شیعر

 

 

عەباس داودی

 

 

 

 

 

 

 

  - ناوی کتێب : شەقژنی باڵی چۆلەکە

  - بابەت :  شیعر 

  - شاعیر : عەباس داودی

  - تابلۆی بەرگی پێشەوە : گرفتار  کاکەیی

  - پێداچوونەوە : ناســیح ئەدیب

  - خاڵبەندی : دیار لەتیف

  - دیزایینی بەرگ : ســتار جەباری

  - دیزایینی ناوەڕۆك: دلێــــر زەنگنە

  - چاپ : 2026

  - نرخ : 4 هەزار

  - تیراژ : 500 دانە

  - چاپخانە :

 

 

 

 

ژمارە سپاردنی (    ) ساڵی 2016 ی پێدراوە

 

 

 

 

 

 

 

 

پێشکەشە بە :

 

1 ـ خوێنی بە ناهەق رژاوی دایکی میهرەبانم

     لە بە هاری 1991 بە تاوانی کورد بوون .

 

2 ــ بە هاوسەر و  جگەر گۆشەکانم.

 

3 ـ مامۆستای گەورە و خەمخۆر ـ نەجمەدین عەزیز سمایل ـ  

   خزمەتێکی گەورەی بە زۆرینەی

   بەهرەمەندان و فەرهەنگی کوردی کرد.

 

 

 

 

 

 


 


 

 

پێشه‌كی

 

(1)

   شاعیری به‌ڕێز: عه‌باس داودی، زیاتر به‌ شاعیری ئه‌م سه‌رده‌مه‌ ده‌ناسرێ، شیعره‌كانی ئه‌م دیوانه‌ هه‌ندێك پێی ده‌ڵێن (كورته‌ شیعر) هه‌ندێك (بروسكه‌ شیعر) هه‌ندێكی تر (هایكۆ) كه‌ له‌كورتترین دێڕ و وشه‌دا مانایه‌كی فراوان ده‌دات به‌ده‌سته‌وه‌، یان هیچ نه‌بێت وا له‌ خوێنه‌ر ده‌كات باشتروجوانتر بیربكاته‌وه‌، نوسینی ئه‌م جۆره‌ شیعرانه‌ش له‌مڕۆدا له‌خۆوه‌ نه‌هاتووه‌، كاتێك (هێمن)ی نه‌مر له‌ حه‌فتاكانی سه‌ده‌ی بیسته‌مدا شیعری (ناڵه‌ی جودایی) نوسی، كه‌ بریتی بوو له‌سه‌د و شه‌ش دێڕی جووت سه‌روا (مه‌سنه‌وی)، ڕه‌خنه‌یان ئه‌وه‌یان لێده‌گرت كه‌ شیعره‌كه‌ درێژه‌، له‌كاتێكدا ئه‌و زه‌مانه‌ نه‌ ته‌كنه‌لۆژیا نه‌ هیچ شتێكی ئه‌وتۆ نه‌بوو كه‌ خوێنه‌ر سه‌رقاڵی بێت، جگه‌ له‌ ته‌له‌فیزیۆن و رادیۆ، ئه‌ویش له‌ هه‌موو ماڵێكدا نه‌بوو، مامۆستا هێمن وه‌ڵامی دانه‌وه‌و وتی: كام شیعره‌ی من كه‌ زۆر درێژه‌ كاتی خوێندنه‌وه‌ی ناگاته‌ یاریكردنی ده‌ستێك دۆمینه‌، ئه‌ی ئێستا كه‌ هه‌موو مرۆڤه‌كان به‌ خوێنه‌ر و ناخوێنه‌ره‌وه‌ مۆبایلێكی پێیه‌ و كاتی كه‌مه‌، ئه‌م جۆره‌ شیعرانه‌و ئه‌و شیعرانه‌ی كه‌ له‌ڕوخساردا پێش كاك عه‌باس چه‌ند شاعیرێكی تر ئه‌زموونیان كردووه‌، له‌ نمونه‌ی له‌تیف هه‌ڵمه‌ت و قوبادی جه‌لی زاده‌ و هتد، به‌تایبه‌تی وه‌ك باسده‌كرێ له‌تیف هه‌ڵمه‌ت به‌ پێشه‌نگ و چه‌سپاندنی شیعری هایكۆ ده‌ناسرێ و شاعیرانی دواتر ڕێچكه‌ی ئه‌ویان گرتووه‌ مه‌به‌ستمان له‌ لاسایی كردنه‌وه‌ی ناوه‌ڕۆك نییه‌، به‌ڵكو روخساری شیعره‌، بۆیه‌ جه‌غت له‌وه‌ ده‌كه‌ینه‌وه‌ كه‌ ئه‌م جۆره‌ شیعرانه‌ شیعری سه‌رده‌من و واقیع وا ده‌خوازێ كه‌ له‌كورتترین كات و وشه‌دا زۆرترین مانا بده‌یت به‌ده‌سته‌وه‌، دیاره‌ بابه‌تی كورت بڕی پێشتر له‌ناوشاعیرانی كلاسیكدا هه‌بووه‌، له‌ نمونه‌ی ئه‌حمه‌دی خانی و نالی، بۆ نمونه‌ خانی له‌ شاكاری مه‌م و زینه‌كه‌یدا  ده‌ڵێ:

(ئه‌ی خامه‌ ته‌ژی گه‌له‌ك درێژ كر/ ئه‌ڤ نامه‌ به‌سه‌ ته‌ پڕ قرێژ كر/ هه‌رچه‌نده‌ كه‌لام شوبهی دوڕبه‌ت/ بێ قه‌در دبت ده‌ما كوپڕ بت) واته‌ ئه‌ی قه‌ڵه‌م تۆ درێژه‌ت به‌ باسه‌كه‌ داوه‌، ئیتر به‌سه‌و له‌ كورتی بیبڕه‌وه‌، وته‌كان ئه‌گه‌ر زۆربوون گه‌وهه‌ریش بن، بێنرخ ده‌بن.

(نالی)یش ده‌ڵێ: (نالی عه‌جه‌ب به‌ قووه‌تی حیكمه‌ت ئه‌دا ئه‌كا/ مه‌عنایی زۆر و گه‌وره‌ به‌ له‌فزی كه‌م و بچوك)، ئه‌گه‌رچی نالی مه‌به‌ستی لایه‌نی ڕه‌وانبێژی و یاری كردن به‌ وشه‌یه‌ كه‌ چه‌ند مانا بدات به‌ده‌سته‌وه‌، به‌ڵام له‌م جۆره‌ شیعرانه‌ی كاك عه‌باس داودی و هاوڕێكانی به‌كه‌مترین وشه‌ كه‌ خوێنه‌ر لێی تێده‌گات، هه‌ندێ جار لاپه‌ڕه‌یه‌كی ده‌وێ ئه‌گه‌ر وتاری له‌سه‌ر بنوسیت، وه‌ جیاوازییه‌كی تر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌كۆندا كردار له‌ دێڕێكدا هه‌یه‌، به‌ڵام له‌شیعری كورتتدا كردار قوت ده‌درێ، ئه‌مه‌ش هه‌ر بۆ كورتبڕییه‌كه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌.

 

(2)

