نوێبوونەوەی ڕێکخراوەیی چەپ لە سەردەمی دیجیتاڵدا

پێشنیازه کان بۆ په ره پێدانی ڕه شنووسی پەیڕەوی ناوخۆی حیزبی شیوعی عێراقپێشکه ش کران بۆ گفتوگۆکردن له نێوان به ڵگه نامه کانی کۆنگره ی دوازدەهه می نه ته وه یی

ڕزگار ئاکرێی

پوختەی دەقەکە، بۆ ئەو خوێنەرانەی کە خاڵە سەرەکییەکانیان دەوێت
چۆنیەتی بەڕێوەبردنی ئاهەنگەکە ئەمڕۆ ڕەنگدانەوەی ئەوەیە کە سبەینێ چۆن کۆمەڵگا بەڕێوە دەبەین
من لەم دەقەدا لەو قەناعەتەوە دەست پێدەکەم کە پارتی چەپ بچووککراوەی ئەو کۆمەڵگایەیە کە دەیەوێت بنیات بنێت و بەڕێوەی ببات، و پەیڕەوی ناوخۆی ئەو وێنەیەکی سەرەتایی ئەو جۆرە بەڕێوەبردنە دەداتەوە کە ئەگەر بێتە سەرکردایەتی دەوڵەت پێشکەشی دەکات. شێوازی بڕیاردانی ناو حزب، شوێنی بنکە لە بڕیاردان، سنوورەکانی دەسەڵاتەکانی سەرکردایەتی، ڕادەی ڕێزگرتن لە بیروڕای جیاواز و زۆر شتی تر، هەمووی وەڵامێکی پراکتیکی بۆ پرسیارێکی گرنگ دەداتە جەماوەر. ئایا دەسەڵات لەو کۆمەڵگایەدا کە ئێمە دەمانەوێت بەدەستی جەماوەر خۆیان و لەژێر چاودێری بەردەوامیاندا بێت، یان لە دەستی قەوارە سنووردارەکاندایە، هەرچەندە نیازەکانیان باش بێت؟ لەبەر ئەوە گرنگی ئەو پەیڕەوانەی کە لە ئەمڕۆوە بەهاکانی دیموکراسی، بەشداربوون، شەفافییەت و خولانەوەیان بەرجەستە کردووە، کە بەڵێنی سبەینێ بە کۆمەڵگا دەدەین.
من ئەم پێشنیارانە دەخەمە پاڵ چەمکەکانی چەپی دیجیتاڵی کە مەبەستم گەشەپێدانی چەپە لە ڕووی ڕۆشنبیرییەوە و نوێکردنەوەی میکانیزمی ڕێکخراوەیی بە سوودوەرگرتن لە بیرۆکە و ئەزموونە جۆراوجۆرەکانی چەپ و لەسەر بنەمای پێشکەوتنی مەعریفە و پێشکەوتنی مافەکان و شۆڕشی دیجیتاڵی پێکەوە.
لەم خاڵە دەستپێکەوە ڕەشنووسی پەیڕەوی ناوخۆم خوێندەوە کە بۆ گفتوگۆکردن لە حیزبی شیوعی عێراق پێشکەش کرابوو، خوێندنەوەیەکی هاوڕێیانە لە دەوروبەری پازدە بابەت رێکخرابوو. دەستم کرد بە تۆمارکردنی ئەو پێشکەوتنانەی کە لە دەقەکەدا هاتووە کە گرنگە و شایەنی پێزانینە و پاشان تێبینی و پێشنیارەکانم خستەڕوو بە ئامانجی پەرەپێدان و دەوڵەمەندکردنی ڕەشنووسەکە.
دەمەوێت جەخت لەوە بکەمەوە کە ئەوەی من لێرەدا باسی دەکەم لە حیزبی شیوعی عێراقی تێدەپەڕێت و پەیوەندی بە هەموو حیزب و ڕێکخراوەکانی چەپەوە هەیە، بەتایبەتی لە وڵاتانی باشووری جیهاندا، کە زۆرێک لەو ڕێکخراوانە هێشتا میکانیزمی ڕێکخراوەیی بەرهەم دەهێنن کە لە ژێر هەلومەرجی کاری نهێنی و چەوساندنەوەی ڕژێمە دیکتاتۆرە دیکتاتۆرەکاندا پێکهێنراون. ئەو میکانیزمانە لەو هەلومەرجەدا خزمەتی هێزەکانی چەپیان کردووە و ڕەنگە هەندێک لە توخمەکانیان لە هەر شوێنێک سەرکوت و دیکتاتۆری بەردەوام بێت پێویست بمێننەوە. هەرچەندە زۆربەیان لە هەلومەرجی ئێستادا بەسەرچوون و نەیانتوانیوە لەگەڵ سەردەمی خۆیاندا بگونجێن.
هەروەها دەمەوێت ئەوە ڕوون بکەمەوە کە ئەم خوێندنەوە و پێشنیارانە سنووردارن بۆ لایەنی ڕێکخراوەیی و مامەڵە لەگەڵ سیاسەت و بەرنامەی حیزبدا ناکەن کە ڕەنگە کەسێک لەسەر ئەم خاڵە یان ئەو خاڵە هاوڕا بێت یان ناڕازی بێت. بارودۆخی ئاڵۆزی عێراق و ناوچەکە بوار بۆ کۆمەڵێک بۆچوونی چەپ دەهێڵێتەوە و ئەم جیاوازییە بیروبۆچوونە سروشتییە و دۆخی چەپ بەهێزتر دەکات
لە ناوەڕۆکی خۆیدا مەسەلەکە لە سەرووی ڕێکخستن و کارگێڕییەوە دەڕوات، چونکە کاریگەری لەسەر توانای چەپ هەیە بۆ مانەوە وەک هێزێکی چالاک. سەرمایەداری میکانیزمی کار و ڕێکخستنی خۆی بە خولەک نوێ دەکاتەوە، و پەرەسەندنەکان لە هەموو بوارێکدا بەکاردەهێنێت بۆ دووبارە بەرهەمهێنانەوەی هەژموونی خۆی، چەسپاندنی دەسەڵات و پەرەپێدانی دامەزراوەکانی. سەختە ڕووبەڕووی دوژمنێک ببیتەوە کە هەموو ساتێک خۆی بە پێکهاتە و ئامرازی ڕێکخراوەیی نوێ دەکاتەوە کە دەیان ساڵە وەک پێویست گەشەی نەکردووە. لەبەر ئەوە پێویستە خۆمان بە خێرایی گەشە پێبدەین کە لەگەڵ ئەم گۆڕانکاریانە بگونجێت، بۆ ئەوەی چەپ لە سەردەمی خۆیدا ئامادە و کاریگەر بمێنێتەوە.
ئەم نوێبوونەوەیە لەسەر چوار کۆڵەکە وەستاوە.
１.    بیروبۆچوون و ئەزموونە سۆسیالیستییە جۆراوجۆرەکان، ڕابردوو و ئێستا، لە ڕێگەی خوێندنەوەیەکی کراوە و ڕەخنەگرانەوە نزیک بوونەتەوە کە سوود لە هێز و دەستکەوتەکانیان وەردەگرێت و لە کەموکورتی و شکستەکانیان فێر دەبێت، لەسەر ئاستی ڕۆشنبیری و ڕێکخراوەیی.
２.    زانین، کە بەردەست و کراوە بووە و چیتر پارێزراو نییە بۆ گروپێکی دیاریکراو کە لێکدانەوەی واقیع قۆرخدەکات.
３.    هۆشیاری مافەکان، کە پێشکەوتنێکی گەورەی بەدەستهێناوە لە پرسەکانی ئازادی ڕادەربڕین و بیروڕا، یەکسانی تەواو بۆ ژنان، مافەکانی مرۆڤ، مافی کەمایەتیەکان، ژینگە، ئازادییە تاکەکەسییەکان و شتی تر.
４.    شۆڕشی دیجیتاڵی شێوازی پەیوەندی کردن و ڕێکخستن و دەربڕینی بیروبۆچوونی خەڵکی گۆڕیوە.
ڕێکخراوە چەپەکان کە لە گەشەپێدانی میکانیزمەکانیان لە ژێر ڕۆشنایی ئەم ئەزموونانە و گۆڕانکارییە گەورەکاندا هێواش دەبن، لەوانەیە بە زەحمەت بتوانن پەیوەندی لەگەڵ جەماوەر، بەتایبەتی نەوەی نوێ، و نزیک بوونەوەیان لێیان و خەمەکانیان بمێننەوە.
پێشنیارەکانم بەسەر بابەتە پەیوەندیدارەکاندا بڵاو بوونەتەوە کە دیارترینیان ئەمانەی خوارەوەن.
１.    بنکەی پارتی دەبێت سەرچاوەی دەسەڵات بێت، لە رێگەی ژمارە کە ڕێگە دەدات کۆنگرەی نائاسایی، ئەنجوومەنی گشتی پارتی یان ڕیفراندۆمی ناوخۆیی لەسەر بڕیارە گرنگەکان بانگهێشت بکات.
２.    سەرکردایەتی دەبێت بە ناوبەناو و بە نۆرە نوێ بکرێتەوە، لەگەڵ هەنگاونان بەرەو سەرکردایەتی بەکۆمەڵ لەلایەن ڕێکخەرەکان، ژن و پیاو، لە بوارە جیاوازەکانی پسپۆڕی لەجیاتی چڕکردنەوەی ئەرکەکان لە یەک پۆستی تاکەکەسیدا، لەگەڵ میکانیزمێک بۆ کشاندنەوەی متمانە لە نێوان دوو کۆنگرە.
３.    دانپێدانانێکی ڕێکخراو بە فرەیی پلاتفۆرم و تەوژمە ڕۆشنبیرییەکانی ناو ڕێکخراوەکە، کە وەک گەرەنتی یەکڕیزی تێگەیشتوون نەک وەک هۆکاری پەرتەوازەیی، لەگەڵ پەرەپێدانی میکانیزمەکانی دیالۆگ و ئازادی کراوەی ڕادەربڕین لە ناوەوە و دەرەوەی رێکخراوەکە، لە میدیای حزبی، میدیای گشتی و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، لەگەڵ ئەوەی کە ئەمانە لە واقیعی دیجیتاڵی ئەمڕۆدا بوونەتە بەردەست.
４.    جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکان و دادوەری حزبی ناوخۆیی سەربەخۆ لە سەرکردایەتی سیاسی، بە بڕیاری شەفاف و بڵاوکراوەی پابەند بە هەموو دەزگاکان، و سیستەمێکی چاکسازی سزاکان لەگەڵ گەرەنتی ڕێوشوێنەکان، لەگەڵ پێداچوونەوە بە سزای دەرکردن، کە من بە جۆرێک لە سزای لەسێدارەدانی سیاسی و ڕێکخراوەیی دەزانم، و پێداچوونەوە بە بڕیارەکانی ڕابردوو.
