سەردار ئەکرەم -بەریتانیا
هونەر هەمیشە وەک پەرستگای ڕاستگۆیی، پاکی و بەهای مرۆڤایەتی سەیر کراوە، شوێنێک کە تێیدا بیرۆکە جوانەکان دەبنە بەرهەم و دەگەنە دڵەکان. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، ناوەوەی ئەم دونیا جوانە، هەندێک جار ڕووبەڕووی دیاردەیەک دەبینەوە کە دوورە لەو بەهایانەی هونەر بانگەشەی بۆ دەکات. ئەو دیاردەیە بریتییە لەوەی کە چەندین هونەرمەند لە پێشەوە و لەبەر چاوی خەڵک، ڕوویەکی گەش، موجامەلەیەکی زۆر و پێکەنینێکی بێکۆتایی لەبەرامبەر یەکتردا پیشان دەدەن، بەڵام لە پشت ئەو پێشەوەیەوە،ڕق و کینە و ڕاگرتن دەخەنە پاڵ یەکتر، هەموو شتێک بە مەبەستی بەرژەوەندی تایبەت و پاراستنی پێگەی خۆیان ڕادەگرن، هەتا کاتێک دەگاتەوە کە ئەو کینەیە دەبێتە هۆی تێکدانی پەیوەندی و بڵاوبوونەوەی ناتەبایی. ماسکەکانیان بەستراوە و فێری بوونە چۆن ڕاستییەکانیان لە چاوی خەڵک و تەنانەت لە هاوپیشەکانیشیان بشارنەوە. ئەم بابەتە ئەگەرچی ناوەڕۆکەکەی تا ڕادەیەک تاڵە، پێویستە باس بکرێت بۆ ئەوەی ڕێگە بدرێت بۆ چاککردنی بارودۆخەکە و گەڕانەوە بۆ بناغە ڕاستەقینەکانی هونەر.
سەرەتا، دەتوانین بڵێین کە ئەم شێوازەی ڕەفتارکردن، هیچ پەیوەندییەکی بە ڕەسەنایەتی هونەرەوە نییە، و نە بڕوانامەی زانکۆیی و نە ئەزموونی دەرەوەش ناتوانێت بیگۆڕێت. تەنانەت هەندێ لەو هونەرمەندانەی کە بڕوانامەی بەرزیان لە زانکۆ و پەیمانگا ناسراوەکانی جیهان وەرگرتووە، سەردانی وڵاتانی زۆریان کردووە و ئەزموونی هونەری جیاوازیان بینیوە، هەندێک جار بەداخەوە بەدوور نین لەم ڕەفتارە ناشایستەیە. ئەوان فێربوونە چۆن ڕق وکینە و ناڕەزاییەکانیان لە دڵدا ڕابگرن، لە پێشەوە وەک ئەوەی هیچ شتێک ڕووی نەداوە پێکەنین بکەن و موجامەلە بکەن، بەڵام لە پشتەوە ئەو کینەیە دەگەشێنەوە و گەورەی دەکەنەوە. ئەوەی پێویستە بزانین ئەوەیە کە خوێندن و سەفەر تەنها ئامرازن بۆ گەشەی هونەری، بەڵام ئەگەر لەگەڵ گەشەی ئەخلاق و ڕەوشتدا نەبێت، دەتوانێت ببێتە هۆی بەکارهێنانی ئەو زانیارییە بۆ زیانگەیاندن بە ئاستی گشتی. هەندێک لەم بەئەزموونانە، بەهۆی ئەو پێگەیەی کە بەدەستیان هێناوە، بوونەتە هۆی بڵاوبوونەوەی کینە و ناتەبایی لە ناوەوەی کەرتی هونەردا، وەک ئەوەی بیر بکەنەوە کە خوێندنیان دەکاتە خاوەن مافی ڕەخنەگرتنی بێ بنەما و کەم نرخاندنی ئەوانەی کە ڕێگای ترەوە هاتوونەتە ناو ئەم بوارە.
هەروەها، کێشەکە تەنها لە نێوان تاکەکاندا کورت نابێتەوە، بەڵکو هەندێک جار دەگوازرێتەوە بۆ نێوان نەوەکانیش. بینیومانە کە هەندێک لە هونەرمەندانی کۆن، بەجێی ئەوەی ببنە سەرچاوەی ئەزموون و پشتگیریکردن بۆ نەوەی نوێ، شەڕی کۆنە قینەکانی سەردەمەمی خۆیان بەسەر نەوە نوێیەکەدا دەسەپێنن و کینەی ڕابردوویان دەگوازنەوە بۆ داهاتوو. هەندێکیان پێیان وایە کە شێواز و تێڕوانینی کۆن تەواو ڕاستە و شتی نوێ هیچ بەهایەکی نییە، بەبێ ئەوەی گوێ بگرن یان تێبگەن لەوەی کە هونەریش وەک ژیان گۆڕانکاری بەسەردا دێت. ئەمەش دەبێتە هۆی دروستبوونی دووبەرەکی لە نێوان کۆن و نوێدا، لە کاتێکدا پێویستە ئەم دوو بەشە بەیەکەوە کار بکەن بۆ پێشخستنی ئاستی هونەر، نەک ببنە دوو ڕکابەری سەخت کە هەریەکەیان کینەی ئەوی تر لە دڵدا ڕابگرێت. ئەم دیاردەیە نیشان دەدات کە ماسکەکە تەنها لەسەر ڕووی تاکەکەس نییە، بەڵکو هەندێک جار دەبێتە بەشێک لە کولتووری ناوەوەی بوارەکە، کە بەداخەوە زیانێکی زۆر بە گەشەی گشتی دەگەیەنێت.