كاتێك له‌ سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیسته‌مدا شیعری كوردی هه‌نگاوێكی گه‌وره‌ی هاویشت و هێواش هێواش له‌ شیعری كلاسیكی كوردی و ڕۆژهه‌ڵاتی دووركه‌وته‌وه‌، له‌نمونه‌ی عه‌بدوڵڵا گۆرانی شاعیر و شێخ نوری شێخ و هتد زۆربه‌ی ناوه‌ڕۆكی شیعری گرته‌وه‌ و واته‌ بۆ نمونه‌ شیعره‌كه‌ دڵداریییه‌: له‌كلاسیكدا لای هه‌موو شاعیران چاو نێرگزبوو‌، به‌ڵام گۆران ئه‌مه‌ی دووباره‌ نه‌كرده‌وه، به‌ڵكو به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ چاوی ڕه‌ش كه‌ لای شاعیرانی كۆن مه‌رغوب نه‌بووه‌، به‌ڵكو نێرگزی واته‌ زه‌رده‌كه‌ی له‌ هه‌نگوین، یان له‌نێرگز بچێت و سپییه‌كه‌ی سپی تۆخ بێت، ئه‌مه‌ لای گۆران پێچه‌وانه‌ ده‌بێته‌وه‌: ( كام ڕه‌شی ئه‌گا به‌ ڕه‌شی چاوی/ برژانگی برۆی ئه‌گریجه‌ی خاوی) یان (به‌ڵام ئه‌ی یار یاری نازدار شۆڕه‌ ژنی شۆخ/ به‌ لێوی ئاڵ، به‌ چاوی ڕه‌ش، چاوی ڕه‌شی تۆخ) مه‌به‌ستمان ئه‌وه‌ بوو له‌دێڕه‌كه‌دا یان له‌ ته‌واوی شیعره‌كه‌دا به‌ جوانی دێته‌ خواره‌وه‌ خوێنه‌ر ده‌زانێت شیعره‌كه‌ چ ناوه‌ڕۆكێكی  له‌خۆ گرتووه، هاوكاتیش شاعیرانی كلاسیك له‌ یاریكردن به‌ وشه‌دا كه‌ عه‌لادین سه‌جادی ناوی ناوه‌ (دوولانه‌) كه‌ شاعیر دێڕی سه‌ره‌تا به‌جۆرێك داده‌ڕێژێت كه‌ تۆ خه‌یاڵت بۆ ئه‌و جۆره‌ شته‌ ده‌چێ، به‌ڵام له‌ دێڕی دووه‌م و دواتر مانای شیعره‌كه‌ گۆڕانكاری به‌سه‌ردا دێت به‌كورتی ئه‌چێت بۆ دنیایه‌كی تر، بۆ نمونه‌ مه‌لا غه‌فوری حافزی سابڵاخی ده‌ڵێ: ( تابژیم تێتده‌بڕم، خاوه‌نی جوانی و ده‌سه‌ڵات/ چاوی ئاوات و هیوا ئه‌ی گوڵی سه‌رتۆپی وڵات) كاك عه‌باس داودیش ده‌ڵێ ( نیگای سیحراوی مه‌ستی كردووه‌) له‌تۆ وایه‌ باس باسی دڵداری و عه‌شقه‌، به‌ڵام دواتر ده‌ڵێ ( ته‌خت و تاجی بیرچووه‌/ خاوه‌ن شكۆ) ده‌بینین مانای شیعره‌كه‌ چه‌ند گۆڕانكاری به‌سه‌ردا هات، ئه‌م گۆڕانكارییه‌ وه‌ك وتمان له‌كلاسیكه‌وه‌ وه‌ك پێویست دانه‌كه‌وت بۆ شیعری تازه‌، مه‌به‌ستمان قۆناغی دوای ساڵی 1970یه‌ كه‌ به‌ قۆناغی ڕوانگه‌ ده‌ناسرێته‌وه‌، به‌ڵام هه‌مان شاعیرانی قۆناغی روانگه‌ و دوای روانگه‌ له‌ نمونه‌ی له‌تیف  هه‌ڵمه‌ت و قوبادی جه‌لی زاده و هتد‌، ئه‌م جۆره‌ شیعره‌یان له‌م ساڵانه‌ی رابردوودا هێنایه‌ ناو ئه‌ده‌بی كوردییه‌وه‌، كاك عه‌باسیش هه‌م وه‌ك تێگه‌یشتن له‌كات و سه‌رده‌می خۆی، كه‌ سه‌رده‌می ئینته‌رنێته‌، هه‌م وه‌كو كورتبڕی كه‌ پێشتر باسمان كرد، له‌گرنگی ئه‌م جۆره‌ شیعره‌ تێگه‌یشتووه‌ و درێژه‌ی به‌ ڕێبازی شاعیرانی پێش خۆی داوه‌.

 

(3)

خاڵێكی تر له‌ خاسیه‌ته‌كانی ئه‌م جۆره‌ شیعره‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ شاعیر سه‌ره‌داوێك، یان بابه‌تێك ده‌كاته‌وه‌ و به‌خوێنه‌ر ده‌ڵێ (خۆت ته‌واوی بكه‌) واته‌ تۆش ده‌توانی هه‌م ته‌واوی بكه‌یت، هه‌م ئه‌گه‌ر خوێنه‌ری جدی و به‌هره‌ت تێدا بێت ده‌توانی ببی به‌ شاعیر، به‌ڵام بیرمان نه‌چێ زۆر جار نوسینی شیعری كورت قورستره‌ له‌ شیعری درێژ، چونكه‌ شیعری كورت چڕبوونه‌وه‌یه‌، خه‌ستبوونه‌وه‌، قوڵبوونه‌وه‌یه‌، له‌كاتێكدا شیعری درێژ ده‌رفه‌ت ده‌دات زیاتر په‌ل بهاوێت له‌ بابه‌تێكه‌وه‌ بۆ بابه‌تێكی تر.

 

(4)

ناوه‌ڕۆكی شیعره‌كانی ئه‌م دیوانه‌ هه‌مه‌جۆرن، به‌شی زۆربه‌یان كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی و توانج و ژیان مردن و جیاوازی چینایه‌تی و ڕه‌شبینی و  هتد، وه‌ زیاتر ڕه‌خنه‌ به‌ناو ده‌ماری شیعره‌كانیدا ده‌ڕوات، به‌ڵام به‌ فۆرمێكی تازه‌تر و جوانتر، به‌ڵام ئه‌وه‌ی كه‌متر له‌ شیعری هایكۆدا ده‌بینرێ و له‌م دیوانه‌شدا هه‌روه‌ها، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ به‌هۆی كورتی و چڕی شیعره‌كانه‌وه‌ ده‌رفه‌تی ئه‌وه نییه‌ كه‌ (خواستن) به‌كاربهێنێت، خواستنیش به‌كارهێنانی وشه‌یه‌كه‌ له‌ مانا فه‌رهه‌نگییه‌كه‌ی خۆیه‌وه‌ بۆ مانایه‌كی تازه‌تر، به‌ڵام ده‌شبێت په‌یوه‌ستبوونێك له‌نێوانیاندا هه‌بێت، وه‌ نه‌بێ كاك عه‌باس ئه‌م لایه‌نه‌ به‌ته‌واوی فه‌رامۆش كردبێت، به‌ڵكو جاروبار ئاوڕی لێداوه‌ته‌وه‌و گه‌لێك خواستنی جوان و به‌هێزی به‌كارهێناوه‌ له‌ نمونه‌ی ( سه‌مای وه‌رین، شیعری‌106) ئه‌گه‌ر سه‌رنج بده‌ین وه‌رینی به‌ سه‌ما چواندووه‌، واته‌ بۆ نمونه‌ گه‌ڵایه‌ك ده‌وه‌رێت، هاتنه‌ خواره‌وه‌ی له‌ سه‌ما ده‌چێت، كه‌ ئه‌مه‌ لای جه‌نه‌ڕاڵی پایز (محه‌مه‌د عومه‌ر عوسمان) به‌كارنه‌هاتووه‌، كه‌ ده‌بوو به‌كارهاتبا، هه‌روه‌ها ئه‌و سه‌مایه‌ بۆ خۆی وێنه‌یه‌كی شیعری جوانی به‌رجه‌سته‌ كردووه‌.

 به‌كورتی خواستن له‌ شیعردا شیعر جوانتر و به‌هێزتر ده‌كات وێنه‌ی شیعری ڕازاوه‌تر ده‌كات، ئه‌گه‌رچی هه‌ندێك لایان وایه‌ كه‌ ده‌بێت له‌مڕۆدا شیعر ساده‌تر بكرێته‌وه‌ وه‌ك له‌نمونه‌ی شیعره‌كانی (ته‌لعه‌ت تاهیر)دا ده‌بینرێت، له‌م دیوانه‌شدا گرنگی زۆری پێدراوه‌، بۆ نمونه‌: (نیمه‌ له‌ ئه‌وینی ئه‌م دڵه‌ زیاتر ـ ده‌یبه‌خشم به‌تۆ ـ نامه‌ی كوڕه‌ هه‌ژارێك) یان (زه‌نگۆڵ زه‌نگۆڵ ـ ئاره‌قی ماندوێتی ده‌ڕێژێت ـ له‌ته‌ نانێكی سه‌ربه‌رزانه‌) له‌م شیعره‌یاندا ده‌ق ئاوێزان هه‌یه‌ له‌نێوان كاك عه‌باس و خه‌یامدا : (ئه‌وه‌ی له‌دنیا له‌تێ نانی بوو ـ كه‌لاوه‌ كۆنێك ئاشیانی بوو ـ پیاوی كه‌س نه‌بوو، كه‌س نه‌بووه‌ پیاوی ـ هه‌ر ئه‌و ژیاوه‌ و ئه‌و ژیانی بوو) یان هه‌ر شاعیرێك به‌ شێوازێكی تایبه‌ت ئه‌م جۆره‌ ناوه‌ڕۆكه‌ داده‌ڕێژێته‌وه‌، چونكه‌ بمانه‌وێ نه‌مانه‌وێ هه‌ندێ ناوه‌ڕۆكی شیعری هه‌یه‌ به‌گشتی لای شاعیران ژێره‌ی هاوبه‌ش دروستده‌كات، ئیتر هه‌ر شاعیره‌و به‌ شێوه‌یه‌ك ده‌یگه‌یه‌نێت به‌ خوێنه‌ر، وه‌كو چۆن هه‌ر چێشتلێنه‌رێك به‌جۆرێك خواردنه‌كه‌ ئاماده‌ده‌كات، شاعیرانیش له‌هه‌ندێ ناوه‌ڕۆكدا وه‌هان، به‌ڵام ئه‌وه‌ی كه‌ ده‌یگۆڕێت زمانی سه‌رده‌مه‌كه‌یه‌ و ئه‌و فۆرمه‌ی كه‌ شاعیر ئه‌یخاته‌ قاڵبی شیعریییه‌وه‌.