５.    ئەندامێتی پلە بەرز و نەرم کە جیاوازی بارودۆخی خەڵک بگرێتەوە و دەرگاکانی پارتەکە بکاتەوە، لەوانە ئەندامێتی چالاک، پشتیوانی، کاتی، بەشێک و ئۆنلاین، لەسەر ئەو تێگەیشتنەی کە هەر ئەندامێک گەنجینەیەکی حزبە کە شایەنی هێشتنەوەیە و چوارچێوەیەکی گونجاوی بۆ هەلومەرج و توانای بەشداریکردنیان پێشکەش بکرێت.
６.    بەرزبوونەوەی ڕێژەی ژنان و گەنجان کە بەسەر دامەزراوە جێبەجێکار و سەرکردایەتییەکان و هەروەها دامەزراوە ناوخۆییەکاندا جێبەجێ دەکرێت.
７.    ئامادەبوونێکی بەهێزتر بۆ کرێکاران و زەحمەتکێشان لەو پۆستانەی کە بڕیار دەدرێت، لەگەڵ ڕێزگرتنی تەواو بۆ سەربەخۆیی سەندیکاکان و ڕێکخراوە پیشەییەکان لە پارتە سیاسیەکان، بە ڕێکخراوەکانی چەپ خۆیانەوە.
８.    بەشێکی دیجیتاڵی ڕاستەقینە لە پەیڕەوی ناوخۆدا، لەگەڵ لیژنەیەکی کاری دیجیتاڵی هەڵبژێردراو کە ئەرک و سیاسەتی خۆی هەیە و درێژکراوەی بۆ لیژنە ناوخۆییەکان و ڕێکخراوە بنچینەییەکان، لەگەڵ دانپێدانانی فەرمی کۆبوونەوە لە دوورەوە و دەنگدانی ئەلیکترۆنی و ڕیفراندۆم.
９.    مەرجی ڕوون بۆ ئامادەکردنی کۆنگرەی نەتەوەیی لەڕێگەی لیژنەیەکی گشتییەوە کە لەپاڵ سەرکردایەتیدا نوێنەرانی تەوژم و کوتلەی جیاواز لەخۆ بگرێت و بیرۆکەی کۆنگرەی هەمیشەیی بۆ سەرجەم دەزگاکانی حیزب بە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای دیجیتاڵی بەکار بهێنرێت بۆ ئەوەی ماوەی نێوان دوو کۆنگرە لە بۆشاییەوە بگۆڕێت بۆ دیالۆگێکی بەردەوام کە عەقڵی کۆمەڵی ڕێکخراوەکە بە درێژایی ساڵ چالاک بکات و بەشداری لە بڕیارەکاندا بکات
１０.    گۆڕینی ناوی پارتەکە بۆ "یەکێتی چەپ لە عێراق" بۆ ئەوەی ببێتە چوارچێوەیەکی چەپی فراوان و فرە پلاتفۆرم کە تاک و بلۆک و تەوژمی ڕۆشنبیری چەپ و کامپی پێشکەوتووخواز کە بە ئامانجی هاوبەش یەکبگرن بتوانن بچنە پاڵ بەبێ ئەوەی هەست بکەن کە پەیوەستن بە ڕێکخراوێکی ئێستاوە. ناوەکەش ڕەنگدانەوەی پێکهاتەیەکی ڕێکخراوەیی نوێ و هاوچەرخ دەبێت و دەکرێت هەنگاوێک بێت بۆ بەرەوپێشبردنی هەوڵەکان بۆ یەکخستنی چەپی عێراقی.
* * *
دەقی وردەکار. ئەو خوێنەرانەی کە دەیانەوێت زیاتر بڕۆن هەموو ئەم بابەتانە بە تەواوی لە دەقەکەدا دەدۆزنەوە.
بۆچی پەیڕەوی ناوخۆ یەکەم دێت
من پەیڕەوی ناوخۆ بە دەستووری ڕاستەقینەی هەر پارتێک دەزانم. بەرنامەکە پێمان دەڵێت پارتەکە چی لە کۆمەڵگا دەوێت. پەیڕەوی ناوخۆ پێمان دەڵێت پارتەکە چۆن مامەڵە لەگەڵ ئەندامەکانی دەکات، میکانیزمی ڕێکخراوەیی و چوارچێوەکانی چین، کێ دەسەڵاتی بڕیاردان لەسەرە، ئەو بڕیارە چۆن دەدرێت و پێداچوونەوە دەکرێت، و ڕێکخراوەکە چۆن مامەڵە لەگەڵ بیروڕای جیاواز دەکات لە ڕیزەکانیدا. بۆیە پارتێک کە ئاڵای دیموکراسی، ئازادی، دادپەروەری، یەکسانی و شەفافییەت لەسەر ئاستی دەوڵەت و کۆمەڵگا بەرز دەکاتەوە، لە پەیڕەوی ناوخۆیی خۆیدا یەکەم بواری سەلماندنی ئەم بەهایانە لە پراکتیکدا دەبینێتەوە.
ئەم تێکستە بە ڕۆحی هەڤاڵانە دەنووسم، سەبارەت بە حزبێک کە شانازی دەکەم مێژووەکەی وەک بەشێکی گەورە و گرنگ لە مێژووی چەپی عێراق و یادەوەری خەباتی ئەو وڵاتە دەبینم. هەروەها لە ئەزموونی شەخسییەوە دەینووسم کە بە بەشێک لە دیالۆگ دەزانم. من لە ساڵانی هەشتاکان بەدواوە لە ڕیزەکانی بزووتنەوەی کۆمۆنیستی عێراق و کوردستاندا کارم کردووە، لە سەرووی هەمووشیانەوە لە حیزبی شیوعی عێراقدا کارم کردووە و کاری نهێنیم لە ژێر دەسەڵاتی دیکتاتۆریدا دەزانی لەگەڵ ئەو هەموو مەرکەزییەت و دیسپلینەی توند و تیژی کە سەپاندبوو. ئەو میکانیزمانە لەو کاتەدا مەرجی مانەوە و پاراستنی گیانی هەڤاڵان بوون و من لە چوارچێوەی مێژووییاندا بەتەواوی بایەخیان پێدەدەم.
دواتر ئاشنای کاری کراوە بووم و بەناو ئەو پێشکەوتن و گۆڕانکارییە قووڵانەدا ژیاوم کە جیهان لە دەیان ساڵی ڕابردوودا بەخۆیەوە بینیوە، لە هۆشیاری زانیاری و مافەکان و لە میتۆدەکانی پەیوەندی و ڕێکخستن کە لەگەڵ شۆڕشی دیجیتاڵدا هاتووە، و لە ڕێگەی ئەو شوێنەوارەی کە هەموو ئەمانە لەسەر کۆمەڵگاکان و پەیوەندی خەڵک لەگەڵ سیاسەت و ڕێکخراوەکاندا بەجێیان هێشتووە.
من لەم ئەزموونە بە قەناعەتێکەوە هاتمە دەرەوە کە خستمە بەردەم گفتوگۆ. ئەو فۆرمە ڕێکخراوەییانەی کە خزمەتی ڕێکخراوەکانی چەپ دەکەن لە سەردەمی سەرکوت و چەوساندنەوەدا پێویستیان بە پێداچوونەوەیەکی هێمنانە هەیە لە سەردەمی کراوەیی ڕێژەیی و دیجیتاڵیزەکردندا. من لە پێداچوونەوەیەکی ئاوادا گەشەسەندنی ئەو قۆناغە و ڕێگایەک دەبینم بۆ هێشتنەوەی باوەڕ بە مانا زیندووەکەیەوە، بەبێ هیچ مەبەستێک بۆ کەمکردنەوەی بەهای یان قوربانیدانی ئەوانەی تێیدا کاریان کردووە.
من لەو باوەڕەدام کە زۆرێک لە میکانیزمی ڕێکخراوەیی و یاسا بۆماوەییەکان لەو مۆدێلەی کە لە دوای شۆڕشی سۆسیالیستی ئۆکتۆبەرەوە دروست بوو، سەرچاوەی گرتووە. ئەمە مۆدێلی پارتی چەپە کە لە سەدەی بیستەمدا زاڵ بوو، لە رێکخستن، لە سەرکردایەتی و ئەوەی کە بە مەرکەزیەتی دیموکراتی ناسراوە، سەرەڕای هەوڵە بەردەوامەکان بۆ پەرەپێدانی، و زۆربەی ڕێکخراوەکانی چەپ لە وڵاتەکانمان هێشتا بە شێوەی جۆراوجۆر بەرهەمی دەهێننەوە. ئەم یاسایانە لە هەلومەرجی مێژوویی جیاوازدا داڕێژراون. لەوانەیە لە سەردەمی خۆیاندا ڕاست و پێویست بووبن، بەڵام ئەمڕۆ پێویستیان بە گەشەپێدان هەیە لە ناوەوە، بەبێ دابڕان. ئەگەر لینین بە توانا ڕۆشنبیری و ڕێکخراوەییە مەزنەکەیەوە ژیابێت تا گۆڕانکارییەکانی ئەم سەردەمە ببینێت، بە بۆچوونی من یەکەم کەس دەبوو کە پێداچوونەوەیان بۆ بکات.
ڕۆزا لوکسەمبورگ هەر زوو هۆشداری دا لە مەترسییەکانی هەڕەشە لە هەر رێکخراوێک کاتێک دیموکراسی، هەڵبژاردنی ئازاد و ململانێی بیروڕا نەماوە. ئەو ئەم کارەی لە کتێبی "شۆڕشی ڕووسیا" دا کرد کە لە ساڵی 1918 لە زیندانەکەی خۆیدا نووسیویەتی کاتێک بەرگری لە شۆڕشی ڕوسیا و بەلشەڤیکەکان دەکات لە دژی نەیارەکانیان و لە ساڵی 1922 بڵاو کرایەوە. ئەمە دوو بەهای دەدات، چونکە لە دڵی ئەزموونی سۆسیالیستی و بیرمەندێکی شۆڕشگێڕەوە هاتووە کە هیچ کەسێک پرسیاری لە پابەندبوونەکەی نەکردووە.
