ئەم هەواڵە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

قەیس محەمەد/ ستراتیژی نوێی رووسیا لەسوریا و ئەگەرەكانی بەردەم توركیا

رووسیا لەسەرەتایی كێشەی سوریاوە یەكێك بووە لەو دەوڵەتانەی كە بەردەوام پاڵپشتی رژێمی سوریای كردوە لەناوەندە نێودەوڵەتییەكان، وهەوڵیداوە ووڵاتانی ئەوروپاو ئەمریكاو ووڵاتانی ناوچەكە قەناعەت پێبكات تاكو پەنا بۆ چارەسەری سیاسیی ببردرێت لەبڕی چارەسەری سەربازی كە كاریگەری خراپی بەسەر دۆخی ئارامی ناوچەكەو هاوكێشەسیاسییەكەوە دەبێت، روسیا لەسەرەتاوە پێشبینی ئەوەی كردوە شەڕی سوریا ناوچەكە بەرەو شەڕی سەرتاسەریی و هەمەلایەن دەبات بۆیە هەمیشە ئەزموونی عێراق و لیبیا دەهێنێتەوە تاكو ناوچەكە بپارێزرێت لەهەردابەشبوون و جەمسەرگیرییەكی مەزهەبی و سیاسیی كە هیچ لایەنێك پارێزراونابێت لە دەرئەنجامەكانی كە تەواوی ووڵاتانی ناوچەكە دەخاتە بەردەم هەڵوەشانەوەو داڕووخان.

ڕوسیا لەسەرەتایی كێشەی سوریاوە سێ جار فیتۆی بەكارهێناوە لە ئەنجومەنی ئاسایش بۆ ڕێگریكردن لەهەربڕیارێكی نێودەوڵەتی بۆ ڕووخاندنی ڕژیمەكەی بەشارئەسەد، ئەم گرنگی پێدانەی روسیا بۆ سوریا دەگەڕێتەوە بۆ پێگەی جیۆسیاسیی سوریا و ستراتیژی تازەی روسیا لەویستی گەڕانەوەی بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بۆیەش بەردەوام بەدوو ئاڕاستەكاریكردووە لەماوەی ڕابردوودا، یەكەم\ پارێزەری سەروەری سوریابووە لەئاستی نێودەوڵەتی و ئەنجومەنی ئاسایش، تاكو سوریا دووربخاتەوە لەهەردەستێوەردانێكی نێودەوڵەتی و هەرێمایەتی كە هاوشێوەی لیبیا بێت. دووەم\ بەردەوام بەچەك و جبەخانە پاڵپشتی رژێمی ئەسەدی كردوە تاكو بتوانێت فەرمانڕەوایی ئەسەد بپارێزێت.

كێشەی سوریا لەحاڵەتی شەرو ململانێی نێوان هێزە ناوخۆییەكان نەمایەوە، بەڵكو زۆربەخێرایی ووڵاتانی ناوچەیی لەسەرپرسی مانەوەو نەمانەوەی بەشارئەسەدكەوتن بەسەردووبەرەو دوو ستراتیژی سیاسیی جیاوازدا، لەبەرەیەكدا ئێران و حكومەتی عێراقی بەسەرۆكایەتی نوری مالكی و هێزە شیعەكانی لەئێرانەوە نزیك ن بەتایبەت حزب اللە و میلیشیا شیعەكانی عێراق، لەبەرامبەردا توركیاو ئیسرائیل و سعودیەو قەتەرو چەندین ووڵاتی دیكەی كەنداوو عەرەبی.

ئەم دابەشبوونە سیاسیی و هەرێمییه بێ پێشینەی وابەستەبووی تێكچوونی هاوسەنگی هێزو هاوكێشەی سیاسیی نەبوو، دوایی كشانەوەی ئەمریكا لەعێراق و باڵادەستبوونی ئێران لەو ووڵاتە.

