عومەر خدر كاكیل
(نۆسەد و یەك شەو.. لە زیندانەكانی پێنج وڵات)بەرهەمێكیتری نووسەر و وەرگێڕ(خالید هەركی)یە،بیرەوەری زیندانە، بریتیە لە 299 لاپەڕەی قەبارە (17 بە 24سم)، سەرجەم بابەتەكانی ئەم بیرەوەریە لە 8 وێستگە پێك دێت. لە )وێستگەی 1 تا وێستگەی 5(ەم كە نیوەی كتێبەكەی گرتیە باسی كەمێك ژیانی تایبەتی خۆی لە مەسیف و ئینجا گرتنی یەك لەدوای یەكەكانی لەلایەن ڕژیمی بەعس دەكات، ئەو ڕژێمە دڕندەیەی لەسەرەتای هەتنە سەر دەسەڵاتی بەدرێژایی تەمەنی زیندانەكانی پڕ كرد لە كەسانی شۆڕشگێڕ و وڵات پارێز لە كورد و عەرەب و نەتەوەكانی تر و كەسی نەپاراست. لە (وێستگەی 5) دێتە سەر باسی گیرانی خۆی لەلایەن حزبێكی كوردی، كە ئەوەیان نەك بۆ نووسەر بۆ منی خوێنەریش، مایەی خەم و ناسۆری بوو، ئاخر هەڵاتنی نووسەر لە دەستی ڕژیمێكی دیكتاتۆر خوێن ڕێژ و گیرانی دایك و باوكی لەلایەن ڕژێمی بەعس بە هۆكاری هەڵاتنی ئەو، پەنا بردن بۆ چیاكان و لە هەمان كاتیش گیرانی خۆی لەسەر بیرو باوەڕی جیا و حزبایەتی لەلایەن لایەنێكی تر و ئەشكەنجەی دەرونی دەدرێ، خراپتر لە ئەشكەنجەی دوژمنەكەی، بۆیە ئەمە جێگای نیگەرانیە و ڕەنگە ئەمەش گاریگەری نێگەتیفی لەسەر ژیان و دەرونی نووسەر بەجێ هێشتبێ و بەدرێژایی تەمەنی نەتوانێ ئەم ئازارە لەبیر بكات. ئەم وێستگەیەش 77 لاپەڕەی بردوە. (وێستگەی 6)یش تەرخانە بۆ گیرانی هەر لەلایەن ئەمنی مەسیف بۆ ڕاپێچكردنی بۆ جەیشی شەعبی بۆ شەڕی بەناو قادسیەی دۆڕاوی ڕژێم. (وێستگەكانی 7 و 8)یش تەرخانە بۆ گیرانی لە وڵاتانی دەوروبەر، بەهۆی هەڵاتنی نووسەر، لە شەڕی نەگریسی براكوژی و ئەو قات و قڕی و گرانیەی ئەو سەردەم كوردستانی ئازادكراوی گرتبووەوە و خەڵكێكی زۆر بۆ خۆ دەربازكردن لە شەڕ و ماڵوێرانی ڕێگای هەندەرانیان دەگرتەبەر، پەڕینەوەش بۆ كەسی نایاسایی و قاچاغ لەو ڕێگایانە هەمیشە پڕ بووە لە دەردەسەری و نەهامەتی، هەر لە گرتن لەلایەن پاسەوانانی سنوری دەوڵەتان و خنكان لە دەریاكان و ناو بارهەڵگرەكان، نووسەریش كاتێ چەند جار هەوڵی خۆ دەربازكردن دەدات، لە ڕێگا تووشی گرتن و ئەزیەتدان دەبێتەوە و ئەوەش لەم دوو بەشە یاداشت دەكات.
نووسەر لە لاپەڕە 3 كاتی پێشكەش كردن دەڵێ: (ئەم بەرهەمۆكەم پێشكەشە...)، بەڵام من واینابینم ئەمە بەرهەمۆكە بێ، بەڵكو كتێبێكی گەورە لە ناوەرۆك و گێڕانەوەی ناو زیندانی دڕندەترین ڕژیمی دیكتاتۆر و فاشی ناوچەكەیە، ئاخر بیرەوەری ڕۆژانی خەبات و بەرخودان زۆر نووسراونەتەوە بەڵام ئەوەی زیندان كەمتر، بۆیە ئەم بەرهەمە شایەنی خوێندنەوە و وانەو پەند لێوەرگرتنە، ئاخر كاتێ كتیبەكە دەخوێنیەوە و ئەو ئەشكەنجە جەستەیی و دەرونیەیە زۆر و دڕندانەیە ناو زیندانە تاكەكەسی و زیندانە زۆرەكانی ڕژێمی بەعسی گۆڕبەگۆڕ دەخوێنیەوە كە دووچاری نووسەر هاوزیندانەكانی بۆتەوە، ڕەنگە باوەڕكردنیئاسان نەبێت بۆ كەسێك كە زیندانەكانی ڕژێمی نەدیبێ، ئاخر نەوەی ئێستا مەگەر ئەو جۆرە ئەشكەنجانەی تەنها لە ناو فلیمە سینەماییەكان دیتبێت. نووسەر لە كاتی گێڕانەوەی ئەم بیرەوەریانەش باسی ڕووداوەكانی ڕۆژ و ئاریشەكانی وڵات و باروگوزەرانی خانەوادەكەی خۆی و خەڵكیش و باری كۆمەڵایەتیش دەكات، ئەوەی زۆر جێگای دەستخۆشییە تۆماركردنی ناوی زیندانیان و لەسێدارە دراوەكانە، كە دەبێ ئەو ناوانە و زۆرانی تریش لە سەردەمە جیاجیاكان، جێگای ڕیز و خۆشەویستی نەوەكانی ئیستا و داهاتووش بن. هەروەها لە وێستگەی پینجەم لە لاپەڕە 157 ناوی ئەو 30 شەهیدەی تۆمار كردوە كە لە 15/20/2000 لە لایەن فرۆكەی دەوڵەتی توركیا لە كوێستانی (خنێرە) ڕەوەندەكانی كردە ئامانج و ژن و منداڵ پیاوی سڤیلی شەهید كرد، بە بیانوی هەبوونی (پ. ك. ك)، ئەمەش نیشانەی دڕندەیی ئەو ڕژێمانە پیشان دەدا كە دژی گەلەكەمانن، بۆیە دەتوانین بڵێین ئەم كتێبە سەرەڕای بیرەوەریەكانی زیندان، كتێبێكی دەكۆمێنتاری گرینگی هەندێ ڕووداوی ئەو سەردەمەن كە نووسەر تێیدا ژیایە..