لە بەشی "کێشەی دیکتاتۆری"دا، لە درێژەی ڕەخنەکانیدا لە لینین و ترۆتسکی نووسیویەتی: "ئازادی کە تەنها بۆ لایەنگرانی حکومەت و تەنها بۆ ئەندامانی تاکە پارتێک پارێزراوە، هەرچەندە زۆربن، بەهیچ شێوەیەک ئازادی نییە. ئازادی هەمیشە و بەتەنها ئازادی ئەوانەیە کە جیاواز بیردەکەنەوە." هەروەها وتی: "بەبێ هەڵبژاردنی گشتی، بەبێ ئازادی بێسنووری ڕۆژنامەگەری و کۆبوونەوە، و بەبێ ململانێی ئازادانەی بیروڕا، ژیان لە هەموو دامەزراوەیەکی گشتیدا کاڵ دەبێتەوە و دەبێتە نمایشێکی دەرەکی کە تێیدا بیرۆکراسی تاکە توخمە کە چالاکە. ژیانی گشتی هێواش هێواش بەرەو خەو دەڕوات. چەند دەرزەنێک سەرکردەی پارتی بە وزەی ماندوونەناس و ئەزموونی بێسنوور بەڕێوە دەبەن و حوکمڕانی دەکەن و لە نێوانیاندا لە دەیان مێشکی نایاب سەرکردایەتی ڕاستەقینە ناکەن، لە کاتێکدا نوخبەیەکی چینی کرێکار ناوبەناو بۆ کۆبوونەوەکان بانگهێشت دەکرێن بۆ ئەوەی چەپڵە بۆ وتارەکانی سەرکردەکان و پەسەندکردنی بڕیارەکان بە کۆی دەنگ پەسەند بکەن. لە جەوهەردا ئەمە حوکمی دەستەیەک، بە دڵنیاییەوە دیکتاتۆرییەت، بەڵام دیکتاتۆری ژمارەیەکی کەم لە سیاسەتمەدارانە و بە هیچ شێوەیەک دیکتاتۆری پرۆلیتاریایە.»
من لەم تێبینیەدا، بیرهێنانەوەیەکی بەسوودی هاوڕێیانە دەبینم کە هەر کاتێک هەر کۆمەڵێک پەیڕەو گفتوگۆ دەکرێت، سوودی لێ وەربگرین. داوامان لێدەکات کە ژیان لە جەستەی حیزبدا بە دیموکراسی، گفتوگۆ و کێبڕکێی ئازاد زیندوو بمێنێتەوە و پرۆگرام، یاسا و بڕیارەکان بەرهەمی دیالۆگی ڕاستەقینەی کۆمەڵی نێوان هەڤاڵان بن.
بە گوێرەی ئەم ڕۆحە پێم وابوو گونجاوترە کە پێشنیاری هەموارکردنی پەیڕەوی ناوخۆی کە ئێستا کاری پێدەکرێت بخەمە بەردەم گفتوگۆی گشتی، لەگەڵ ڕوونکردنەوەی هۆکارەکانی هەر هەموارکردنەوەیەک یان سڕینەوە و ئەو ئەندام یان دەزگایانەی کە پێشنیاریان کردووە، لەجیاتی پێشکەشکردنی ڕەشنووسێکی نوێی تەواو. پەیڕەوی ناوخۆی ئێستا لەلایەن کۆنگرەی نیشتمانییەوە پەسەند کراوە و دەڵێت "پەیڕەوی ناوخۆ دەبێت لە کۆنگرەی نیشتمانی پارتەکە لەلایەن دوو لەسەر سێی نوێنەرەکانەوە هەموار بکرێت"، واتە ئەوەی پێشکەش بە کۆنگرە دەکرێت لە بنەڕەتدا کۆمەڵێک هەموارکردنە بۆ دەقێکی بەردەست.
ئەم شێوازە ئاسانتر دەکات بۆ ئەندامان و خەڵک بۆ ئەوەی بەدواداچوون بکەن چی گۆڕاوە و بۆچی. گفتوگۆکە زیاتر چڕتر و ڕوونتر دەکات، بۆ ئەوەی هەر هەموارکردنێک بە جیا گفتوگۆی لەسەر بکرێت و دەنگی لەسەر بدرێت، و لە هەمان کاتدا بەردەوامی نێوان بەڵگەنامەکە و نوسخەی نوێ دەپارێزێت.
I. ڕەشنووسەکە شایەنی ستایش کردنە
دادپەروەری داوا دەکات کە بە بەرزنرخاندن و ستایشکردنی ئەو کارانەی کە حیزبی کۆمۆنیستی عێراق دەیکات لە پێشکەشکردنی بەڵگەنامەکانی بۆ گفتوگۆی ناوخۆیی و دیالۆگی کراوە و ئاشکرا لەگەڵ جەماوەردا دەست پێبکەم. ئەمە کردارێکی دیموکراسی پۆزەتیڤە کە هیوادارم ببێتە بۆچوونی هەموو لایەنێکی چەپ لە ناوچەکەدا. پاشان دەگەڕێمەوە سەر ئەوەی لە دەقی ڕەشنووسەکەدا هاتووە کە زۆر شتی تێدایە کە شایانی پێزانین. دیارترین خاڵەکان ئەمانەن.
１.    پێناسەیەکی فراوان بۆ دیموکراسی ناوخۆیی. بڕگەی شەشەمی ماددەی یەکەم پێناسەیەک پێشکەش دەکات کە ئازادی دەربڕینی بیروڕا و فرەیی و جیاوازی و کارلێککردنی بیروڕاکان و گوێگرتن لە بیروبۆچوونە جیاوازەکان و ڕێزگرتن و سوود وەرگرتن لێیان و شەفافییەت لە چالاکی گشتی پارتەکە و هەڵبژاردن بە دەنگدانی نهێنی لەگەڵ مسۆگەرکردنی ئازادی کێبڕکێی نێوان کاندیدەکان و مافی دەنگدەران بۆ داواکردن لە هەڵوێستەکانیان ڕوون دەکاتەوە. هەمان بڕگەکە وازهێنان لە دامەزراندن بۆ ڕێکخراوە حزبییەکان زیاد دەکات مەگەر لە حاڵەتێکی زۆر پێویستدا نەبێت و بڕگەکان بە بانگەوازێکی ئاشکرا کۆتایی دێت بۆ بەرەنگاربوونەوەی شێوازە بیرۆکراتییەکان لە مامەڵەی نێوان ڕێکخراو و ئەندامان.
２.    مافی کەمینە و مافی ناڕەزایی دەربڕین. بڕگەی سێیەمی هەمان بڕگە مافی دەربڕینی بیروڕای خۆی لەسەر پرسە سیاسی و ڕۆشنبیرییەکانی پارتەکە دەدات جگە لە کۆبوونەوە داخراوەکان. بەدوایدا بڕگەیەک دێت کە ماف بە ڕێکخراوەکان و ئەندامان دەدات ناڕەزایی دەرببڕن بەرامبەر بڕیارەکانی دەستەی سەرکردایەتی و داوای پێداچوونەوەیان بکەن و ئەندامەکە ناچارە لە ماوەی مانگێکدا حوکم بدات.
３.    ڕیفراندۆم، ئۆتۆنۆمی ڕێکخراوەکان و ڕەخنە. ڕەشنووسەکە ڕیفراندۆمی ناوخۆیی وەک ئامرازێک پەسەند دەکات و ئۆتۆنۆمی ڕێکخراوەکان لە کاروباری ناوخۆیی دادەمەزرێنێت و هەموو دەزگاکان ناچار دەکات ڕاپۆرتی بەردەوام بە ڕۆحێکی ڕەخنەگرانە پێشکەش بکەن کە بەرپرسیارێتی تاک و کۆمەڵ دیاری بکات لەو شوێنانەی کە کەموکورتی هەبووە.
４.    گەرەنتی لە بەشی دیسپلین. دەرکردنی ئەندامێک پێویستی بە دەنگدانی دوو لەسەر سێی ئەندامانی ئەو ئەندامە و پەسەندکردنی لەلایەن دەستەی باڵاوە هەیە، و بڕیاری دەرکردنی ئەندامێکی دەستەی سەرکردایەتی هەڵبژێردراو دەکەوێتە دەست ئەو دەستەی نوێنەرانەی کە هەڵیبژاردووە. من لێرەدا گەرەنتییەکی ڕاستەقینە دەبینم کە پارتەکە دەپارێزێت لە دەرکردن کە ببێتە ئامرازێک لە ناکۆکییە ناوخۆییەکاندا، مەسەلەیەک کە بزووتنەوەی چەپ لە سەرانسەری جیهاندا لە زۆر حاڵەتدا باجی گرانی بۆ داوە.
５.    ڕەهەندی جێندەر و مرۆڤ. ماددەی دووەم بە دەستەواژە دەستپێدەکات کە ژنان و پیاوانی هاووڵاتی وەک یەک دەگرێتەوە، بڕگەی دووەمی ماددەی یەکەم بۆ فراوانکردنی بەشداری ژنان لە پێکهاتەکانی پارتەکەدا، بە سەرکردەکانیشەوە، و ماددەی پازدە پشکی بۆ ژنان و بەشێکی تر بۆ گەنجان دیاری دەکات. بڕگەی پێنجەمی بڕگەی سێیەمی ماددەی دەیەم داڕشتنێکی مرۆیی سەرسوڕهێنەرە کە داوا دەکات بایەخ بەو هەڤاڵانە بدرێت کە بە هۆکاری جۆراوجۆر ڕێکخراوەکەیان جێهێشتووە و هێشتا لەگەڵ هێڵە گشتییەکەی هاوڕان و چوارچێوەیەکی گونجاو بۆ پەیوەندیکردن لەگەڵیاندا بدۆزنەوە.
６.    ڕێزگرتن لە سەربەخۆیی سەندیکاکان. ڕەشنووسەکە پابەندبوونێکی ئاشکرای تێدایە بۆ ڕێزگرتن لە تایبەتمەندی تایبەت و سەربەخۆیی و سروشتی جەماوەری سەندیکاکان و ڕێکخراوە پیشەییەکان. ئەمە هەڵوێستێکی پێشکەوتووەیە کاتێک بە بەراورد بە نەریتی بۆماوەیی لە کاری سەندیکادا دەپێورێت و شایەنی بنیاتنان و پەرەپێدانی زیاترە.
2. پێشەکی و بەڵێنی ڕێکخراوەیی و بنکەی پارتی وەک سەرچاوەی دەسەڵات
پێشەکییەکە بە پێناسەکردنی پارتەکە وەک یەکێتیەکی خۆبەخشانەی ژن و پیاوی هاووڵاتی دەستپێدەکات. من ئەم دەستەواژەیە بە یەکێک لە قووڵترین شتەکانی ڕەشنووسەکە دەزانم، چونکە ئەو باوەڕەم دەگونجێت کە ڕێکخراوەکانی چەپ لە سەردەمی ئێمەدا کاتێک گەشە دەکەن کە خۆبەخشانە و دیموکراتی یەکێتی و هاوپەیمانی لەسەر دیسپلین و قەناعەتی ئازاد بنیات دەنرێن، نەک لەسەر میکانیزمی کارگێڕی ڕەق و پلەبەندی مەرکەزی.