گرنگی پێگەی جیۆسیاسیی سوریا ووڵاتە گەورەكانی جیهانی هاندا هەریەكەو وەبەرهێنان لەو ووڵاتەدا بكات، چونكە ڕاستەوخۆ داهاتووی هاوكێشەسیاسییە نێودەوڵەتی و هەرێمایەتییەكەی لەسەر دادەمەزرێتەوە لەداهاتوودا، بۆیە هەر دەوڵەتەو ئەجیندای سیاسی خۆی پێشخست لەسوریادا لەڕێگەی هاوپەیمانەكانییەوە لەناوچەكەدا تایبەت ئەو بەرەی ئەمەریكاو ڕۆژئاوا دروستیانكردبوو بەناوی هاوپەیمانی نێودەوڵەتییەوە بۆ لێدانی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) كە لەخۆیدا بەپلەی یەكەم هەوڵێك بوو بۆ ڕێگرتن لەڕوسیاو چین تاكونەتوانن لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست پێگەی بەهێزیان هەبێت.

سوریا كارتێكی بەهێزە بۆ هەردەوڵەتێك كە باڵادەست بێت تێیدا لەبەرئەوەی بەسەردەریایی سپی ناوەڕاستدا دەڕوانێت، وهەر ئامادەییەك لەو ئاوەدا بەمانایی پەیدابوونی نفوزی سیاسی دێت بەسەر‌ باشوری ئەوروپاو باكوری ئەفریقیا، هەروەك خوڵقاندنی دۆخێكی نێودەوڵەتی نوێ دەگەیەنێت كە گۆڕانكاری تێیدا ئاسان نابێت.

پاش دەستەوەسان بوونی ئەمریكا لە دەستەبەركردنی مامەڵەیەكی گونجاو بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی داعش لەعێراق و سوریا وریزبەندكردنی هاوپەیمانەكانی لەسایەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی و كەڵەكەبوونی لێكەوتەكانی ناجدییەتی شەڕكردن لەدژی داعش، درزێكی گەورە لەهەڵوێستی نێودەوڵەتی و هەرێمی كەوتەڕوو تایبەت دوایی ڕێكەوتن لەسەربەرنامه ‌ئەتۆمییەكەی ئێران. لەو ماوەیەدا پەیوەندییەكانی ووڵاتانی كەنداو لەگەڵ ئەمریكا تووشی هەڵبەزو دابەزبوو كە تێیدا ئەوە دەركەوت ئەمریكا كەنداوی خستۆتە بەردەم باڵادەستی و ئەجیندای سیاسی ئێرانەوە. شەڕی یەمەن و فیتۆنەكردنی ڕوسیا بەرامبەر بریاری ئەنجومەنی ئاسایش دەربارەی گەڕانەوەی دەسەڵاتی شەرعی یەمەن و كشانەوەی حوسییەكان لەپایتەخت و ناوچەكانی دیكەی یەمەن و ڕادەستكردنەوەی چەكەكانی دەوڵەت، دەرگایەكی باشی كردەوە بۆ پەیوەندیگرتن لەنێوان روسیاو سعودیه لەسەر دۆسیە گەرمەكانی ناوچەكەو بەتایبەت سوریا.

