هۆشیاری عەبدولعەزیز
لە زۆر لە پێناسە لۆژیكییەكاندا، سیاسەت جۆرە چالاكییەكی تایبەتە بەپرۆسەی بەڕێوەبردنی كۆمەڵگە و ئەو ڕەهەند و دەرهاوێشتانەی كە لە ژینگەی كۆمەڵایەتیدا سەرهەڵدەدەن و دەبنە فاكتەرێكی گونجاو بۆ بەرجەستەكردنی سەقامگیری گشتی. واتا لە سیاسەتدا كۆمەڵگە و بەستەرەكانی كە مرۆڤە، زۆر زیاترە لەوەی كە بەرژەوەندییە تایبەتییەكان زاڵبن بەسەر خواستە گشتییەكەدا. بەمانایەكی تر سیاسەت ئەو چالاكییە ڕوون و ڕاشكاوەیە، كە مرۆڤ ناكاتە ئامرازێكی دابەستە بەدەستی دەسەڵاتەوە و نابێتە مایەی شێواندنی ڕەوشی گشتی وەك ئەوەی لە زۆر لە كۆمەڵگە نادیموكراسی و شمولییەكاندا بەدیدەكرێت. سیاسەت و ئەحكامەكانی لە محەسەڵەی كۆتاییدا چەكێكی نەرمە بەدەستی ئەحزاب و ڕەوت و گرووپە سیاسی و كۆمەڵایەتییەكانەوە و چالاكییەكە مرۆڤ لە پاشەكشێی بەردەوام دەپارێزێ و دەیكاتە بوونەوەرێكی خاوەن ڕا و سەرنجی تایبەت و لە تابلۆ گشتییەكەدا كاریگەری ئەرێنی دەبەخشێ بە تای تەرازووی دەوڵەتداری.
وەكو تریش سیاسەت گفتوگۆی بەردەوامە بۆ دۆزینەوەی چارەسەری ڕیشەی كێشەكان و ڕێكخستنی پەیوەندییە مرۆییەكان، كە دەشێ لەمەشدا حزب و گرووپە جیاوازەكانی ناو كایەی گشتی، بابەتییانە بیر لە دەوڵەتداری و دەرئەنجامەكانی بكەنەوە و نەكەونە ژێر كاریگەری هیچ دید و تێڕوانینێكی جیاوازەوە.
لەگەڵ ئەوەشدا ئیدارەدانی سیاسەت پەیوەستە بە جیاوازی و كێشمەكێشەكانی خودی سیاسەتەوە و لەڕێگای گفتوگۆ و لەیەكتێگەیشتنەوە دەردەكەوێت و جۆر و شێوازەكانیشی بەپێی ژینگەی كۆمەڵایەتی و ئاستی پێشكەوتنی كۆمەڵگەكان دەگۆڕێ، بەڵام لەبنەڕەتدا سیاسەت و میكانیزمەكانی جێبەجێكردنی، بنەمایەكی گرنگە لە سەرخستنی خواست و داخوازییە گشتییەكاندا و ناكرێ بەپێوەری بەرژەوەندی تایبەت و خواستی حزبێك مامەڵەی لەگەڵ بكرێ و ببێتە ئامرازێك بۆ دەسخستنی پارە و دزینی سەروەت و سامانی نیشتمانی و موزایەداتی حزبی. روونتر دەبێ ئەوانەی لەكایەی سیاسیدا كاردەكەن، كەسانی هۆشمەند و قاڵبووی ئەزموونی فەلسەفەی سیاسی و هەڵقوڵاوی قۆناغ و بارودۆخی ڕووداو و پێشهاتەكان بن و بزانن چۆن لە پرۆسەی بەڕێوەبردنی دەوڵەت و ئیدارەدانی گشتیدا هەڵسوكەوت دەكەن، چونكە دواجار سیاسەت جگەلەوەی زانستێكی لۆژیكییە، گفتوگۆیە لە فەزای گشتیدا بۆ ڕێكخستنی ژیانی كۆمەڵگە و هەركات لەسیاسەتدا گفتوگۆ و لەیەكتێگەیشتن وەستا و بوو بە چەلەحانێ و مایەی چاندنی تۆوی ڕق و كینە و ملشكاندن، وەك ئەوەی لە دۆخ و هەلومەرجی ئەمڕۆی كوردستاندا دەیبینین، ئیتر سیاسەت هیچ نرخ و بەهایەكی نامێنێ و تووشی داڕوخان و دافەتان دەبێ و دەرئەنجامی ئەوەش كۆمەڵگە دەكەوێتە گێژاوێكی مەترسیدارەوە و كەس سەری لەبەر دەرناكات.
