ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەڕووی هەڵكەوتەی جیۆپۆڵێتیك و ستراتیژییەوە، یەكێكە لە ناوچە گرنگ و دەوڵەمەندەكان و كۆمەڵێ دەوڵەتی جیاواز لەخۆ دەگرێت. بەڵام لە پێناسە و لێكدانەوە سیاسیەكاندا چەمكی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئەوەندەی واتا و مەبەست ‌و مەدلوولێكی ستراتیژی و سیاسیی هەیە، ئەوەندە مانا و مەدلوولێكی جوگرافیی نییە ، هەر ئەمەیشە وای كردووە ببێتە جێگەی گرنگیی وڵاتە زلهێز و گەورەكانی وەك ئەمریكا و بریتانیا و چین و ڕووسیا و، بە جۆرێك كە لە داڕشتنی ستراتیژ و سیاسەتەكانیاندا ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەهەند وەرگرن و لە پێناو باڵادەستبوون بەسەریدا كێبڕكێ دەكەن و تاڕادەیەكی زۆر بوەتە چەقی ململانێكان و بەمەترسیدارترین و ئاڵۆزترین ناوچە ئەژماردەكرێت لە پێكهاتەی ململانێ نێودەوڵەتیەكاندا ، وەك ناوەندە ستراتیژیە جیهانیەكان ئاماژەی بۆ دەكەن ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست سەرچاوەیەكی گرنگی وزەی جیهانییە و خاوەنی ڕێژەیەكی یەكجار زۆر لە سامانی سروشتیە‌، بەتایبەتیش نەوت و غاز و لە ڕووی پێكهاتەی كۆمەڵایەتیشەوە شوێنگەیەكی ئاڵۆز و فرە ئاین و نەتەوەیە و شوێنێكی گونجاوە بۆ خولقاندنی هەر بیانویەكی سیاسی و ئابوری و دەشێ بە ئاسانترین شێوە دەستوەردانی بۆ بكرێ، لەگەڵ ئەوەشدا و لە پرۆسەی بازاڕی وزەدا بە هەرزانترین سەرچاوەی وزە ئەژمار دەكرێت، چونكە ڕێژەی نەوتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە %٦٦ ی نەوتی پاشەكەوتی جیهان دەخەمڵێنرێت و سەرچاوەیەكی سەرەكی نەوتە بۆ ئەوروپا و ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا و ڕووسیا و یابان و ئەمەش لە پێكهاتەی چەقی ململانیەكاندا خاڵێكی تری مەترسیەكانە و بووەتە مەیدانی ڕمبازێن و تەڕاتێنی بازاڕی سێستەمی سەرمایەداریی جیهانیی وكۆمپانیا فرەڕەگەزەكان

لە ڕووی سیستەمی سیاسیشەوە كە نەوت تاكە سەرچاوەی داهاتی گشتی دەوڵەتە، زۆرینەی سیستەمە سیاسیەكانی ناوچەكە سیستمێكی دیكتاتۆریە و لە بەرجەستەكردنەوەی دەوڵەتیشدا پشت بە میلیتاریزمی سەربازی دەبەستن و ناتوانن پرۆسەی دیموكراسی و پایەكانی كۆمەڵگای مەدەنی و ئازادی گشتی مومارەسەبكەن ، واتا نەوت لە گۆڕانكاری ناوچەكە و پێكهاتەی سیستەمە سیاسیەكاندا فاكتەری قوڵبونەوەی میلیتاریزم و كێشمەكیشە سیاسی و ئابوریەكانە و بوەتە بنەمایەكی بەهێز لە هێشتەوەی ناكۆكی و ململانێكانی ناوچەكەدا، ململانێی نێوان هەریەكە لە ئێران و ئەمەریكا و ئەمەریكا و رووسیا و كێشمەكێشەكانی عەرب ئیسرائیل و بەرزبوونەوەی كیرڤی ململانێ ناوچەی و جیهانیەكانی عێراق و كرانەوەی بازاڕی چین لە ناوچەكەدا هێندەی تر بارودۆخی ناوچەكەی ئاڵۆزكردوە و بوەتە سەنتەری بووژانەوەی بەردەوامی گرژیەكان و ئەو قۆناغ و بارودۆخەی كە ناوچەكەی لە خۆگرتوە

واتاململانێی بەردەوام و و ناسەقامگیری و نائارامی و پێكدادان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بۆتە سروشتی ئەم ناوچەیە وبەردەوام ململانێ و ناكۆكی و پێكدادان و جەنگی ناوخۆ و جەنگ و ڕاپەرین، كودەتا، شۆڕش بە هۆی ناكۆكیی بەرژوەندیی ئەكتەرە سیاسی و نێودەوڵەتیەكانەوە كۆتایی پێ نەهاتووە و كۆتاییەكەیشی ڕوون نییە، لەلایەكی تریشەوە، كێشەی سەپاندنی هەژموون و زیادكردنی ناوچەی ژێر نفوز، لەلایەن هەریەكە لە دوو زلهێزەكەی جیهان – ئەمریكا و ڕووسیا – ناوچەكەی ناسەقامگیر كردووە، لەم نێوانەشدا ئەمریكا دیارترین لایەنە كە ڕۆڵی نەرێنی دەگێڕێ لە ناسەقامگیری نەخشەی سیاسی و ئابوری ناوچەكەدا و بۆ یەكلایكردنەوەی ئەو بارودۆخەش تەنها چاوی لە سەر پاراستنی بەرژەوەندیەكانی خۆیەتی و پشت بەخواستی ئەو وڵاتە نابەستێت كە مامەڵەی سەرچاوە سروشتییەكانی لەگەڵ دەكات ، هەرئەمەشە وایكردوە نەوت ئەوەندەی فاكتەرێك بووە بۆ بەسەربازی كردنی كۆمەڵگا ئەوەندە فاكتەرێك نەبووە بۆ خۆشگوزەرانی هاوڵاتیان و گەشەسەندنی كۆمەڵگا، دیارە لەناو ئەم هەموو كێشمەكێش و ململانێیەشدا كە ئاماژەمان بۆ كرد پرسی كورد یەكێكە لە پرسە گەورەو ئاڵۆز و بەردەوامەكان و بەدرێژای میژووی ناوچەكە و ئاڵوگۆرە سیاسی و ئابوریەكانیش وەك دەسكەلایەكی پاراستنی بەرژەوەندی لایەكی ململانێ نێودەوڵەتیەكان بە هەڵواسراوی ماوەتەوە، مانەوەی ئەم پرسەش لە ئێستا و داهاتووشدا واتا مانەوەی كێشە بەردەوامەكانی ناوچەكە و هێشتنەوەی فتیلەیەكی ئامادە بۆ هەڵگیرساندنی هەر ناكۆكییەك كە یەكێ لە زلهێزەكان بیانەوێ‌.

  • 1