ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

 

شاشەی ڕووناك چ ئەوەی بەدەستەوەیە و چ ئەوەی لە هەموو ماڵێكدا خانەخوێیە، نەك ڕۆژانە هەموو چركەیەك هەواڵێكی ترسناك و پڕخوێن دەخاتە مێشكی هەموومانەوە.

- باوكێك كوڕەكەی خۆی كوشت و فڕێی دایە ناو ڕووبارەوە.

- پیاوێك بیست چەقۆی لە ژنەكەی دا و دواتر سەری بڕی.

- زاوایەك هێرشی كردە سەر ماڵی خەزووری و پێنج كەسی لێ كوشتن.

دەیان و سەدان هەواڵی ترسناكتر.

ئەوانە هەواڵێكی ڕاگوزەر نین، بێن و بە پەنا گوێدا تێپەڕن، هەواڵی كەشوهەوا نین، هەواڵی خۆڵبارین نین كاتی بن و كاریگەرییان نەمێنێ، هەواڵی نەخۆشی نین، بەدوای چارەسەرەكەشیدا بگەڕێین، نەخێر ئەوانە هەواڵی خوێن و دەمار و بیركردنەوەن و لە قووڵایی هەموواندا دەچێندرێن. ئەو كەسەی گوێی لێیە یان باوكە كە دەشێ ناخۆشیشی لەگەڵ كوڕەكەی هەبێ، یان زاوایە كە دەكرێ لەگەڵ ژنەكەی لێكیش نیگەران بووبن ئەو ڕۆژە، یان دەشێ ژنێك بێت و ئەو ڕۆژە مێردەكەی چاویشی لێ سوور كردبێتەوە.

بەدرێژایی مێژوو هۆیەكانی ڕاگەیاندن كاریگەریی خراپیان لە سەر خەڵك هەبووە، هەتا ئەفلاتوون نیگەران بووە لە كاریگەریی شانۆكانی یۆنان لەسەر گەنجان. ئەوەش دەزانین كە نووسەر و پیشكەشكارانی شانۆ لەو كاتەدا زۆر بە وردی لە كاریگەریی شانۆ و ڕاگەیاندن گەیشتوون.

لەبەر ئەوە كاتێك ئۆدیب لە شانۆنامەی (ئۆدیب پاشا)دا دەیەوێ چاوەكانی خۆی كوێر بكات، وەك سزایەك بۆ ئەو هەڵەیەی جەستەی كردوویەتی (ئەوە بابەتێكی دیكەیە)، سۆفۆكلس(Sophocles) نووسەری شانۆنامەی ئۆدیب، دەزانێ سیستەمی هونەری و كاركردنی سەردەمەكەی ڕێگا بەوە نادات ئۆدیب لەبەر چاوی بینەرەكان یان ئامادەبوان چاوەی خۆی كوێر بكات، ڕێگا نادات خوێن لەبەر چاوی خەڵك بڕژێ و ڕووخساری كارێكتەرەكەی خوێناوی بێت، چونكە ئەوە دیمەنێكی توندوتیژە و دەبێتە هۆی وروژاندنی هەستی تووندڕەوی و بێزاركردنی بینەران، بۆیە دەبێ ئەو كارێكتەرەی ڕۆڵی ئۆدیب دەبینێ، لەسەر شانۆكە و لە بەرچاوی خەڵك بڕوات، لە پشت شانۆكە چاوەكانی خۆی كوێر بكات و بگەرێتەوە سەر شانۆ و ڕۆڵەكەی تەواو كات، تا بینەران خوێن نەبینن، تا دیمەنی خوێن هەستی خوێن ڕشتن لەلایان نەجووڵێنێ.

كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی لە هەوڵی بەردەوامدایە بۆ ئەوەی لە كاریگەریی ئەو فیلم و گەمە ئەلیكتڕرۆنییانە كەم بكاتەوە كە هەستی توندوتیژی لەناو بەكارهێنەران و گەنجاندا دەورووژێنن، ئەوەش شەڕێكی بەردەوامی لەنێوان كۆمپانیا بازرگانیەكان و هێزە چاكەخوازەكاندا دروست كردووە.

 

ڕاگەیاندنی كوردی و توندوتیژی

پەیامی هەرەگرنگ و ئەركی هەرە لەپێشی ڕاگەیاندن گەیاندنی هەواڵە بە زووترین كات و بە كورتی و بێلایەنانە. ئەو ئەركە ئەوەندە تۆخ كراوەتەوە خەریكە خۆی بەسەر تەواوی هەستی ئینسانیدا زاڵ دەكات.