ڕوسیا لەماوەی پێشوودا پەیوەندی لەگەڵ چەند گروپێكی ئۆپۆزسیۆن گرت و چەند دانیشتنێكی لێكەوتەوە، ئەو هەقیقەتەی ئاشكرابوو كە بریتییە لەوەی هێزەكانی ناوەوە قورساییان نییە لەڕووی سیاسییەوە بۆیە هەرگفتوگۆیەك دەربارەی داهاتووی ئەسەد بەرهەمدارنابێت چونكە هەرهێزێك وابەستەی ووڵاتێكی ناوچەییە و سەربەخۆیی نییە لەبڕیاری سیاسی، بۆیە پێویستە ووڵاتانی ناوچەكە بكرێتە چەقی گرنگی پێدان كە بریتین لە سعودیەو توركیاو ئێران و سوریا،لەو نێوانەدا ڕوسیا هەوڵێكی دیبلۆماسی دەستپێكرد لەپێناو دروستكردنی زەمینەیەك بۆ هاوپەیمانییەك بەرامبەر داعش، بەڵام ئەو تێگەیشتنە بەخێرایی لەلایەن توركیاوە ڕەتكرایەوە، هەرچی سعودییە تائاستی دانیشتن و گفتوگۆ لەگەڵ بەرپرسی ئاسایشی نیشتمانی عەلی مەملوك ڕۆیشت كە بەپیاوی متمانەپێكراوی بەشارئەسەد ناسراوە، بەڵام دوای سەردانی وەزیری دەرەوەی سعودییە بۆ مۆسكۆدەركەوت سیاسەتی كاربەدەستانی سعودییە هێشتا گۆڕانكاری بەسەردانەهاتووە دەربارەی مانەوەی ئەسەد بۆقۆناغی گواستنەوە.

 ئەم هەوڵەدیبلۆماسی و سیاسییە هاوكاتی چەند پێشكەوتنێكی مەیدانی بوون لەشەڕی سوریا كە تێیدائپۆزسیۆنی سوریا توانی ناوچەكانی ژێردەستیان فراوان بكەن و تەنگ بە سوپای سوریا هەلبچنن،زیادلەوەش گیرۆدەبوونی ئەوروپا بە دەست كۆچی بەرفراوانی كۆچبەرانی سوریاوە،وەك دواهەوڵی توركیا لەبەدەستهێنانی ناوچەی ئارام لەباكوری سوریا لەڕێگەی بەكارهێنانی كارتی كۆچبەرانەوە بۆ سەر ئەوروپا. ئەو گۆڕانكارییانەی لە زەمیندا دەركەوتن و ڕاپۆرتەكانی دەگەیشتنە بڕیاربەدەستانی ڕوسیا ئەو هەقیقەتەی خستەڕوو كە دانوستاندن لەئێستادا لەبەرژەوەندی بەشارئەسەدنابێت چونكە لە 80% ناوچەكانی لە دەستداوە، بۆیە گەیشتن بە چوارچێوەیەك بۆ دانوستان و ڕێكەوتنی سیاسی دەربارەی چارەنوسی ئەسەد مەحاڵە، بۆیە ڕوسیا هەوڵیدا تەواوی هاوكێشەكە لە سوریا سەروخواربكاتەوە لەبەردەم جیهان و زەمینە بۆ دەستپێكردنی چارەسەری سیاسی خۆش بكات، ئەو هەنگاوەی پۆتین گەرچی چاوەڕوانكراو نەبوو لەلایەن خۆرئاوا بەڵام پۆتین بەربنەمای ستراتیژێكی درێژخایەن لەناوچەكە ئەو هەنگاوەی هەڵهێناوە، خودی ئەو چەك و جبەخانەو فرۆكەی جەنگی و ڕادارو ساروخی دوورمەودا..هتد ئاماژەیە كە كۆملین لەسێبەری پڕۆژەیەكی دراسەكراوی هەمەلایەندا هەنگاوی هەڵهێناوە.

ئەم هاتنەناوەوەیەی ڕوسیا تەواوی بارودۆخەكەی شڵەقاندو هاوكێشەكانی خستەوەبەردەم ئەگەری تازەو خوڵقاندنی گۆڕانكاری نوێ بەهۆی هێرشەكانی كە لەماوەیەكی كەمدا بەرەنجامەكانی خۆیان بەدەستەوەدەدەن.

