ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

له‌م سه‌ده‌یه‌شدا له‌ کوردستان به‌ تۆمه‌تی شه‌ره‌فه‌وه, ‌کچ ده‌کوژرێ

 هه‌ڵسه‌نگاندن و لێکۆڵینه‌وه‌ی چه‌ند حاڵه‌تێکی ژنکوشتن

له‌و دوو رۆژه‌ی دواییدا، له‌ کوردستانی باشور دوو کچ له‌سه‌ر شه‌ره‌ف به‌ده‌ستی خزمه‌‌ ناشه‌ریفه‌کانیان کوژران.

بکوژه‌کانیش پیاون و له‌جیاتی سزادانیان، ده‌ستخۆشیان لێده‌کرێ و به‌ناوی ئابڕوگه‌ڕانه‌وه‌، له‌لایه‌ن به‌شێکی زۆری کۆمه‌ڵگاکه‌مانه‌وه‌، شه‌رعیه‌ت به‌  تاوانه‌کانیان ‌ده‌ردرێ.

 ئه‌م پیاوانه‌ کێن که‌ ده‌ستیان ده‌چێته‌ کوشتنی کچان؟

بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌، 10 دانه‌ حاڵه‌تی ژنکوشتنم هه‌ڵبژارد که له‌ساڵی 1992 تا سه‌ره‌تای ئه‌مساڵ ‌رویانداوه‌. به‌شێ له‌م حاڵه‌تانه‌ وه‌ک به‌سه‌رهات بۆم گێڕدراوه‌ته‌وه‌ و به‌شه‌که‌ی دیشیان له‌ ئه‌رشیفی رۆژنامه‌ کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کانم ده‌رهێناون.

 هه‌شت دانه‌ له‌ بکوژه‌کانی ئه‌م 10 کچه، باوکی کچه‌ کوژراوه‌که‌نن، دانه‌یه‌‌کیان برایه‌تی و دانه‌یێکیشیان مامی کچه‌یه‌.

جا له‌م 10که‌سه‌ش،‌ شه‌شیان کۆنه‌ جاشن، سیانیان پێشمه‌رگه‌ بوون و یه‌کێکیشیان عه‌شایره‌.

له‌م شه‌ش کۆنه‌ جاشه‌، دووانیان هاوڕه‌گه‌زباز (هۆمۆ)ن و دوو دانه‌یان ده‌ستیان هه‌بووه‌ له‌ ئه‌نفال.

دوو دانه‌ش له‌م کۆنه‌ جاشانه‌، وا ئێستا به‌ خۆیان و یه‌ک ره‌وه‌ ماڵومنداڵ، له‌ وڵاتێکی ئه‌وروپا ده‌ژیه‌ن.

له‌م سێ پێشمه‌رگه‌ش، دانه‌یێکیان ئامێزانی کوڕی ده‌کرد و هاوڕه‌گه‌زباز ‌بوو. دانه‌که‌ی تریان، وا ساڵه‌های ساڵه‌ ئه‌ندامی مه‌کته‌بی سیاسی یه‌کێ له‌ حزبه‌ دیموکڕاتخوازه‌کانه‌ و  ئێستا وه‌زیره‌ ‌له‌ حکومه‌ته‌که‌ی کوردستان. سێیه‌میشیان، هه‌ر خۆی کچه‌که‌ی خۆی لاقه‌ ده‌کا، دواییش هه‌ر خۆیشی بوختانی پێی ده‌کا که‌ گوایا پیاوی به‌سه‌ریه‌وه‌ بینیوه و ده‌یکوژێ.

کابرا عه‌شایره‌که‌ قوماربازه‌ و ماڵه‌کی کردبوو‌ به‌ لگاوخانه‌، شه‌وانه‌ تا دره‌نگێ قومارچی له‌ماڵه‌که‌ی کۆده‌بوونه‌وه‌. له‌وانه‌یه‌ یه‌کێکیان له‌ قومار دۆڕاندبێتی و تۆڵه‌ی خۆی، له‌ خاوه‌نماڵ کردبێته‌وه‌ و کچه‌که‌ی‌ ئه‌تک کردبێ.

