۆژەی بچوك و بابەتەكانی دیكە كاریان پێدەكرا وەستاون، كێشەی پرۆژەی توانسازی و زانستیەكان و تۆكمەكردنی ژێرخانی ئابوری و ئاوەدانكردنەوە لەجێگای خۆیاندا بەبێ نازی بەجێماوە و كاری لەسەر ناكرێت، ئەمە لەكاتێكدا حكومەتی هەرێمی كوردستان بەتەواوی وەزیرەكانی  قسەو لێدوانی پێكناكۆك لەدژی یەكتری لەنێوخۆدا بڵاودەكەنەوە، ئەگەر ئەمە تەنگژە و دەستەوەستان و چەقبەستووی لایەنە سیاسیەكانی ناو حكومەت و دەسەڵاتەكانی دیكە نەبێت، ئەی دەبێت چ ناوێك لەمە بنرێت، ئەی بەراستی ئەمە قەیرانی گشتی نییە؟

دوای هەڵبژاردنی ئەیلولی 2013، حكومەتی پێنج قۆڵی پێكهات، لەپێكهێنانیدا هەریەكە لە پارتی دیموكرات و یەكێتی نیشتمانی و بزووتنەوەی گۆڕان و یەكگرتووی ئیسلامی و كۆمەڵی ئیسلامی بەشی شێری وەزارەت و دەستەكانیان وەرگرت و بۆ پێكهاتەكانی دیكەی كوردستانیش بەشی بچووكیان پێدرا، ئەم كابینەی حكومەت و حزبەكانی بەشداربوو تێیدا بەڵێنی گەوەرەو دروشمی بریقەدارییان لەخۆیان باركرد، كە ئەوكاتیش تێبینی ئەوە درا كە ئەم هەموو بەڵێنە واقعی نییەو بە هەڵمەتی هەڵبژاردن دەچێت، نەك حكومەتێكی ئیئتلافی راستەقینە.

حكومەت وەكو دەسەڵاتی جێبەجێكردن لە سەرۆكی هەرێمی كوردستان پێكدێ كە لەهەڵبژاردن دەنگی پێدراوە لە 20ی ئابیش ماوەی یاسایی تەواو بووە كەلەهەمانكاتدا سەرۆكی پارتییە، جێگری سەرۆكی هەرێمیش لەلایەن سەرۆكەوە دیاریكراوە و سكرتێری مەكتەبی سیاسی یەكێتییە، سەرۆكی حكومەت كەلەهەمانكاتدا ئەندامی مەكتەبی سیاسی پارتییە و بەتەوافوقی سیاسی و وەكو كوتلەی گەورە حكومەتی پێكهێناوە كە جێگرەكەشی لەیەكێتی نیشتمانیە ولەناو ئەو حكومەتەدا نیوەی وەزارەتەكان بەبەر گۆڕان و یەكێتی و كۆمەڵ و یەكگرتوو كەوتوە و وەزیری داراییش كە وەكو وەزارەتێكی سیادی مامەڵەی لەگەڵكراوە لەبزووتنەوی گۆڕانە و ئەمە جگە لەوەزارەتی پێشمەرگەو وەزارەتە گرنگەكانی خزمەتگوزاری برا بەش لەنێوان پێنج حزبەكەدا دابەشكرا و دەستەو پۆستی دیكەی وەكو راوێژكار لەبەخشینەوەی دەستی لێنەگێڕدراوەتەوە تەنها لەپێناو رازیكردن و بەدەستهێنانی بەرژەوەندی تەسكی حزبی. لەهەمانكاتدا، سەرۆكی پەرلەمان درا بە بزووتنەوەی گۆڕان و جێگرەكەشی بەپارتی ..كەسەیری ئەم تابلۆیە دەكرێت، چاودێران دوودڵی دەیانگرێت لەوەی بەراست ئەمانە ململانێی حەقیقیان لەسەر بەرژەوەندی خەڵكی كوردستان بەڕێوە دەبەن، بەراست ئەم پێنج حزبە بۆچی بۆ دووبەرە دابەشبوونە ئەگەر ئەم شێوە پێكهاتنەیان هەیە، بەراست ئەم حزبانە لەم قەیرانەی كەحكومەتە ئیئتلافەكەیان تێی كەوتوە مەبەستیان بەرژەوەندی گشتییە ؟كەبەم شێوەیە راگەیاندنەكانیان هانی هاوڵاتیان دەدات بۆ خۆپیشاندان و بایكۆتی دەوام وبەرەنگار بوونەوە؟