 

(5)

له‌كۆتایی ئه‌م باسه‌دا دێمه‌ سه‌ر باسی ناونیشانی كتێب، بێگومان ناونیشان سه‌ره‌تای چوونه‌ ناوه‌وه‌ی خوێنه‌ره‌ بۆ ناو دیوانه‌كه‌، واته‌ كاریگه‌ری خۆی هه‌یه‌، زۆرێك له‌ شاعیرانی نوێ، وشه‌یه‌ك یان ده‌سته‌واژه‌یه‌ك ئه‌كه‌ن به‌ناونیشان و بێگومان له‌مه‌دا ئازادن، به‌ڵام وه‌كو بۆچوونی خۆم پێم باشه‌ ناونیشان ڕسته‌بێت، نه‌ك وشه‌و ده‌سته‌واژه‌، وه‌ له‌ناو ڕسته‌شدا ڕسته‌ی سه‌رنج ڕاكێش بێت، بۆ نمونه‌ له‌تیف هه‌ڵمه‌ت له‌ حه‌فتاكاندا‌ نامیلكه‌یه‌كی‌ شیعری هه‌یه‌ به‌ناوی ( پرچی ئه‌و كچه‌ ڕه‌شماڵی گه‌رمیان و كوێستانمه‌) كه‌ ئه‌وپه‌ڕی سه‌رنج ڕاكێشه‌ و له‌هیچ یه‌كێك له‌دیوانه‌كانی له‌تیف هه‌ڵمه‌تدا ناونیشانی وه‌ها كاریگه‌ر نابینرێ، هه‌روه‌ها فه‌ره‌یدوون عه‌بدول به‌رزنجی له‌ ساڵی 1982 نامیلكه‌یه‌كی چاپكرد به‌ناوی ( ڕۆژان ئه‌ڕوا و تۆ هه‌ر خۆشه‌ویستی منی) و پاشان له‌نه‌وه‌ده‌كاندا (كه‌ بیر له‌تۆ ئه‌كه‌مه‌وه‌) ئه‌م دوو ناونیشانانه‌ی كه‌ نوسیم بۆخۆیان هه‌م كورته‌ شیعرن یان به‌زمانی ئه‌م سه‌رده‌مه‌ هایكۆن و كاریگه‌رن و خوێنه‌ر راده‌كێشن بۆ خۆیان چونكه‌ پڕاوپڕن و مافی رسته‌یان دراوه‌تێ و كرداریان تێدایه‌.

ئه‌م دیوانه‌ ئه‌گه‌رچی ناونیشانه‌كه‌ی جوانه‌و شه‌قژن له‌ فه‌رهه‌نگی (ڕێژگه‌)دا به‌مانای له‌پڕ هه‌ڵفڕین، یان شه‌قژنی باڵی هات و هه‌ڵفڕی، یان چۆله‌كه‌كه‌ له‌شه‌قه‌ی باڵی داو هه‌ڵفڕی دێت، ناویشانێكی جوانه‌، به‌ڵام جوانتر بوو كرداری تێدا بێت بۆ نمونه‌ (له‌شه‌قه‌ی باڵی دا) یان وه‌كو (سه‌عدوڵڵا په‌رۆش)ی نه‌مر ئه‌ڵێ ( هه‌روه‌كو مه‌ل ئاسا له‌شه‌قه‌ی باڵ ئه‌ده‌ی)، به‌هه‌ر حاڵ شاعیر ئازاده‌و هیوای سه‌ركه‌وتن و به‌رده‌وامی بۆ ئه‌خوازم. 

 

مه‌ریوان سه‌لاح حیلمی

26/11/2025 سلێمانی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 ــ       لە لاوازیدا برای دینین

           لە شێنەییدا تیریان ئامادە،

           دوو چاوى ڕەش.

 

 

 

 

2-       نەریت جێگیرە

          کەمێکە خۆت شلکە

          گورگ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3-       ململانێ و پە ت .. پەتێنە

          پاشقولدان..

           خلیسکان،

           ژیان 

 

 

 

4-       هە ڵسانەوە له شکست،

          هزری ڕابوون،

          فەرهه نگێک له تریفە.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5-       پێویستی به خولی زمانە،

          (گۆران)ی تێپەڕاندووە،

          کۆلکە شاعیرێک.

 

 

 

 

6-      ڕۆچووە بە ناخی زەویدا،

         زیندوو بوونەوەی میتانییەکان،

         سەردەمێکی  نوێ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7-      خۆی مەڵاس داوە

         نێچیری ڕاوە

         ئاسکە کێوی.

 

 

 

8-      مەستبوون

         چێژ له خوێنڕشتن

         ئاکاری قێزەون.

 

 

 

 

 

 

 

9-      حیکمەت نەبووایه

         پاکتاو دەکران

         مەزڵوومی مەزڵوومان.

 

 

10-     چەک بەدەستن

          جەنگاوەرانی بوون

          نەتەوەی بندەست.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

11ــ        دارستانێک

              گۆرانی بۆ ژیان دەچڕێ

             ئاهەنگی نەهەنگەکان.

 

 

 

12ــ         کێڵگەیەک لە مین

               هەنگاوی کوێرانە

               ئاکامی مەرگ.

 

 

 

 

 

 

 

 

13-       ماسیەکان...!

            بێپەروا یەکتر دەخۆن،

            دەریایەک پڕ لە ستەم.

 

 

14-       کەنیشێکی ئەتککراو

           هه نسکدان،

           یادگەی گەرمیانيیەک.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15-      ئاشقێکی دێوانە

           مەقامی ئەڵڵاوەیسی

          عەلی مەردان.

 

 

 

16-      هه ڕەشەی ڕەگەزپەرستێک،

           تۆڵەکردنەوە،

          بەرقەراری ئاشتییه

               شێتبوون.

 

 

 

 

 

 

 

17 ــ        خۆشم دەوێی

               تۆ .. نا، نیشتمان

              بێنازی هەڵیپڕوکاندووم

              لەیلەکەم.

            

18-        ژنێک گۆنای خۆی دەڕنێت،

             پیاوێکی سمێڵفش

             بیری کۆنەخوازی.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

19-        ئاشقێکی سەرەڕۆ

            بەرد دەکا بە ئاو

            نیگای سیحراوی.

 

 

20-       سیاسیيەکى  شیکپۆش ،

            دەستڕۆیشتوو،

            زمانی هه ڕەشە.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

21-       لە ونبوون دا

           پەنا بۆ کێ دەبەیت

           بەدەر لە خودا ..؟

           خۆهه ڵواسین.

 

 

 

22-      بەئاسانی ناگۆڕێت

           کولتووری خوێنڕشتن

           لێرە و لەوێ.

 

 

 

 

 

 

 

23-       خووی پێوە گرتووە

            ژەهری دووپشکە

            کلکایەتی.

 

 

24-       ئارەقەی ماندووبوون ،

            بەردێکی نەرم،

           سەرینی پارتیزانێک.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

25-      دەبێ بە ڕووتی بنوون،

           ڕوانینی نەژادپەرستێک،

           ماسییەکان.

 

 

26-       بریسکانەوەی کۆشکەکان ،

            لە ڕووناکی ڕۆژ دەڕوانن ،

            خەیاڵ پڵاوێک

 

 

 

 

 

 

 

 

 

27-      لە پێناوی رێزدا،

           دەستبەرداری بەهێزی بووین.

     

     

 

 

28-       داڕووخان ناخی هاڕیوە

             شەوو ڕۆژ دەناڵێنێ،

            ئادەمێکی بەدبەخت.

 

 

 

 

 

 

 

 

29-         بێباک پێدەکەنی

             دڵ سوێی دەبێتەوە

             تەنیایی خۆم.

 

 

30-      دارستانێک پڕتەم

           ئاو سوور هه ڵگەڕاوە،

           ئاگرێکی بێ خۆڵەمێش .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

31-      کانییەک پڕ قوڕ و لیتە

           بەرخێک  شەڵاڵی خوێن،

           گورگمرۆ.

 

 

 

32-     لە ئینجانەیەکدا بەندکراوە،

          دەڕوانێتە تاریک و ڕوون،

          گوڵی نەمری.

 

 

 

 

 

 

 

 

33-     دڕکی خۆڕسکی ژەهراوی،

          ئۆلفەت ناکات،

          ئومێدی پێکهاتن.

 

 

 

34-      لە جرج بەو لاوە

           لەم وێرانەدا،

           گوڵێک بەدی ناکرێ،

          شکۆفە.

 

 

 

 

 

 

 

35-      سامناک پەرتەوازە بوون

           دەسترازەی  مناڵێکی خوێناوی،

           ئەنفال.

