پێنووس پێش ئەوەی ئامرازێک بێت بۆ گواستنەوەی ڕووداوە ئاساییەکان یان تۆمارکردنی ڕۆژژمێری ژیان، بزوێنەری بنەڕەتیی هۆشیاریی کۆمەڵگایە و ناتوانێت لە ئاست ڕاستییە تاڵەکاندا بێدەنگ بێت. کاتێک لە سەختی کێشە کلتوری و کۆمەڵایەتییەکان ورد دەبینەوە، بەرەو ڕووی دیاردەیەکی مەترسیدار و فرەڕەهەند دەبینەوە کە بڕبڕەی پشتی گەشەکردنی مرۆڤایەتی دەپوکێنێتەوە، ئەویش پرسی بەرتەسک کردنەوە و کۆتوبەندکردنی بازنەی بیرکردنەوە و زانینە لە ژێر پاساوی جۆراوجۆردا. هۆشیاریی ڕاستەقینە تەنها کۆکردنەوەی زانیاری وشک نییە، بەڵکو گەشتێکی بەردەوامی گیان و هۆشە بۆ دۆزینەوەی ڕاستی و چەسپاندنی بەها بەرزەکانی مرۆڤایەتی، بەڵام کاتێک ئەم گەشتە ڕووبەڕووی ڕێگری و بەربەست دەبێتەوە، کۆمەڵگا بەرەو دۆخێکی تاریک دەچێت کە تێیدا داهێنان دەمرێت و تەنها دەنگە دووبارەبووەکان دەمێننەوە. کێشەی سەرەکی لێرەوە دەست پێدەکات کە ناوەندەکانی دەسەڵات و خاوەن بەرژەوەندییەکان هەمیشە ترسیان لە کشان و فراوانبوونی ئاسۆی ڕوانینی تاکی کۆمەڵگا هەیە، چونکە مرۆڤی بەئاگا هەرگیز بە ئاسانی سەر شۆڕ ناکات و نابێتە پاشکۆی کوێرانەی چەمکە چەقبەستووەکان، هەر بۆیەش هەمیشە هەوڵێکی ڕێکخراو هەیە بۆ ئەوەی بازنەی زانیاری و تێگەیشتنی مرۆڤەکان لە چوارچێوەیەکی دیاریکراودا بمێنێتەوە تا هێزی ڕەخنەگرتن و پرسیارکردن لە ناو جەستەی کۆمەڵگادا لاواز بێت.
ئەم ململانێیە مێژووییە لە نێوان ڕووناکی و تاریکیدا نیشانمان دەدات کە چۆن کۆتوبەندکردنی بیرکردنەوە دەبێتە هۆی داڕمانی ڕەوشتی و هزری، کاتێک تاکی کۆمەڵگا لە سەرچاوە ڕەسەنەکانی زانین بێبەش دەکرێت و تەنها ڕێگەی پێدەدرێت لەو گۆشەنیگایەوە سەیری جیهان بکات کە بۆی کێشراوە، ئیتر توانای داهێنان و نوێکردنەوە لەدەست دەدات و دەبێتە بونەوەرێکی لاساییکەرەوە کە توانای بڕیاردانی سەربەخۆی نییە. هۆشیاریی ڕاستەقینە وەکو ئاوی ڕەوان وایە کە ئەگەر ڕێگەی لێ بگیرێت و لە شوێنێکدا قەتیس بکرێت، هێدی هێدی دەشێوێت و بۆنی ناخۆش دەبێت، بەڵام ئەگەر ئازاد بێت، دەتوانێت هەموو دەشت و دۆڵەکان ئاوەدان بکاتەوە و ژیان ببەخشێتە کایە جیاوازەکانی کۆمەڵگا. مرۆڤی خاوەن پێنووس و نووسینی بێگەرد ناکرێت لە ئاست ئەم پرۆسە مەترسیدارەی سڕکردنی بیرەکاندا بێدەنگ بێت، چونکە بێدەنگی لەم کاتانەدا هاوشێوەی بەشداریکردنە لە تاوانی کوشتنی گیانی داهێنان و سڕینەوەی ناسنامەی نەتەوەیی و کلتوری، چونکە نەتەوەیەک کە هۆشی کۆتوبەند کرابێت ناتوانێت بەرگری لە بوون و مانەوەی خۆی بکات لە ناو گەردەلوولی گۆڕانکارییە خێراکاندا.
ڕێگرییەکان تەنها لە شێوەی چاودێری و ڕێگری ڕاستەوخۆدا دەرناکەون، بەڵکو زۆرجار لە ڕێگەی بڵاوکردنەوەی کلتورێکی ڕووکەش و بێ ناوەڕۆکەوە دەبێت کە سەرنجی گەنجان و نەوەی نوێ لە پرسە چارەنووسسازەکان دوور دەخاتەوە و بەرەو لایەنی لاوەکی و کاتی دەیانبات، ئەمەش مەترسیدارترین جۆری کۆتوبەندکردنە چونکە تاکی کۆمەڵگا وا هەست دەکات لە لوتکەی ئازادیدایە لە کاتێکدا لە ناو زیندانێکی ناڕوون و نەبینراودا دەژیت کە تێیدا هۆشی بە شتی بێبایەخ سەرقاڵ کراوە. کاتێک سەیری مێژووی گەلان دەکەین، دەبینین هەر کاتێک ڕێگری لە هزری ئازاد کرابێت، دەرەنجامەکەی تەنها پاشەکشەی زانستی و ئەدەبی نەبووە، بەڵکو بووەتە هۆی سەرهەڵدانی گەندەڵی و داڕمانی بنەما ڕەوشتییەکانیش، چونکە مرۆڤی نەزان یان مرۆڤێک کە زانینەکەی سنووردار کراوێت، ناتوانێت جیاوازی لە نێوان چاکە و خراپەدا بکات و بە ئاسانی دەکەوێتە ژێر کاریگەری دروشمە بریقەدار و بێ بنەماکانەوە. لێرەوە ئەرکی لێکۆڵەران و نووسەرانی دڵسۆز قورستر دەبێت، چونکە پێویستە بەردەوام کار بۆ شکاندنی ئەو دیوارە دەستکردانە بکەن کە لە دەوری هۆشی مرۆڤەکان بنیاد دەنرێن و هەوڵ بدەن ڕووناکی ڕاستی بگەیەننە تاریکترین گۆشەکانی کۆمەڵگا.