پرسیاری سەرەكی لەم حزبانەی حاكم ئەوەیە، ئایا هیچ ئاسۆیەكی ئیئتلافیان لەبەردەم ماوە تا گتفوگۆی لەسەر بكەن، یان ئەوە لەژوورە تاریكەكاندا خەریكی گفتوگۆی دابەشكردنی كێكە گەورەكەن و لەسەرەوەش قسەی زەبەلاحی سیاسی بێ ناوەڕۆك دەكەن وەكو ئیمامی عەلی دەڵێ "كەلیمەت ولحەقی یراد بها باتڵ"..قسەكان لەرووكەشدا راستن بەڵام لەناوڕۆكدا مەبەستێكی دیكەیان هەیە.

ئەگەر ماوەی سەرۆكایەتی هەرێم تەواو بووە جێگری سەرۆك كەسكرتێری حزبێكی دیكەی سیاسیە لەپۆستەكەیدا چی دەكات و حزبەكەشی وەكو موعارەزە خەڵكی هان دەدا.

ئەگەر بەتەنها وەزیری سامانە سروشتیەكان هۆكاری نەهاتنی موچەیە، ئەو هەموو وەزیرانە چی دەكەن لەناو وەزارەتەكانیان و جێگری سەرۆكی حكومەت و وەزیری دارایی چ بەهاییەكیان بۆ دەمێنێتەوە؟

ئەگەر پەرلەمان یاسا دەرناكات چونكە نایەوێت سەرۆكی هەرێم كەماوەكەی بەسەرچووە ئیمزای لەسەر بكات، ئەی ئەو پەرلەمانە بەسەرۆكەكەی كەدەیویست ببێتە سەرۆكی بەدیل چی دەكات؟

باشە هاوڵاتیان چ گوناهێكیان كردوە ئەم حزبانە وایان بەسەر بهێنن و لەهەمانكاتیشدا بیانكەنە كارتی فشاری سیاسی لەسەر یەكتری ..

سەرۆكی حكومەت و پارتی دیموكرات چەند رۆژ جارێك بەیاننامەیەك لەدژی چوارحزبەكەی دیكە و وەزعەكە بڵاو دەكاتەوە، ئەی ئەركی ئەم سەرۆكی حكومەتە چییە لەكاتێكدا ناتوانێت وەزیرانی كابینەكەی بەڕێوەببات وەكو دەسەڵاتی جێبەجێكردن و دامەزراوەكانی بەسەر دوو ناوچەی ئیداری دابەشبوونەوەتەوە، چۆن سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیرانە كە بڕیارەكانی لەهەموو هەرێمی كوردستاندا وەكو یەك جێبەجێ ناكرێت، بۆچی حكومەتەكەی و ئیئتلافەكەییان هەڵناوەشێنێتەوەو خەریكی حكومەتێكی دیكەی كار بەڕێكەر بن تاوەكو هەڵبژاردنێكی دیكە..بۆچی خەریكی ئەم ململانێ بێ ئەنجامانەن كە جێگای نائومێدی هاوڵاتیانی كوردستانە؟.

زۆر قسە لەسەر بەدامەزراوەی دەستەو دایەرەكانی هەرێمی كوردستان كراوە، چونكەتەنها بەدامەزراوەیی و لەسەر بنەمای بەرژەوەندی باڵای نیشتمانی دەتوانرێت حكومەتێكی نیشتمانی تۆكمە بنیاد بنرێت، هەر شتێك لەدەرەوەی ئەوە ئەنجامەكانی لەم وەزعەی ئێستا باشتر نابێت و نابێتە جێگای ئومێد.