- ئەوەی دەبێ هەمیشە لەبیرمان بێت ئەوەیە كە ڕاگەیاندن و دامەزراوەكە بۆ خزمەتی گوێگران و تەماشاكەران هاتووەتە دامەزراندن.

- جگە لە ئارامیی تاكەكەس، ئارامیی كۆمەڵگەش ئەركی هەرە لەپێشی دەزگا میدیاییەكانە، بەبێ كۆمەڵگەیەكی ئارام، ڕاگەیاندن ناتوانێ بژی و گەشە بكات. هەر لەبەرئەوە فڕێدانی (هەر) هەواڵێك بۆ ناو مەیدانی گشتی، بەرپرسیایەتییەكی گەورەیە.

- ئایا دەبێ ڕاگەیاندن لە ڕاست هەواڵی ناشیرین یان هەواڵە بەسوێكانی كۆمەڵگە بێدەنگ بێت؟

. كێشەی هەرە گەورەی ڕاگەیاندنی كوردی لە بڵاوكردنەوەی هەواڵە دڵتەزێنەكان بۆ دوو هۆ دەگەڕێتەوە:

یەكەم: هەواڵەكە وەك خۆی ناگەیەنێ، بە مانشێتیكی فوودرا و دوور لە ڕاستییەوە هەڵیدەداتە بەردەمی بینەر یان گوێگر تا بەدوای درێژەكەیدا بگەڕێیت.

دووەم: سادەترین یان بێبایەخترین هەواڵ كە پەیوەندیی بە دوو كەس یان خێزانیكەوە هەیە، گرینترین و زۆرترین كاتی بۆ تەرخان دەكەن.

ئەوە جگە لەوەی بە چەندان شێوە دووبارەی دەكەنەوە، لە كاتێكدا هەواڵەكە گەیشتووە و كاریگەریی خۆی جێ هێشتووە.

- هەواڵ هەرچۆنێك بێت، پێویستە بە هەر بیانوویەكەوە چاوپۆشیی لێ نەكرێ یان نەشاردرێتەوە بەڵام دەبێ هەر هەواڵە و شوێنی خۆی و كاتی خۆی بدریتێ و لە كاتی تایبەتی خۆشیدا بڵاو بكرێتەوە.

تەقینەوەی ڕاگەیاندن

- كە ڕاگەیاندنی كورد هەواڵێكی ئابڕووبەری دەكەوێتە دەست، لەجیاتی ئەوەی هەواڵەكە وەك ئەتكێتێكی ڕۆژنامەگەری و كۆمەڵایەتیش تەنیا ئەوەندە كاتەی بۆ تەرخان بكرێت كە دوو كەس لە كاتی گێڕانەوەی بۆ یەكتری پێوەی خەریك دەبن، بە چەندان شێوە دووبارەی دەكەنەوە و گریمانە و شیمانەی پێشوەختەی بۆ دادەتاشن، بینەر یان خوێنەر وەك هەدەفێك بۆ وێرانكردن سەیر دەكەن.

- هیچ ئیحا و ڕەمز و هونەرێك لە گەیاندنی هەواڵدا نەماوە، هەموو شتێك بە ڕووهەڵماراوی دەخرێتەوە ڕوو. بەبێ ئەوەی بیر لە كاریگەرییە خراپەكانی بكرێتەوە، بۆ نموونە:

- كاتێك كوشتن یان سەربڕینی ژنێك لە لایەن مێردەكەیەوە فەرامۆشانە و دڵساردانە دەخرێتە ڕوو، بیر لەوە ناكەنەوە كە هەر لەو كاتەدا چەندان ژن و مێرد هەمان كێشەیان هەیە و كوشتن وەك ڕێگایەك لە رێگایەكانی چارەسەر دەخرێتە بەردەمیان.

- هەرگیز بیر لە منداڵ و دایك و خۆشەویستانی ژنە یان كچەی كوژرا و ناكرێتەوە، كە لەگەڵ هەواڵەكە چۆن ئەوانیش دەكوژرێن.

- ڕاگەیاندن هەمیشە ڕێگا هەرە قێزەونەكان دەخاتە بەردەم بینەرەكانی (قوربانیەكانی) بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ كێشەكانیاندا.

- ئەگەر ڕاگەیەندكار بیزانیبایە ڕۆڵی ئەو لە ئاڕاستەكردنی كێشەكان هەرگیز لە ڕۆڵی دادگا و مامۆستا و ڕێبەرانی كۆمەڵگە كەمتر نییە، ئەوە زۆر دڵسۆزانەتر مامەڵەیان لەگەڵ قوربانیەكانیاندا دەكرد.

 

  • 1