لەسوریادا دەیان ئەجیندای سیاسی و ستراتیژی ناوچەیی و هەرێمایەتی وەگەڕخراوە، بەهاتنی ڕوسیا تەواوی ئەو پرۆژەو ستراتیژانە كەوتنە بەركشانەوە بۆ سنوورەكانی سوریا لە سەرەتاكاندا، بەڵام دەمێنێتەوە ببینرێت هەریەك لەو دەوڵەتە هەڕیمیانەی وەك توركیا و سعودییە هەڵوێستیان چۆن دەبێت، ئایا بەتەواوی دەكشێنەوە لەبەرامبەر ڕوسیادا یان بەردەوام دەبن لە سەر ستراتیژەكەی پێشوویان؟

 

مەترسییەكانی توركیا بەرامبەر سیاسەتی رووسیا

توركیا خاوەنی سنورێكی بەرفراوان و دوورو درێژە لەگەڵ سوریا كە دەگاتە822كلم.

هەرگۆڕانكارییەك لە سوریا كاریگەری ڕاستەوخۆ لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی توركیا جێدەهێڵێت، بۆیە لەماوەی زیاتر لەچوارساڵ ونیو توركیا یەكێك بووە لەیاریزانە بەهێزەكانی گۆڕەپانی شەڕی سوریا لەڕێگەی كۆمەكردن و پاڵپشتیكردنی چەندگروپێكی تونندڕەوی ناو سوریا.

ئەو گۆڕانكارییەی لەروئیاو ستراتیژی روسیادا دروستبوو دەربارەی ململانێكانی ناو سوریاو هاوكێشەی سیاسیی لەناوچەكە، ڕوسیای لەگەمەكەرێكی ناڕاستەوخۆوە بكاتە گەمەكەرێكی ڕاستەوخۆی گۆڕەپانی شەڕ لەسوریا، ئەم حاڵەتی داخڵبوونەی ڕوسیا چەندین ئاستەنگی لەبەردەم بژاردەو سیاسەتەكانی ئەردۆگان و توركیا دروستكرد دەربارەی سوریا.

شێوازی هاتنەناوەوە جێگیربوون و چۆری چەك و فرۆكە كە ڕوسیا هێناویەتە ناوچەی لازقییە ئەوە دەگەیەنێت هاتنێكی كاتی نییە بەڵكو هاتنێكە بۆ درێژمەودا.

توركیا لەڕووی مەبدەئی یەوە هاوڕای پڕۆژەی گۆڕینی سنوری جوگرافیایی ووڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە بەو پێیەی دروستكراوی سەردەمی ئیستیعمارو داگیركاری خۆرئاوایە بۆناوچەكە بۆیە كاتییەتی كە ئەو سنوورە دەستكردانە هەڵوەشێنرێتەوە، بەڵام ئەوەی پەیوەندی بەسوریاوە هەیە توركیا لەئێستادا زۆربەهەستیارانە مامەڵەی دۆسیەیی پارچەپارچەبوونی سوریادەكات بۆچەند هەرێمێك، دڵەڕاوكێی سەرەكی هاتنی ڕوسیا لەدیدی توركیادا ئەوەیە گەر ڕوسیا نەتوانێت پارێزگاری لە بەشارئەسەد بكات ئەوالەبەرامبەردا هەرێمێك یان كانتۆنی عەلەوی دابمەزرێنێت لەناوچەی كەناراوە ئاوییەكان، كە دواجار ڕێگە بۆ دروستبوونی هەرێمێك بۆ كوردانی ڕۆژئاوا دەكاتەوە بەوەش ئاسایشی نەتەوەیی توركیا دەكەوێتەبەر مەترسی و گەرایی سەربەخۆبوون تەواوی ناوچەكە دەگرێتەوە.

یەكێكی دیكە لە دڵەڕاوكێكانی توركیا بانگكردنی خۆسەری رۆژئاوایە لەلایەن روسیاوە تاكو پێكەوە شەڕی داعش بكرێت بەواتا روسیا یەپەگە پرچەك بكات ئەوەش دیسانەوە سەرئێشەیەكی گەورە بۆتوركیا دروستدەكات، هەربەهێزبوونێكی كورد لەڕۆژئاوا هاوكاتە لەگەڵ گرانبوونەوەی ئاستی بەرەوڕووبوونەوەی توركیا بۆ ڕۆژئاوا.