 

 

36-      ئەمبەر ئاو و ئەو بەر ئاگر ،

           دەرباز بوون،

           چنگی مەرگ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

37-       چنگ له قوڕگ تاریکی گیر دەکا،

            ناکڕووزێتەوە،

            شەمشەکوێرە.

 

 

38-       ژانێک دوومەڵ ئاسا،

            هاواری قە تماغەیە،

            مۆتەکەی مردن.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

39 ــ       لەکەنارتدا ئازارەکانم بە جێهێشت

              لە یەکەم شەپۆلدا بۆت گەڕاندمەوە

              توڕەیی دەریا.

 

 

 

40-      بەنەریتی نوزانەوە،

           پرتەوبۆڵه،

          درۆزەی ماچ. 

 

 

 

 

 

 

 

 

41-     مامۆستایەکی سەر بەرز،

          گیرفان خاڵی،

          نامۆ بە کۆمەڵگە،

          ژیانی کولەمەرگی.

 

 

42-       دڕدۆنگە ماران گەستەیە

            هاواری مەرگ،

            شار بۆگەنی کردووە.

 

 

 

 

 

 

 

 

43-        لە گیانەڵادا ،

             وتی بمبوورن،

            شیوەنێک بۆ تەمەنی له دەست چوو.

 

 

44-      هه نگوینمان دەرخوارد ئەدا،

          وەلی ژەهری ماری پێ نۆشین،

          ئە قڵی ژەنگاوی.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

45-      فریوو ناخۆم

          بە فێڵی وان ،

          دەریای مەنگ.

 

 

 

46-      بە ئاریشەی خۆیەوە دەناڵێنێ،

           دەم له کوێخایەتی  دەکووتێ، 

           بابای نەفام.

                    

 

 

 

 

 

 

 

47-      هیلانەیان له چیایە

           سردوویان بەر خودان،

           هەڵۆی بەرزە فڕ.

 

 

48-      ئاشقێکی سەرەڕۆ

           بەرد دەکا بە ئاو،

           نیگایەکی سیحراوی.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

49 ــ     کەڵبەی خۆیناوی

            تینووی مەرگەساتە،

            فاشیزم.

 

 

 

50 ــ        سەرنەوی ناکات

               سەرقافڵەی ژینە،

               کاروانی خەبات.

 

 

 

 

 

 

 

 

51-      کەنەفتی دەستی ڕۆژگارە،

           هاوەڵی گۆپاڵ و چاویلکەیە

            پیری.

 

 

 

52 ــ       کەشتی خەیاڵی نقووم بووە

             ئەستەمە دەربازبوون

              فریادڕەس.

 

 

 

 

 

 

 

 

53-           تا لە لووتکە بڕوانێ،

                 دەستەمۆ نابێت،

                هزری  ڕەسەن.

 

 

54-         گیتارەکەی له ئاوازێ،

             خۆیشی له ئاوازێ دەچڕێ،

              مۆسیقار.. !

 

 

 

 

 

 

 

 

 

55-            دیداری لێ چاوەڕوان ناکرێ

                 لە خۆبایی بووە ،

                  پیاوی گرگن !  

 

 

 

56-          هه میشە بەرز دەخوێنێ.

              پەڕوباڵ ناکرێت

               کەڵە باب ! 

 

 

 

 

 

 

 

 

57-         چاوی خوماری

               گرفتاری بینینە،

             بەدمەستی ڕۆژگاره.

 

 

 

58-          ویستی فڕینە بەرەو لوتکە،

               ڕێگری لێ ناکرێت،

               هەڵۆی کوێستان.

 

 

 

 

 

 

 

 

 59-         ساڵێکی قاتوو قڕی،

               روحێکی شەکەت،

               کەم ئەندامێک.

 

 

 

60-         شەڕی براکوژی

              تاسەی خنکاو،

             دایکی شەهیدێک.

 

 

 

 

 

 

 

 

61-        سەدای یەکسانییه،

             بانگی ئازادی 

            ژن ژیانە .!

 

 

 

62-         ڕیتمێک لە سەمای لێکئاڵان

               ماسییەکان زیزو پەرێشان،

              پێکهاتن .

 

 

 

 

 

 

 

 

63-         ماچێک له تاریکیدا،

              ئاشقێکی کەساس،

              شێتبوون.

 

 

64-          ئاوەدێرە داری ئازادی،

               بەردەوامە بەرخودان،

               بەنداوێ له خوێن.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

65-          مێرگێکی سەوز

               تەژی لە گوڵی سوور

              خەونی شەڕڤانان.

 

 

 

66-           نیشتمانێکی وێرانە،

               میللەتێکی هه ناسە سارد،

               نەتەوەی کورد.

 

 

 

 

 

 

 

 

67-          باران دەیشواتەوە،

               فرمێسکەکانی بێ ئومێدی،

              ئاشقێکی دڵشکاو.

 

 

 

68-         نەورۆزی زاگرۆسییانە،

              هه ڵاڵەی کوێستان،

              له شیرین خەودا.

 

 

 

 

 

 

 

 

69-           گوڵاڵەی خاکیپۆشانی ڕۆژ هەڵات

               تەژی له ئاسۆی دەم کەلە،

               مەشخەڵی نەورۆز.

 

 

70-          ڕژانی ژەهرە،

              بزەی لێوانی تەڵەیه،

              ڕەفتاری ڕێوی.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

71-          ئەشقی فڕینی چۆلەکەکان،

              پڕ لە ویستی ڕاچەنینە،

            گڕی نەورۆز.

 

 

 

72-         دەستنوێژێک بۆ تریفە و

              تروسکە هه ڵدەگرن،

              ئاسۆی دەم کەل.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

73-          گڕێک گوڵەکانی هەڵپڕووکان،

              ئومێدی بە مەرگ سپارد،

              خەونێکی هه ڵبزڕکاو.

 

 

 

75-          شێت و هاری کردبوون،

              روحەکانی  تێکبەردان،

              پیاوی دوو ڕوو .

 

 

 

 

 

 

 

75-          سرودی ڕابوون دەچڕێ

              مژدەی خەونێکی دێرین،

              بە هاری هەڵسانەوە.

 

 

 

76 ــ       گوڵاوی باخچەی ئارەزوو

              متمانەی چۆلەکەکان

              کێژ و خورتی رۆژئاڤا.

 

 

 

 

 

 

 

 

77 ــ          کە منداڵە برسییەکم دەبینم

                 ئەنگوستەچاو کۆتایی نایەت

 

 

 

 

78-            دڵ ڕەقی و بێباکی ئێوە،

                 تەنیا سەری سپی نەکردین،

                 بە گورگ سپاردن.

 

 

 

 

 

 

 

 

79-            ڕۆژگارێکە ،

                فریو ئەدرێین و لەخشتەمان ئەبەن،

                چۆنتان بۆ بلوێت.

 

 

 

80-          ئاوازی شمشاڵەکەی  قاله مەڕە

               شیوەنێک بۆ نیشتمان،

                پەیامێک له ڕۆژهه ڵاتەوە.

 

 

 

 

 

 

 

 

81-           بانگێک لێی ناگەیت،

                خۆگۆڕین،

               پەیامی ئاشتی گەلان.

 

 

82-           جیاوازی ئەمجاره،

               سەمای چیا،

               سرودی ڕۆژێکی نوێ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

83-         بۆنی هه ڵاڵان دێ له گەورە ماڵانەوە،

              ئێمە شەکەت و برسی،

              ئەوانیش ئاسوده.

 

 

 

84-          ڕیتمێک له سەمای تێکئاڵان،

               مەست و بێهۆش،

              شەوی سوور.

 

 

 

 

 

 

 

 

85-         لە قووقەی کەڵەشێر بێزار بوون،

              گللەيي و گازندە

              له چی !

 

 

 

86-      بیری دەستراز و بێشکە دەکەم،

           دەستی دایە،

           ڕاژەنين.

 

 

 

 

 

 

 

 

87-       نیمە لە ئەوینی دڵ زیاتر ،

            دەیبەخشم بە تۆ  ،

            نامەی کوڕە هه ژارێک.

 

 

 

88-       نایگۆڕمەوە بە پۆست و پایەيان،

           هه ژاری و شکۆمەندی،

            مێژووی سەروەری.

 

 

 

 

 

 

 

 

89-         شەوانە پاسەوانی،

             باخی سینەی تۆم،

             پیاوێکی بە ختەوەر.

 

 

 

90-          لە یاد ناچێت

              ڕازو نیازی،

              جێژوانی من و تۆ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

91-        خاڵییه لەبۆنی سمڵ ومێخەک،

              سینە و مەمانی ،

              ژنێکی دڵشکاو !

 

 

 

92 ــ         نیگای سیحراوی مەستی کردووە

                تەخت و تاجی بیرچووە

                خاوەن شکۆ ..!

 

 

 

 

 

 

 

 

93-          سەر خستنە سەر،

               باڵی ژنێک،

              خەوێکی  ئاسوودە،

              لە دونیایەکی تردا.