هه‌فت کۆنه‌جاشه‌کان

که‌سانی دۆڕاون، ویژدان و شه‌ره‌فی خۆیان بۆ پاره فرۆشتبوو، هه‌موو که‌ڕامه‌تی خۆیشیان له‌ بڕی پاره‌ و معاشی جاشایێتیدا ده‌دۆزیه‌وه‌. دڵنیام که‌ له‌ داهاتووشدا، گه‌ر فرسه‌تیان بۆ بلوێ ئه‌وا نه‌شه‌رم نه‌ حه‌یا، دووباره‌ و سه‌دباره‌ ئاماده‌ ده‌بن، شه‌ڕه‌ف و وێژدانیان بفرۆشن.

هه‌ر هه‌مووشیان له‌ زه‌مانی به‌عس، به‌رده‌وام سه‌ردانی مه‌لهاکانی به‌غدایان ده‌کرد و پاره‌یان له‌ له‌شفرۆه‌کانی ئه‌وێ خه‌رج ده‌کرد. که‌ ده‌شگه‌ڕانه‌وه‌ ن سمێلیان قینجه‌ی ده‌هات و خۆیان له‌به‌رده‌م جاشه‌کانیان ده‌کرده‌ که‌ڵه‌شێری شامی. باسی رابواردنی ناو مه‌لهاکانیشیان، به‌شانازیێکه‌وه‌ له‌به‌رده‌می منداڵه‌کانیان ده‌یگێڕایه‌وه‌.

 لێره‌دا پێویسته‌ به‌راوردیێ له‌ به‌ینی له‌شفرۆشێکی ئه‌وروپایی له‌گه‌ڵ له‌شفرۆشێکی لای خۆمان بکه‌ین، له‌ ئه‌وروپا له‌شفرۆشی پیشه‌یه‌ و له‌ زۆر وڵات ئه‌م ژنانه‌ به‌ره‌سمی ئه‌ندامی ژووری بازرگانین. مه‌سه‌له‌که‌ ته‌نها له‌شفرۆشتنه‌ بۆ پاره‌په‌یداکردن و زۆربه‌شیان شانازی به‌ پیشه‌که‌یانه‌وه‌ ده‌که‌ن، له ‌نێوکۆمه‌ڵگاشدا نه‌فره‌تیان لێناکرێ. ئه‌وروپایی به‌ پێداویسته‌کانی پیاو و ژن ده‌زانن و زۆر واقعیانه‌ مامه‌ڵه‌ی مه‌سه‌له‌کان‌ ده‌که‌ن. که‌واته‌ ژنه‌له‌شفرۆه‌کانی ئێره‌، خیانه‌ت له‌ عاداتی خۆیان ناکه‌ن و له‌ چاوی خه‌ڵکه‌وه‌، نه‌فسیه‌تفرۆش نینن. ئه‌و پیاوانه‌ی که‌ سه‌ردانیشیان ده‌که‌ن (اجور)ی خۆیان ده‌ده‌نێ و دواییش که‌سیان له‌که‌س.

 به‌ڵام  ژنی له‌شفرۆشی لای خۆمان، له‌لایه‌ن کۆمه‌ڵگاوه‌ به‌ جۆرێک سه‌یر ده‌کرێ وه‌ک بڵێی، نه‌ک ‌ته‌نها به‌ده‌نی خۆی فرۆشتبێ به‌ڵکو خیانه‌تیشی له‌ عورف و عاداتی کۆمه‌ڵگاکه‌مان کردبێ.

 ده‌تواندرێ ئه‌م خیانه‌ته‌، له‌ روانگه‌ی دیده‌نی خه‌ڵکه‌وه،‌ به‌ ‌خیانه‌تی جاشێ به‌رانبه‌ر میلـله‌ته‌که‌ی، به‌راورد بکرێ.

 ئه‌م ژنانه‌ به‌ دزیێکه‌وه‌ ئه‌م کاره‌ ده‌که‌ن و هیچ کاتێکیش قبوڵ ناکه‌ن به‌ قه‌حپه‌ ناوببردرێن، هه‌موو پیاوێکیش که‌ ده‌چێته‌ لایان و دوای پاره‌ (اجور)دان، به‌پاڵ له‌زه‌ت و ڕابوواردنه‌وه‌، به‌شێ له‌ عزه‌تی نه‌فس و که‌ڕامه‌تی ژنه‌که‌ش ‌ده‌با و ژنه‌ش ئه‌م بردنه‌ی پێ قبوڵه‌.

