ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

 

پێشەكی:

د درێژاهیا مێژویا دامەزراندنا خوە دە، توركیا بەردەوام خەونان ب ڤەگەراندنا ئمبراتوریەتا ئوسمانیان دە دبینە، ژبوی هندێ‌ ئەڤ خەونە ببیتە ریالیتە هەموو رێیەكێ‌ بكارتینە، هەر تم د لڤ و تەڤگەرەك بەردەوام دایە، د پلانێن خوە دە ژی چ سنوران ناسناكە، لجەم وێ‌ پرسێن مرۆڤی هند گرنگیا خوە نینە، لەورا ژی زێدە نە پێگیرە ب پیڤەر و شەرت و مەرجێن پاراستنا مافێ‌ مرۆڤان، جهێ‌ دەرفەتا وێ‌ هەبە دوربا خوە بوەشینە نابێژیت ئێك و دو هەر ئێكسەر دێ‌ كریارا خوە جیبەجیكەت،  ئەو دخوازە گەلێ‌ تورك هەر تشت بە، گەلەكێ‌ پیرۆز و موقەدەسبە دناڤا گەلێن دن دە، هەتا ئەگەر هەبوونا وان لسەر كیستێ‌ هەبوونا گەلێن دن ژی بە، ئەڤ یەك نابیتە پرۆبلێم ژبوی وان.

سیاسەتا ئەو دبن سلوگانا (تەك دەولەت .. تەك نەتەوە .. تەك زمان) پەیرەودكەن، د ناڤا ئەڤێ‌ سلوگانی دە هەر تشت زەلالە، كو ئەو ب چ رەنگان كەسەكێ‌ دن (نە نەتەوە، نە زمان، نە ئەتنیك) نا پەژرینن، هەر تەڤگەرەك یان بزاڤەك دڤی بواری دە دەركەڤیتە هولێ‌ ئەوێ‌ ب هەموو ئاوایان دژ دەركەڤن، د بیاڤێن زولم و ستەمێ‌ دە ئافرینەرن ئەڤە راستیەكە ناهێتە ئینكاركرن، ئەڤ زولم و ستەما وان هەر كەس هەست پێدكە و دزانە ب چ شێوازەكێ‌ یە، لەورا ژی ماندیلا دگوت: ئەگەر كەسەك بخوازە توركان ناسبكەت دێ‌ رۆژەكێ‌ ژ رۆژان بیتە كورد، ئەڤ گوتنا ماندیلا گەلەك واتەدارە ..! دیسان ماندیلا ب ئاشكرایی دگوت: شەرێ‌ توركیا نە تنێ‌ دژی پەكەكێ‌ یە بەلكو دژی مافێن مرۆڤایە .. دژی كرێكار و هەموو تەڤگەرێن لیبرالە .. شەرەكە دژی دیموكراسیەتێ‌ یە ل توركیا، تیرورێ‌ وەكە بیانو بكارتینە ژبوی مەشاندنا سیاسەتا ئینكارێ‌ لسەر گەلێ‌ كورد و گەلێن دن ل توركیا.

كێشا هەری مەزن ل توركیا دناڤا گەل دایە نەك دەسهەلاتێ‌، چونكە گەلەك جاران دەسهەلات هاتنە و چوونە لێ‌ زهنیەتا شوڤینی وكەڤنە پەرست هەر وەك خوە مایە د هندرێ‌ ناخێن كومەلگەهێ‌ دە، ئالیێن سیاسی یێن دخوازن دەسهەلاتێ‌ زوی بگرنە دەست، پرانیا وان ئەوان خالێن هەستیار یێن دناڤا جڤاكێ‌ توركیێ‌ دە خوەدی هەبوون بكارتینن، خالێن هەستار ژی هەلبەت پرسێن (ناسیونالیست و ئولی) نە، گەلێ‌ تورك د بنگەها خوە دە مرۆڤێن بەرتەسكێن ناسیونالیستن، ناسیونالستبوونا وان ب رادێن وەسایە توخیبێن راسستیێ‌ ژی دەرباسكرینە، دەما دەنگێن سلوگانەكێ‌ د هێلا نەتەوی دە د بهیزن ئێكسەر باندورا خوە ل ئاراستەیا وان دكە، ژبلی سلوگانێن نەتەوی چ تشتەكێ‌ دن وان ناهەژینیت، ئەڤ ساخلەت و زهنیەتە دگەل رحا سەردەم ناگونجیت، پێتڤیاتیا وان ب پێداچوونەكێ‌ هەیە.

ئمبراتیوریەتا ئوسمانی واتە بنەكوكا گەلێ‌ تورك، ئمبراتوریەت ب ستراتیجیەتا خوە ل هەر درێ‌ خوە ب نوینەریا ئولی و مەزهەبی دایە ناسكرن، هێزو كاریگەریا خوە ژڤێ‌ چەندێ‌ وەرگرتیە، ئێدی دڤی بواری دە سەنگ و گرانیا خوە سەرچاوەكریە، واتە ئول و مەزهەب ژی بوونە دو خالێن هەری بهێز ئەو خوە دناڤا جڤاكێن دن دە ئیفادەكەن، مەبەست لڤێرە ئەوە، كو تورك شیانە گەلەك ب باشی ئۆل و مەزهەبان ب كاربینن ژبوی ئارمانج و خواستیكێن خوە یێن نەتەوی، گەل و نەتەوێن دن دبن كراسێن ئۆلی و مەزهەبی دە خاپاندینە و ژبوی سەرخستنا پرسا خوەیا نەتەوی ب كارئانینە، هەتا نها ژی لسەر ئەڤێ‌ چەندێ‌ دبەردەوامن، هێشت باندورا ئەڤێ‌ سیاسەتێ‌ لسەر تاكێن گەلێن توركیا هەیە.