 

 

94-          گێژنەیە و ...

              درۆزەی تاوانبارێک دەکرێت ،

               روحی شەکەت !

 

 

 

 

 

 

 

 

95-          قاوە دەمی  تاڵ کردوو،

               شیرینی شیلەی ماچ ؛

               ڕۆژوو ناشکێنێ.

 

 

 96 ــ      زەنگۆڵ.. زەنگۆڵ

             ئارەقی ماندوێتی دەڕێژێت

             لەتە نانێکی سەربەرزانە .!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

97 ــ       لە قرچەی هاویندا

            لەپی شەقار .. شەقار،

           رێگا باریکەکان دەبڕێت .!

 

 

 

98 ــ        تا دەمڕوانی سەراب بوو

             دڵخۆشم ئەوڕۆکە تۆم هەیە.

 

 

 

 

 

 

 

 

99 ــ       پیرۆزییەکانیان هەڕاح کرد

              سەرقاڵی گیرفانن،

              ئەم و ئەو.

 

 

 

100 ــ      تەنیا بە پۆست و ژنی نەشمیلانە

               سبەی دەمامکیان ببینە.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

101ــ      بە خشتی تەفرە بونیاد نراوە

             پاشقول

             بێئەمەکی.!

 

 

 

102ــ        دووکەڵ بوار نادات،

               دەرۆزەی نان بکەم

               بە ساڵاچوویەکی کەرکوکی.

 

 

 

 

 

 

 

 

103-         سبەی تۆش لووش دەدات،

               بەخێوکردنی سامناکە

                تیمساح.

 

 

104-         گەلە گورگێک

               پەزەکانیان پەرێشان کردووە،

               تێربوون نازانن،

              بەڵای سەردەم.

 

 

 

 

 

 

 

105-          لە قوڵايی هه ورەکانا بۆت گەڕام،

                دیار نەبووی،

                دادپەروەری.

 

 

106-        گەڵاکان

             سەمای وەرین دەکەن،

              هه ناسەی پاییز.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

107-          بەرچایەکی دەستی دایە،

                چێژێکی ناوازە،

                لاوانەوه یەکی پڕمیهر.

 

 

 

 

108-          هاوین بە خۆرەوە خۆشە،

                 گەرمی دەبەخشێت،

                 گەرمی.

 

 

 

 

 

 

 

109-       دڵشکاون پاسارییەکان،

              سفر بوو،

              مەیلی گەڕانەوە.

 

 

 

110-        نوێنەرایەتیان پێ ناکرێت،

              کەس قەڵەو ناکەم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

111-         لێ دەبوورین

                لێ متمانەکەی جاران،

                 بوون بە خەون.

 

 

 

112-        بڕیاردانی ئەستەمە،

              نە سامانی هه یه نە دەسەڵات،

                کەسایەتی.

 

 

 

 

 

 

 

 

113-         تێر بوون نازانێت،

               بێنە و بێنە،

               مشەخۆر .

 

 

 

114-           بێوەفاترین  قەرەجە،

                دەخواو دەبا،

               دەڵێت کوانێ !

 

 

 

 

 

 

 

115-          ئاسوودەم

                 تۆم  لێوە دیاره،

                پێویستم بەچاویلکە نەماوە،

                  شنەی بەیان.

 

 

 

116-            نە پزیشکیت،

                 پاراستیتۆلێکی پێ قوت نادرێت،

                 بازرگانی دەرمان !

 

 

 

 

 

 

 

117-          سیخناخ له پیسخۆری،

                چاپی کتێبێک

                تۆمارکردنی مێژووە.

 

 

 

 

118-         دارستانێک تەژی له تەم،

                گیانلەبەران،

                تەنگە تاو،

                هە ناسەکان.

 

 

 

 

 

 

119-       خاڵییه له هیچ،

             قومار بە قوتی زارۆکەکانەوە دەکا،

              میزاجییەک.

 

 

 

 

120-         بەچی دڵخۆش بین،

               بێبەش لە گشت

               کێڵگەی زێڕ.

 

 

 

 

 

 

 

 

121-       سروودی جارانت،

               کەس مەست ناکات،

              بێ خوێیە.

 

 

 

 

122-        بەچی دەچێت نیشتمان،

              ڤێلاکانی هه وربڕبن،

              پێخاوس و کرێچی.

 

 

 

 

 

 

 

123-         دارستان کش و مات،

                مەرگی کانی و بلوێر،

                 شاڵاوی ئەنفال.

 

 

 

124-          ئاسۆم ڕوونە

                لە نێو گەنیوو خۆرەکاندا،

                بەژنی زرافت دەبینم.

 

 

 

 

 

 

 

 

125-          نە فره تییە رەشهەڵات

                 سەرینی ئاگرو دووکەڵە،

                 ڕێبەرانی بوودەڵە.

 

 

 

126-           شادی ناوێ،

                  پەشیمانی وماڵ وێرانییه

                  قومارخانەی جەنگ.

 

 

 

 

 

 

 

 

127-           سامناک و جەرگبڕە،

                  بەچی قەرەبوو دەکرێتەوە،

                  دایکی شەهید. 

 

 

 

 

128-          بزەی ساوا دەفڕێنێ،

                 ژوانی ئاشقان دەشێوێنێ

                 شەڕ.

 

 

 

 

 

 

 

129-           مەرگی سبەی نمایش دەکات،

                 دەنگی مووشەک خەودەزڕێنێ،

                 شارێکی وێرانە.

 

 

 

 

130-          هێلانەی باڵندەکان دە سووتێنێ

                 گڕ بەردەداتە ڕەز،

                  دەستی شەڕ.

 

 

 

 

 

 

 

131-         قەرزاری ساڵێکی شوقەکەم،

                مووشەک بارانیان دوور بخەنەوە

                هاووڵاتیەک.

 

 

132-         دووکەڵ شاری ئاخنیوە

                هەڕەشەی  مەرگ،

               بێویژدانی کۆمپانیا.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

133-           بێزراو و بۆگەن بوون،

                  بۆ زبڵدان،

                  ناپاکانی نیشتمان.

 

 

 

134-        نامۆ لە میوزیک،

               وێرانبوونی رۆح،

                بەرداش.

 

 

 

 

 

 

 

 

135-          سروودی  هاتینەوە دەچرکێنن

                 کوڕان و کچانی کورد،

                 سینگی شەو دادەڕن

                 شەڕڤانان.

 

 

136-        هە ڵۆکان لە مەتەرێزدان،

                دەرفەتی ڕابوون،

               زاگرۆسییان.

 

 

 

 

 

 

 

 

137ــ          گشت گوێقوڵاغن

                 برووسکەی زەماوەند

                چەکووشی ئازادی .!

 

 

138-          ژێرخانی وڵات داڕما،

                 سەرکەوتن بۆ ئێمەیە،

                 سەرکردەی بێباک.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

139-          ناپاکی و سزادانە،

                  چۆک دادان،

                 ئەقڵیەتی برسێتی کردن.

 

 

 

140-          بۆهیچێک پێک نایەن،

                 بەش بەشێنە،

                 کۆرسی لەرزۆک.  

 

 

 

 

 

 

 

 

141-         نانی جەستەم دەخۆم،

               دزی لە پشکی کەس ناکەم،

                لە شفرۆشێک.

 

 

 

142-            فریودان و ژاوە ژاوە

                  سبەی ئاشت دەبنەوە،

                   جەنگی دەروونی.

 

 

 

 

 

 

 

 

143-         مردن لە ئاستت نامۆیە.

 

 

 

 

 

144-       ئارامیت هۆشیارییه،

              کەمەرتوندبە،

              سەر هه ڵدان .

 

 

 

 

 

 

 

 

145-       زۆر کورتە تەمەن ،

             بەشی ئیشق و سەما ناکات .

      

 

 

 

146-        هۆکاری قات و قڕین،

              مارکێتەکان پڕن

              چاوچنۆکان.

 

 

 

 

 

 

 

 

147ــ     فریشتەی ئاوەدانین

              نێرگز و مێخەک

               ژنانی کورد.

 

 

 

148 ــ     مێخەک بەندەکەی دایە

              دڵ لە بۆنی تێر نابێت

              خوشک.

 

 

 

 

 

 

 

 

149ــ      مەرگی بێ کفنیت

              گڕکانێکە خامؤش نابێت

        دایكم

دايكمدايكم

 

 

 

150 ــ    لە دوندەوە لێت دەڕوانم

             جێنشین

                ئاسۆ.

 

 

 

 

 

 

 

151ــ            جوانبەخش نەبووی،

                    چیت لێ فێر بین..؟

                    وانەی رەوشت .!

 

 

 

 152ــ       دوێنێ رەنگاڵە دەمانڕوانییە سبەی

                ئەمێستا هاوار دەکەین

                خەونی نەزۆک .!

 

 

 

 

 

 

 

 

 153ــ        تا بنی پێیەکان شەڵاڵ دەکات

                 ئارەقەی ماندوو بوون

                 كرێكار.