ئەوەی لێرە و لە پێكهاتەی كۆمەڵگەی كوردیدا دەگوزەرێ، تەواو پێچەوانەی ئەو تێگەیشتنەی سەرەوەن بۆ سیاسەت و هەموو ئەوانەی كە لەنێو قۆزاخەی سیاسەتدا هەنگاودەنێن، سیاسییەكی بەرژەوەندخوازن و نەیانتوانیوە لە بازنەی چەواشەكاری و فۆرمی یەكتر سڕینەوە و بیری یەكترشكاندن و فراوانكردنی بازنەی دەسەڵاتدارێتی و قەڵەمڕەوی حزبی و كەسییەكاندا دەرچن و دەربازیان نەبووە لەو حەقیقەتە كوشندەیەی، كە زیاتر لە چارەكە سەدەیەكە كورد بەدەستێوە دەناڵێنێ و بووەتە ڤایرۆسی شكست و داڕوخانی كۆمەڵگ. سیاسەت لای ئێمە هێندە بێبەها و سووككراوە، هەمیشە لە پاشەكشە و دۆڕاندا نمرەی یەكەمی داگیركردووە، وەك یاری مار و پەیژەكەی لێهاتووە، بەردەوام دەگەڕێینەوە بۆ چوارگۆشەی یەكەم و واخەریكە هەموو دەسكەوتەكان دەدۆڕێنن.
لەكاتێكدا دۆخی ناوچەكە و هەلومەرجی ناوخۆیی و كەڵەكەبوونی قەیران و تەنگەژە سیاسی و ئابوورییەكان ڕۆژ بەڕۆژ لە پەرەگرتن و بەرفراوانبوونەوەدایە، ئەحزابی حوكمڕانی ئەم كۆمەڵگەیە لە ئاستی بەشبەشێنە و ڕێكەوتنی پلە و پۆستە حكومییەكاندا چەقیون و ناتوانن ئەو لەمپەرانە تێپەڕێنن، كە بوونەتە هۆكاری تێكەڵبوونی سیاسەت بە پارە و دەسەڵات و بەرژەوەندی تاكەكەسی، ئەو ڕەچەتە ترسناكەیە كە سیاسەتی لە سیاسەتبوون خستووە و بووەتە مەترسی بۆ سەر چەقی ئەو هەنگاوانەی، كە پێویستە كورد لەم بارودۆخەی ناوچەكەدا بیهاوێت. ئەوەی ئێستا لەژێر باڵی هەردوو حزبی دەسەڵاتداردایە و خۆیانی پێ بادەدەن ئەوەیە، كە كۆمەڵگەیان كردۆتە بازاڕ و ناوەندێكی بەرفراوانی قاچاغچێتی و هەموو سەركردەی حزبی و كارەكتەرە سیاسییەكانیان لەبەردەم بزنسی جیهانی و هاوردەكردنی خۆراك و كەلوپەلی بەسەرچوودان و ڕووبەری گشتی هەرێمیش بووەتە ناوەندێكی ساغكردنەوەی نەخۆشی و دەرد و بەڵای دەرەكی و بەكەیفی خۆیان یاری بە ژیانی خەڵك دەكەن و خۆشیان خەریكی كەڵەكەكردنی ھەرچی زیاتری پارە و دەسكەوتی تایبەتن و كار لەسەر پاراستنی ئەو بازاڕە دروستكراوە و بەندیخانە گەورەیە دەكەن، كە لەچوارچێوەی كۆمەڵگەی كوردیدا بۆ خەڵكیان دروستكردووە.
