لەم چاوپێكەوتنەدا ستیف كلارك، ئەندامی كۆمیتەی ناوەندی كرێكارانی ئەمریكی لە نیۆیۆرك و بەرپرسی یەكەم و سەرنووسەری pathfinder باس لە قەیرانە جیاوازەكانی ئەمریكا دەكات و پێیوایە تا سەرمایەداری بمێنێت ستەم بەردەوام دەبێت، "سەرمایەداری هەمیشە لەقەیراندا بووە و هەر لەقەیرانیشدا دەمێنێـەوە" بۆچونیشی وایە كە توانای سەرمایەرداری لەوە گەورترە بزووتنەوەی چەپ ململانێی لەگەڵدا بكات. هەر لەم دیمانەیەدا ستیف كلارك هێما بۆ ئەوە دەكات كە مرۆڤایەتی بەرەوپێشەوە ناچێت و ژیانی كرێكاریش بەرەو خراپتر دەڕوات، "بۆیە بڕوامان بە شوڕشی ماركسییانە هەیە". دەشڵێت ئێمە بڕوامان بەریفۆرم هەیە نەك شۆڕش. لەبەشێكی دیكەی دیمانەكەدا باس لە پەیوەندییەكانیان لەگەڵ هێزە چەپەكان لەناویاندا حیزبی شیوعی كوردستان دەكات.
سازدانی: سمكۆ محەمەد - وەرگێڕانی بۆ كوردی فوئاد رەحیم
رێگای كوردستان: سنووری كار و چالاكی رێگا دۆزەرەوە pathfinder لەكوێوە دەست پێدەكات و لەكوێ ئامادە نییە، ئایا كاری ئێوە تەنها كتێب چاپكردنە، یان خەباتی چینایەتیشە بەهەموو بوارەكانییەوە؟
ستیف كلارك: ئێمە لەسەرتاسەری دونیادا كار دەكەین و سنوورمان نییە، بەتایبەتی لەئەوروپا ئامادەییمان هەیە، لەگەڵ ئێران پەیوەندیمان هەیە و تائێستا 60 كتێبمان چاپ بەفارسی كردووە، هەروەها بەزمانی عەرەبی لەهەریەك لە لوبنان لەگەڵ وەشانخانەی نصوص و لەسوریا لەگەڵ دەزگای چاپ و بڵاوكردنەوەی تەكوین و لە بەغدا لەگەڵ خانەی چاپ و بڵاوكردنەوەی نور كە دەزگای گوڵەزین و پارسۆ ئۆنلاین ی ئێرانی بەردەوامین، بەشی زۆری كارەكانی ئێمە چاپكردنی كتێبە و لەو رێگەیەشەوە بەشداری لەپێشانگاكان دەكەین و پەیوەندی لەگەڵ وەشانخانە و كەسایەتی و هێزە چەپەكان دەكەین، لەساڵی 1990 ساڵانە بەشداری لەپێشانگای كتێبی تاران دەكەین و لەهاڤانای كۆبا بەهەمان شێوە. هەروەها لەرێگەی حیزبی سۆسیالیستی ئەمریكا بەشداری لەهەموو چالاكیەكی سیاسی و ناڕەزایەتییەك دەكەین كە لەخزمەت دادپەروەری كۆمەڵایەتی و كرێكاراندا بێت.