ئەم حكومەتی ئیئتلافی حاكمە، لەدوو رووەوە شكستی هێناوە، یەكەمیان لەرووی ئیتلافی پێكهێنانی حكومەت و كابینەكە چونكە خەریكی ئیئتلاف نەبوون بەقەدەر ئەوەی خەریكی دابەشكردنی پۆست و پایە بوون، لەرووی دووەمیشدا لەبەردەم قەیرانێكی قووڵدا ناتوانن دەست لە ئیمتیازاتی خۆیان هەڵگرن لەپێناو بەرژەوەندی گشتی و نموونەی دەست لەكاركێشانەوە لەحكومەت و پۆستەكانیان پێشكەش بكەن تاوەكو گەل بڕوایان پێ بكات، چونكە ئەوەی لەراگەیاندنەكاندا دەیكەن تەنها سواربونی شەپۆلی نارەزایەتی و بێچارەیی خەڵكە نەك خزمەتكردنی خەڵكی .

بۆچی دەبێت خەڵكی كوردستان بڕوای متمانەی بەوحزبانە بمێنێت ؟ ئەی نازانن تووڕەی خەڵكی بێ سنوورە كاتێك پشتیان تێ دەكات؟ ئەی نازانن و نەیانبیستوە، كە دووژمنەكانمان لەبۆسە وەستاون لەكەلێن و درزێك دەگەڕێن بۆئەوەی وەزعی كوردستان بەتەواوی تێك بدەن، ئەی لەمێژوودا تەجرەبەی وەهامان كەمە؟  

هەندرێن ئەحمەد/ ناڕەزایەتی هاوڵاتیان و كۆبوونەوە داخراوە پێنج قۆڵییەكان خاڵی هاوبەش یان لێكترازان

لەكاتێكدا، كۆبوونەوەی پێنج قۆڵی درێژەی دەبێت سەقفی داواكاریی و پێداگری لەنێوان ئەم لایەنانە تووندتر دەبێت، دەبێت ئایندەی ئەم پێنج قۆڵییە چی بێت، ئایا توانای ئەوەیان هەیە لەئاستی داخوازی جەماوەری بن، یان ئەمەش وەكو رێككەوتنامە ستراتیژیەكەی جاران هەندێك كات پێكدێن و بێدەنگی لەناڕەزایەتی جەماوەری دەكەن، هەندێك كاتی دیكە تەنگژەیەك دەخولقێنن و ناڕەزایەتی دەكەنە بیانوو بۆ لێكترازان یان هەڕەشە بەلێكترازان ..لەكاتێكدا هەر پێنج لایەن تائێستا قسەی راستی خۆیان بۆ جەماوەر نەكردوە، چونكە بەتەمای مساوەمەو رێككەوتنن بۆ دەستكەوتی حزبی لەبەرامبەردا ناڕەزایەتی خەڵكی بەتاڵبكەنەوە.

ناڕەزایەتییەكی گشتی هەموو ماڵ وكۆڵان و گەڕەك و دایەرەو بنكە كۆمەڵایەتی و سیاسییەكانیگرتۆتەوە، ئەم ناڕەزایەتییانە لەهەموو چێن و توێژ و لایەنێكی سیاسی وكۆمەڵایەتی پێكدێت.

بنكەی جەماوەری حزبەكانی دەسەڵات و ئەوانەی بەخۆیان دەڵێن حزبی گەورەشی گرتۆتەوە، لەنێو رێزەكانی حزبەكانی دەسەڵات و ئیئتلافی حاكمیش ناڕەزایەتی جۆراوجۆری دەبینرێت، لەسەروی ئەوانەشەوە سەركردەی نوێ لەم ناڕەزایەتیانە دەردەكەون و كادیرانی چەپ و شیوعیش لەریزی پێشەوەی ئەم ناڕەزایەتیانەن.

بۆ شیوعی و چەپەكان داكۆكیكردن لەمافی گەل و بەرژەوەندی گشتی و توێژی فەرمانبەر و لاوان و ژنان، كاری رۆژانەی هەر بەرپرسیارێتییە. بۆیە ئەگەر لەسەرتاسەری كوردستاندا كادیرانی چەپ و شیوعی ببینی ئاساییە بەڵام ئەگەر كادیرانی حزبەكانی ئیئتلافی حاكم دەبینی گومان لەلای خەڵكی دروست دەبێت ..وە ئەمە پرسیارێكی گەورەیە كە ئایا دەبێت چ مەبەستێكیان لەهاتنە نێو ریزی ناڕەزایەتییەكان هەبێت ؟ ئاخۆ بەنیازێكی پاك كادیرو لایەنگرانی حزبەكانی پێنج قۆڵی لەكاتێكدا كۆبوونەوەی داخراو دەكەن و لەدەرەوە خۆپیشاندان وهانی خەڵكی دەدەن بۆ مانگرتن، بەشداری ئەم ناڕەزایەتیانە دەكەن یان چی لەپشتەوەیە؟ ..