 

 

 

 154ــ        گشت درۆیەک دەکەن

                گێلەکان قایل بکەن

                تەنگەتاو .!

 

 

 

 

 

 

 

 

 155ــ         چرای خەونەکان دەکوژێنێتەوە

                ئازارێکی بە سوێیــــە

                جەنگەکان .!

 

 

 

 156ــ        دەرفەتێک بۆ سرەوتن..؟

                داڕووخان

                هەواڵەکانی جەنگ .!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

157 ــ          بێ تۆیی دەمخواتەوە

                  رامووسین .

                  هەتوانی حەز .!

 

 

 

 

158 ــ          دەرۆزەی هەناری سینە دەکەم

                  بیكه‌م به‌ پێکێ شەراب

                  سەمای تێکئاڵان .!

 

 

 

 

 

 

 

159ــ         پەناگرتووی ژێر سوخمە دەپشکنم

                دەیدۆزمەوە

                 دڵێکی بەهاری .!

 

 

 

 

 160 ــ      جەستەی بەفرینی سیحراویت

               خەیاڵی مەمکۆڵان

               سوێم دەبێتەوە .!

 

 

 

 

 

 

 

161 ــ         دڵەکان هەنجن .. هەنجن

                 پشتگوێخستن

                 دابڕان .!

 

 

 

162 ــ         گەورە بووین و فریو ناخۆین

                 ئاماری تیاچووان نادیارە

                 سەرکەوتن .!

 

 

 

 

 

 

 

 

163 ــ          تەزییوە کەللـە سەر

                  بەچاوەڕوانی تۆوه‌

                  شه‌وانه‌ سه‌رده‌نێمه‌وه‌.!

 

 

 

164ــ       لە دووریت چاو کاو دەکات

              ترووسکەی خۆر

              هەتوانی حەزەکان

 

 

 

 

 

 

 

 

165ــ    پشتم بۆتە گۆچان

           دە هێندە پیرت کردم

           دەمناسیتەوە .!

 

 

 

166ــ      کراسەکانمان بە ئاسانی دەدوورینەوە

            وەلێ کێ تیمارى برینەکانمان بکات ..؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 167ــ    جوانترین خەونێک بووی

            جەنگ سووتاندی

            تارای بووکێنی .!

 

 

 

 168 ــ    پەلکەزێڕینــــەی،

             تابلۆیەکی رەنگاڵەیە

             ژیانێکی ئارام .!

 

 

 

 

 

 

 

 

169ــ     هیچێک بە دەست نایەت

             کرووزانەوە           

             بچووک کردنەوە

           

 

 

 

 170 ــ   بە ئەنقەست بەرز کرایەوە

            هەرەسهێنان

            پلان بۆ داڕێژراو .!

 

 

 

 

 

 

 

171 ــ  ژیانێک پڕ لە خەونی کەسک

           بێهوودە لە چاوەڕوانی

           لە بار چوون .!

 

 

 

 

172ــ      بێ واتایە گفتی بێ کردە

             بەخشین مەرجە

             مرۆڤبوون .!

 

 

 

 

 

 

 

173ــ    مانەوە و ناڵنەکردنی

            ژیانى كوله‌ مه‌رگى

            هه‌رۆژه‌ و مه‌رگێك به ‌ئاوات ده‌خوازێت 

     

     

 

 

 174ــ    گرفتار و بە ئامانج گیراوی

             پاداشتی راستبێژی

             پێکان . !

 

 

 

 

 

 

 

 175 ــ     هەموو رۆژێک نزا دەکەین

              شەو بە سکی خاڵییەوە دەنووین

 

 

 

 

 176ــ     نمایشێکی شکست خواردووە

             بێتاوانیی رێوی

             قوربانیدانی مريشك .!

 

 

 

 

 

 

 

177 ــ      دونیاییەکت پێ نەبەخشیم

              تەتەری رێگای روون بوویت

 

 

 

 

 178ــ       په‌تى درۆ كورته‌

              بە گژاچوونەوە

              چاوسوورکردنەوە .!

 

 

 

 

 

 

 

 

 179ــ           لە ئێوە ڕووسپیترین

                  سنووربەزاندن

                  قەرەج .!

 

 

 

180 ــ          فێرت کردین مەرد بژین،

                 بە پێوە رۆیشتی وەکو کێو،

                  باوکم.

 

 

 

 

 

 

 

 

  181ــ         چیتر بۆ من هەواڵێک نیت

                  گازندەی ناوێت

                   ســڕینەوە .!

 

 

 

 

 182 ــ       ژێرخان و سەرخان بۆ ئێوە

                تەنیا نیشتمانم بۆ جێ بێڵن

                 با وێرانه‌ش بێت.!

 

 

 

 

 

 

 

 183ــ         شەرم پێخاوسی دوێنێتان بکەن،

                چ بوو بەڵێنتان،

                خوێنی شەهیدان .!

 

 

 

 

 

 184 ـ       دەڕۆم و نامبیننەوە

               کوا واتایەک بۆ ژیان .؟!

               ماڵئاوا .!

 

 

 

 

 

 

185ــ       جرجەکان گەشە دەکەن،

             شێواویی ژینگە،

              نیگەرانی . !

 

 

 

 

 186ــ      چێژ لە ئازارەکانم دەبینی

              مەستبوون

              پەڕينـــەوە .!

 

 

 

 

 

 

 

 

187ــ      بوغرایی بەرەو کوێت دەبات .؟

             ریسوا بوون،

              باجدان .!

 

 

 

 188ــ      لە شەوەزەنگی تاريكيدا

              دەرۆزەی دیدارت دەکەم

              تریفەی مانگ .!

 

 

 

 

 

 

 

 

189 ــ       بە چی کۆ دەکرێنەوە،

               ژوانی حەزی پاسارییە زیزبووەکان،

               پەرش دەبنەوە .!

 

 

 

190 ــ         کیشوەرەکان دەبڕی،

                 نەبوو ڤاکسینێک،

                 گەمژەیی .!

 

 

 

 

 

 

 

191ــ         ئێمە و خاک جمکین،

                 نامۆ بە دەستەمۆبوون،

                 ئازادیخواز .!

 

 

 

 

192ــ          مەڵێن گیرفانی خاڵی نەنگی نییە،

                  تاوانە .. تاوان،

                  نەداری . !

 

 

 

 

 

 

 

 

 193ــ          پەتی متمانە پســـا،

                   دووبارە هەڵخەڵەتاندن،

                   سۆزدان .!

 

 

 

194ــ            ئەمجارەش لێت دەبوورم

                   شووشەی دڵەی شکاو..

                   چۆن کۆ دەکەیتەوە ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 195ــ            بنمێچی کۆلیتەکە،

                   پووکاوەتەوە،

                     توڕەیی با .!

 

 

 

 196ــ          زۆرت مابوو بینووسیتەوە،

                  سەفەرێکی کتوپڕ،

                  چاولێکنان .!

 

 

 

 

 

 

 

 

 197ــ          پڕبوون لە خوێندنەوەی بەردەوام 

                   خۆناسین،

                   ئازاد بوون .!

       

 

 

 198ــ            نابەڵەد بوون،

                    لە ئازاری برسییەکان،

                    نەزانی و بێهۆشی،

                    رۆشنبیر .!

 

 

 

 

 

 

 

 199ــ            بێتام و بێچاووڕوون

                    شکست .. هەرەس

                   ســروودی سەرکەوتن .!

 

 

 

 

200  ــ           بە خەیاڵی خاوەوە دەتلێتەوە

                     برسیبوون دەستەمۆی بکات

                    کڕنۆشبردن .!

 

 

 

 

 

 

 

201 ــ        بێنازی پەڕەی گوڵەکان ده‌ژاكێنێت،

                له‌ هه‌ر وه‌رزێكى ته‌مه‌ندابێت،

                په‌شمورده‌.

 

 

 

202 ــ        هەرگیز لە بیر ناکرێت

                ئەشقی تۆیە

                نیشتمانی بێناز .!

 

 

 

 

 

 

 

 

203 ــ          قۆناغێکە و تێدەپەڕێت

                  نادادپەروەری،

                  هەژاری .!

 

 

204 ــ         بە تەمای کێ بگەمژێنی 

                 هەلهەلەی زەماوەند

                 دهۆڵ و زوڕنا .!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 205 ــ          دەمەوێ خۆم بم 

                  دووبارە بوونەوە

                  لێکچوون .!

 

 

 

 

 206 ــ        دەرگای گەمژەکانیان دەکوتا

                  بەڕێوەبەری ساویلکە

                 خەڵاتکردن .!

 

 

 

 

 

 

 

 207 ــ          بێمنەت لە قەرەجەکان

                   ڕازیبوون بە ئارەقەڕشتن

                    رەسەنایەتی .!

 

 

 

 208 ــ          گرنگ نییە جوانیی ڕووخسار

                   هۆشمەندی

                   ژنی ڕۆشنبیر .!