رێگای كوردستان: مادام ئێوە حیزبی سیاسین و ناوەكەتان سۆسیالیستییە، كەواتە دەبێ ئۆپۆزسیۆنی دەسەڵاتی ئەمریكایی بن، ئەی بۆچی چالاكی سیاسی بە كردار ئەنجام نادەن واتە ململانێی دەسەڵاتی سیاسی ئەمریكا، وەكو ئەوەی پرنسیپی سۆسیالیستی پەسەندی كردووە، بەمانایەكی تر بۆچی لەنێو ئەو كتێبانەی ئێوەدا كە چاپی دەكەن، دەقەكانی ماركس و ئەنگڵسی تیانییە؟
ستیف كلارك: نازانم مەبەستت لەپراكتیككردنی خەباتی سۆسیالیستی چییە، كە پێمانوایە ئەم چاپكردنی كتێبە بەشێكە لەخەباتی سۆسیالیستی، كتێبی ماركس و ئەنگڵسمان هەیە كە باشترین نموونەی چاپكردنی مانیفێستی حیزبی كۆمۆنیستە كە ماركس و ئەنگڵس پێكەوە نووسیویانە، ئەوانەی دیكە پێشتر چاپ كراون، بەشێك لەخەباتی پراكتیكی سیاسی ئێمە ئەوەبووە كە لەدوای روخانی سۆڤیەت چووین و دەستمان كرد بەكۆكردنەوەی ئەو دەستنووس و دیكۆمێنتانەی لەپاش سیستمی سۆڤیەتەوە بەجێمابوون، ئێمە رزگارمان كردن لەفەوتان و پاراستوومانن كە ئەمە ئەركێكی قورسی خەباتی سیاسی بوو، چونكە ئەو دەستنووسانە بریتی بوون لەكولتوور و كەلەپوری ماركسی، ئایا ئەمە خەبات نییە؟
رێگای كوردستان: نا من مەبەستم خەباتی مەیدانییە لەنێو كارگە و سەر شەقامەكان، یان زیندووكردنەوەی فكری ماركس لەرووی تیۆرییەوە، بۆ نموونە ئێستا لەئەوروپا بزاڤێك دروست بووە كە لەرووی فكرییەوە ناڕەزایەتی دژی سیستمی سەرمایەداری تیۆریزە دەكەن، ئەویش ناوی نیوماركسیزمە، ئایا ئێوە پەیوەندیتان هەیە لەگەڵیان و دەیانناسن؟
ستیف كلارك: ئێمە حیزبێكین لەساڵی 1919 ەوە دامەزراوین و تائێستا بەبەردەوامی خەباتی شارستانی دەكەین، لای ئێمە شتێك نییە بەناوی نیو ماركسیزم، شتێك هەیە بەناوی ماركس و تەواو، ئەو بزووتنەوەیە تەنها فكرییە و هیچ كۆمەك بەماركس ناكات.
رێگای كوردستان: نا وانیە كاری پۆزەتیڤی ئەو بزووتنەوەیە، بریتییە لەپێناسەكردنەوەی ماركس بەزمانی پۆستمۆدێرنە كە سیستمی ئێستا بانگەشەی بۆ دەكات، هەروەها رەخنەی ماركسییە بەزمانی سەرمایەداری ئێستا؟
ستیف كلارك: ئەو كارە تیۆریانە لەكاری ئێمە دوورن، ئێمە لەرێگەی پرنسیپی خۆمانەوە بەرچاو ڕوونی دەدەین بەخوێنەران و ئەمەش بەشێوازێك لەسیاسەت دەزانین، ئەوانیش مافی خۆیانە چۆن مامەڵە لەتەك چەمكی سۆسیالیزمدا دەكەن.
رێگای كوردستان: باشە بابچینە سەر دۆخی ناخۆی ئەمریكا كە ئێوە بەشێكن لەئۆپۆزسیۆنی ئەو وڵاتە، لەگەڵ ئەوەدا ئەمریكا كیشوەرە و دەوڵەتێكی گەورەیە، بەردەوام لە قەیرانی هەمەچەشندا دەژی، بۆچی ئەو قەیرانانە وەكو داتا لەرۆژنامەكەتان بەناوی میلیتانیت بڵاو ناكەنەوە؟
ستیف كلارك: سەرمایەداری هەمیشە لەقەیراندا بووە و هەر لەقەیرانیشدا دەمێنێـەوە، ئێمە دەزانین كە تا سەرمایەداری بمێنێت وەكو سیستم، مرۆڤایەتی دۆخی خراپتر دەبێ و باشتر نابێ، بۆیە بڕوامان بە شوڕشی ماركسییانە هەیە، بۆ ئەمەش 3 كتێبمان هەیە بۆ بەرچاوڕوونی خوێنەر و چەپەكان، بۆ وەڵامی بەشی دووەمی پرسیارەكەت، ئێمە بەشێكی زۆری قۆناغە زەحمەتەكانمان بڕیوە، بۆیە ناوی رۆژنامەكە رێگا دۆزەرەوەیە، بۆ ئەمەش ئێمە لەبری ئەو خەباتە كلاسیكییە، بڕوامان بەوەیە كار لەسەر سرووشت و گەشەسەندنی هیومانیزم و دەستەبەری كار بكەین بۆ كرێكاری بێكار كراو.