شەڕی راگەیاندنی نێوان دووبەرەی پارتی بەلایەك و چوارحزبەكەی دیكە( یەكێتی و گۆڕان و كۆمەڵ ویەكگرتوو) بەلاكەی دیكە، بەگەرمی دەستی پێكردوە، هەر دوولا پێناسەو لێكدانەوەی جیاواز بۆ خۆپیشاندان و ناڕەزایەتی جەماوەری بۆ داواكردنی مافەكانیان و ناوەڕۆكی كۆبوونەوەو درێژەكێشانی كۆبوونەوەی ژوورە تاریك وداخراوەكانی پێنج قۆڵی دەكەن..

هەر بۆ بەبیر هێنانەوە، پارتی و یەكێتی ساڵانێك شەڕی براكوژییان دەكرد و بەسەدان لاوی كوردستان بوونە قوربانی لەنێوان كوژرانو زیندانی و ئەشكەنجەو بێسەروشوێنكردن، پاشان باس لەوەكرا كە رێككەوتنامەی ستراتیژیان بەستوە و هەموو هەنگاوێكی ئەم دوولایەنە لەژێر ناونیشانی رێككەوتنامەی ستراتیژی بوو، ئینجا كە كێشەیەكیان دەهاتە بەردەم و لەسەر بەرژەوەندیییەكی تەسكی حزبەكانیان قسەیان یەكانگیر نەبوایە داوای لەخەڵكی و بەتایبەتی نوخبەو حزبی شیوعی دەكرد كەپێویستە رای خۆیان بەئاشكرا بڵێن، كەهەر لایەكییان مەبەستیان لەرادەربڕین ئەوە بوو كەچەندە بەلای ئەو دادەشكێنیەوە ئەمە لەكاتێكدا ئەندامانی مەكتەبی سیاسی هەردوو حزبیش نەیاندەزانی ناوەڕۆكی ئەم رێككەوتنامە ستراتیژیە چی تێدایە ..بەهەر حاڵ رۆژ هات و رۆیشت گەلی كوردستان گەیشتە رێككەوتنامەی پێنج قۆڵی و بەشێوەیەك لە هەموو لایەك لەموعارەزەبوونەوە چونە نێودەسەڵات، دەیان كۆبوونەوەی دووقۆڵی و سێ قۆڵی و پێنج قۆڵیان ئەنجامداوە، كەس نازانێت ناوەڕۆكی ئەم كۆبوونەوانە چییە؟ دیسان بەهەمان سیفەتی جاران خەڵك وجەماوەر و حزبە سیاسیەكانی دیكە تۆمەتبار دەكەن كە بۆچی نایەنە ناو ناڕەزایەتی، یانە هەڵوێستیان چییە، ئەمە لەكاتێكدا ئەم پێنج حزبە یەك كادیری دیارو ئاشكرایان لەنێو ئەم ناڕەزاتییانەدا نییە، بۆچی تەنها دەبێت خۆیان وەڵامی ئەمە بدەنەوە؟

دیسان خۆیان لەكۆبوونەوەیەك بۆ یەكێكی دیكە قسەی سیاسی بریقەدار و گەورە دەكەن، لەكاتێكدا، پرۆسەی سیاسی و حوكمڕانی دوچاری قەیرانی گەورە بووە، ئەوانەی لەحكومەت بەشدارن وەكو یەكدی بەرپرسیارێتیان لەسەرە باكەس فێل لەخەڵكی كوردستان نەكات گوایە تەحەمولی بەرپرسیارێتی ناكات.

