ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

لە جوغزی سەربەخۆیدا

دوای ئەوەی چەندین جار کاتی هەڵبژاردنی پێشوەختی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێڕاق گۆڕانکاری بەسەردا هات، و پاش ئەو ململانێیەی لە سەر بڕیاردانی یاسای نوێی هەڵبژاردن کرا، و لە کۆتاییدا یاسایەکی شێواو کە دەنگەکانی خەڵک پرشوبڵاو دەکات، و بە گوێرەی بەرژەوەندی لایەنە سیاسییە زلهێزە نەریتییەکانە، و شێوازی هەڵبژاردنی رێژەیی کە بەپێی سانتلیگۆی هەموارکراو لە چوارچێوەی یەک پارێزگا دەنگەکان دابەش دەکران کرا بە سیستەمی بازنەیی، بڕیارە لە تشرینی یەکەمی ساڵی 2021 هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێڕاق بکرێت.

ئاڵوگۆڕکردن لە یاسای هەڵبژاردن و بڕیاری ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پێشوەخت وا خرایە ڕوو کە بەشێکە لە بەدەنگ هاتنەوەی داواکاری خەڵک کە لە بەغدا و چەندین پارێزگای باشوری دەوڵەتی عیڕاق لە تشرینی 2019 خۆپیشاندانیان سەبارەت بە دابینکردنی ژیانی پڕکەرامەت و پەیداکردنی هەلی کار و دابینکردنی خزمەتگوزارەی و کارەبا و تەندروستی .. هتد، ساز کرد.

لەو خۆپیشاندانەدا توێژێکی بەرفراونی خەڵکی پەراوێزخراو هێزی مرۆیی چالاکییە جەماوەرییەکان بوون، کە کۆمەڵێک داواکاری ڕەوایان سەبارەت بە باشکردنی ڕەوشی ئابووری خۆیان خستە ڕوو، و هاوکات لەگەڵ ئەوەشدا کۆمەڵێک داواکاریی سیاسییان هەبوو کە مەبەست لێی ئەنجامدانی گۆڕانکاری لەو تاخمە دەستەبژێرە حوکمڕانە بوو کە لە دوای 2003وە لە چوارچێوەی  پێکهاتەی سیاسی تایفەگەری و نەتەوەیی جۆراجۆردا ڕۆڵی حوکمرانییان دەبینی، کە ئاکامی حوکمی ئەو دەسەڵاتە سیاسییە لە ماوەی زیاتر لە هەژدە ساڵدا بەفیڕۆدانی سەدان ملیار دۆلار و نەهێشتنی ئەو ژێرخانە ئابوورییە لەرزۆکە بوو، کە لە ئاکامی شەڕە یەک لە دووا یەکەکانی حوکمڕانە دیکتاتۆرییەکانی دەوڵەت داڕمابوو.

هەر لە سەرەتای دەستپێکردنی ئەو خۆپیشاندانانە دەستەی حوکميانی سیاسی توانییان نەخشە و پلان بۆ گەمەی سیاسیی نوێ دابڕێژن. کار و نەخشەکان چەندین بواری گرتەوە لەوانە: تیرۆرکردن و کوشتن و فڕاندنی خۆپیشاندەران و پەلاماردانی گردبوونەوەکان، و بڵاوکردنەوەی گوتاری پۆپۆلیستی و ڕق و قینە بۆ کارتێکردن و ئاراستەکردنی گوتاری خۆپیشاندەران، و بڵاوکردنەوەی هۆشمەندی چەواشە تا کار گەیشتە ئەوەی کە خۆپیشاندەران لە جیاتی داوای دادگاییکردنی گەندەڵانی ئەنجوومەنی پارێزگاکان بکەن، داوای هەڵوەشاندنەوەی ئەنجوومەنی پارێزگاکانیان کرد کە لە دەستوردا ئاماژەی پێکراوە و شێوازێکە لە لامەرکەزی ئیداری و دیموکراسی کە ئەمەش لە بەرژەوەندی خودی تاقمی حوکمڕان بوو. بە هەمان عەقڵیەت کار کرایە سەر ئاراستەی خۆپیشاندەران بۆ گۆڕینی یاسای هەڵبژاردن کە گوایە بەم یاسا نوێیە نوێنەری خوپیشاندەران دەگەنە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێڕاق، لە کاتێکدا ئەم یاسا نوێیە دەبێتە هۆی سەرلەنوێ بەرهەمهێنانەوەی هەمان تاقمی حوکمڕان بە پشتگیری هێزە کۆمەڵایەتییەکان کە تا ئێستا لە بازنەی گوتاری شۆڤینی و تایفەگەری و عەقڵیەتی نەتەوەی باڵادەست دەخولێنەوە، و دەستیان نەخستۆتە سەر کێشە ڕاستەقینەکانی دەوڵەت.

