ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

ویلایەتى موسڵ/ ى زەمانى دەوڵەتى عوسمانى هەمو کوردوستانى عێراق بە پارێزگاى کەرکوک/ یشەوە ئەگرێتەو. لە ئەنجامى لێک هەڵوەشاندنەوەى ئیمپراتۆریەتى عوسماى لە شەڕى جیهانى یەکەم دا (١٩١٤ – ١٩١٨). ئەو ولایەتە لە تورکیا جیاکرایەوە و لەگەڵ هەردوو ویلایەتى بەغداد و بەسرە. دەوڵەتى عێراقی لێ پێک هێنرا و خرایە ژێر چاودێرى بەریتانیاوە..

       لەوە دواتر حکومەتەکانى تورکیاى تازە لەو ساڵەوە ٩٢٥, خەون بە سەندنەوەى ناوچەى ویلایەتى موسڵەوە ئەبینن بە تایبەتى نەوتى کەرکوک. بەڵام پێک هاتنى دەسەڵاتى فیدراڵى کورد لە بەشى زۆرى ئەو ناوچەیەدا. واتە دروست کردنى حکومەتى هەرێم/ ى کوردوستان زەبرێکى جگەر بڕبو بۆ تورکیا. چونکە خۆى لە خۆى دا تەکانێک بو بۆ پێشەوە سەبارەت بە بزوتنەوەى نەتەوایەتى کورد لە سەرانسەرى کوردوستان دا. بە تایبەتى لە توکیا دا کە پارتى کرێکارانى کوردوستان شۆڕشى لە پێناو ڕزگارکردنى ئەو بەشەى کوردوستان دا بەرپاکرد بو لەسەرەتاى هەشتاکانى سەدەى ڕابوردودا..

       حکومەتى تورکیا ساڵى ٩٨٢ رێکەوتن نامەیەکى ئەمنى لەگەڵ (سەدام) دا مۆرکرد و بەپێى ئەو ڕێکەوتنە بوار بە سوپاى تورکیا درا کە ٢٠ بیست کیلۆمەتر بێتە ناو خاکى عێراقەوە بۆ لێدانى (پەکەکە) (PKK). ساڵى ٢٠٠٧ ئەم رێکەوتنە لەگەڵ تورکیا تازەکرایەوە و مۆڵەت بە شوپاى تورکیا درا کە ٢٥ کیلۆمەتر بێتە خاکى عێراقەوە. لە هەردو رێکەوتنەکەدا حکومەتەکانى (سەدام ) و شیعە هاوکارى تورکیا بوون بۆ گەمارۆکردنى هێزەکانى (پەکەکە)..

لە ئەنجامى ئەو دو ڕێکەوتنە, حکومەتى تورکیا تا ساڵى ٢٠١٩ (١٨) بنکەى سوپایى لە کوردوستانى عێراق دا دامەزراند. هەرچەندە ڕۆژنامەى الشرق الأوسط ٨/٢/٢٠١٩ ئەڵێ بیست بنکە!! بەم هۆیەوە هێزەکانى سوپاى تورکیا بە هێزى ئاسمانی/شەوە لە ئەرزو ئاسمانى وڵاتى عێراق دا ـ هەڕیمى کوردوستان ئازادانە تەراتێن ئەکەن. بۆردومان و تۆپ باران ئەکەن. باخ و کشت وکاڵى هاووڵاتیان ئەستوێنن. دانیشتوانى ناوچەکە ئەکوژن و دەربەدەر ئەکەن. لەلایەن دەوڵەتى عێراق /یشەوە نەک هە بەرهەڵستیان ناکەن بەڵکو عەرەب واتەنى (السکوت من الرضا) بێ دەنگى ماناى رەزامەندیە!