هه‌ر له‌به‌ر ئه‌م هۆکاره‌شه‌ که‌ ژنه‌له‌شفرۆشی لای خۆمان به‌ قه‌حپه‌ ناوده‌بردرێن، که‌ ئه‌م وشه‌یه‌ش مانای سوکی و خۆفرۆشی ده‌دا هه‌روه‌کو خۆفرۆشی و نه‌فسیه‌تسوکی خۆفرۆش و جاش.

جا هه‌میشه‌‌ مرۆڤی دۆڕاوی خۆفرۆشی نه‌فسیه‌تسوکیش، له‌ ئامێزی ژنی له‌شفرۆش، ده‌سره‌وێته‌وه‌ و هه‌ست به‌ ئاسوده‌یی ده‌کا.

به‌ڵام ئه‌وکچانه‌ی که‌ حه‌ز له‌ کوڕێ ده‌که‌ن یان که‌تنێ ده‌که‌ن و دواییش به‌ده‌ستی که‌سووکاریان ده‌کوژرێن، ئه‌مانه‌ به‌دڕه‌وشت نین، هه‌رگیز ره‌وا نییه‌ به‌ له‌شفرۆش و نه‌فسیه‌تسوک ناوبندرێن، به‌ڵکو ده‌بێ به‌ قوربانیان له‌قه‌ڵه‌م بده‌ین. قوربانی دامێنپیسی، خیانه‌ت، درۆ، جه‌هل، نه‌فامی و دواکه‌وتوویی.

 باوکیان یان برایان، کاتێ که‌ به‌ سه‌ربه‌رزیه‌وه‌ به‌سه‌رهاتی ده‌سته‌ملانێی له‌شفرۆشێ ده‌گێڕێته‌وه‌، کچه‌ گوێ بیست ده‌بێ و شه‌رمه‌که‌ی ده‌شکێ، به‌ڵێنی درۆی کوڕیش, ترسه‌که‌ی ده‌شکێنێ.

 هه‌ر کچێکیش شه‌رم و ترسی نه‌بێ ئه‌وا زۆر له‌وانه‌یه‌ که‌ ئاماده ‌بێ‌ راببوێرێ.

 (لێره‌دا مه‌به‌ست له‌و کچانه‌ نیه‌ که‌ باوه‌ڕیان به‌ ئاینه‌که‌یان، بواری ئه‌م جۆره‌ کارانه‌یان پێنادا).

 ئه‌و باوکانه‌ی که‌ ده‌چن بۆ لای له‌شفرۆش یان به‌چاوقایمی ده‌ستدرێژ ده‌که‌نه‌ سه‌ر ئابڕوی ژنی خه‌ڵک، زۆر بێشه‌ره‌فن و هه‌ر ئه‌م باوکه‌ بێشه‌ره‌فانه‌ش‌ کچه‌کانییان به‌ره‌و ئه‌م جۆره‌ ڕه‌فتارانه‌ ده‌به‌ن.

 ئه‌گه‌ر به‌ گوێره‌ی مانای پیاوه‌تی و قیه‌مه‌‌کانی کۆمه‌ڵگای خۆمان بێ ئه‌وا نابێ پیاوه‌کان،‌ کچه‌کانیان به‌ره‌و دۆڕاندن ببه‌ن، دواییش به‌ کوشتنی کچه‌کانیان پاشه‌ڵی خۆیان پاک بکه‌نه‌وه‌.

ئه‌م کوشتنه‌ قێزه‌وه‌نترین جۆری تاوانه‌ و نابێ به‌ هیچ شێوه‌یێ پاکانه‌ی بۆ بکرێ.

 بێهه‌ڵوێستیش به‌رامبه‌ر ئه‌م تاوانانه‌،‌ پشتیوانیکردنێکی ناڕاسته‌وخۆیه‌ له‌ بکوژه‌‌کان و هانده‌ره‌ بۆ سڵنه‌کردن له‌ کوشتنی کچ.