ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

یەکێک لە فاکتەرە هەرەگرنگەکانى مانەوەى سێستەمى سیاسی و حوکمڕانى و بەهێزبوونى پایەکانى دەستەبەربوونى دیموکراسى ڕاستگۆیی و دەرخستەى شەفافیەتە لە دەسەڵاتدا، بەتایبەت گەر حکومەت خۆیی بۆبەرەو پێشبردن و سەرکەوتنى زیاتر ئامادە بکات و بیەوێ ئاشکرایى و شەفافیەت و بڵاوکردنەوەى وشیاری سیاسی بکاتە پێوەری ڕیشەى لە ستراتیژی حوکمڕانێتى خۆی ، چونکە لە بنەڕەتدا شەفافیەت و ئاشکراکردنى هەڵسووکەوت و مومارەسەکردنى دەسەڵات بۆ خۆى جۆرێکە لە دوور راگرتن و دورخستنەوەى دەستى حزب لە کاروبارە فەرمیەکانى دەسەڵاتدارێتى، چونکە هەرکاتێک حزب لە پێکهاتەى گشتى حکومەت دا ڕۆڵیگێرا و دەستتێوەردانى راستەوخۆى ئەنجامدا و هەوڵی مۆنۆپۆڵ کردنى کۆى کایە جیاجیاکانى کۆمەڵگەى دا ئەوە دەبێتەجێى مەترسى و ئاشووب و قوتاربوون لێى فرە زەحمەتە ، پێچەوانە بەمەش دورە پەرێز راگرتنى خودى دەسەڵاتى حزب لەو کایانەدا بەشێوەیەک لە شێوەکان دەبێتە هۆکارى پاراستن و بەهێزبوونى پایەکانى ئەو سیستەمە و خەسلەتێکى تەندروست لە دەسەڵاتدارێتى بەرهەم دێنێ و لەبەرامبەریشدا کۆمەڵگا لەوە تێدەگات کە لە هەناویدا جۆرێک لە راستگۆى و دیدوتێڕوانینى بابەتیانە بەرجەستەیە و ململانێ و کێشمەکێشەکانیش ئاراستەیەکى راست و دروست دەگرن و نابنە جێی مەترسی.

ئەم مۆدێلى شەفافیەت و راستگۆییە لە کۆمەڵگا دیموکرات و مەدەنیەکاندا مەسەلەیەکى پڕ بایەخ و بەبهایە و بەردەوام چاویان لەسەرە و زۆر بەوردى وژیرانە مامەڵە لەگەڵ بەروخستنى سەروەت و سامانى نەتەوەى و نیشتمانى و سەرچاوە داراییەکانى حزب و حکومەتدادەکرێت . چونکە مەسەلەى داهات و سەروەت و سامانى نەتەوەى بابەتگەلێکى هەستیارو گرنگە و ناکرێ بشاردرێتەوەو نەخرێتە روو، بە پێچەوانە نەک هەر سەرچاوەى داراى حزب و حکومەت شافافیانە مامەڵەى لەگەڵ دەکرێت. بەڵکو کەناڵە ئابوریە ئازادەکان و سەرچاوەى دارایى کۆمپانیاو کەرتە ئابورییە تایبەتەکانیش دەخرێنە ژێر چاودێرى و بەردەوام بە دواچونیان لەسەر دەکرێت و ئەوبەداچونەش بە یەکێک لە کۆڵەکە بنەڕەتیەکانى سیستەمى دیموکراسى و کۆمەڵگاى مەدەنی دادەنرێت. بەم پێوانەیەش هەرتاکێک دەتوانێت لەسەرچاوەى داراى دەوڵەت و خەرجى نەتەوەى و بارى ئابورى هێزە سیاسى و کۆمەڵایەتى یەکان بکۆڵێتەوەو بزانێ چەندە. بەڵام پێچەوانەى ئەم هاوکێشەیە لە کوردستان ئەم حاڵەتە غایبە و لەوەتى سەرهەڵدانى حزب و گروپ و رێکخراوە سیاسى و کۆمەڵایەتیەکانەوە تائێستا کەس نازانێ داهاتیان چەندەو چیان هەیە و چۆنیان دەستکەوتوە و لەکوێ ڕا بەدەستیان هێناوە و چۆنى لە کایە ئابوریەکاندا مامەڵەى پێوەدەکەن،

چەندین کابینەى حکومەت هات و چوو کەس نەیزانى دەسکەوت و تواناى ئابورى وڵات چەندەو دەخلى ساڵانەى هەرتاکێک چەند دەکەوێ و بەچى مەبەستێک خەرج دەکرێ یان خەرجکراوە ئەمە لە کاتێکدا سەدانجار لێپرسراوانی‌ پارتە دەسەڵاتدارەکان و حکومەت بە ئیعترافکردنی‌ خۆیان بۆ بونی‌ گەندەڵی‌ و بەرجەستەبوونى ناعەدالەتی‌ و هەنگاونەنان بۆ چارەسەرکردنى،ئەوەیان سەلماندوە کە دۆخەکە لە چی زەلکاوێکدایە و ئەگەر ئەمە بۆ ماوەیەکی‌ کاتیش بتوانێت توڕەیی‌ و نیگەرانی‌ هاولاتیان کۆنترۆڵ بکات، ئەوا لە ئایندەدا دەبێتە هەوڵێکی‌ مایەپوچ ، خەڵک تەنها بە قسە باوەڕناکات و لە بنەڕەتیشدا ئەو دان پێدانانانە بێ متمانەیەکى تەواو مەترسیداری بەرهەمهێناوە بۆ کۆمەڵگە و خەڵک گەیشتۆتە ئەو بڕوایەى کە ئەم دەسەڵاتە جگە لە درۆ و شاردنەوە هیچی تری پێ ناکرێ و ناتوانێ ڕاستیەکان بخاتە روو، کاتێک ڕاستیش نەخرایە روو ئەوا بێگومان ئەو بێ متمانەیە دەبێتە هۆی بەرجەستە کردنى گەورەترین کەلێن و مەترسی لە سەر ئاستى گشتى کۆمەڵگا و دواجاری بەزیانى سێستەمە سیاسیەکە و خودى ئەحزابی فەرمانڕەوا دەشکێتەوە و دەبێتە سەرەخۆرەى خۆیان و فڕێ دەدرێنە زبڵدانى مێژوەوە.