هۆشیاری مرۆڤ تەنها پێویستی بە ئازادی هەیە بۆ ئەوەی گەشە بکات، هەر وەک چۆن ڕووەک پێویستی بە تیشکی خۆر هەیە، بەبێ ئەو ئازادییە هەموو هەوڵەکان بۆ چاکسازی و پێشکەوتن بێسوود دەبن و تەنها لە چوارچێوەی قسەی سەر کاغەزدا دەمێننەوە. پاشەکشەی کلتوری کاتێک دەست پێدەکرێت کە تاکەکانی کۆمەڵگا متمانەیان بە توانای هزری خۆیان نامێنێت و چاوەڕێ دەکەن کەسانی تر لە جیاتی ئەوان بیر بکەنەوە و بڕیار دەدەن، ئەمەش دەبێتە هۆی دروستبوونی کۆمەڵگایەکی ڕەخنەنەگر کە تەنها کارەکەی چەپڵەلێدان و پەسەندکردنی ئەو دۆخە سەپێنراوەیە کە تێیدا دەژیت. خەباتی ڕاستەقینەی ئەمڕۆی ئێمە دەبێت لە پێناوی گەڕاندنەوەی بەها بۆ وشەی نووسراو و هزری قووڵ بێت، چونکە تەنها لەو ڕێگەیەوە دەتوانین نەوەیەک پێبگەیەنین کە خاوەن دیدگایەکی ڕوون و سەربەخۆ بێت و بتوانێت ڕووبەڕووی هەموو ئەو تەوژمە نەرێنییانە ببێتەوە کە دەیانەوێت ناسنامە و کلتوری ڕەسەنی ئێمە بشێوێنن یان لە ناو ببەن.
ئەو دیوارە نەبینراوانەی کە لە دەوری ناوەندە هزری و ئەدەبییەکان دروست دەکرێن، زیانیان کەمتر نییە لەو دیوارە کۆنکرێتییانەی کە شارەکان لە یەکدی جیا دەکەنەوە، چونکە ئەمانەی یەکەم پەیوەندی بە گیان و مێشکی مرۆڤەوە هەیە و کاتێک مرۆڤ لە ناوەوە کۆتوبەند کرا، ئیتر هیچ واتایەک بۆ ئازادی دەرەکی نامێنێتەوە. بڵاوکردنەوەی هۆشیاریی بەربڵاو و بێ سنوور، کلیلی ڕزگاربوونی کۆمەڵگایە لە هەموو جۆرە چەوساندنەوە و پاشکۆیەتییەک، و ئەمەش پێویستی بە قوربانیدان و کارکردنی بەردەوام هەیە لە لایەن ئەو کەسانەی کە پێنووسەکانیان تەنها بۆ خزمەتی ڕاستی و مرۆڤایەتی دەجووڵێننەوە. کاتێک سەیری دۆخی ئێستای پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان و کایە ڕۆشنبیرییەکان دەکەین، دەبینین کە پێویستییەکی بەپەلەمان بە پێداچوونەوەی گشتگیر هەیە بەو چەمکانەی کە ڕۆژانە دەیانبیستین، بۆ ئەوەی ڕێگە نەدەین هیچ هێزێک یان بیرۆکەیەکی بەرتەسک کایەی هزریمان داگیر بکات و مرۆڤەکانمان بکاتە بونەوەری بێدەنگ و بێکاریگەر.
لە کۆتاییدا دەبێت هەموان ئەوە بزانن کە پرۆسەی پەرەپێدانی هۆش و فراوانکردنی ئاسۆکانی زانین ئەرکێکی گشتی و نەتەوەییە و ناکرێت بە تەنها جێبێڵرێت بۆ چەند ناوەندێکی دیاریکراو، بەڵکو پێویستە هەموو تاکێکی بەئاگا لە شوێنی خۆیەوە ببێتە چرایەک بۆ ڕووناککردنەوەی دەوروبەرەکەی و ڕێگریکردن لە تاریکی نەزانین. پێنووسی زیندوو هەمیشە وەک پارێزەری سەرەکی بەهاکان دەمێنێتەوە و لە دژی هەر هەوڵێک دەوەستێتەوە کە ئامانجی کەمکردنەوەی توانای بیرکردنەوە و گۆشەگیرکردنی تاکی کۆمەڵگا بێت، چونکە پاشەڕۆژی نەتەوەکەمان بەندە بە ئاستی ئازادی و قووڵایی ئەو کلتور و هزری پڕ جۆشەی کە بۆ نەوەکانی داهاتووی جێدەهێڵین، و تەنها لە ڕێگەی زانینێکی ڕەسەن و بێ سنوورەوە دەتوانین پێگەیەکی شایستە بۆ خۆمان لە ناو مێژوودا مسۆگەر بکەین.
