ئەمە بڵاوبكەوە
FaceBook  Twitter  

فۆلكلۆر بەشێكە لە ناسنامەو شووناسی هەر نەتەوەیەك، سامان و میراتێكی كۆنەو گەنجینەو كانگەیەكی متمانە پێكراوە بۆ ئەمڕۆمان، بۆیە ئەگەر بمانەوێ باس لەفۆلكلۆر بكەین وەبەدیاریكراوی وشەی فۆلكلۆر وەك زاراوە، دەبێ لەو راستییە تێبگەین و بزانین كە وشەیەكی دیارو باوە، لە فەرهەنگی گەلانی دونیابەجۆرێ ڕەگ و ڕیشەی داكوتاوەو مێژوویەكی كۆن و دێرینی هەیە تا بەئەمڕۆ ڕادەگا، هێشتا قورسایی و گەورەیی خۆی لەدەست نەداوەو هەر گەل و نەتەوەیەكی سەر گۆی ئەم هەسارە بەجیاوازی بیركردنەوەو بەپیادەكردنی كلتووری تایبەت بەخۆی، گەوهەرێكی بەنرخ و پڕ بەهای هەبووە تا شانازی پێوە بكات و رابردووی خۆی بەرز بنرخێنێ.

بیرۆكەی وشە (فۆلكلۆر) دەگەڕێتەوە بۆ كارناسی كەل و پەلی كۆن (ویلیام تامز)ی ئینگلیزی كە لەساڵی 1846 بۆ یەكەمجار لەنامەیەكیدا بۆ خەڵكی (ئاتێن) دەنووسێ و دەڵێت: "پێم باشە بۆ لەمەودوا لەجیاتی بەكارهێنانی داب و نەریت و ئەدەبیاتی ڕەشۆكی، وشەی فۆلكلۆر بەكار بێنن كە جێی هەموو شتەكانی وەك شیعرو ئەفسانەو چیڕِۆك و جل و بەرگ و هەڵپەڕكێ و كەلوپەلی كۆن و پەندی پێشینان و مەتەڵ و قسەی نەستەق و گاڵتەو گەپ و ....هتد بگرێتەوە".

فۆلكلۆر (folklore) وشەیەكی لێكدراوە لە دوو بەش پێكهاتووە : فۆلك (folk) واتە گەل و خەڵك ..لۆر (lore) واتە هونەرو چیڕۆك و زانست، لێكدراوی هەردوو وشەكە مانای (كەلەپوورو میراتی خەڵك) دەگەیەنێ كە بەرهەمێكی نەتەوەیی و ئەو شتە كۆنانەیەكە مرۆڤ بەدرێژایی مێژوو خولقاندوویەتی و دەستی پێوە گرتووەو پشتاو پشت ماوەتەوە.

كوردستان خودان كەلەپورێكی دەوڵەمەندە، ئەفسووس ساڵانێكە بەهۆی دیاردەی جیهانگیری و كرانەوەی بەڕووی وڵاتان و تێكەڵبوونی بەشارستانیەتەكان، خەریكە بەشێكی زۆر لەو كلتوورە لەدەست بدات كە باب و باپیرانمان دەستیان پێوە گرتووەو بەم رۆژەیان گەیاندووە.

وەلێ لەتەك ئەوەدا هێشتا خەمخۆرانی ئەو بوارە دەستەوسان نەبوونەو هەوڵەكانیان چڕ كردۆتەوە كە بتوانن ئەو گەنجینە لە ون بوون بپارێزن، جا چ لەرێی نووسینەوە بێ، چ لەرێی كاری میدیایی و سێكتەرەكانی دیكەدا.

لەم ماوەی رابردوو راگەیاندكار(وشیار نوری لەك) ناسراو بە (خارە وشیار) كتێبی (1939مەتەڵی كوردی بەوەڵامەوە) خستە بەر دەستی خوێنەران وێڕای دەستخۆشی بۆ ئەو هەنگاوە، توانیویەتی لەرێی تەلەفزیۆنێكی تایبەت بەرەسەنایەتی (تەلەفزیۆنی رەسەن) چاوی خوێنەران بە داب و نەریت و كلتووری باب و باپیران زاخاو بدات كە ئەمەیش خزمەتێكە جێی ستایشەو پێویستە بەبایەخەوە سەیر بكرێ، چونكە مەتەڵ بۆ سەردەمانێ بەتایبەت لە شەوچەرەو ئەو شەوانەی دیوەخان بە قسەی نەستەق و بابەتی جوان جوان گەرم دەكرا، مەتەڵ بەشێك بووە لەقسەی ئەو شوێنانە كەوێڕای بەسەربردنی كاتێكی خۆش، لەهەمان كات هۆكارێك بووە بۆ بیركردنەوەی كەسەكان.

ئەم كتێبە جگە لەوەی كەلێنێك لە كتێبخانەی كوردی پڕ دەكاتەوە، لەهەمان كات سەرچاوەیەكە تا بۆ ئەوانەی باس لە رەسەنایەتی دەكەن و دەیانەوێ بە جۆرێ لە جۆرەكان پەرە بە كلتوورو داب و نەریت و فۆلكلۆری خۆیان بدەن، هەر لەم سۆنگەوە دەتوانین رابردووی خۆمان نمایش بكەین كە ئێمەیش رابردوویەكی نەمرو پڕشنگدارمان هەیە.

دەست خۆش بۆ كاك وشیارو هەموو ئەوانەی دەیانەوێ شتە جوانەكان بەجوانی بهێڵنەوەو جوانیەكان بەجوانی نیشان بدەن.