رێگای كوردستان: ئێوە ئەوەندە پەیوەندیتان فراوانە لەرۆژهەڵات و لە عێراق و كوردستان بەتایبەتی، ئایا پەیوەندیتان لەگەڵ حیزب و هێزە چەپ و كۆمۆنیستەكان چۆنە؟
ستیف كلارك: پەیوەندیمان لەگەڵ ئەو لایەن و حیزبانە گرتووە كە لەرێگای پێشانگاكانی كتێبەوە دەیانناسین و بەریەك دەكەوین لەگەڵ خوێنەرەكانیان بەزمانی ئینگلیزی، لەساڵی 1990 تاكو 2020، كە بەشداری پێشانگای كتێبی تاران و لوبنان و عێراق و كوردستان بە هەولێر و سلێمانیەوە، هەروەها وڵاتانی عەرەب، لەگەڵ زۆربەی هێزە چەپەكان دۆستین، لەگەڵ حیزبی شیوعی كوردستان دۆستایەتی و پەیوەندیمان هەیە، هەروەها لەگەڵ پێشمەرگە دێرینەكانی حیزبی شیوعی قسەمان كردووە، ئایدیای خۆمانمان بۆ باسكردوون كە ئامانجی ستراتیژیمان هەیە لەگەڵیان، ئەوەمان شیكردۆتەوە كە بۆچی هاوكاریان دەكەین، بەتایبەتی كوردەكان، مەبەستمان ئەوەیە شكست بە سیاسەتی هەڵەی ئەمریكا بهێنین لەناوچەكە، چونكە بواری ئەوەیە هەیە ریفۆرمی تێدابكریت.
رێگای كوردستان: ئەم ستراتیژە سیاسییە، سوودی چی بووە و كاریگەری چی بووە بۆ چەپ و كۆمۆنیستەكان، ئایا ریفۆڕمتان كردووە و قسەكانتان و سیاسەتتان كاریگەری هەبووە و لەسیاسەتی ئەمریكادا رەنگیداوەتەوە؟
ستیف كلارك: زۆربەی چالاكیەكانمان لەنێو چینی كرێكاری ئەمریكا بووە، بەتایبەتی چالاكی ئێمە لەنێو كرێكارانی گواستنەوەی هێڵی ئاسنین و كاسبكارانی نێو بازاڕەكانە، هەروەها چالاكیەكانما لەنێو ئێران و عێراق و لوبنان هەیە، تەنها لەساڵی 2022 زیاتر لە 200 كتێبمان لەوڵاتانی عەرەبی دابەشكردووە ژمارەیەكی زۆر لەكێشەی ئافرتانمان وەكو كتێب چاپ كردووە، كتێبی سێكسیزم و زانست زیاتر لە 1000 دانەمان لێ فرۆشتووە كە بەزمانی عەرەبی چاپ كراوە، لەئێرانیش بەدەیان كتێبمان چاپ كردووە، بۆ ئێمە تەنها ئەوەندە دەكرێت لەناوچەكە، چونكە ناتوانین لەو رۆژهەڵاتە راستەوخۆ سیاسەت بكەین.
رێگای كوردستان: پێشتر پرسیارێكم لێ كردی وەڵامەكەیم وەرنەگرت، ئەمریكا سیخناخە لەقەیران، بۆچی ئەو قەیرانانە باس ناكەن، بەتایبەتی راسیزم و ژن كوشتن و ماددەی هۆشبەر و قاچاخچێتی چەك و هتد؟
ستیف كلارك: ئێمە حیزبێكی بچووكین، ئێوە شتی زۆر لەئێمە داوادەكەن، لەكاتێكدا ئێمە بەردەوام لەئابلوقەداین لەرووی سیاسیەوە.