هۆکاری سەرەکی ئەم دیاردەیە، زۆرجار دەگەڕێتەوە بۆ حەسودی، نەبوونی متمانە بەخۆبوون و ئارەزووی بەدەستهێنانی پێگەی زیاتر. کاتێک هونەرمەندێک متمانەی بە توانا و بەهرەی خۆی نییە، هەست دەکات کە سەرکەوتنی هاوپیشەکەی، زیانە بۆ پێگەی خۆی، بۆیە بەجێی ئەوەی ڕاستەوخۆ گفتوگۆ بکات، کینەکەی لە دڵدا ڕادەگرێت و بە ماسکێکی پێکەنیناوەوە پێشوازی لێ دەکات. ئەمەش لە کاتێکدایە کە هونەر شتێک نییە کە تەنها بۆ یەک کەس بێت، یان سەرکەوتنی یەکێک ببێتە هۆی شکستی ئەوی تر. دونیا هونەرەکە فراوانە، هەر هونەرمەندێک شێواز و تایبەتمەندی خۆی هەیە، وەک ئەوەی کە گوڵەکان هەموویان یەک ڕەنگ و بۆن نین، بەڵام هەموویان بەجوانی خۆیانەوە بەشدارن لە جوانکردنی باخچەکە. کاتێک ئەم تێگەیشتنە لە ناو هونەرمەنداندا نەبێت، ماسکەکانیان بەستراو دەمێننەوە و دونیا هونەرەکە دەبێتە شوێنێک بۆ پاراستنی کینە و ململانێی ناشایستە بەجێی پێشکەوتنی هونەری.
ئەم دیاردەیە زیانێکی گەورەش بە کۆمەڵگە دەگەیەنێت، چونکە خەڵک چاوەڕوانی ئەوە دەکات هونەرمەندان نموونەی ڕاستگۆیی و پاکی بن. کاتێک دەبینن ئەوانەی بە خوێندن و ئەزموونەوە بانگەشەی خۆشەویستی و یەکڕیزی دەکەن لەسەر سەکۆ، لە ژیانی ڕاستەقینەدا ماسکیان بەستووە و ورەی کینە ڕادەگرن، متمانەیان لەدەست دەدەن و بەهای هونەر بە گشتی دادەبەزێت. ئەمەش وای لێدەکات نەوەی نوێ بە چاوێکی ساردەوە سەیری ئەم بوارە بکەن و وابزانن کە هونەر تەنها ڕووکارییە و هیچ بناغەیەکی ڕاستەقینەی نییە. بۆیە ئەم بابەتە تەنها کێشەی ناوخۆیی ناو هونەرمەندان نییە، بەڵکو کاریگەرییەکی فراوانتری هەیە لەسەر پێگەی هونەر لە ناو کۆمەڵگەدا.
ڕاستییەکە ئەوەیە کە هونەرمەندی ڕاستەقینە پێویستی بە ماسک نییە، چونکە بەهرە و ڕەفتاری جوانەکەی خۆی بەسە بۆ ئەوەی ڕێزی وەربگرێت. بڕوانامە و ئەزموون ئەو کاتە بەنرخ دەبن کە ببنە خزمەت بۆ گەشەی گشتی، نەک ببنە هۆی ڕاگرتنی کینە و بڵاوبوونەوەی ناتەبایی. موجامەی ڕاستەقینە ئەوە نییە کە لەبەر چاوی خەڵکدا بکرێت، بەڵکو ئەوەیە کە لە دڵەوە بێت، ڕێزگرتن لە توانای ئەوی تر و پشتگیریکردنی بۆ ئەوەی هەمووان پێکەوە پێش بکەون. ئەگەر هونەرمەندان ئەو ماسکە دووڕووییە لادەن، ورەی کینە و ڕاگرتن لە دڵەکانیاندا نەهێڵنەوە، لە پێشەوە و لە پشتەوە یەک ڕەفتار بن، حەسودی بگۆڕن بۆ پێشبڕکێی پاک و بەهرەپەروەری، و کۆن و نوێ بەیەکەوە دەست بدەنە یەک بۆ پێشخستنی ئاستی هونەر، ئەو کاتە هونەرەکەیان دەبێتەوە بەو پەرستگایەی کە شایەنی سەرنجە، و دەتوانن بە ڕاستی ببنە نموونەیەک بۆ کۆمەڵگە. بەبێ گومان، ڕاستگۆیی و پاکدڵی جوانترین بەرهەمی هونەرە، پێش هەر شێواز و تەکنیکێکی تر.