تێبینی سەرەکی من، کە لە خاڵەکانی خوارەوەدا تێدەپەڕێت، ئەوەیە کە ئەم پێناسە باشە شایەنی ئەوەیە کە لە پێشەکییەکەوە بێتە ناو ماددە کردارییەکان بە شێوەیەکی ڕوونتر، و یەکەم هەنگاو بۆ ئەنجامدانی ئەم کارە ئەوەیە کە بنکەی حیزب لە ڕاستیدا ببێتە سەرچاوەی دەسەڵات. هەروەک چۆن چەپ جەخت لەوە دەکاتەوە کە خەڵک سەرچاوەی دەسەڵاتە لە ئاستی کۆمەڵگادا، من لەو باوەڕەدام کە بنکەی حیزب دەبێت سەرچاوەی سەرەکی دەسەڵات بێت لە ناو ڕێکخراوەکانیدا. تاقیکردنەوەی بەدیهاتنی ئەم پرەنسیپە لە بوونی ئەو دەقانەی کە بایەخ بە بەشداری دەدەن تێدەپەڕێت، کە ڕەشنووسەکە زۆریان تێدایە، بۆ بوونی میکانیزمی دیاریکراو کە ڕێگە بە بنکە دەدات خۆی دەستپێشخەری بکات.
هەرچەندە لە دەقی ئێستادا، ئامرازە سەرەکییەکانی دەستپێشخەری لە دەستی دەزگا سەرکردایەتیەکاندا دەمێننەوە.
１.    ڕیفراندۆمی ناوخۆیی لە شێوەی دەستەی سەرکردایەتی دەردەکەوێت کە ئاماژە بە ڕای پارتی بە گشتی دەکات، واتە بڕیاری ئەنجامدانی ئەو ڕیفراندۆمە دەکەوێتە دەست دەستەی سەرکردایەتی و بەندە بە هەڵسەنگاندنی ئەو بۆ ئەوەی چ بابەتێکی نوێ و بنەڕەتی هەژمار دەکرێت.
２.    کۆنگرەی نائاسایی بە ڕەزامەندی دوو لەسەر سێی ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی بەڕێوە دەچێت.
３.    کۆنگرەی نائاسایی خۆجێی لەسەر داوای دوو لەسەر سێی ئەندامانی کۆمیتەی ناوخۆیی یان بە بڕیاری کۆمیتەی ناوەندی بەڕێوە دەچێت.
４.    ئەنجوومەنی گشتی پارتی، کە بڕیارەکانی لە ڕەشنووسەکەدا بە پابەندبوون بە هەموو دەزگاکانی پارتی وەسف کراوە، کاتێک کۆمیتەی ناوەندیی بانگهێشت دەکات کۆدەبێتەوە.
دەرئەنجامە پراکتیکیەکە ئەوەیە کە بنکە مافی ملکەچبوون، ناڕەزایی و گفتوگۆی هەیە. من پێشنیار دەکەم، وەک پێویستییەکی دیموکراسی، کە ئەمە بە مافی دەستپێشخەری تەواو بکرێت، چونکە کەمکردنەوەی مەودای نێوان ڕۆحی پێشەکییەکە و میکانیزمی ماددەکان پێکەوەژیانی دیموکراتی زیاتر بە بەڵگەنامەکە دەبەخشێت و متمانەی ئەندامان پێی بەهێزتر دەکات.
لێرەدا دەتوانین سوود لە ئەزموونی چەپی هاوچەرخ وەربگرین. پارتی ئەڵمانی Die Linke لە دەستوورەکەیدا ئەگەری ئەنجامدانی ڕیفراندۆمی گشتی ئەندامان لەسەر هەموو پرسە سیاسییەکان دابین دەکات، ئەنجامەکەی پلەی بڕیاری کۆنگرە دەدات، و مافی بانگهێشتکردنی بە ڕێکخراوە خۆجێییەکان دەدات. بە واتایەکی تر، بنکە کلیلی دەستپێشخەری لەپاڵ سەرکردایەتیدا هەیە، بەبێ ئەوەی پێگەی دامەزراوە هەڵبژێردراوەکان لاواز بکات.
من هاوکێشەیەکی نزیک لەمە پێشنیار دەکەم، کە ڕێژەی سەدی لە ناو پارتەکەدا گفتوگۆی لەسەر بکرێت.
１.    مافی پارتی بۆ بانگهێشتکردنی کۆنگرەی نائاسایی، کۆبوونەوەی ئەنجومەنی گشتی پارتی یان ڕیفراندۆم ناوخۆیی، ئەگەر لە سەدا 10 ی کۆی ئەندامان یان سێیەکی ڕێکخراوە خۆجێییەکان داوا بکەن.
２.    لە حاڵەتێکی وەهادا دەبێت بانگهێشت بۆ دەزگا سەرکردایەتیەکان ناچار بێت.
III. ئەندامێتی، لە لایەنگری توندەوە بۆ چەمکی هاوپەیمانی
من لەو باوەڕەدام کە ئەندامێتی لە ڕێکخراوەکانی چەپ دەستکەوتێکی گەورە بەدەست دەهێنێت کاتێک دەکرێتەوە، لە چەمکی ئەندامێتی بۆ رێکخراوێکی پلەبەندی لەگەڵ یاسای توند بەرەو چەمکی هاوپەیمانی بنیاتنراوە لەسەر هاوکاری خۆبەخشانە لەنێوان ئەو کەسانەی کە ئامانجی دیاریکراویان هەیە یان هەندێکیان. بەڕای من ئەمە بنچینەی ڕێکخراوەکە فراوانتر دەکات و دەرگاکانی دەکاتەوە بۆ ئەو وزە زۆرانەی کە ئەمڕۆ نزیکن لێی بەبێ ئەوەی جێگەیەک بۆ خۆیان بدۆزنەوە.
ڕەشنووسەکە ئەندامێتی بە سێ مەرج پێناسە دەکات: ڕێککەوتن لەگەڵ بەرنامە و پابەندبوون بە پەیڕەوی ناوخۆ، کارکردن لە یەکێک لە رێکخراوەکان و پێدانی مووچە. پێناسەیەکی ڕوون و ڕێکوپێک بەڵام ئەو کەسانەی کە دەیانەوێت لە پارتەکە نزیک ببنەوە و ناتوانن پابەند بن بە کاری ئاسایی لە زینداندا بەبێ هیچ پێگەیەک دەهێڵێتەوە. تێبینی ئەوەم کرد کە پێشەکییەکە باس لە ئەندامان و دۆستان و جەماوەری پارتەکە دەکات و بەشی دارایی دەڵێت کە دارایی پارتەکە بەشێک لە شایستە و بەخشینی لایەنگرانی تێدایە. واتە پێگەی لایەنگر لە ڕۆحی بەڵگەنامەکەدا ئامادەیە و چاوەڕێی ڕێکخستنی دەکات.
من پێشنیاری پێشکەشکردنی شێوەی پلە بەرزی ئەندامێتی دەکەم کە جیاوازی بارودۆخی خەڵک بگونجێنێت.
１.    ئەندامێتی چالاک بۆ ئەو کەسانەی کە بە بەردەوامی بەشداری دەکەن.
２.    پاڵپشتیکردنی ئەندامێتی بۆ ئەو کەسانەی کە پاڵپشتی فکری یان دارایی پێشکەش دەکەن بەبێ بەشداری راستەوخۆ.
３.    ئەندامێتی کاتی بۆ ئەو کەسانەی کە دەیانەوێت بەشداری لە کەمپینێک یان هۆکارێکی دیاریکراو بکەن.
４.    ئەندامێتی بەشێک بۆ ئەو کەسانەی کە دەیانەوێت لە بوارێکی دیاریکراودا کار بکەن وەک کێشەی ژنان، گەنجان یان مافەکانی کرێکاران.
５.    ئەندامێتی ئۆنلاین بۆ ئەو کەسانەی کە دوور لە شوێنی ڕێکخراوەکە دەژین.
من داوا ناکەم هەموو ئەم مۆدێلانە بە یەکجاری پەسەند بکرێن. بەڕای من بەسە کە گفتوگۆ لەسەر ئەو مۆدێلانە بکرێتەوە و لە پێگەی لایەنگرەوە دەست پێبکەین بە مافێکی ڕوون کە بەشداری کردن لە گفتوگۆی گشتی و ڕاپرسی ڕاوێژی بەبێ دەنگدان لە هەڵبژاردنی ناوخۆیی دەگرێتەوە.
من دوو بابەت زیاد دەکەم.
１.    ئەندامێتی ئاوێت. من لەو باوەڕەدام کە بەرژەوەندی تەوژمی چەپ بەگشتی پێویستی بە کراوەیی بۆ لای ڕاستی ئەندامێک هەیە بۆ بەشداریکردن لە زیاتر لە چوارچێوەیەکی چەپ لە یەک کاتدا، پارتێکی گشتی و ڕێکخراوێکی تایبەت. ئامانج بەهێزکردنی تەوژمی چەپە لە کۆمەڵگادا بە گشتی وەک بزووتنەوەیەکی کۆمەڵایەتی فراوان و هیچ پەیوەندییەکی بە کێبڕکێی تاکەکانەوە نییە.
２.    سەربەخۆکان. من بەهای مامەڵەکردن لەگەڵ چەپە سەربەخۆکان، ژنان و پیاوان، کە نایانەوێت بچنە ناو پارتێکەوە لەبەر هۆکاری جۆراوجۆر، لە چوارچێوەی هاوبەش بۆ کارکردن لەسەر بابەتی دیاریکراو کە هیچ پابەندبوونێکی ڕێکخراوەیی لەسەر ئەوان نییە و هیچ چاودێرییەکی ڕۆشنبیری تێدا نییە.
بەهەمان ئاڕاستەدا، مەرجەکانی کاندیدکردن بۆ ئەندامێتی لە دابونەریتی دامەزراو سەرچاوە دەگرێت کە لە ژێر هەلومەرجی کاری نهێنیدا دروست بووە. داواکاری نووسراو هەیە، پاشان پشتڕاستکردنەوەی ڕاسپاردە شەخسی و سیاسیەکان، پاشان پەسەندکردنی خانەکە، پاشان پەسەندکردنی دەستەی بەرپرس، پاشان پەسەندکردنی لەلایەن لیژنەی خۆجێیی، پاشان شەش مانگ کاندیدکردن کە دەتوانرێت درێژبکرێتەوە.