ئەوەی بۆمن مایەی تێبینی و سەرنجە لەم كتێبە هەڵە زۆرەكانی ڕینووسی و زمانەوانییە! هەرچەندە (هیوا سەرهەنگ) پێداچونەوەشی بۆی كردوە، بەڵام هیوا هەر لە پیشەكیەكەی خۆشی لە لاپەڕە 9 ڕەچاوی ڕێنووسی ئەم سەردەمەی نەكردوە و كۆمەڵێ هەڵەی ڕینووسی تێدایە، ڕەنگە ئەمەش لە سەنگی كتێبەكە كەم بكات، ئاخر (خالید هەركی) وەك وەرگێڕ و نووسەر تا ئێستا خاوەنی زیاتر لە 20 بەرهەمە لە نووسین و وەرگێڕان، بۆیە نەئەبوایە ئەو هەڵانە لەو بەرهەمەیدا هەبوونایە!. ئاخر ئەوەی ئێستا لە ڕێنووسی كوردی پەیڕەو دەكرێت ڕەچاو نەكراوە، بۆ نموونە پیتی (ڕ) لەسەرەتای وشە دەبێ حەوتی لەژێر بێ پیتی (و)ی نێوان دوو وشەش ئەبێ سپەیس لە پشت و پێشی هەبێ واتە نابێ بەوشەی پیش خۆی و پاش خۆی بنووسێ، وە (ل) قەڵەو حەوتی لەسەر بێ، لە زۆر شوێن ئەم خاڵانە ڕەچاو نەكراوە، لە تەواوی كتێبەكە دووبارە بۆتەوە. هەروەها هەڵەی ڕێنوسیشی تێدایە من بەشیكیان ئاماژە پیدەكەم، بەهیوای سوود لێوەرگرتنیان.
(رێكخستنە)هەڵەیە ---------- ڕێكخستنە ڕاستە
لە لاپەڕە 33 (سلێمان) هەڵەیە ------ سلێمانی ڕاستە
لەڵاپەڕە 38 دەڵێ (ئێمە ئەوكات لە هێزی باڵەك خۆم ناونووس كردبو...) ڕاستر وابوو بڵێ (من ئەوكات لە هێزی باڵەك خۆم ناونووس كردبوو..).
لە كۆتا دێریش لە چۆمان بەرێ (كەگوتین) هەڵەیە ------ لە چۆمان بەڕێ كەوتین ڕاستە.
لە لاپەڕە 39 لە دێڕی پێنجەم (كەگوتم) هەڵەیە ----- كەوتم ڕاستە، لە دێڕی 11 ەش (دەرو) هەڵەیە ----- دەرەوە ڕاستە.
لە لاپەڕە 75 لە دوا دێردا (بەڵكو ئازاری شان و قۆڵم كەمێك هەراسان دەبێ) لێرە لە جیاتی هەراسان دەبوایە بنووسێ (بحەسێتەوە).
لە لاپەڕە 77 (كە نزێكی) بەو شێوەیە هەڵەیە ---- كەنزێكیڕاستە، بە كوردی خەزێنە جوانترە.
لە لاپەڕە 126 لە دێڕی 9 (ناخپشمان) هەڵەیە و ڕاستیەكەشیم بۆ ساغ نەكرایەوە!
لە لاپەڕە 136 لە دێڕی 11 (دەتولێتەوە) هەڵەیە و دەتلێتەوە ڕاستە.
لە لاپەڕە 140 لە دێڕی 11 (دەر) زیادە.
لە لاپەڕە 149 لە دێڕی 13 (قاوسەكان) هەڵەیە ----- قاوشەكان ڕاستە.
لە لاپەڕە 167 لە دێڕی 9 (دەبوایە لەو ماوەیە بانگ ئامادە بكەیت و بیخۆیت) هەڵەیە --- (دەبوایە لەو ماوەیە بەربانگ ئامادەبكەیت و بیخۆیت) ڕاستە.
لە لاپەڕە 224 دێڕی 17 (دۆێێك) هەڵەیە ڕاستیەكەم بۆ ساغ نەكرایەوە.
لە لاپەڕە 225 دێڕی 2 (كوێكی) هەڵەیە ----- كوڕێكی ڕاستە
لە كۆتاییدا دەستخۆشی لە نووسەر و وەرگێر (خالید هەركی) دەكەم بۆ ئەم بەرهەمە بەپێزەی، كە ئازایانە و ڕاستگۆیانە بیرەوەریەكانی زیندانی گێڕاوەتەوە، هیوای بەردەوامی بۆ دەخوازم..
- نۆسەد و یەك شەو لە زیندانەكانی پێنج وڵات.
نووسینی: خالد هەركی
بابەت: بیرەوەری
پێداچوونەوە: هیوا سەرهەنگ
دیزاین: جومعە سدیق كاكە
ساڵی چاپ: 2024