لەسەرەتایی كێشەی سوریاوە بەردەوام هەوڵەكانی توركیا بۆ دروستكردنی ناوچەی ئارام یان دژەفڕین دووپاتكراوەتەوە بەڵام ئەوروپاو ئەمریكا نەچوونەتە ژێرباری داواكاری و فشارەكانی توركیاوە بەهۆكاری ئالۆزبوونی زیاتری دۆخەكە، ئێستا دوای ئامادەیی ڕوسیا ئەو هەوڵانە بەیەكجاری لەگۆڕنراو كۆتایی پێهێنراوە لەلایەن ڕوسیاوە چونكە خاك و سەروەری سوریا دەپارێزرێت لەلایەن روسیاوە بەپێی ڕێكەوتنی نێوان هەردوودەوڵەت، بۆیە هەرهەوڵێك بۆ هاتنەناوەوەی توركیا لەژێرناوی ناوچەی ئارام ڕووبەڕووی هێزی ئاسمانی و موشەكی دوورهاوێژی روسیادەبێتەوە، بەمانایەك توركیا ئیتر توانایی بەگەرخستنی ئەو گوتارە ئاگرینەی نەماوە بۆ ڕۆیشتنی ئەسەدلەسوریا.

لەهەموو ئەوانەش گرنگتر كە هەموو ڕۆڵێكی توركیا لەسوریا كۆتایی پێدێنێت ئەوەیە روسیا لەسەرەتاوە بانگەشەی لێدانی هەموو گروپەتوندرەوەكانی كردووە هەرلە سوپای شام و سوپای فەتح و بەرەی نوسرەو داعش ئەم سێ هێزە كەلەلایەن سعودیەو قەتەرو توركیاوە پاڵپشت دەكرێن، دەكەونە بەر هێرشی سوپای ڕوسیا ناوچەكانیان لێ پاكدەكرێتەوە بەو جۆرە توركیا بەتەواوی لەهاوكێشەی سوریا دەخرێتەدەرەوە.

 

ئەگەرەكانی بەردەم توركیا بەرامبەر رووسیا لەسوریا

سەرۆكی ڕوسیاڤلادیمیرپۆتین یەكێكە لەو سەركردانەی بەپیاوی سیخوری و سەربازی و مانۆڕی سیاسی بەهێز ناسراوە، لەماوەی ڕابردوودا هەنگاوی زۆر قورسی هاویشتووە بەرامبەر نەیارەكانی كە مومكن نەبووە لەغیابی ئەودا سەركەوتووبێت، وەك پەلاماردانی جۆرجیاو دابڕینی ئۆسیتای باشورو ڕۆژهەڵاتی ئۆكرانیاو دروستكردنی هەرێمێكی سەربەخۆ. توركیا لەو تەنگژانە زۆر بەنەرمی مامەڵەی لەگەڵ سیاسەتی ڕوسیا كردوە سەرەڕایی ئیدانەكردن بەڵام نەگەیشتۆتە ئاستی بەشداربوون لەو سزایانەی خراوەتەسەر روسیا لەلایەن ئەوروپاو ئەمریكاوە.