من لە نیگەرانی پشت ئەم مەرجانە تێدەگەم و هۆکارەکانی لە سەردەمی پێشوودا بەرز دەنرخێنم. من پێشنیار دەکەم بۆ گفتوگۆکردن پشکنینی توند بۆ پۆستە سەرکردایەتییەکان و ئەرکە هەستیارەکان بکرێت، لە هەمان کاتدا ئاسانکاری بۆ چوونە ژوورەوەی ئاسایی بە شێوەیەک کە لەگەڵ پارتێکی جەماوەری بگونجێت کە بە ئاشکرا و یاسایی کار دەکات و هانی کچان و پیاوانی گەنج دەدات بەشداری بکەن.
IV. فرەیی پلاتفۆرمەکان و مافی جیاوازی
مێژووی چەپ بەشێکی پڕ ئازاری ململانێی لەسەر مۆنۆپۆلی لێکدانەوەی مارکسیزم و چەپی بەخۆیەوە بینیوە، کە تێیدا ناونیشانی پەراوێزخستن بڵاوبووەوە کە هەمووانی لاواز کرد، وزەیەکی گەورەی لەناو ڕێکخراوەکانی چەپدا وشک کرد، و پەیوەندی چەپ لەگەڵ جەماوەر و پێگەی خۆیدا تێکدا. من لەو باوەڕەدام کە فرەیی بیروبۆچوون و جیاوازی فکری و سیاسی لەناو تاکە حزبێکی چەپدا سروشتییە بە لەبەرچاوگرتنی ئاڵۆزی هەلومەرجی جیهانی و ناوچەیی و ناوخۆیی و دانپێدانانێکی ڕێکخراو یەکێکە لە بەهێزترین گەرەنتی یەکڕیزی و توانای داخستنی ڕێگای پەرتەوازەیی چونکە بیروڕایەک کە کەناڵێکی شەرعی لە ناو ماڵدا دەدۆزێتەوە لە ماڵەکەدا دەمێنێتەوە
ڕەشنووسەکە مافەکانی کەمینە بە شێوەیەک دەناسێت کە شایەنی پێزانین، بەڵام ئەم مافانە تاکەکەسی و ناوبەناو دەمێننەوە و لە کاتی ناکۆکیدا جێبەجێ دەکرێن. بۆیە من پێشنیاری زیادکردنی ماددەیەک دەکەم بۆ گفتوگۆکردن کە مافی پێکهێنانی پلاتفۆرم و گروپی ڕۆشنبیری لەناو پارتەکەدا ڕێکدەخات. ئەمە مانای ئەوە دەگەیەنێت کە خەڵکانی خاوەن بیروبۆچوونی هاوشێوە دەتوانن لە پلاتفۆرمێکی کراوە و ڕێکخراودا کۆببنەوە کە لە ڕێگەی ئەوەوە بیروڕا و بەدیلەکانی خۆیان پێشکەش بکەن و بە شێوەیەکی دیموکراسییانە کێبڕکێ لەسەر ئەوان بکەن.
ئەم مافە لە ژێر هەلومەرجێکی ڕاگەیەنراودا جێبەجێ دەکرێت کە یەکێتی پارت بپارێزێت. ئەمانە بە ئاشکرا کاردەکەن، کراوەیی بۆ هەر ئەندامێک کە دەیەوێت بەشداری بکات، دروستکردنی پێکهاتەی ڕێکخراوەیی هاوتەریب، و پابەندبوون بە جێبەجێکردنی بڕیارەکانی ئەنجومەنەکان پاش پەسەندکردنیان، لەگەڵ میکانیزمێکی ڕوون و بێلایەن بۆ یەکلاییکردنەوەی هەر ناکۆکییەک سەبارەت بەم پلاتفۆرمانە و مافەکانیان.
ئەم مافە لە زۆرێک لە پارتەکانی چەپ لە سەرانسەری جیهاندا ئاسایی بووە، لەوانە پارتی کرێکارانی بەرازیل، دی لینکە لە ئەڵمانیا و بلۆکی چەپ لە پورتوگال، کە تێیدا تەوژم و بلۆکی ڕۆشنبیری بە ئاشکرا و بە شێوەیەکی ڕێکخراو لە چوارچێوە و جەستەی ئەو پارتانەدا کار دەکەن. بەم شێوەیە پارتەکە مسۆگەرکردنی پلۆرالیزمی سیاسی و ڕۆشنبیری لە خۆیدا دەکات و جیاوازی لە ململانێیەکی سەرکوتکراو یان دابەشبوونێکی شاراوەوە دەگۆڕێت بۆ دیالۆگێکی شەرعی کە ڕێکخراوەکە دەوڵەمەند دەکات و یەکێتییەکەی بەهێز دەکات.
مەسەلەیەکی تر هەیە کە پەیوەندی بە ئازادی ڕادەربڕینەوە هەیە. ئەم پڕۆژە یاسایە مافی ئەندامان بۆ بڵاوکردنەوەی بیروبۆچوونی فکری و سیاسی خۆیان بۆ پلاتفۆرمەکانی میدیای پارتەکە سنووردار دەکات. ئەمڕۆ، لە سەردەمی شۆڕشی دیجیتاڵیدا، ئامرازەکانی دەربڕین زۆر پەرەی سەندووە. هەر ئەندامێک لاپەڕەی تایبەتی هەیە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و شوێنەکانی تر کە دەگاتە هەزاران خوێنەر، جگە لە پلاتفۆرمەکانی میدیای ئۆنلاین، ئەندامان دەتوانن لە ماوەی چەند خولەکێکدا بیروڕای خۆیان دەرببڕن.
دەترسم هێشتنەوەی ئەم بۆچوونە وەک خۆی ژمارەیەکی زۆر خەڵک بەتایبەتی نەوەی نوێ لە کاری ڕێکخراوەیی لە ڕیزەکانی چەپدا دوور بخاتەوە، چونکە ئەوان بیروڕای خۆیان بە ئاشکرا و بە ئازادییەکی زۆرەوە لە پلاتفۆرمە دیجیتاڵییەکاندا دەردەبڕن. دیالۆگی گشتی بنیاتنەر کاریگەری ئەرێنی لەسەر جەماوەر بەجێ دەهێڵێت و بەشدارییان دەکات لە گفتوگۆ لەسەر سیاسەتەکانی چەپ و دەتوانێت ببێتە فیدباکێک بۆ پەرەپێدانی ئەو سیاسەتانە و دیاریکردنی کەموکورتییەکانیان.
بەڕای من سوودبەخشتر ئەوەیە کە پەیڕەوی ناوخۆ ئەم ڕاستییە بناسێت و ڕێک بخات بە تەئکیدکردنەوەی مافی هەر ئەندامێک بۆ دەربڕینی بیروڕای خۆی لە ناوەوە و دەرەوەی پلاتفۆرمی پارتەکە، لە ژێر دوو مەرجی ڕوون کە پارتی دەپارێزێت و لە هەمان کاتدا ئازادی ئەندام دەپارێزێت.
１.    ئەم بۆچوونانە وەک بیروبۆچوونی شەخسی جیا لە هەڵوێستە فەرمییەکان پێشکەش دەکرێن و هێرشی شەخسی دوور دەخرێنەوە.
２.    هیچ شتێک کە سروشتی ناوخۆیی بێت ئاشکرا ناکرێت، لەوانە ڕاوێژکردن، ناو، داتا، و بابەتی ڕێکخراوەیی و ئاسایش.
هەر لەو چوارچێوەیەشدا پێموایە دەبێت میدیای حیزبی دێموکراسی و بەشدار و کراوەبێت بەڕووی هەموو تەوژمێکی فیکری ناو ڕێکخراوەکەدا، فەزایەک بێت بۆ گفتوگۆی کراوە لەنێوان ڕێکخراو و جەماوەریدا کە بۆچوونی پشتیوانی و دژایەتی کردنی هێڵی فەرمی بڵاوبکاتەوە، نەک کەناڵێک کە پەیام یەک ئاراستە لە سەرەوە بۆ بنکە بگوازێتەوە میدیاکانی حیزبی شیوعی عێراق لەم بوارەدا هەنگاوی پێشکەوتوویان ناوە و هیوادارم بەردەوام بن و زیاتر گەشە بکەن
V. دەزگای دادوەری، بەرەو دادوەری ناوخۆیی حزبی سەربەخۆتر
من لەو باوەڕەدام کە ئەو دادپەروەرییەی چەپ داوای دەکات لە ئاستی کۆمەڵگادا دوو ئەوەندە متمانە وەردەگرێت کاتێک لە ناو ڕێکخراوەکەدا ڕەنگ دەداتەوە، وە بوونی دەزگایەکی دادوەری ناوخۆیی سەربەخۆ بۆ یەکلاییکردنەوەی ناکۆکیەکان پەیامێکی سیاسی و ئەخلاقییە بۆ جەماوەر پێش ئەوەی ببێتە پێوانەیەکی ڕێکخراوەیی. پارتێک کە سەرکەوتوو بێت لە دامەزراندنی دادپەروەری لە نێو ئەندامەکانیدا بەڵگەی پراکتیکی لەسەر توانای خۆی بۆ دامەزراندنی لە دەوڵەتدا پێشکەش دەکات، ئەگەر لەوێ بەرپرسیارێتی بگرێتە ئەستۆ.
بە بۆچوونی من ئەم دادوەرییە پێنج مەرجی هەیە.
１.    سەربەخۆیی لە سەرکردایەتی سیاسی و جێبەجێکار.
２.    هەڵبژاردنی ئەو کەسانەی کە خزمەتی تێدا دەکەن لەلایەن ئەندامەکانەوە، بە مەرجی شارەزایی یاسایی یان ڕێکخراوەیی گونجاو.
３.    ئەو بڕیارانەی کە لەناو ڕێکخراوەکەدا ئاشکران و هۆکارەکانیان بڵاو دەکرێتەوە.
４.    ئاستێکی سەربەخۆی سەرنجڕاکێشان.
５.    ئەو بڕیارانەی کە پابەندن بە هەموو دەزگاکانی حزب، بە سەرکردەکانیشەوە، کە پێگەی حزبیان بەهێز دەکات و متمانەی زیاتر بە ئەندامان دەبەخشێت بە دادپەروەری گەڕانەوە بۆ ئەو بڕیارانە.
بە بەراوردکردنی ئەمە لەگەڵ ڕەشنووسەکە، ئەم تێبینی و پێشنیارانەی خوارەوە تۆمار دەکەم.