       لە سەرەتاى ٢٠٢١ وە تورکیا پەیتا پەیتا هێزەکانى بەرەو زۆر ناوچەى ترى کوردوستان ( هەردو پارێزگاى دهۆک و هەولێر) بەڕێ ئەکات. لەهەر کوێیەک بیەوێ بنەى تازەى سوپا دائەبەزێنێ. فڕۆکەکانى ئەگەنە سنورى شارى سلیمانى بۆ بۆردومان کردن.... هتد.

       لەسەرو ئەمانە, حکومەتى تورکیا بەبێ ئەوى حساب بۆ دەوڵەتى عێراق و حکومەتى هەرێم بکات. ناو بە ناو کاربەدەستانى وەزارەتى بەرگرى تورکیا سەردانى بنکەى سوپاکەیان لە عێراق دا ئەکەن. تەنانەت لەم ڕۆژانە وەزیرى بەرگرى و سوپاسالارى هێزە چەکدارەکانى تورکیا هاتن بۆ سەردانى ئەو بنکە سوپاییانەى کە لە مانگى نیسانى ڕابوردودا دایان مەزراندبون. .. بە واتایەکى ڕەوانتر تورکیا ئەم بەشەى هەرێم وەک ناوچەک لە تورکیا سەیر ئەکات. کاربەدەستان دێن و ئەڕۆن بەبێ پرس!!

       وەکو پێشتر وتم ئەم داگیرکردنە لە ساڵى ١٩٨٢ ەوە دەستى پێ کردوە ئێستا دەیان هەزار کیلۆمەتر لە ناوچەى (ویلایەتى موسڵ/ ى جاران) بە واقع داگیرکراوە لەلایەن تورکیاوە و حکوم ئەکرێ. بەبێ ئەوەى بە شێوەیەکى ڕەسمى لە عێراق/ ەوە هیچ نارەزایى و گلەییەک هەبێ. تەسلیمى ئەمرى واقع بوون!!

سەیرو سەمەرەکە لەوە دایە کە عێراق خۆى بە دەوڵەتێکى سەربەخۆ دائەنێ, ئەندامى کۆمەڵگەى نێو دەوڵەتانە. دوستى حکومەتى ئەمریکا و هاوپەیمانەکانیەتى کە ئەوانیش چەندین بنکەى سوپاییان لە عێراق دا هەیە!!

بەڵام ئم دۆست و هاوپەیمانانەیش چرکەیان لێوە نایە!! کورد واتەنى (دوژمنى دوژمنم دۆستمە)!

       دوای سەردانە ناڕەسمیەکەى وەزیرى دەرەوەى تورکیا بۆ ناوچە داگیرکراوە کە . تاکە ئەندامێکى پەرلەمانى عێراق هاوارى لێ بەرزبۆتوە. داوا لە پەرلەمان و حکومەت ئەکات ئەم داگیرکردن و دەست درێژیە قەبوڵ نەکەن. هەڵوێستیان هەبێ.

حکومەتى هەرێم/ یش ئەڵێ ئەم هەڵوێستە ئەرکى حکومەتى بەغداد/ ە.

خەڵکى ئاوارەو و ماڵ سوتاوى ناوچەکەیش لە بەینى ئەم دو لایەنەدا, کە هیچ کامیان هەڵوێستیان نیە بێ کەس و بێ داڵدە و پشتیوان ماوەتەوە!!

واتایەکى پێشینان هەیە ئەڵێ ـ ((ئەم دوکەڵە بێ ئاگر نیە)) حکومەتى تورکیا بەبێ ڕەزامەندى ئەمریکا/ى هاوپەیمانى نەبوە بە داگیرکەرى بەشێک لە عێراق ـ هەرێم/ ى کوردوستان ـ بەڵکو ئەمە بەشێکە لەو نەخشە و پلانەى ئەمریکا کە بە تەمایە بەشى ژوروى هەرێم /ى کوردوستان لەگەڵ کوردوستانى سوریا دا لێک بدات و بنکە و پایەگاى بێ چەند و چون بە ناوى دەوڵەتى کوردەوە پەیدابکات.