توركیا لەسەرەتای كێشەی سوریاوە هەوڵیداو تووشی بەریەككەوتن نەبێت لەگەڵ ڕوسیا بۆیە لەبەرامبەر فراوانخوازییەكانی روسیا هەمیشە شێوازی نەرم و ئامۆژگاری و ئاڵوگۆڕكردنی نامەی دبلۆماسی گرتۆتەبەر، ئەم سیاسەتە نەرم و بێدەنگە لەبەرامبەر ڕوسیا بۆچی دەگەڕێتەوە؟ ئەی ئەگەرەكانی بەردەم توركیا چییە بەرامبەر سیاسەتەكانی روسیا لەسوریا ئایا دەستبەرداری پرۆژە ستراتیژییەكانی دەبێت لەسوریاو پرسە بۆ ڕۆڵی هەرێمایەتی خۆی لەسوریا دادەنێت؟

یەكەم\ ڕوسیا بەتەنیا لە57% گازی سروشتی بۆ توركیا دەنێرێت، ئەگەر ئەو ڕیژەیەیی ئێرانی بخرێتە سەر كە 20%دەبیت بەتێكڕایی دەگاتە لە77% ی گازی سروشتی توركیا لەئێران و ڕوسیا وەردەگرێت، ئەم حالەتە بۆ نەوت هەمان شێوەیە بۆنموونە توركیا لە 56%نەوت لە ڕوسیاو ئێران و عێراق وەردەگرێت. توركیا لەئێستادا هیچ جێگرەوەیەكی دیكەی نییە بۆ گازی سروشتی و نەوتی هاورەكراو لەو ووڵاتانەوە بۆیە توركیا لەبەرامبەر هەر جموجۆڵێكی ڕاستەوخۆ بەرامبەر پرۆژەكەی روسیا و ئێران لەسوریا ڕاستەوخۆی خۆی تووشی قەیرانی وزە دەكات.

دووەم\ قەوارەی ئالوگۆڕی بازرگانی نێوان توركیاو ڕوسیا لەسالی 2014 گەیشتۆتە 33 ملیار دۆلار، لەكاتێكدا رێكەوتنێك هەیە لەنێوانیان تاكو 2020 ئەو ئاڵوگۆڕە بازرگانییە بگەیەنرێتە 100ملیاردۆلار، لەئێستادا روسیا بەدووەم شەریكی بازرگانی توركیادادەنرێت، هاوكات ئێران بەپێنجەم و عێراق بەشەشەم ووڵاتی شەریكی بازرگانی توركیادادەنرێت لەناوچەكە بۆیە توركیا هەربەریەكەوتنێك لەگەڵ ئەو ووڵاتانە كە ئێستا لەبەرەیەكدا پێكەوە كاردەكەن بە گرفتێكی گەورەی ئابوری و دارایی كۆتایی دێت بۆ توركیا، لەكاتێكدا ئاستی گەشەی ئابوری توركیا دابەزیوەو لیرەی توركیا لەخراپترین بەهای خۆیدایە بەهۆی ناجێگیری سیاسی و شەڕی پەكەكە، هەروەها لەم دواییانە كۆمەڵێك كۆمپانیایی گەورە لەبازارو بواری وەبەرهێنان كشانەوە بەهۆی ئەوەی ووڵاتانی تازە گەشەسەندوو خاوەنی سیستەمێكی سیاسی جێگیرنیین.

سێ یەم \ هەڵوێستی ئەمریكا لەسەرەتاوە بێ هەماهەنگی نەبووە لەگەڵ روسیا بەڵكو بەردەوام هەماهەنگی هەبووە بەمانایەك روئیای ئەمریكا زیاتر لەتێگەیشتنی ڕوسیاو ئێرانەوە نزیكترە بۆ مامەڵەكرنی دۆسیەیی سوریا تاكو توركیا كە خۆی لە دەستێوەردانی ڕاستەوخۆو دروستكردنی ناوچەدژەفڕین دەبینێتەوە، ئەم مامەڵەیەی ئەمریكا بەوپێیەی هاوپەیمانی توركیایە بەتەواوی سیاسەت ورۆڵی توركیای خستۆتە پەراوێزەوەو بواری مانۆڕكردنی بۆ نەهێشتۆتەوە لەسوریا.