１.    جیاکردنەوەی چاودێری لە دەسەڵاتی دادوەری. کۆمیسیۆنی ناوەندی چاودێری پابەندبوون بە پەیڕەو و چاودێری دارایی و کارگێڕی و لێکۆڵینەوە لە سکاڵا و ناڕەزایی و ناکۆکیەکان و بڕیاردان لەسەریان تێکەڵ دەکات. من لۆژیکی پشت ئەم تێکەڵکردنە بەرز دەنرخێنم، کە بریتییە لە ئابووری لە ژمارەی دەزگاکان و دوورکەوتنەوە لە پێکهاتەی زیادەڕەوی. لەگەڵ ئەوەشدا، من لەو باوەڕەدام کە جیاکردنەوەی ئەرکی چاودێری دارایی و کارگێڕی لە کاری دادوەری خزمەتی هەردووکیان دەکات. بواری زیاتر بە چاودێری دارایی دەبەخشێت بۆ تەرکیز کردن و سەربەخۆییەکی ڕوونتر بە دەسەڵاتی دادوەری ناوخۆیی دەبەخشێت.
２.    پەسەندکردنی ڕێنماییەکان لە کۆنگرەدا. دەقەکە داوا لە کۆمیسیۆن دەکات کە بە هاوبەشی لەگەڵ کۆمیتەی ناوەندی، ڕێنماییەکانی دابڕێژێت. من پێشنیار دەکەم کە ئەم ڕێنماییانە لە کۆنگرەدا پەسەند بکرێن، کە پێگەی کۆمیسیۆن بەهێز دەکات و سەربەخۆیی دەپارێزێت.
３.    ئاستێکی سەربەخۆی پێداچوونەوە. ناڕەزایی دەربڕین لەسەر هەر ڕێوشوێنێک لە دژی ئەندامێک دەنێردرێت بۆ دەستەی حزبە پێشەنگەکان، واتە ئاستی پێداچوونەوە کەسایەتی سیاسییە و دوورە لە دادوەری. ئاستی سەربەخۆی پێداچوونەوە ئەرکی بڕیاردان لەسەر ناکۆکیەکان کەم دەکاتەوە کە دەبێت دوور بێت لە ناکۆکی سیاسی.
４.    سنورێکی کاتی بۆ هەڵپەساردن. ڕەشنووسەکە وەسفی ڕاگرتن دەکات وەک ڕێوشوێنێکی خۆپارێزی کاتی کە کاتێک هۆکارەکانی دەوەستێت، بەسەردەچێت، بەبێ دانانی سنوورێکی کاتی. من پێشنیاری دانانی سنوورێکی ئاشکرا دەکەم، بۆ نموونە شەست ڕۆژ، کە جارێک بە بڕیارێکی ژیرانە درێژبکرێتەوە، پاشان بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی کۆتایی پێدێت. ئەمە ئەندام لە چاوەڕوانییەکی درێژ دەپارێزێت، هەروەها خودی جەستە لە هەر لێکدانەوەیەکی نادادپەروەرانە بۆ دواکەوتنەکەی دەپارێزێت.
ئەزموونی Die Linke شایەنی بیرکردنەوەیە لێرەدا. سیستەمێکی ناوبژیوانی ناوخۆیی هەیە کە بەتەواوی سەربەخۆیە لە سەرکردایەتی پارتەکە. دەزگاکانی لە لایەن کۆنگرەکان لەسەر ئاستی فیدراڵ و ویلایەتەکان هەڵدەبژێردرێن و ئەندامێتی تێدا نابێت لەگەڵ هیچ پۆستێکی سەرکردایەتی جێبەجێکار تێکەڵ بکرێت و لە دوو ئاستدا کار دەکەن بۆ ئەوەی دەستەی فیدراڵی ببێتە نموونەی پێداچوونەوە بۆ بڕیارەکانی دەزگاکانی دەوڵەت. لە هەمووی گرنگتر بەڕای من ئەوەیە کە پارتەکە خۆی پابەند دەکات بە بڵاوکردنەوەی بڕیارەکانی دەستەی ناوبژیوانی خۆی بە شێوەیەک کە تایبەتمەندی تاکەکان بپارێزێت کە یاسای ناوخۆیی کەڵەکە دەکات و هەستی نادادپەروەری کەم دەکاتەوە.
لە بەرازیل، پارتی کرێکاران هەڵبژاردنی لیژنەکانی ئەخلاق و دیسپلین و ئەنجوومەنی چاودێری دارایی بە دەنگی راستەوخۆی هەموو ئەندامان و هەڵبژاردنی سەرکردایەتیەکان دابین دەکات. کەواتە چاودێری و دادوەری ناوخۆیی شەرعییەتی خۆیان ڕاستەوخۆ لە بنکەوە وەردەگرن.
VI. لە سزاوە بۆ چاکسازی
ڕەشنووسەکە ڕێوشوێنی یاسایی بۆ چوار سزای پلە بەرز دیاری دەکات، کە بریتین لە ئاگادارکردنەوە، ئاگادارکردنەوە، لابردنی لە پۆست و دەرکردن. ئەوان بە وریاییەوە دەردەکرێن، ئەمەش بۆ متمانەی ئەو یاسایە.
ئەوەی من پێم وایە کەمە لایەنی ڕاستکەرەوەیە کە پێش سزاکە دێت و لەگەڵیدا دێت. مەبەست لە هەر سیستەمێکی سزادان لەناو رێکخراوێکی چەپدا ڕاستکردنەوەی ڕەفتارەکانە، یارمەتیدانی ئەندامەکان بۆ گەشەسەندن و هێشتنەوەیان لە پلەکاندا. سزادان خۆی لە خۆیدا ئامانجێکی گونجاو نییە، چونکە سزادان، ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ، کاتێک مەودایان فراوان دەبێت، دەبێتە هۆی خوێنبەربوونی ئەندامان کە نموونەیان لە مێژووی چەپ لە سەرانسەری جیهاندا بینیومانە، کە هەندێک ڕێکخراو بوون بە دەزگایەک کە ئەندامان دوور دەخەنەوە کاتێک پێویستە سەرنجیان ڕابکێشن. بۆیە من پێشنیاری خوارەوە دەکەم.
１.    زیادکردنی ئامرازی مامناوەند وەک دیالۆگی ڕێنماییکراو، ناوبژیوانی هاوڕێیەتی، بەشداریکردن لە وۆرکشۆپەکان، و سپاردن بە ئەرکێکی رێکخراوی جێگرەوە.
２.    بە ڕوونی بنەمای ڕێژەیی نێوان پێوەری هەڵە و جۆری پێوانەکە ڕوون دەکاتەوە، بە ڕەچاوکردنی پاڵنەر و دەق.
３.    ڕوونکردنەوەی مەبەست لە دەستەواژەی "مەحاڵی ئامادەبوون" کە لە دەقەکەدا دەردەکەوێت و دیاریکردنی ئەوەی کە کێ بڕیاری لەسەر دەدات، بۆ دوورکەوتنەوە لە هەر ناڕوونییەک.
هەروەها پێشنیاری تەواوکردنی گەرەنتی ڕێوشوێنەکان دەکەم بە شێوەیەک کە هەستی ئاسایش لەناو ڕێکخراوەکە بەهێز بکات.
１.    مافی ئەندام بۆ بینینی دۆسیەی کەیسەکە و زانینی ئەوەی کە بە نووسراو خراوەتە پاڵیان، کاتێکی پێویست پێش دانیشتن.
２.    مافی یارمەتیدانی هاوڕێیەک بۆ بەرگری و تەنانەت پسپۆڕی یاسایی لە دەرەوەی پارتەکە.
３.    گریمانەی بێتاوانی.
４.    ماوەی سنوردارکردن بۆ هەڵەکانی ڕێکخراوە.
من لەو باوەڕەدام کە هەر ئەندامێکی پارتە چەپەکان گەنجینەیە بەتایبەتی لەم قۆناغەدا کە چەپ ڕووبەڕووی تەحەدایەکی گەورە و دابەزینی ئامادەیی خۆی دەبێتەوە و بەتایبەتی لە عێراقدا بۆیە دەبێت تا ئەوپەڕی توانا ئەندامەکانمان بهێڵینەوە و کار بکەین بۆ ئەوەی ڕێکخراوەکانمان سەرنجڕاکێش بن بۆ ئەندامان و دوور لە هەر کەشێک کە دووریان دەخاتەوە
بەم پێیە، من داوای پێداچوونەوە بە سزای دەرکردن لە پارتەکە دەکەم، چونکە ئەمە جۆرێکە لە سزای لەسێدارەدانی سیاسی و ڕێکخراوەیی. دەتوانرێت بە هەڵپەساردنی درێژخایەن جێگەی بگرێتەوە، کە لەبەر ڕۆشنایی ئەو هۆکارانەی کە پێویستیان پێیەتی، پێداچوونەوەی بۆ دەکرێت، لەگەڵ دەرفەتی نوێ لە جیاتی دەرکردن. زۆرێک لە پارتەکانی چەپ سزای دەرکردنیان هەڵوەشاندەوە.
لە هەمان چوارچێوەیەدا، هیوادارم دەرفەتێک بڕەخسێت بۆ پێداچوونەوە بە بڕیارەکانی ڕابردووی دەرکردن، بەتایبەتی ئەوانەی کە لەوانەیە بەهۆی ناکۆکی فیکری یان سیاسی یان بابەتی ترەوە وەرگیرابن، بۆ ڕەچاوکردنی هەڵوەشاندنەوەیان و کردنەوەی دەرگای گەڕانەوە بۆ ئەو کەسانەی کە زیانیان پێگەیشتووە. دەتوانرێت ئەمە لە ڕێگەی دەستەی دادوەری سەربەخۆی پێشنیارکراوەوە ئەنجام بدرێت، یان بە بەشداری لیژنەیەکی سەربەخۆی تایبەت کە هەر کەیسێک بە دادپەروەرانە و بە ڕۆحی هاوڕێیەتی لێکۆڵینەوە بکات. ئەم هەنگاوە لەگەڵ پرەنسیپی داننان بە فرەیی بیروڕاکان کە ڕەشنووسەکە پەسەندی دەکات دەگونجێت و پەیامێکی پۆزەتیڤ دەنێرێت کە پارتەکە جێگای هەیە بۆ هەموو ئەوانەی کە ئامانجە گشتییەکانی هاوبەشن، هەرچەندە بۆچوونەکانیان جیاواز بێت.