ناڕەزایەتی جەماوەری، ناڕەزایەتییەكی راستەقینەیە، بەڵام تائێستا لەنێوان بەشداری و هیواخوازییدا یەكلایی نەبۆتەوە، هەمووان بەدڵ لەگەڵ ناڕەزایەتییەكەن بەڵام بەشداری تێداكردنی نەبۆتە ئامانج وەك ئامرازێك بۆ گۆڕانكاری كۆمەڵایەتی و سیاسی و فشارخستنە سەر حكومەت لایەنە پەیوەندیدارەكان بۆ ئەوەی لەئاست داخوازی خەڵكی كوردستان بن.

لەكاتێكدا، كۆبوونەوەی پێنج قۆڵی درێژەی دەبێت سەقفی داواكاریی و پێداگری لەنێوان ئەم لایەنانە تووندتر دەبێت، دەبێت ئایندەی ئەم پێنج قۆڵییە چی بێت، ئایا توانای ئەوەیان هەیە لەئاستی داخوازی جەماوەری بن، یان ئەمەش وەكو رێككەوتنامە ستراتیژیەكەی جاران هەندێك كات پێكدێن و بێدەنگی لەناڕەزایەتی جەماوەری دەكەن، هەندێك كاتی دیكە تەنگژەیەك دەخولقێنن و ناڕەزایەتی دەكەنە بیانوو بۆ لێكترازان یان هەڕەشە بەلێكترازان ..لەكاتێكدا هەر پێنج لایەن تائێستا قسەی راستی خۆیان بۆ جەماوەر نەكردوە، چونكە بەتەمای مساوەمەو رێككەوتنن بۆ دەستكەوتی حزبی لەبەرامبەردا ناڕەزایەتی خەڵكی بەتاڵبكەنەوە.

هەندرێن ئەحمەد/ هاوڵاتیان داوای مافی ئاسایی و پێویستی خۆیان دەكەن

هەندرێن ئەحمەد

سەرەتای قەیرانی موچە و دواكەوتنی بۆ بڕیاری حكومەتی ناوەندی ئیتحادی بەسەرۆكایەتی نوری مالیكی دەگەڕێتەوە، ئەو كاتەی پرسی هەناردەكردنی نەوت لەلایەن هەرێمی كوردستانەوە بوە تایتلی شاباشی سیاسی بەرەو سەربەخۆیی ئابوری و كە دواجار دەبێتە هۆكاری بەدەستهێنانی سەربەخۆیی سیاسی و بیناكردنی دەوڵەت.

نوری مالیكی كە لەسەرۆكایەتی حكومەتی ناوەندی بوو، خۆی وەك پاڵاوانی سیاسی عێراق پیشانداو بودجەی ئاسایی خەڵكی كوردستانی بڕی و بەمەش حكومەتی هەرێمی كوردستانی ناچاركرد كە بیر لەچۆنیەتی بەدەستهێنان و پڕكردنەوەی موچە بكات، بۆ ئەوەش پەنای بردۆتە بەر قەرزی ناو خۆی لەرێگەی خەرجكردنی سەرماییەی بانككەكانی كوردستان و بگرە سەرمایەی كۆمپانیا ئەهلیەكان و هەروەها تەرخانكراوی پرۆژەكانی ئاوەدانكردنەوەش.

نزیكەی دووساڵ دەبێتەوە، قەیرانی دارایی و كەمی بودجە لەهەرێمی كوردستان سەریهەڵداوە، لەمیانەی ئەو ماوەیەشدا، خەڵكی كوردستان رووبەڕووی گەورەترین مەترسی سیاسی و كوشت و جەنگێكی سەرتاسەری بەدرێژایی زیادتر لە هەزار كلیۆمەتر دەبێتەوە كە پێشمەرگە لەسەرێتی بەرگری لەكوردستان بكات و رووبەرووی ئیرهابی دەوڵەتی خەلافەتی ئیسلامی بوەستێتەوە كە لەناوچەی رۆژهەڵاتی ناوین و بەتایبەتی لەسوریا و عێراق و كوردستان وەكو هێزێكی تیرۆریستی پڕ چەك بەبەرچاوی هەموو جیهانەوە شەڕ بەملاو بەولا دەفرۆشێت و گەورەترین هێرشی كردە سەرهەرێمی كوردستان، پێشمەرگەش ناچار بەرەنگاری ببێتەوە كەئێستا بەداننپێنانی زۆر لەشارەزایانی ئەمریكی و روسی تەنها خەڵكی كوردستان بەراستی بەرەنگاری دەوڵەتی خەڵافەتی ئیسلامی – داعش دەبنەوە.