سەرەتای گەمەی نوێ بە دەستەمۆکردنی ئاراستەی خۆپیشاندانەکان و لە ڕێلادانی داواکارییە ڕاستەقینەکان و دەستنیشان نەکردنی ناکۆکییە سەرەکییەکان دەستی پێکرد، و لاپەڕەیەکی نوێی ململانێی ئێران و ئەمەریکا لە گۆڕەپانی عێڕاقدا زەق بۆوە، و سەرجەم هێزە سیاسییەکان  لەو ڕوانگەیەی کە هەڵبژاردن و کارکردن بۆ وەرگرتنی کورسی لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێڕاق و بەو پێیەش بەشداریکردن لە حکوومەتی ئایندە دەبێ کاری سیاسی پلە یەک بێت، سەرجەم ئاراستەی چالاکییەکانیان و گوتاری سیاسییان بۆ  ئەنجامدانی ئەم مەبەستە ئاراستە کرد، و هەر لە ئێستاوە بیر لە پشک و بەشبەشێنە و دابەشکردنی پلە و پۆستەکان لە سەرۆک کۆمارەوە تا سەرۆک وەزیران و خوارتر دەکرێتەوە، و گرفتە سەرەکییەکان کە ئەنجوومەنەکانی نوێنەرانی عێڕاق دوای 2003وە بۆیان چارەسەر نەکرا، دیسانەوە دەخرێتە ژیر پێی گەمەی هەڵبژاردن و تەنانەت بە زارەکیش لە پڕوپاگەندەکردنی هەڵبژاردن ئاماژەشی بۆ ناکرێت.

حوکمڕانەکانی ئێستا کە وا چاوەڕوان دەکرێ بە شێوازی دیکە لە هەڵبژاردنی ئایندەش خۆیان بە بەرگی نوێ بخەنە ڕوو، وەڵامی ڕوونیان بۆ قەیران و کێشە سەرەکییەکانی دەوڵەتی عێڕاق پێ نییە. ئەم هێزانە پرسیار لە خۆیان ناکەن کە ئایا چەمکی هاووڵاتیبوون لە عێڕاقدا هەیە؟

 ئایا بەیەکەوەژیان و قەبوڵکردنی یەکتر بوونی هەیە؟

ئایا چەمکێک هەیە ناوی سەروەری دەوڵەتی عێڕاق بێت؟

ئەم هێزە سیاسییانە لە خۆیان ناپرسن بۆچی کریستیان و سابئەی مەندائی لە باشور و ناوەڕاستی عێڕاق نەمان و ژمارەی ئەم پێکهاتانە کە کریستیانەکان لە ملیۆنێک زیاتر بوون ئێستا چەند سەد هەزارێک نابن؟ ئەی بۆچی ئێزیدیان تا ئێستا پەراوێز خراون و تیرۆری داعش ئاراستەیان کرا، و تا ئێستاش عەدالەتی ئینتقالی بۆ قوربانییەکانیان ئەنجام نەدراوە؟! 

