ستار ئەحمەد
1-
سەگێک ڕادەگرم
ناوی دەنێم ئەمەریکا
لە شەوێکی ئەنگوستەچاودا
لەسەر دیواری قەحپەخانەیەک دەنووسم:
کۆشکی سپی ئەمەریکایی!
2-
مژدەیە خۆش بۆ هەموومان
کارگەیەکی کڵاش چنین لە هەورامان
جۆرە کڵاشێک دەچنێ
بۆ پێی هەموو کەسێک دەشێ
پێی نێر و مێ
ناویلێناوە ـــ ئەردۆغان ــ
بەنرخێکی هەرزان هەرزان ....
لەتیف هەڵمەت
**********
ئەم دوو پارچە شیعرەی لەتیف هەڵمەت، دەربڕینێکی ڕیشەیی و توندڕەوانەن لە چەمکی پێچەوانەکردنەوەی نرخەکان و بەکارهێنانی نیشانە سیاسییەکان لەناو گۆڕەپانێکدا، کە دوورە لە شکۆ و پیرۆزیی سیاسی؛ تێیدا شاعیر وەک یەکێک لە پێشڕەوانی ڕێبازی ڕوانگە هەوڵی داوە زمان لە قاڵبە باوەکانی بێگەردی و بێدەنگی دەربهێنێت و بەرەو ڕووبەرێکی بێپەردە و جەنجاڵی بەرێت. بە جۆرێک، کە لە پارچەی یەکەمدا پەنا دەباتە بەر شێوازێکی سەروو .. واقیعیی توند بۆ سووک کردنی فەرمانڕەوایی و ناونانی سەگێک بە ئەمەریکا و بەستنەوەی چەمکی =کۆشکی سپی = بە دیواری سۆزانیخانەوە. ئەمە تەنها گەمەیەکی زمانەوانی نییە، بەڵکو هەوڵێکە بۆ ڕووتکردنەوەی جەمسەرە گەورەکانی هێز لەو پیرۆزییە درۆینەیەی ڕاگەیاندن و سیاسەت پێیان بەخشیوە.
سەبارەت بە پارچەی دووەم، شاعیر هەمان هونەرکاری بەرامبەر کەسایەتییەکی سیاسیی ناوچەیی بەکاردەهێنێت، بەڵام بە شێوازێکی جیاوازتر کە ئەویش بەکاڵاکردن و گۆڕینی ناوی سەرۆکێکی سیاسییە بۆ ناوی جۆرە کڵاشێک، کە دەخرێتە ژێر پێ و بە نرخێکی هەرزان دەفرۆشرێت؛ ئەمەش گەورەترین شکاندنی شکۆی سیاسییە لە ڕێگەی تەنزێکی ڕەشەوە.
ئەم ئەزموونە شیعرییەی هەڵمەت کاتێک بەراورد دەکرێت لەگەڵ دەنگی شاعیرانی وەک شێرکۆ بێکەس و عەبدوڵڵا پەشێو، جیاوازییەکانی وەک سێ کێڵگەی جیاواز دەردەکەون؛ چونکە ئەگەر عەبدوڵڵا پەشێو شاعیری زمانێکی تیژو ڕاستەوخۆی نەتەوەیی بێت کە وەک پەیامبەرێکی توڕە و بە کەرامەتەوە ڕەخنە بگرێت، و شێرکۆ بێکەسیش شاعیری خەیاڵنازی و وێنە بێت کە تەنانەت لە توڕەییشیدا پارێزگاری لە جوانیزانی دەکات و بە تابلۆی شیعری هێرش دەکات، ئەوا لەتیف هەڵمەت شاعیری شۆکی زمانەوانی و یاخیبوویەکی شەقامە کە بە ئەنقەست وشەی نەشیاو بەکاردێنێت بۆ ئەوەی بڵێت: کاتێک جیهان وێرانەیە، نابێت بە زمانێکی جوان باسی بکەین. ئەمەش وایکردووە، کە لە ڕووی جڤاکناسییەوە شێوازەکەی هەڵمەت ببێتە ڕەنگدانەوەی نامۆبوون و بێزاریی ئەو نەوەیەی، کە هەست بە بێهیواییەکی ڕەها دەکات و دەیەوێت هەموو پیرۆزییە درۆینەکان تێکبشکێنێت، لە کاتێکدا پەشێو نوێنەرایەتی خەونی نەتەوەیی و شێرکۆ بێکەسیش نوێنەرایەتی ڕۆشنبیری و شارنشینی دەکەن.
لە ئێستادا و لە ناوەندە ئەدەبییەکاندا، شێوازی هەڵمەت باوترین دەنگە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا، چونکە وەک تەقینەوەیەک وایە بۆ ئەو پەستانە دەروونییەی، کە خەڵک ناتوانێت لە ڕاستیدا دەری ببڕێت. ڕەخنەگران پێیان وایە هەرچەندە ئەم جۆرە شیعرانە وەک خاڵیکردنەوەی دەروونی کار دەکەن، بەڵام گرنگییەکەیان لەوەدایە کە ترسی ناو مێشکی خوێنەر دەکوژن و دیوارە دەروونییەکانی دەسەڵات دەڕوخێنن. چونکە کاتێک شیعر دەوێرێت بەو بێپەردەییە پەلاماری جەمسەرەکانی هێز بدات، ئەوا جۆرێک لە ئاگایی ڕەخنەیی دروست دەکات کە دەڵێت:کاتێک سیاسەت مرۆڤایەتی دەخاتە ژێر پێ، شیعریش مافی خۆیەتی نیشانەکانی سیاسەت بخاتە ژێر پێ. بەمەش لەتیف هەڵمەت وەک شۆڕشگێڕی ناو زمان دەمێنێتەوە ،کە شیعر دەگۆڕێت بۆ بەردێک بۆ شکاندنی پەنجەرەی جیهانە درۆینەکە، نەک ئاوێنەیەک بۆ نیشاندانی جوانییەکان.