سەردارئەکرەم -بەریتانیا

 

شانۆی ئەبسۆرد، کە لە دوای جەنگی جیهانی دووەمەوە سەری هەڵدا و بە نووسەرانی گەورەی وەک ساموێل بێکێت، هارۆڵد پینتەر، یۆنێسکۆ و ئالبێر کامۆ ناسراوە، ڕەنگدانەوەی هەستکردنە بە بێمانایی ژیانی مرۆڤ لە جیهانێکدا کە وەڵامی پرسیارەکانی ناداتەوە. لەم چوارچێوەیەدا، بێدەنگی تەنها نەبوونی دەنگ نییە، بەڵکو توخمێکی سەرەکی و پڕمانایە کە قووڵاییەکانی بوونی مرۆڤ و کێشەکانی پەیوەندی دەردەخات. بۆیەئەم بابەتە تیشک دەخاتەسەر چەمکی بێدەنگی لە شانۆی ئەبسوردا و جیاوازییەکانی لە نێوان ئەم چوار نووسەرە گەورەیەدا ڕوون دەکاتەوە.

لای ساموێل بێکێت، بێدەنگی چەمکێکی بوونگەرایی و فەلسەفییە. لە شانۆنامە بەناوبانگەکەیدا، "لە چاوەڕوانی گۆدۆدا"، ئاراستەی شانۆیی "بێدەنگی" زیاتر لە سەد جار دووبارە دەبێتەوە. ئەم بێدەنگییە تەنها وەستانێک نییە لە قسەکردن، بەڵکو بوونێکی ئامادەیە کە بۆشایی و بێمانایی بوون دەردەخات. بێکێت خۆی دەڵێت: "بێدەنگی وەک ئاوێک وایە کە دەڕژێتە ناو کەشتییەکی نوقمبوو."

بێدەنگی لێرەدا دەنگی تێپەڕبوونی کاتە کاتێک هیچ ڕوونادات، ناچارمان دەکات ڕووبەڕووی بەتاڵی بوونمان ببینەوە. بێدەنگی لای بێکێت زمانی ڕاستەقینەی گەردوونە، و وشەکان تەنها ڕێگایەکن بۆ پڕکردنەوەی ئەو بۆشاییە. کاتێک هیچ شتێک ڕوونادات، بێدەنگی دەبێتە ئامرازێک بۆ نیشاندانی بێهودەیی چاوەڕوانی و تێکچوونی کات.

بەڵام، بێدەنگی لای هارۆڵد پینتەر جیاوازە و زیاتر دەروونی، کۆمەڵایەتی و ستراتیژییە. بە "وەستانی پینتەری" ناسراوە، کە تێیدا بێدەنگی بریتییە لەوەی کە ناوترێت، واتە ئەو واتایە شاراوەیەی لە ژێر قسەکاندا هەیە. پینتەر جیاوازی دەکات لە نێوان "وەستان" کە پردێکە لە نێوان بیرەکاندا، و "بێدەنگی" کە وەستانێکی تەواوەتییە لە پەیوەندیدا. وەک خۆی دەڵێت: "دوو جۆر بێدەنگی هەیە. یەکێکیان کاتێک هیچ وشەیەک ناگوترێت. ئەوی تریان کاتێک ڕەنگە لافاوێک لە زمان بەکاربهێنرێت." لە شانۆنامەی "چاوەدێرەکە"، بێدەنگی وەک چەکێک بەکاردێت بۆ ترساندنی کەسایەتییەکان و دروستکردنی ململانێی دەسەڵات. بێدەنگی لای پینتەر ڕەگ و ڕیشەی لە کارلێکی مرۆڤ و ترسی "ئەوی تر"دا هەیە، بە پێچەوانەی بێدەنگی فەلسەفی بێکێتەوە. بێدەنگی لێرەدا دەبێتە هۆی دروستکردنی گرژی و هەستکردن بە مەترسی، کە نیشانەی ناتوانایی یان ڕەتکردنەوەی پەیوەندیکردنە.