 

 

 

تێكچوونا سایكولوژیەتا سیاسەتكرنێ‌ ل توركیا:

خەونێن توركیا ب ڤەگەراندنا ئمبراتوریەتێ‌ نەهێلایە ئەو رحەت رازێن و دناڤا سایكولوژیەتەكا نورمال دە پرۆسا ژیانێ‌ دەرباسكەن، رەوشەك لجەم وان پەیداكریە، كو ب سنورێن خوە یێن نها رازینەبن، بەردەوام بیرێ‌ د هندێ‌ دە بكەن چاوان سنورێن خوە بەرفرەهكەن، لسەر ئەڤان ئەساسان جورەكێ‌ لڤلڤینێن نە سرۆشتی كەتینە تێدا، ل هەر درێ‌ دخوازیت بێژیت ئەز خوەدی ئینسیاتیفم، پرس لگور دلێ‌ مە نەمەشن ئەمێ‌ ئەتموسفەران تێكدەین، ژبەر وێ‌ چەندێ‌ زێدەگاڤیێن وێ‌ ل گەلەك جهان دهێنە دیتن و رۆژانە دبنە مانشێتێن سەرەكی یێن نوچەیان.

د شەرێ‌ جیهانی یێ‌ دویێ‌ دە، توركیا دزانە چاوان نەخشێ‌ جیوپولوتیك یێ‌ دەڤەرێ‌ هاتە دارشتن، كوردستان ل گور پلانەكا نیفنەتەوی هاتە پارچە پارچەكرن، دڤێ‌ پرۆسێ‌ دە پشكا شێری بەر توركیا كەفت، هەر كەس دزانە، كو باكورێ‌ كوردستانێ‌ بەشێ‌ هەری مەزنێ‌ كوردستانێ‌ یە، هەر چەندە سەرژمێریێن فەرمی نەبوونە، لێ‌ وەكە دهێتە پێشبینیكرن دانشتیێن وێ‌ زێدەتری بیست ملیون كەسانە، نەك تنێ‌ مافێن وان ناهێنە دان بەلكو هەبوونا وان ب هەموو واتەیان دهێتە ئینكاركرن.

ل  ئیراق و سوریا و ئیرانێ‌ كورد هەنە، ئەڤ گوتنە ژبوی توركیا تشتەكێ‌ ئاسایە، بەحسكرن لسەر سێ‌ بەشان كێشە نینە، بەشێ‌ چوارێ‌ (باكورێ‌ كوردستانێ‌) بڤەیە و هێلا سۆرە، نابیت ئەڤ ناڤە بهێتە هەلاندن و ل چ جهان بهێتە بلێڤكرن، ئەو لهەمبەری ناڤلێكرنا ئەڤی بەشی توشی هێستریایێ‌ دبن و سایكولوژیەتا وان ب تەمامی تێكدچیت، سیاسەتێ‌ ژی لسەر ئەڤان پرەنسیبێن نە تەندروست دكەن، تاكێن نەتەوا سەردەست ژی لسەر ئەڤان بنەمایان هاتینە ئاڤاكرن، لەورا ژی چێكرنا گوهرینان نە هند كارەكێ‌ ئاسانە، چونكە پرانیا تاكێن نەتەوا سەردەست ژی خوەدیێن هەمان نەساخیا سایكولوژی نە.

چارەسەریا رەۆشا خوە یا سایكولوژی د نەمانا خەلكەكێ‌ دن دە دبینن، دڤێ‌ دەربارێ‌ دە قركرن و جینوسایدكرنا ئەرمەنان ب درندەترین شێواز جیبەجیكر، ئیرۆ ژی ب پراكتیك دخوازن گەلێ‌ كورد ژ هولێ‌ راكەن، ب ئاشكرا دبێژن دەستكەفت یان ستاتویەكا كوردی ل كیڤە چێببە ئەمێ‌ دژ دەركەڤین و هەولێن تێكدانا وێ‌ پێكبینین، ل باشورێ‌ كوردستانێ‌ پێشكەتن چێبوون و كورد بوونە خوەدی دەسهەلات و جهێ‌ خوە دناڤ دەستورێ‌ ئیراقێ‌ دە گرت، ئەو دژ راوەستان، لڤێ‌ داویێ‌ ژی ل رۆژئاڤایێ‌ كوردستانێ‌ دەسهەلاتا خوەسەر كەتە دەستێن كوردان ئەو هاربوون هێرەشی رۆژئاڤاكرن و ل هن جهان دخوازن گوهرینێن دیموگرافی ئاڤاكەن، میناك لسەر ئەڤێ‌ چەندێ‌، ل عەفرینێ‌ زێدەتری سێ‌ سەد هزار عەفرینی یێن دەرئێخستی لسەر مال و حالێن وان، لجها وان خێزانێن چەتێن سەر ب توركیا یێن بنەجهكری، بڤێ‌ درندایەتێ‌ دخوازن مینا ئەرمەنان سیاسەتا قركرن و جینوسایدكرنێ‌ ب ئاوایەكێ‌ سیستەماتیك بدەنە مەشاندن.

  • 1