لە دەرەوەی بژاردەی زەلیلی و تەسلیمبووندا؛
پڕۆژەی حوکمڕانییەکی باشتر لەتوانادا هەیە!
هیوا عومەر
هێشتا ڕوون نییە ئاراستەی گۆڕانكارییە خێراكان لە (هاوسەنگیی هێز)ی ناوچەكە بەكام لادا دەكەوێت، بەڵام ئەوەی ڕوونبووەتەوە ئەوەیە؛ چیتر هەرێمی كوردستان ناتوانێت بەم مۆدێلە لە حوكمڕانی بەردەوام بێت، کە دیزاینەكەی لە خزمەتی دەستەی ئۆلیگاریشی دایە.
ئەم مۆدێلەی حكومڕانی وایكردووە لە ئاستی ناوەخۆیی و لە پەیوەندی لەگەڵ دەسەڵاتی خۆسەپێنی بەغداشدا هەرێمی كوردستان ڕووبەڕووی قەیرانی گشتگیربكاتەوە، نەك بوارێك بۆ گەشەپێدان و حوكمڕانی باش و دادپەروەری نەماوەتەوە، تەنانەت ئاستی متمانەی هاووڵاتییانیش بە پرۆسەی سیاسی و كۆی ئەزموونی هەرێمی كوردستان لە خاڵی سفر نزیكبووەتەوە.
لە كاتێكدا زیاتر لە دوو مانگە مووچە دابەشنەکراوە، مووچەخۆران لەوپەڕی بێ پارەیی و گوزەرانێکی خراپدان. بازاڕ بەتەواوی چۆڵیی پێوەدیارە، ئەم کێشە و قەیرانە تا ئاستی وەستانی ژیان کاریگەری لەسەر کۆمەڵگە هەبووە، هەر ئەمەش وایكردووە ئەگەر تا دوێنێ خەڵك ئومێدی گۆڕانكاری و چاكسازی لەسەر حکومەت و حزبەکانی دەستەڵات هەڵچنیبێت، ئەمڕۆ تەنها بە وەرگرتنی مووچەكەیان سوپاسگوزارن!
لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا چەندین بزاڤی كۆمەڵایەتی و سیاسی و مەدەنی بەشێوازی جیاجیا دەنگیان بەرزكردەوە بۆ هێنانەدیی گۆڕانكاری و چاكسازی بەڵام بەهۆی دەستبەسەرداگرتنی سەرچاوەكانی هێزی ئابووریی «نەوت (ئابووری بەرخۆری) و هێزە ئەمنییەكان و میدیا» واتە هاوكێشەی [پارە←هێز←میدیا] چەندین هۆكاری تر وایکردووە ئەو بزاڤانە نەیانتوانی سەركەتووبن و دەسەڵات ناچار بكەن بە گۆڕانكاری.
گۆڕانكاری لە رێگای سندوقی دەنگدان یەكێكی تر بوو لە بژاردەكان، بینیمان هەڵبژاردن بۆ ماوەی دوو ساڵ دواخرا و پەرلەمانیش داخرا. دواجار پێش هەشت مانگ لەمەوبەر هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان ئەنجامدرا، خۆیان وتەنی بە "دیزانێكی ئامادەكراو" بە بەكارهێنانی پارە و هێزی سەربازی و سامانی گشتی، بەڵام سەرەڕای ئەمە تا هەنووكە ئامادەنین دەرئەنجامەكانی قبوڵبكەن و هەر لایەنە و خەریكی بەهێزكردنی خەندەقی زۆنی خۆیەتی. لە بەرامبەر ئەوەدا زۆنی هاووڵاتییان و چینی پەراوێزخراوی كۆمەڵگە تا دێت هەست بە نامۆیی و پەراوێزخستنی زیاتر دەكات، بەخودی ئەزموونی هەرێمی كوردستانیشەوە.
بەكارهێنانی دەسەڵاتی بەغدا وەك بیانوویەكی ئامادە بۆ پەردەپۆشكردنی قەیرانە ناوەخۆیییەكان و بردنی سامانی سەر زەوی و ژێر زەوی لە خزمەتی دەستەی ئۆلیگاریشی بۆتە یەكێك لە بیانووەكانیان.
بوونی مەیلی ناوەندێتی و خۆسەپێنی لەژێر كاریگەری شۆڤینیەتی دەسەڵاتی سیاسی بەغدا، دژی ئەزموونی هەرێمی كوردستان بەشێكی پرسەكەیە، بەڵام بەشەكەی تری پەیوەندیی ڕاستەوخۆی بە چۆنیەتی بەڕێوەبردنی هەرێمی كوردستانەوە هەیە.
چەند پرسیارێكی سادە: کێ دەستی دەسەڵاتدارانی گرتبوو پێش ڕوخانی دەسەڵاتی بەعس دەستوور بنووسنەوە و دامەزراوە نیشتمانییەکان سەربەخۆ و بنیادبنێن و بگەڕێنەوە بۆ شەرعیەتی میللی و سەرچاوەی دارایی و ئابووریی فرەچەشن بکات؟!
ئەوەی دەبینین ئەم بارودۆخە چیتر ناتوانێت ئاوا بەردەوام بێت، ئێمە ناچارنین تەنها لەنێوان بژاردەی تەسلیمبوون و زەلیلیدا یەكێكیان هەڵبژێرین. هەرێمی كوردستانێكی تر لەتوانادا هەیە لە دەرەوەی بژاردەی زەلیلی و تەسلیمبووندا، ئەمەش پێویستی بە پرۆژە و دەستپێشخەرییەكی نیشتمانیی گشتی سەرتاسەری هەیە، كە بنەماكانی گەڕانەوە بێت بۆ خەڵك و شەرعیەتی میللی و كاراكردنەوەی پەرلەمان و پێكهێنانی كابینەیەكی تازە لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی گشتی و نەهێشتنی هەژموونی حزب بەسەر دامەزراوەكان و دابینكردنی مووچە و ژیانێكی شەرەفمەندانە. هەروەها ڕووبەڕووبوونەوەی هەموو ئەو هەوڵانەی بەغداش، كە بۆ لاوازتركردنی هەرێمی كوردستان دەیدا.
ئەم دەستپێشخەرییە پێویستی بە میكانزمێكی وەهایە، بتوانێت هەموو كەسێك و هێز و لایەنێك كۆبكاتەوە كە خۆیان لە چوارچێوەی هێزی گۆڕانكاریی سیاسی و كۆمەڵایەتی دەبیننەوە و رازی نین بە دۆخی زەلیلی ناوەخۆیی و بندەستی عێراق و باوەڕیان بە نیشتمانێكی ئازاد و گەلێكی بەختیار هەیە.