رێگای كوردستان: ئەی حیزبی لۆكاڵی لەم ناوچەیە چیبكەن، لەكاتێكدا ئێوە ناسراوترن و پارێزبەندیی ئێوە لەئەوروپا و ئەمریكا زیاترە؟
ستیف كلارك: پێموایە ئەو پرسیارە هیچ ماتریالی و ورد نییە، چونكە حیزب هەر حیزبە، ئەگەر سەرمایەداری بیهەوێ دەتوانێ لەهەر شوێنێك بێت و سەر بەهەر كیشوەر و وڵاتێك بیت، ئابڵوقەت بدات. بۆ نموونە لەهیندستان چالاكیمان كردووە، لەكاتێكدا لەهیندستان چەند حیزب و بزووتنەوەیەكی چەپ هەیە و خەباتی شارستانیش دەكەن، بەڵام حكومەتی هیندستان وەكو خۆیەتی و هیچ كاریگەری نەبووە، حیزبی شیوعی فەرانسی بەو هەموو هێزەیەوە، نەك هەر نەیانتوانی هاوكاری كرێكارە هێلەگ زەردەكان بكەن لەساڵی 2018، بگرە هاوكاری حكومەتیشیان كرد لەوەی ناڕەزایەتییەكان كپ كرانەوە و بەڕادەیەك چەكیان كردن، بۆیە ئۆپۆزسیۆنی ئەوان دژ بە كرێكاران كاریان كرد، ئێمە ئەوەی كردوومانە دیارە كە بەبارتەقای قەوارەی خۆمان كارمان كردووە.
رێگای كوردستان: ئەی لەبارەی خەباتی شۆڕشگێڕیەوە چی دەڵێی كە ئێستا چینی كرێكار وەكو تیۆریستینەكانیان دەڵێن، پێویستیمان بە گیڤارایەكی ترە بۆ ئەم چەرخە؟
ستیف كلارك: راستە گیڤارا و كاسترۆ كاتی خۆی راستەوخۆ و پراكتیكیانە خەباتیان كردووە، هەروەها هاوكاری وڵاتانی دیكەشیان كردووە، بۆ نموونە لەرێگەی پەیوەندی سیاسییەوە، مالیزیایان ژیاندەوە، سەلماندیان كە دەتوانن حوكم وەرگرن و سیستم بەڕێوەببەن و لەسەر پێی خۆی رابوەستێت، هەروەها تۆماس سەنگارا سەركردەی شۆڕشەكەی پۆكینا فاستۆ بوو لەباكوری ئەمریكا، ساڵی 1983 تاكو 1987 بەردەوام بوو، بەڵام كە زانیان سەركەوتووە كێشەیان بۆ خوڵقاند، بۆ نموونە مۆریس پێ شووب كە سەركردە بوو لەشۆڕشی گرینادا لەساڵی 1979 من لەگەڵی بووم، ئەوكات ئاگاداربووم مۆسكۆ هۆكار بوو بۆ روخاندنی سیستمەكەی، هەموو ئەو روداوانە ئێمە چاپمان كردوون بۆ ئەوەی خەڵك بەرچاوڕوونی هەبێت سەبارەت بەبزووتنەوەی شۆڕشگێری لەم چەرخەدا كە ئاستەمە، ئەمە جگە لەوەی ئەوكات لەنێو شۆڕشەكە كەسێك هەبوو بەناوی بێرنارد كۆرد لەگەڵ حیزبی شیوعی سۆڤیەت دەستی تێكەڵ كردبوو، خیانەتی لەشۆڕشەكەی گرینادا كرد، بۆیە دواتر مۆریسیان دەستبەسەر كرد، قەشە جۆرجیس 3 هەزار كەس لەدانیشتوانی شارەكە بوون بەقەڵغان بۆ مۆریسیان و ئازادیان كرد، كەچی دواتر تەقەیان لێكرد و كوشتیان و ژنەكەشی كە سكی پڕ بوو بەمنداڵ، منداڵەكەشیان پێ لەباربرد و مۆریس تیرۆر كرا، هەروەها حیزبی شیوعی كوبی و تەواوی ئەوروپا، تەنها سەركۆنەی تیرۆر و ئەو هەڵسوكەوتەیان كرد، ئەمە دەرەنجامی بزووتنەوەی شۆڕشگێڕییە كە مەحاڵە، بۆیە بۆ حیزب و بزووتنەوە چەپەكان باشترین رێگە ریفۆڕمخوازییە.