لەلایەك حكومەتی ناوەندی بودجە دەبڕێت قەیرانی دارایی دروست بووە لەلایەكی دیكەشدا هەرێمی كوردستان لەشەڕێكی ئیستنزافی رۆژانەدایە، كەچی حكومەتی ئیئتلافی حاكمی پێنج حزب شەڕی دروشمی سیاسی بریقەدار دەكەن.

هاوڵاتیانی كوردستان، بەتایبەتیش فەرمانبەرانی دایەرە فەرمییەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان زیادتر لە سێ مانگە موچە دوادەدەكەوێت و هیچ ئاسۆیەكی چارەسەریشی دیار نییە، سەرەتا وەك تەحدایەك بۆ بەغدا دواكەوتن قبولكرا بەڵام ئێستا دواكەوتنی موچە بەبیانوی لاواز بۆتە جێگای نائومێدی و خەڵكی خەریكە بگەنە راستیەك كە ئەوە حكومەتی ئیئتلافی حاكمە فەشەلی هێناوە لەئیدارەكردنی هەرێمی كوردستاندا.

ئەگەر فرۆشتنی نەوت بەبیانوی سەربەخۆیی ئابوری و هێنانەدی سەربەخۆیی سیاسی ئەنجامدرابێت، ئەوكاتەش هەندێك پسپۆر و شارەزای سیاسی و لە راپۆرتی سیاسی حزبی شیوعی كوردستانیشدا باس لەوەكرا ئەگەر نیازی سەربەخۆیی هەیە پێویستە بنەماكانی ئامادەبكرێت و حكومەتی هەرێمی كوردستان بەدامەزراوەیی بكرێت و لەدەست دوو ئیدارەیی و چەند ئیدارەیی رزگار بكرێت، بۆ سەربەخۆیی هەرێمی كوردستان پێویستی بەدەستور و نەخش و دیاریكردنی سنوری هەرێمی كوردستان هەیە و پێویستی بەوە هەیە كە متمانەی خەڵكی كوردستان بەحكومەت و سەركردایەتی سیاسی بەهێزبكرێت و یەكریزی و سەقامگیری گەورەترین چەكی دەست و ئاسانكاری رێگای سەربەخۆییە، بەڵام ئەم حزبانەی حاكم هەموو هەنگاوەكانیان پێچەوانەی ئەم سیاسەتە كرد و تەنها لەرێگای كۆبوونەوەی چەند قۆڵی هەموو رێگاكانیان گەیاندە بنبەست، چونكە جەوهەری كۆبوونەوەكانیان تەنها بەدەستهێنانی دەستكەوتی شەخسی و حزبی بەرتەسك بوو نەك بەرژەوەندی گشتی هاولاتیانی كوردستان.

هاوڵاتیانی كوردستان مافی خۆیانە مانبگرن و داوای دابینكردنی مافەكانیان بكەن، مافی خۆیانە بایكۆتی دەوام بكەن و داوای مانگانەو موچەی خۆیان بكەن، چونكە چاودێران پێیان وایە كە ململانێی حزبیە ناهێلێت وەزع ئاسایی ببێتەوە، ململانێی ئەم حزبانەی ناو حكومەتە ناتوانن بەشداری كارایان هەبێت و خوێندنەوەی واقعیانەیان بۆ تابلۆی گشتی نییەو قەیرانەكان قوڵتر دەكەنەوە. بۆیە هاولاتی ئاسایی تەنها دەتوانێت بۆ چەند كاتێك بەرگەی نەبوونی موچە بگرێت و لەوە زیادتر دەبێتە گوێنەدان بەمافی خەڵكی كوردستان و لەبەرامبەریشدا خەڵكی داوای مافەكانیان دەكەن . بەڵام ئایا ئەم هێزە سیاسیانەی بەشدارن لەحكومەت و گفتوگۆ پێنج قۆڵیەكان تا چ رادەیەك دەهێلن مەودای ناڕەزایەتی بەرفرەوان بێت و كێ مەترسیەكانی دوای ئەمەی لەبەرچاو گرتوە؟.