هەروەها  لای یۆنێسکۆ، بێدەنگی پەیوەندی بە شکستی زمانەوە هەیە لە گەیاندنی واتادا. لە شانۆنامەی "سۆپرانۆی سەرتاڵ"، زمان دەبێتە کۆمەڵێک دەستەواژەی بێمانا و بێ واتایی. شانۆنامەکە بەوە کۆتایی دێت کە کەسایەتییەکان پیت و بزوێنی بێمانا دەڵێنەوە. بێدەنگی لێرەدا دەرئەنجامی وێرانبوونی زمانە. کاتێک وشەکان توانای ناونانی شتەکان لەدەست دەدەن، بێدەنگی تەنها شتێکە کە دەمێنێتەوە، بەڵام بێدەنگییەکی پڕ لە ئاژاوە و ترسناکە. ئەم بێدەنگییە نیشانەی شکستی پەیوەندی و بێتوانایی مرۆڤە لە تێگەیشتن لە یەکتر، وەک ئەوەی زمان خۆی مردبێت.

و بێدەنگی لای ئالبێر کامۆ، فەیلەسوف و نووسەری فەڕەنسی، بێدەنگی بە چەمکێکی فەلسەفی و گەردوونی دەبینێت. لای ئەو، بێدەنگی بریتییە لە "بێدەنگی گەردوون". لە کتێبی "ئەفسانەی سیسزیف"، کامۆ ڕوونی دەکاتەوە کە بێمانایی لەو ڕووبەڕووبوونەوەیەدا لەدایک دەبێت کە مرۆڤ بەدوای واتادا دەگەڕێت و گەردوونیش بێدەنگ دەمێنێتەوە و هیچ وەڵامێکی نییە. ئەم بێدەنگییە نیشانەی بێباکی گەردوونە بەرامبەر بە ئازار و گەڕانی مرۆڤ بۆ واتا. پاڵەوانی بێمانایی ئەم بێدەنگییە قبوڵ دەکات و بەردەوام دەبێت لە ژیان، کە ئەمەش جۆرێکە لە یاخیبوون. بێدەنگی گەردوون لای کامۆ، خاڵی دەستپێکی تێگەیشتنە لە بێمانایی بوون.بە گشتی، بێدەنگی لە شانۆی بێماناییدا تەنها نەبوونی دەنگ نییە، بەڵکو زمانێکی دەوڵەمەندە کە قووڵترین ترس و نیگەرانییەکانی مرۆڤایەتی دەردەبڕێت. لە بۆشایی فەلسەفی بێکێتەوە تا هەڕەشەی دەروونی پینتەر، لە شکستی زمانی یۆنێسکۆوە تا بێباکی گەردوونی کامۆ، بێدەنگی وەک ئاوێنەیەک وایە کە نائومێدی و بێمانایی بوونی مرۆڤ لە جیهانێکی بێ وەڵامدا ڕەنگدەداتەوە. ئەم نووسەرانە بە شێوازی جیاواز، بێدەنگییان کردووەتە توخمێکی سەرەکی بۆ گەیاندنی پەیامە فەلسەفی و کۆمەڵایەتییەکانیان، بەمەش شانۆی ئەبسۆردیان کردووەتە یەکێک لە گرنگترین بزووتنەوە ئەدەبییەکانی سەدەی بیستەم.

 


 رێگای كوردستان ماڵپەڕێكی سیاسیfgdsgsdgsdfgsdgعی كوردستانە، مەكتەبی راگەیاندنی ناوەندی بەڕێوەی دەبات

میدیا

   تەلەفۆن:   797 4635 750 964+

   ناونیشان:  هەولێر - گەرەکی ئازادی - نزیك نەخۆشخانەی نانەکەلی

   ئیمێل:  regaykurdistan@gmail.com

سۆسیال میدیا