VII. سەرکردایەتی بەکۆمەڵ و ئاڵوگۆڕی پۆستەکان
ڕەشنووسەکە پێشنیاری پەسەندکردنی پرەنسیپی نوێکردنەوەی دەستەی سەرکردایەتی لە هەموو خولێکدا دەکات، کە پرەنسیپێکی نایابە. من پێشنیار دەکەم بە ژمارەیەکی دیاریکراو پشتگیری بکرێت کە بتوانێت پێوانەی بۆ بکرێت، چونکە پرەنسیپی بێ ژمارە لە هەموو کۆنگرەیەکدا کراوەیە بۆ لێکدانەوەی جیاواز و ئەمەش حیزبەکە ماندوو دەکات و کاتی خۆی لە گفتوگۆکاندا بەسەر دەبات کە دەکرا لە دەقەکەدا یەکلایی بکرێتەوە.
من سەقفێک دەخەمە بەردەم گفتوگۆ کە لە دوو خولی هەڵبژاردن زیاتر نەبێت، واتە لە نێوان شەش بۆ هەشت ساڵدا، بۆ هەر پۆستێکی سەرکردایەتی، لەگەڵ رێگایەکی ڕاوێژکاری بۆ هەڤاڵانی خاوەن ئەزموونی درێژخایەن کە ئەزموونیان تێدا بەکار بهێنرێت بەبێ ئەوەی ڕێگری لە نوێکردنەوەی جەستەکان بکرێت. دەمەوێت جەخت لەوە بکەمەوە کە ئەم بیرۆکەیە، بەڕای من، ئەو ڕێگایەیە کە بەشداری نەوەکانی دامەزرێنەر دەپارێزرێت و دەپارێزرێت، وە ئەوەندەی بتوانێت دوور بێت لە کەمکردنەوەی بەهای ئەو نەوەیانە یان قوربانیدانەکانیان.
ئەزموونی پارتی چەپی دانیمارکی Enhedslisten، هاوپەیمانی سوور و سەوز، نموونەیەکی پراکتیکی شایەنی تەماشاکردنە پارتەکە پۆستی سەرۆک یان سکرتێری گشتی نییە. لەلایەن دەستەی سەرکردایەتی کۆمەڵەوە بەڕێوە دەبرێت کە ساڵانە لە کۆبوونەوەی گشتیدا هەڵدەبژێردرێت، وتەبێژێکی سیاسی هەیە لەگەڵ وتەبێژی بوارە جیاجیاکاندا، و پرەنسیپی خولانەوەش جێبەجێ دەکات کە ماوەی درێژخایەن لە هەر پۆستێک سنووردار دەکات، چونکە ئەندامەکانی پەرلەمانیان ناتوانن دوای حەوت ساڵ لەسەر یەک دووبارە خۆیان کاندید بکەنەوە. ئەم یاسایانە لەگەڵ ماوەیەک بوون کە هەندێک لە باشترین ئەنجامەکانی هەڵبژاردنی پارتەکە بەدەست هێنا، کە ئاماژە بەوە دەکات کە خولانەوە دەموچاوەکان نوێ دەکاتەوە بەبێ ئەوەی ئەدای لاواز بکات.
پرسی پۆستە تاکەکەسییەکانم بۆ دیالۆگ خستووەتە ڕوو. ڕەشنووسەکە سێ ئەرکی لە دەستی سکرتێر کۆدەکاتەوە. ئەوانیش سەرۆکایەتی کۆبوونەوەکانی کۆمیتەی ناوەندی، مەکتەبی سیاسی و ئەنجوومەنی ناوەندی، نوێنەرایەتی پارت لەبەردەم ڕێکخراوەکانی و لەبەردەم ڕای گشتیدا و بەرپرسیارێتی جێبەجێکردنی بڕیارەکان و بەڕێوەبردنی کاروبارەکان لە ئەستۆ دەگرن. من مەیلی سەرکردایەتییەکی بەکۆمەڵ دەکەم، کە دەسەڵاتەکان لە نێوان ڕێکخەران، ژن و پیاو، بۆ هەر بوارێکی پسپۆڕی دابەش دەکرێت، و لە هەمان کاتدا دەزانم کە ئەمە وەرچەرخانێکی گەورەیە لە دابونەریتی چەسپێنراو. بۆیە هاوکێشەیەکی گواستنەوەم خستەڕوو.
１.    جیاکردنەوەی سێ فانکشنەکە و دابەشکردنیان.
２.    خولانەوەی سەرۆکایەتی کۆبوونەوەکان.
３.    سنوردارکردنی ماوەی وەزیر بۆ دوو خول، بڕگەیەک کە پێشتر هەبوو و ئێستا لە ڕەشنووسەکە لابراوە.
４.    دامەزراندنی پۆست بۆ فەرمانگەی هەماهەنگی پسپۆڕی هەڵبژێردراو بۆ گەنجان، ژنان، ئابووری، کاری سەندیکا، پەیوەندییەکانی دەرەوە، کاری پەرلەمانی، کاری دیجیتاڵی و ئەوانی تر، لەگەڵ میکانیزمی هەماهەنگی لە نێوانیاندا کە ڕێگە لە بڕیارە ناکۆکەکان بگرێت و پەیامی پارتەکە یەکبخات.
بابەتی سێیەم ئەوەیە کێ سەرکردایەتی هەڵدەبژێرێت. لە ڕەشنووسەکەدا کۆنگرە کۆمیتەی ناوەند هەڵدەبژێرێت و کۆمیتەی ناوەندیش سکرتێر و جێگری سکرتێر و مەکتەبی سیاسی لە نێو ئەندامەکانی هەڵدەبژێرێت. من لەو باوەڕەدام کە تەکنەلۆژیای ئەمڕۆ بەردەستە وادەکات فراوانکردنی بازنەی بەشداریکردن هەم گونجاو بێت و هەم هەرزان. ئەمڕۆ پارتی چەپ هەن کە ڕێگای هەڵبژاردنی ڕاستەوخۆیان گرتۆتەبەر، کە تێیدا پلەدارەکان سەرکردایەتی شارەوانی و هەرێمایەتی و نەتەوەیی و کورسییەکانیان بە دەنگدانی ڕاستەوخۆ و نهێنی هەڵدەبژێرن.
سەبارەت بە وتاری کۆنگرەی نەتەوەیی ئەمەی خوارەوەم بۆ گفتوگۆ خستەڕوو.
１.    کۆمیتەی ناوەندی لە سەدا دە ئەندامانی کۆنگرە دیاری دەکات. من لێرەدا خاڵێکی لاواز دەبینم هەم لە ڕووی دیموکراسی و هەم لە ڕووی مافەکانەوە، چونکە ئەو مافە بە سەرکردایەتی دەرچوو دەدات کە بەشێک لە ئەو ئەندامە هەڵبژێرێت کە لێپرسینەوەی لەگەڵ دەکات و سەرکردایەتی نوێ هەڵدەبژێرێت، و بنەمای یەکسانی لە نێوان نوێنەرانی هەڵبژێردراوی بنکەدا لاواز دەکات. ئەم بڕگەیە ناکۆکە لەگەڵ بەیاننامەکەی خودی ڕەشنووسەکە کە دەڵێت "ئەندامانی پارت لە مافدا یەکسانن"، چونکە ڕێگەیەک بە هەندێک ئەندام دەدات بۆ کۆنگرە کە ئەو هەڵبژاردنە تێدەپەڕێنێت کە هەموو نوێنەرەکانی تر تێیدا بەشدارن. بۆیە من پێشنیار دەکەم ئەم بڕگەیە بەتەواوی لاببرێت، یان بەلایەنی کەمەوە ئەو ئەندامانە وەک چاودێر ئامادە بن، بۆ ئەوەی کۆنگرە تایبەتمەندی دیموکراسی و نوێنەرایەتی تەواوی خۆی بپارێزێت.
２.    سەبارەت بە ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی دەرچوو کە لەلایەن ئەو ڕێکخراوانەی کاری تێدا دەکەن وەک نوێنەر بۆ کۆنگرە هەڵنەبژێردراون، پێشنیار دەکەم وەک میوان ئامادە بن. ئەوان هەڵسەنگاندنەکانی خۆیان بۆ کارەکانی سەردەمی پێشوو پێشکەش دەکەن و وەڵامی پرسیاری نوێنەران دەدەنەوە، بەبێ مافی دەنگدان. ئەمە مافی کۆنگرە دەپارێزێت بۆ لێپرسینەوە لە سەرکردایەتی و سوود وەرگرتن لە ئەزموونەکانیان لە هەمان کاتدا.
３.    من پێشنیار دەکەم دانانی یاساکانی هەڵبژاردن و ڕێژەی نوێنەرایەتی و سەرپەرشتیکردنی کۆنگرەکان بە دەزگایەکی سەربەخۆی هەڵبژاردن بسپێردرێت، وە پێکهێنانی لیژنەی پاڵاوتن و پێداچوونەوە لە ناو دەستەی دادوەری پێش کۆبوونەوەی کۆنگرە، نەک لە یەکەم دانیشتندا، کە کاتی پێویست بۆ کارەکەی بڕەخسێنێت.
لە کۆتاییدا ئاماژە بە نەبوونی میکانیزمێک دەکەم بۆ کشاندنەوەی متمانە لە پۆستی سەرکردایەتی یان دەستەی سەرکردایەتی لە نێوان دوو کۆنگرەدا. دەرکردنی ئەندامان لە پارتەکە بە وردی لە ڕەشنووسەکەدا ڕێک خراوە، لە کاتێکدا لێپرسینەوەی سیاسی ئاسایی سەرکردەکان هیچ دەروازەیەک نادۆزێتەوە. من پێشنیار دەکەم کە ئەو دەزگایەی هەر پۆستێک هەڵدەبژێرێت دەسەڵاتی ئەوەی هەیە متمانەی لێ بکشێنێتەوە بە زۆرینەی دوو لەسەر سێی و سێیەکی ڕێکخراوە خۆجێییەکان مافی ئەوەیان هەیە داوای متمانە بە سەرکردایەتی بکەن بۆ ئەنجومەنی گشتی پارت.
VIII. ژنان و گەنجان، لە پرەنسیپەوە بۆ ڕێژەی سەدی
ڕەشنووسەکە پشکی گەنجان و پشکی تر بۆ ژنان دادەنێت بە ڕێژەیەک کە بەپێی هەلومەرجی کۆنکرێتی دیاری دەکرێت. من نەرمی پشت ئەم داڕشتنە بەرز دەنرخێنم. لەگەڵ ئەوەشدا، من لەو باوەڕەدام کە جێگیرکردنی ڕێژەی سەدی لە دەقەکەدا باشتر خزمەت بە ئامانجەکە دەکات، چونکە پارت لە گفتوگۆکردن لە هەموو وەرزێکدا دەپارێزێت و پابەندبوونەکە دەگۆڕێت بۆ ستانداردێکی جێگیر کە هاوسەنگی ساتەکە نابەستێت. من لەم بەشەدا پێشنیاری خوارەوە دەکەم.