رێگای كوردستان: باشە كەوابوو ئێستا كاتی ئەوە نییە هێزە چەپ و كۆمۆنیست و سەندیكای كرێكاراكانی دونیا فیدراسیۆنێك درووست بكەن؟
ستیف كلارك: دەبێ دوو شت لەیەكتر جودا بكەینەوە، یەكەم كاری یەكگرتوویی كە بۆ نموونە كۆنفرانسێكی گەرورە بكرێت كە ئێمە كردمان لەكوبا سەبارەت بە ئابڵوقەدانیان لەلایەن ئەمریكاوە، دواتر هەموو رێكخراو و حیزبە چەپەكانی دونیا بە حیزبی شیوعی كوردستانیشەوە ئیمزایان كرد، دووەم كەمپین گرتنە بۆ پشتگیری ئەو سەرۆكانەی كە دەسەڵاتیان لەدەستە تاكو ریفۆرم بكەن، بۆ نموونە ئێمە كەمپینمان لەپێناو كلینتۆن و ئۆباما و زۆربەی سەرۆكەكانی ئامریكا گرتووە كە پشتگیری لەسیاسەتەكەیان بوو، ئێستا دەمانەوێ حیزبی كۆمۆنیستی ئەمریكا رابكێشینە نێو ئەو كۆمیسیۆنە لەدژی پۆلیس و لەدژی راسیزم و شەڕ لەدژی ئۆكراین كە دەمانەوێ روسیا بكشێتەوە و ئاشتی بەرقەرا بێت، چونكە پۆتین ئەوكاتەی شەڕی راگەیاند باسی لینینی كرد كە گوایە كاتی خۆی هەڵەی كردووە ئۆكراینی سەربەخۆ كردوو لەرووی قەوارەی جوگرافییەوە، لینین قەیسەری روخان و داهاتووی ئێمەی روسی تێكدا كە ئەمە لێدوانێكی مەترسیدار بوو.
رێگای كوردستان: باشە ئێوە كە پاڵپشتی سیستمی ئەمریكان، بۆچی ناپرسن ئەمریكا بیانووی چییە هەموو دونیای قۆرخ كردووە و دەست لەسیاسەتی تەواوی دونیا وەردەدات؟
ستیف كلارك: بەبڕوای من ئەمە ئاساییە، چونكە پێشتر خراپتر بوو، ئێستا تەنها دەیهەوێ كۆنتڕۆڵی دونیا بكات، پێشتر لەجەنگی جیهانی دووهەمدا ئەمریكا ئەوكات نیازی سەرەكی ئەوەبوو ئۆقیانووسی پاسڤیل رابگرێ، هەر ئەوكاتە بارەگای سەربازی لەئوسترالیا و ئەوروپا و فلیپین دامەزراند، لەلایەكی ترەوە چین لەهاوای لەسەر هەمان شتی گرەوی كردبوو، ئەم ململانێیەی نێوان چین و ئەمریكا ئەو فەزا ترسناكەی درووست كردووە كە جەنگی مەترسیدارتر هەڵبگیرسێت، بۆیە پێمانوایە پاڵپشتی كردنی سەرۆكی ئەمریكا لەپێناو ریفۆرم باشترە لەوەی شۆڕشگێر بین. چونكە من پێموایە جەنگی جیهانی لەجەنگی چەك دەرچووە، بووە بەجەنگی ئەلیكترۆنی و نان و بایلۆژی، ئەمە مانای ئەوەیە كە ئەمریكا و هێزە نێودەوڵەتییەكان هەموو ئامانجێكیان ئەوەیە خەڵكی برسی بكەن، تاكو ئەلتەرناتیڤیان بیر بچێتەوە.