 

 

 

 

 

 

 

 

209 ــ          جەستە سارد و سڕ ،

                 یادەوەرییەکان بە دیلی مانەوە،

              هاواری جیا بوونەوە.      

 

 

 

210 ــ            لە ئامێزی گەرمتدا،

                   ترس و نەخۆشی ڕەو دەکات،

                   ژن.

 

 

 

 

 

 

 

 211 ــ          رووتبوونەوە لە گشت

                   بەدبەختی خۆی مەڵاس داوە

                   بەخشین.!

 

 

 

 

 212 ــ           بابەتگەلێکت پێ وتینەوە

                   هێچ فێر نەبین

                    درۆی مێژوو .!

 

 

 

 

 

 

 

213 ـ            لە کازێوەدا،

                   جریوەی پاسارییەکان،

                  ناوت دەکەم بە بەستە.

 

 

 

 

214 ــ           شایانی خەمخۆریت نین،

                   بۆیان هەڵڕێژی،

                   فرمێسک .!

 

 

 

 

 

 

 

 215 ــ          لە چاوترووکانێکدا

                   فڕین بۆ نێو هەورەکان

                   له‌خۆبایی .!

 

 

 

 

 216 ــ          کەسی پێ فریو نادرێ،

                   خاڵی لە جوانی،

                    بڕوانامەی ساخته.!

 

 

 

 

 

 

 

 

217 ــ            پەتایەکی نەرێتییە

                     كوێخایه‌تى

                    خوێنڕشتن .!

 

 

 

218 ــ           چیی تر بەرگەی چەواشەیی

                    ناگریت،

                    خۆپەرست و مشەخۆر،

                     وەڕسبوون .!

 

 

 

 

 

 

 

219 ــ            عیشقێک کۆی نەکردینەوە

                   له­‌ژێر  ئاسمان و رێسماندا

                    جيابووينەوە .!

 

 

 

 

220 ــ            درەختێکی پیر و نەخۆش،

                    وشکهەڵگەڕاو،

                     مۆرانە .!

 

 

 

 

 

 

 

221 ــ         بە تێر و پۆشتەییەوە،

                خۆڕاگر بن بەهەشتین،

                 مامۆستای ئایینی .!

 

 

 

 

222 ــ      تنۆک .. تنۆک ده‌ڕژێ بە سەرمدا

              چاوەڕوانی ئارامبوونەوە

               نمەی باران .!

 

 

 

 

 

 

 

223 ــ          چۆن لە بیرت بکەم.؟

                  لە بەر دەرکەی یادەوەرییەکان دا،

                  دار چنارێک.

 

 

 

 224 ــ       بێبەش چێژی دەزانێت،

                پرشنگی خۆر،

                تامی ئازادی .!

 

 

 

 

 

 

 

 

 225 ــ      کلیلی سەرچاوەکەی

               هەڵەی کوشندە

                 گلدانەوە .!

 

 

 

226 ــ       پیسخۆر نابینایە،

               کۆیلەی سوودمەند،

               راستبێژی .!

 

 

 

 

 

 

 

 

227 ــ     سەرگەردانی مەڕەکان،

              گێلە شوان،

              گورگانخواردە . !

 

 

 

 228 ــ     شەرمنانە لێت دەڕوانم،

              بەرگەی نیگات ناگرم،

              جوانیت.

 

 

 

 

 

 

 

 

 229 ــ         بە هەڵە خۆشم ویستی،

                  دوو ڕوانینى جیاواز ،

                  ئەشقێکی دۆڕاو .!

 

 

 

 

230 ــ          چەندە دوور بیت لێم نابیتەوە،

                  بەڵێنی ژوان،

                 ئیشق نامرێ .!

 

 

 

 

 

 

 

231 ــ         درزی پەنجەرە

                 توێژاڵ .. توێژاڵ خۆڵ دایگرتووە

                هەناسەیەک بۆ ژیان

   

 

 

 

232 ــ         بوو بە تنۆکێ ئاو،

                  بیابانى وشهەڵگەڕاو،

                 له‌بار چوونى خه‌ونه‌كان  .!

 

 

 

 

 

 

 

233 ــ        دووانەیەک بێ شەرم و ئابڕوو،

                چەپڵەی سەرشۆڕی،

                وابەستە .!

 

 

 

 

 234 ــ       سەرچاوەی گشت پشێوییەک،

                قەرەجی بێ ئابڕوو،

                کلکایەتی .!

 

 

 

 

 

 

 

 235 ــ      بەڵێی نادادی ئەوپەڕی شەرمەزارییە

               راستبێژی،

               بە گژداچوونەوە .!

 

 

 

236 ــ         درەختەکان ڕووت بوونەوە،

                بە دەم زریانەوە هەڵدەلەرزن،

                سبەی تەماوی،

                دڵەڕاوکێ .!

 

 

 

 

 

 

 

237 ــ          چیتر نە سپێدە گەشە و

                  نە شەو ئارامبەخش.

 

 

 

 

 238 ــ       رۆح زریان دایدەپۆشێت،

                هاوار بۆ فریادڕەسێک،

                مەرگێکی لەسەرەخۆ .!

 

 

 

 

 

 

 

 

239 ــ      پرتەوبۆڵە دەکات ژنێکی بە ساڵاچوو،

                پێنج فەرزە نزا،

                بێئاکام،

                نامه‌یه‌ك بۆ خودا  .!

 

 

240 ــ      وشکەساڵی بڕستی لێبڕین

              بگەڕێوە هەواری بێناز

               باران.!

 

 

 

 

 

 

 

241 ــ      خەوێکی قورس دایگرتووە

              زیرەکیی دەستکرد

               ڕاچڵەکین .!

 

 

 

242 ــ      کاروانێک

              ده‌سه‌ڵاتی به‌ده‌ست كه‌ر بيت،

              گورگان خواردووە،

              مێگه‌ل.

 

 

 

 

 

 

 

243 ــ      بە کام رەشەبام

              دەسپێری،

              لکاوی و لێم نابیتەوە،

               سپاردن .!

 

 

 

244 ــ       رۆژانە بێباکانە ئەتک دەکرێت

               کەسێک نەبوو بێژێت بۆ ..؟

                نیشتمان.

 

 

 

 

 

 

 

245 ــ         لە تێکئاڵان و رامووسین دا

                نامێنێت سنوورێک

                لە نێوان سۆزی من و تۆدا

 

 

 

 

246 ــ          برسێتی دەهریت دەکات

                   شەرم بە هیچ دەسپێرێت

                   چۆکدادان .!

 

 

 

 

 

 

 

247 ــ         چەند بە ئازارە ئەم بێباکییە

                 هەڵەکان کێوئاسا بڵند بوون

                  گازندەی بێكۆتا.!

 

 

 

248 ــ        هیچی لە بار نەبوو

                له‌ بڵندگۆوه‌ جاڕی دەدا

                 گشت سەرانە بدەن

                 کەڵەگایی .!

 

 

 

 

 

 

 

 249 ــ         چەند سەختە بێدەنگی خاک،

                    کەس شریخانی نابیستێت.

 

 

 

 

250 ــ        ماڵە بەفرینە کورتە تەمەنی،

                 ئه‌مرۆ و سبه‌ى ده‌توێته‌وه‌،

                 راماڵین . !

 

 

 

 

 

 

 

 

251 ــ          (با) بێ مۆڵەت،

                  خۆی کرد بە ژوور دا،

                  کەچی (تۆ) هەر نەهاتیتەوە.!

 

 

 

252 ــ         بە ڕوانینێکت،

                 مەوداکان شەرمنتر دەبن،

                 بچووک بوونەوە.! 

 

 

 

 

 

 

 

 

253 ــ           کەللـەڕەقی سەرت دەخوا

                   باڵۆنی سەرلێشێواو،

                    چۆکدادان.!

 

 

 

254 ــ          لانکەی شارستانی و ژیانەوە

                  فێرگەی مرۆڤدۆستی،

                  زاگرۆسنشینان.

 

 

 

 

 

 

 

 

255 ــ         بە باڵی شەکەت و هەڵکڕووزاوەوە

                  دەفڕن و بە جێی دێڵن

                  هێلانە وێرانبووەکە

                  دەستخاڵی.

 

 

256 ــ         پۆل .. پۆل دەڕۆن،

                 سروودی بێئومێدی تۆمار دەکەن،

                 فرمێسکی قەتیسماو.!

 

 

 

 

 

 

 

 

257 ــ          ناخ پەنگ دەخواتەوە

                  بە بێدەنگی لێم دەڕوانی

                  بێچارەیی .!

 

 

 258 ــ          دەنگی مووشەک

                   گوێ کەڕ دەکات

                  بەهایەک بۆ جواننوسيی

                  خۆی نمایش ناکات

                   جەنگ.

 

 

 

 

 

 

 

 

259 ــ          پەناگرتووی ژێر سووخمە،

                 دەپشکنم،

                  مەراق،

                  دڵێکی بەهاری.!