 چوارەم \ بارودۆخی ناوخۆیی توركیاو لەدەستدانی ئاكپارتی بەشێكی زۆری دەنگەكانی كە توانایی پێكهێنانی حكومەتی نەماوە، بۆیە لەئێستادا ئاكپارتی لەبەردەم دوو جەنگی ناوخۆیدایە، یەك، شەڕی پەكەكە تائێستا ئەردۆگان تاوانباردەكرێت لەناوەندە جەماوەری و رۆژنامەوانی و ئەكادیمییەكەبەوەی بۆ گەیشتنەوە بەدەسەڵات توركیایی گەیاندۆتە لێواری قەیران و خوێن ڕشتنێكی بێكۆتایی. دوو، هەوڵدان بۆ مانۆڕو موبیلایزەكردنی كۆمەڵگا لەژێرسێبەری ویستەسیاسییەكانی تاكو لەهەڵبژاردنی سەرەتای مانگی یازدە بتوانێت دەنگەرۆیشتووەكانی بگەڕێنیتەوە. ئەو دۆخەی توركیا پێیدا تێپەڕدەبێت بەهیچ كلۆجێك یارمەتیدەرنییە قەیرانی زیاتر دروستبكرێت تایبەت لەگەڵ ڕوسیا.

توركیا لەبەرامبەر داخڵبوونی ڕوسیا بواری مانۆڕكردنی كەمبۆتەوەو هیچ پالپشتییەكی نێودەوڵەتی نییە بۆ ڕاگرتنی مامەڵەو هەڵسوڕاندنی دۆسیەیی سوریا لەلایەن ڕوسیاوە.

ئەو بوارانەی توركیا دەتوانێت جموجۆڵی لێوە بكات كەم بوونەتەوە هەندێكیان دوو سەرەیە لەڕووی زیانەوە.

*هەڵوەشاندنەوەی پڕۆژەی بۆریی گازی سروشتی لەڕێگەی توركیاوە بۆ ئەوروپا، كە ماوەیەكی كەمە ڕایگەیاند ئەو پڕۆژ ستراتیژییە دوادەخات لەتوركیاوە بەڵام بەمانای دەستبەرداربوونی یەكجاری نییە.

**بایكۆتكردنی ڕوسیا لەڕووی ئابورییەوەو چوونە بەرەی ئەمریكاوخۆرئاوا لەجێبەجێكردنی سزاكانی سەر ڕوسیا.

***داخستنی گەرووی بۆسفۆڕ بەڕووی ڕوسیادا كە بەتاكە كەناڵی ئاوی دادەنرێت بۆ گواستنەوەی پاڵپشتییە سەربازییەكان لەڕێگەی ئاوەوە بۆ دەریای ناوەڕاست.

****بەردەوام بوون لەپاڵپشتیكردنی گروپە شەڕكەرەكانی ناو سوریا لەڕێگەی چەك و جبەخانەو كردنەوەی دەرگاكانی بۆ گواستنەوەی ئەوانەی دەیانەوێت شەڕلەدژی ڕوسیابكەن. بەڵام ئەم ئەگەر تێوەگلانی ڕاستەوخۆی توركیادەبیت لەشەڕی دژ بەڕوسیا چونكە كرملین ئەو ئاگادارییەی خستەڕوو هەر ووڵاتێكی دراوسێی سوریا پالپشتی هەرگروپێك بكات بەواتای ڕاگەیاندنی جەنگ دێت دژی روسیا بۆیە هەموو جموجۆڵ و كۆمەكێك كە بنێردرێتە ناو سنوری سوریاوە وێران دەكرێت.

لەحاڵەتی مانەوەی دۆخەكە بەم ئاراستەیەا توركیا توانایی جموۆڵی زۆری نابێت لەدۆسیەیی سوریا بەڵام ئەگەر گۆڕانكاری یان پێدراوی تازە هاتە نێو گۆرەپانەكەوە ئەوكاتە دۆخێكی تازە دەخولقێت و هاوكێشەو بواری مانۆڕی بكەرەكان گۆرانكاری بەسەردا دێت.‌