رێگای كوردستان: من پێشتر باسی ئەوەم كرد كە ژن كوشتن لەئەمریكا بووەتە مۆدێل، ئەمە هەواڵێكە هەموو دونیا دەیزانێ، ئێوە چی دەڵێن؟
ستیف كلارك: منیش وەڵامم دایتەوە كە ئەمریكا بەردەوام لەقەیرانی هەمە چەشنەدا دەژی، هەرگیز رزگار نابێت، بۆیە ئامانجێتی خەڵك بەگشتی لەفەزای بێكاری و هەژاریدا بژیت، بیمەی بێكاری نادات، بۆ ئەوەی بەردەوام بیر لەتوندو تیژی كۆمەڵایەتی بكەنەوە وەكو ئەلتەرناتیڤی سیاسی، بەهۆی ئەو هەڵایسانە جۆراوجۆرانەوە، بەهۆی نەبوونی داهاتی تەواو، گەنج ناتوانن هاوسەرگیری بكەن، ژنە رەشپێستەكان ستەم دیدەترین ژنانی دونیان، چەوساندنەوەی رەشپێست لەژێر ناونیشانی جیاواز، بەشێكە لەتوندوتیژی كۆمەڵایەتی ئەمریكا، ئەمە وەكو كولتوور ماوەتەوە و تەرك ناكرێت، كاتێك من گەنج بووم رەشپێستەكان بۆیان نەبوو بچنە چێشتخانەی سپی پێستەكان، بۆیان نەبوو بچنە هۆتێل و مەلەوانگە و شوێنە گشتییەكان، ئێستا زۆر لەجاران باشترە، چونكە تێكۆشانی ریفۆرمخوازی بۆ كراوە، هەموو هەواڵێك ناگاتە ئێوە تاكو بزانن چی روودەدات لەناوخۆی ئەمریكا، لەكاتێكدا دەسەڵات خەرجییەكی زۆر لەبودجەی ئەمریكا خەرج دەكەن بۆ ئەوەی ئەو دۆخە كۆمەڵایەتییە بشاردرێتەوە لە میدیاكان، كاتێك كرێكارێكی سپی داوای مووچەی زیاتر دەكات بۆ دەستهەق، دەڵێن فەرموو كارەكە بەجێ بهێڵن و كرێكاری بیانی زۆرن جێگەی ئێوە بگرنەوە، ئەمە لێرە لەرۆژهەڵات و بەتایبەتی لەكوردستانیش بۆتە مۆدێل، میدیای ئەمریكاش موڵكی سەرمایەدارانی ئامریكایە، ئەم فەزایە دەشارێتەوە، هەروەك ئەوەی لەكوردستان و ناوچەكەش هەروایە.
پرۆفایل: ستیف كلارك ساڵی 1948 واشنتۆن لەدایك بووە، بەرپرسی یەكەم و سەرنووسەری پاسفێندەرە كە بەمانای (رێگە دۆزەرەوە) دێت، ستیف سەر بەحیزبی سۆسیالیستی ئەمریكیە و 50 ساڵ دەبێ لەو حیزبە خەبات دەكات. ئەندامی كۆمیتەی ناوەندی كرێكارانی ئەمریكیە لەنیۆیۆرك، بەشداری دەیان كۆنگرە و كۆنفرانسی كرێكاری و ناڕەزایەتی كردووە، نووسەر و رۆژنامەنووسێكی ناسراوە، لەزۆربەی پێشانگاكانی كتێبی تاران و لوبنان و سوریا و ئاڵمان و بەغداد و هەولێر و سلێمانی لەگەڵ ستافەكەی ئامادەیی هەبووە..