 

 

 260  ــ       تابلۆیەکی بێ رۆح،

                 حەسرەت بۆ بەرچاییەکی دایکە،

                چاوەڕوانی،

                تاراوگەنشین.

 

 

 

 

 

 

 

261 ــ       جەستەی بەفرینی سیحراویت

               خەیاڵی مەمکۆڵان

               سەمای درەنگ شەو

 

 

 

 

271 ــ       چێژ لە شکستت دەبینن

               سەگمرۆ

               دڵی بەردین

 

 

 

 

 

 

 

 263 ــ      مۆتەکەی سەر دڵان ئێوەن

               بە تۆبزی لکاون،

               قێزەونبوون .!

 

 

 

 264 ــ      کاهینەکان شاباش دەکەن

               گشت وەڕس بوون

               سکگووشین

               ئاموونەکان .!

 

 

 

 

 

 

 

265 ــ     رووەکی  لێ ناڕوێت ئەم خاکە،

             زەوی شەقار .. شەقار!

             موتربەکردن،

             شۆرەکات .!

 

 

 266 ــ      بە بۆنی تۆوە هۆگر، حەیرانم

               لە هەر کوێ بم

               تەنیایی داگیرم دەکات

               دایکەی شەهید .!

 

 

 

 

 

 

 

267 ــ     وا نەزانی تۆ زیرەکی و

              ئەوان گەمژە

             رۆژت ماوە

             گومڕا .!

 

 268 ــ     ویست و ئیرادە

              رۆژێکی نوێ تۆمار دەکات

             هەتوانی برینەکان

             ئاشتەوایی .!

 

 

 

 

 

 

 

 269 ــ      ئەم گاڵتەجاڕییە ببڕنەوە

               ئێوە لە ئاسمان و خەڵک لە رێسمان

               گوزەران .!

 

 

270 ــ       وەرزەکان لە خۆیان ناچن

                سووڕیان گۆڕاوە

               هەورێکی چڵکن

               ئاوێنەی شکاو .!

 

 

 

 

 

 

 

 

271 ــ       بۆشاییەکت چێکرد،

                 ژوانگەیەک نەبوو،

                 تەمتومان.!             

 

 

 

 272 ــ           بێ تۆیی دەمخواتەوە،

                    رامووسین،

                    هەتوانی حەز.

 

 

 

 

 

 

 

 

 273  ـ            ئەشقی خەون بووم،

                     نەک مرۆڤ،

                     مەرگی دایکم.

     

 

 

274 ــ          سیماکان بە زوویی دەگۆڕێن،

                   ئارەقی شەرمەزاری،

                   تەپڵی دڕاو.

 

 

 

 

 

 

 

 

 275 -         ناخوازن،

                 گوێیان بۆ ڕادێرن،

                 دەنگی دهۆڵ له دوور خۆشه ـ

                  ئاوازێکی ناساز.. !

 

 

276-      مەینەتی  ژیانت بیر چۆتەوە،

               ئێستا زەنگین و مە ستی،

               زەنگی ئاگادار کردنەوە .!

 

 

 

 

 

 

 

277 ــ       کەساست کردم

              هەناسە تەنگەتاوە،

              یەکەم ئۆکسیدی کاربۆن،

              نەوتی باوەگوڕگوڕ . !

 

 

 

 

278ــ      مەرگی تۆیان حەسرەتە،

             چرکەسات دەژمێرن،

             شایلۆغان.

 

 

 

 

 

 

 279-        بە عەشقەوە لێت دەڕوانم،

               ماچێکی لێوان، 

               هه زار دەرمانە . !

 

 

 

280 -      شەرم له ڕووی دەتکێ،

              بێگەرد و سەر بەرزە،

              ژیانی کوڵه مەرگییە،

              ژنەکۆڵبەرێک.! 

 

 

 

 

 

 

281-        راستی پەیام دەکات،

               شیزوفیرینیا،

               مەست و خەیاڵی،

               پارەو ژن  !

 

 

 

282-         دابڕانی رێگاکان،

               کۆتاییم پێ دەهێنێت،

                دڵەی بیمار.!   

 

 

 

        

 

 

 

 

283ــ       لێپرسینەوەیان لە گەڵ نەکرا

               کەڵەگایی،

                بوودەڵە.!

 

 

 

 

284 ــ      نیگاکان پێم دبێژن،

               پەیمانێک بۆ ئیشق،

               تەمەنێک لە دڵنیایی.! 

             

 

 

 

 

 

 

285-         بەخستی گیراوەتەوە٫

                قوڕو لیتە٫

                دەرباز بوون سانا نییه ،

                هاوار بە حاڵیان ! 

 

 

 

 286-        هه ر توولە ڕێیەک دەگرێ،

                نایاتەوە  سەر ڕێ،

                ئامۆژگاری  له گوێ ناگرێ،

                 کەرە دێزە !

 

 

 

 

 

 

287-         گۆچانی هاوڕێی تەمەن،

                بەدەستی لەرزیوەوە،

                تونێڵێکی بێدەرگا،

                 ناسۆری ژیان.! 

 

288 ــ       دیەکان فێری کردم،

                نیگایەکی شەرمنانە،

                دەستپێکی ئیشق.!   

               

  

 

 

 

 

 

          

289-        شەمی گەرمیانم  بووی،

               درەنگ وەخت،

               لە خەو ڕابووم،

               ئارەقەی خەجاڵەتی. !

 

 

 

290 ـ       چیتر نابیستن،

               وەڕسبوون لە سواوی،

               ڕیتمێکی ناساز.!

 

 

 

 

 

 

 

291-        بوار مەدە،

               ئاراستەی تیرەکان،

               ستەمکارن،

                خۆپاراستن. !    

 

 

 

 292-       فەرهادی گەرمێنم،

              سینگ هه وارگەی ئەوینە،

              پەژیوان نابمەوە. !

             

 

      

 

 

 

 

293-        لە تاریکی شەودا،

              ڕۆح گەمارۆی برینەکان دەدات،

              کەس نەیبینێت.! 

          

 

 

          

294-        لێتان خۆش نابم،

               فریودەر بوون ،

              رۆحی (رزگار) ویژدان کاس دەکات  

              دایکی شەهید.!

 

 

 

 

 

 

 

295-        کێ لێرە دەمناسێتەوە ،

               شیوەنی مەرگی گومان،

               سڕینەوەی ئەفسانەکان ،

               خەیاڵی گەڕانەوە !

 

 

296-         فەرهه نگی قین و تۆڵە،

                  تەڵقینی  مەرگ،

                بە خۆرنشینە کان دەنووسنەوە،

                خەراباتە نیشتمان !

 

 

 

 

 

 

297 ــ      دۆڕان و شکان دەنووسنەوە،

               پەند وەرگرتن،

               ئەزموونگەری.!

 

 

 

 

298-          خوێنی شە هیدان،

                گوڵاوی نیشتمانە،

                بۆنێک له بە هه شتەوە ،

                 قەرزار بارین!

 

 

 

 

 

 

 

299-           لێکئاڵانی  دوو ئە ڤیندار،

                  شیعرێکی ئیرۆتیک،

                  بزەو خەندەی لێو،

                  حەزێکی سەر کەژ !

 

 

300-            رۆح هەڵایساوە،

                  کەس لێی ناگات،

                  برینێکی بێناو.!       

 

 

 

لە بەرهەمە چاپکراوەکانی شـــاعیر :

 

1 ــ بولێڵ ـ 2001  چاپی بەغـــدا

2 ــ رێژنەی فرمێسک 2007 چاپی دەزگای

رۆشنبیری و بڵاوکردنەوەی کوردی ـ بەغدا

 3 ــ راز و گەمەی ئیشق 2011 چاپی یەکێتیی                  نووسەرانی کورد لقی کەرکوک

4 ــ چوارینەکانی عەباس داودی 2020 چاپی ئێران

5 ــ  چنینەوەیەک لە چوارینەکان بە کوردی و عەرەبی 2021 چاپخانەی ئاڤێستا ـ کەرکوک

6 ــ گوڵشەنێک لە چوارینەکان 2024

 سلێمانی چاپخانەی کارۆ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سوپاس و پێزانینی زۆرم بۆ :

 

بەڕێز کاک کەریم تاقانەی جواننووس ئەم بەرهەمەی دەوڵەمەند کرد بە سەرنج و تێڕوانینەکانی.

 


 رێگای كوردستان ماڵپەڕێكی سیاسی، رۆشنبیری، گشتییە ئۆرگانی حزبی شیوعی كوردستانە، مەكتەبی راگەیاندنی ناوەندی بەڕێوەی دەبات

میدیا

   تەلەفۆن:   797 4635 750 964+

   ناونیشان:  هەولێر - گەرەکی ئازادی - نزیك نەخۆشخانەی نانەکەلی

   ئیمێل:  regaykurdistan@gmail.com

سۆسیال میدیا