لەوە دەچێ هێزی حوکمڕانی ئێستا کە پێشتر قوربانی دەستی جەلاد و دیکتاتۆر بوون، ئێستا خۆیان ڕۆڵی دیکتاتۆر ببینن، و بۆیە هەر خۆیان خەڵک پەراویز دەخەن، و ئەو تاڵان و گەندەڵییەی کە دەیکەن فرسەتی بۆ هیچ پرۆژەیەکی ئاوەدانکردنەوە و گەشەپێدان و پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری نەهێشتۆتەوە.

حوکمڕانانی نەتەوەی باڵادەست پرسیار لە خۆیان ناکەن کە لەو کاتەوەی دەوڵەتی عێڕاق درووست بووە، سیاسەتی تەعریب و گۆڕانکاری دیمۆگرافی و ئەنفال و سیاسەتی زەوی سوتێنراو دژ بە گەلی کوردستان پەیڕەو دەکرێت، و ئێستاش تەعریبی نوێی و رۆکیت و کاتۆشیا و فڕۆکەی درۆن چەکی دەستی حوکمڕانە فیعلییە نوێیەکانە، بەڵام ئاکامەکەی گەلی کوردستان ماوە و موقاوەمەتی کردووە، و ئەو سیاسەتە تێکدەرانەیە بە زیان بۆ خودی دەوڵەتی عێڕاق گەڕاوەتەوە.

هەڵبەتە ئەمڕۆ لە کوردستانیشدا پرۆپاگەندەی هەڵبژاردن بە هەمان عەقڵیەتی پشکپشکێنە دوور لە کۆکبوون لە سەر بەرنامەی هاوبەشی هێزە سیاسییە کوردستانییەکانی ئەنجام دەدرێت، و ئەمەش وا دەکات هێزە کوردستانییەکان بە لیستی جیاواز سەرەتا پێشبڕکێ لەگەڵ یەکتر بکەن بێ ئەوەی بیر لەو مەترسییانە بکەنەوە کە تا ئێستا حوکمڕانی فیعلی لە عێڕاقدا تەنانەت ئامادەی باسکردنی نییە نەک جێبەجێ کردنی، و نموونەی زیندووش بۆ ئەم بابەتە ماددەی 140ی دەستووری عێڕاقە جگە لە ماددەی 65ی دەستوور کە پەیوەندی بە دامەزراندنی ئەنجوومەنی ئیتحادییەوە هەیە، و ماددەی 106 کە باس لە دامەزراندنی دەستەیەکی شارەزا لە حکوومەتی ناوەند و هەرێم و پارێزگاکان دەکات بە مەبەستی دابەشکردنی داهات و ئەو قەرزانەی کە پێشکەش بە دەوڵەت دەکرێت.

 خەریکبوونی هێزە سیاسییە کوردستانییەکان بەم شێوازە لە پرۆپاگەندە و گەمەی هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێڕاق ئاکامەکەی فەرامۆشکردنی ئەو ئەرکانە دەبێت کە لە چوارچێوەی کوردستانی باشوردا ڕووبەڕووی گەلی کوردستان دەبێتەوە، لە سەرووی هەموویانەوە کارکردن بۆ بڕیاڕدانی دەستووری هەرێمی کوردستان، و وەدیهێنانی سەقامگیری سیاسی، و قورتاربوون لە قەیرانی ئابووری، و کارکردن بۆ گەڕاندنەوەی ناوچە کوردستانییە دابڕێنراوەکان، و خۆئامادەکردن بۆ یەک هەڵوێستی کوردستانی بۆ سازدانی دیالۆگی سەرانسەری لەگەڵ سەرجەم هێزە سیاسییە عێڕاقییەکان سەبارەت بە چارەنووسی دەوڵەتی عێڕاق، و داڕشتنەوەی پەیوەندییەکی نوێی نێوان کوردستانی باشور و عێڕاق لە سەر بنەمایەکی ئارەزوومەندانە کە مافی بڕیاردانی چارەنووسی گەلی کوردستان، و سەقامگیری سیاسی بەردەوام، و ئاشتییەکی بەرقەرار، بنیات بنێت.       

  • 1