１.    ڕێژەیەکی جێگیر بۆ هەردوو ڕەگەز. پشکی لە سەدا چل کەمتر نەبێت بۆ هەر دوو ڕەگەز لە هەموو دەزگا هەڵبژێردراوەکاندا، بەرزبوونەوە بەرەو یەکسانی لە ماوەی دوو خولدا، و جێبەجێ دەکرێت بۆ مەکتەبی سیاسی وەک ئەوەی بۆ کۆمیتەی ناوەندی جێبەجێ دەکرێت، چونکە جێبەجێکردنی بۆ بەرزترین دەستەی جێبەجێکردن کاریگەری پراکتیکی دەبەخشێت لەو شوێنەی کە بڕیاری ڕۆژانە دەدرێت. پارتی کرێکارانی بەرازیل لێرەدا مۆدێلێک پێشکەش دەکات. یاساکانی داوا دەکات لیستەکان ڕێز لە یەکسانی جێندەر بگرن، جگە لە پشکی نەژادی و نەوە، بۆ ئەوەی جیاوازی ببێتە مەرجی لیستەکە خۆی و چیتر ئەنجامێک نەبێت کە مرۆڤ تەنها هیوای بۆ دەخوازێت. بە هەمان ئاڕاستە، پێشنیار دەکەم کە هەموو دەزگایەکی سەرکردایەتی دوو ڕێکخەری هەبێت، ژن و پیاوێک، کە لە یەک کاتدا بەرپرسیارێتی هاوبەش دەکەن یان بە نۆرە لەو پێگەیەدا هاوبەش دەکەن. ئەمە پرەنسیپی سەرکردایەتی هاوبەشە کە لەلایەن چەند پارتێکی چەپەوە جێبەجێ دەکرێت، لەوانە Die Linke لە ئەڵمانیا و سەوزەکانی سکۆتلەندا، و یەکسانی بەرجەستە دەکات لەو پێگەیەی کە بڕیار دەدرێت.
２.    پشکێکی تەمەن بۆ گەنجان لە دەزگا رەبەرایەتییەکان. پشکی جێگیر لە کورسییەکانی دەزگاکانی سەرکردایەتی لەوانە کۆمیتەی ناوەند و مەکتەبی سیاسی بۆ گەنجان و کوڕان تەرخان بکرێت. بۆ گفتوگۆ بەلایەنی کەمەوە چارەکێک یان نیوەی کورسییەکان بۆ کەسانی خوار سی و پێنج ساڵ دابین بکرێت کە گەرەنتی بوونی نەوەی نوێ دەکات کە بڕیار دەدرێت. ئەم نەوەیە نەرمتر مامەڵە لەگەڵ پێشکەوتنە خێراکان لە هەموو بوارەکاندا دەکات و نزیکترە لە ئامراز و زمانی سەردەم، بوونی لە سەرکردایەتیدا توانای زیاتر بە پارتەکە دەبەخشێت بۆ نوێبوونەوە و بەردەوامبوون لەگەڵ گۆڕان. لەپاڵ ئەوەشدا، هاوڕێ کۆنەکان خاوەن ئەزموونی درێژخایەن دەتوانن وەک ڕاوێژکار بەشداری بکەن و ئەزموونی خۆیان بگوازنەوە و لە نەوەکانی خۆیاندا لەگەڵیان بن، کە بەردەوامی نێوان نەوەکان مسۆگەر دەکات و ئەزموونی کەڵەکەبووی و تۆماری خەباتی پارتەکە دەپارێزێت.
３.    کەمکردنەوەی مەرجی پایەبەرزی حزب. ڕەشنووسەکە داوا دەکات کە نوێنەرێک لە کۆنگرە کەمتر لە سێ ساڵ ئەندامێتی حزبی نەبێت و لەگەڵ خولی کۆنگرەی چوار ساڵ، کەسێک کە ئەمڕۆ بەشداری دەکات لەوانەیە پێویستی بە نزیکەی حەوت ساڵ بێت بۆ ئەوەی وەک نوێنەر بەشداری یەک کۆنگرە بکات. من لەو باوەڕەدام کە ئەم داواکاریە، سەرەڕای هەموو دروستی ئەو نیگەرانییەی لە پشتەوەیە، لەوانەیە کاریگەری پشکی گەنجان هەڵبوەشێنێتەوە کە خودی ڕەشنووسەکە دایدەنێت و لەوانەیە ڕاکێشانی ئەو نەوەیەی کە لە ڕاپەڕینی تشرینی یەکەمەوە هاتۆتە ناو ژیانی سیاسیەوە قورستر بکات. من پێشنیار دەکەم ئەو ماوەیە بۆ ساڵێک کەم بکرێتەوە، یان لانی کەم کورسی گەنجان لێی ببەخشرێت.
４.    تواناسازی و بنیاتنانی توانا. ڕێژەی سەدی جێگیر بنەمایەکی گرنگە، بەڵام جێبەجێکردنی لە هەموو دامەزراوەکان بەبێ بنیاتنانی توانای ڕاستەقینە لەوانەیە نوێنەرایەتییەکی ڕەمزی بەرهەم بهێنێت کە خودی بیرۆکەکە لاواز بکات. بۆیە پێشنیار دەکەم کە ئەو بەشە پلانێکی ڕوون و بەردەوام بۆ تواناسازی لەگەڵدا بێت. پرۆگرامەکانی ڕاهێنانی سەرکردایەتی بۆ ژنان و گەنجان لە پەروەردەی ڕۆشنبیری و سیاسی، بەڕێوەبردنی کاری ڕێکخراوەیی، قسەکردن و دانوستاندن، ڕێکخستنی هەڵمەت و بەکارهێنانی ئامرازی دیجیتاڵی لەخۆ دەگرێت. ئامۆژگاری لە مەیداندا دەگرێتەوە کە لەلایەن هاوڕێ بەئەزموونەکانەوە بۆ ئەو کەسانە دابین دەکرێت کە بۆ یەکەم جار بەرپرسیارێتییان لە ئەستۆ گرتووە و وردە وردە ئەرکەکان بە نۆرە لە نێوانیاندا دابەش دەکرێن بۆ ئەوەی ئەزموون لە بوارە جیاجیاکاندا بەدەست بهێنرێت. هەروەها لە هەموو خولێکی کۆنگرەدا هەڵسەنگاندنێکی خولی بۆ کاریگەری پشک لەسەر ئەدا و بەشداری دەکرێت بۆ دڵنیابوون لەوەی کە بوونی ژمارەیی دەبێتە ڕۆڵێکی ڕاستەقینە لە بڕیارداندا.
من ئەمە بە هەموو سۆز و ڕێزەوە بۆ هەڤاڵە کۆنەکان و قوربانیدانی هەموو نەوەکان دەڵێم. کاتێک ڕێکخراوە چەپەکان هێواش دەبن لە گۆڕانکاریدا، کچان و پیاوانی گەنج بە زەحمەت دەتوانن ڕۆڵێکی ڕاستەقینە بۆ خۆیان بدۆزنەوە و ماوەیەکی کورت دوای چوونە پاڵ بە بێدەنگی بەجێ دەهێڵن. نەوەی نوێ لە بەهاکانی چەپەوە نزیکە و دەیبینم بەدوای فۆرمێکی ڕێکخراوی کۆمەلایەتیدا دەگەڕێت کە ڕۆڵی خۆی بەرز بنرخێنێت و بەرپرسیارێتی ڕاستەقینە و بواری دەربڕینی پێ ببەخشێت. ئەمە بەرپرسیارێتییەکی هاوبەشە کە دەکەوێتە ئەستۆی هەموو نەوەکان.
IX. کرێکاران، زەحمەتکێشان و سەربەخۆیی سەندیکاکانی کرێکاران
من لەو باوەڕەدام کە کرێکاران، زەحمەتکێشان و ئەوانەی بە دەست و مێشک کار دەکەن بڕبڕەی پشتی هەر ڕێکخراوێکی چەپن و نوێنەرایەتیکردنیان لەو پۆستانەدا کە بڕیار دەدرێت پێویستی بە میکانیزمێک هەیە کە پشتگیری بکات و تەنها لە دووپاتکردنەوەی تیۆری تێبپەڕێت. من پێشنیاری ئەمانەی خوارەوە دەکەم.
１.    پته وکردنی ڕۆڵیان له ده زگا سه رکردییه کاندا
２.    دانانی ڕێکخەر لە نێو کرێکاران خۆیان بۆ کاروباری کرێکاران و سەندیکاکان.
３.    پرۆگرامەکانی ڕاهێنانی سەرکردایەتی بۆ ئەوان کە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای دیجیتاڵی و قسەکردنی گشتی و ڕێکخستنی هەڵمەت و دانوستان لەخۆ دەگرێت.
４.    بەشداریکردنیان ئاسانتر دەکات لە ڕێگەی ئامرازی دیجیتاڵی کە لەسەر تەلەفۆنە زیرەکەکان کار دەکەن و ڕێگەیان پێدەدات ئامادە بن و دەنگ بدەن بەبێ ئەوەی کارەکانیان تێکبدەن یان بارگرانی زیاتریان لەسەر دروست بکەن.
سەبارەت بە پەیوەندی لەگەڵ سەندیکاکان، پێموایە ئەم دەستەواژەیە زیاتر شایەنی پێداچوونەوە بە زمانە نەک ناوەڕۆک. ڕەشنووسەکە بە ڕوونی ڕێز لە تایبەتمەندی تایبەت، سەربەخۆیی و سروشتی جەماوەری و دیموکراسی سەندیکاکان و ڕێکخراوە پیشەییەکان دەگرێتەوە و لە هەمان شوێندا ئاماژە بەوە کراوە کە کۆمیتەکانی پارتی سەرپەرشتی چالاکی ئەندامەکانیان دەکەن و پرۆسەی هەڵبژاردنی کاندیدەکان ڕێکدەخەن. من پێموایە دوو وشەی "سەرپەرشتیکردن" و "ڕێکخستن" دەتوانرێت بە شێوەیەک تێبگەین کە مەبەست نەبوو و جێگرتنەوەیان بە "هاوئاهەنگی" و "پشتیوانی" ڕۆحی هەمان ماددە بە شێوەیەکی دروستتر دەردەبڕێت.
من لەو باوەڕەدام کە سەربەخۆیی سەندیکاکان لە هەموو حیزبەکان، بە خودی پارتەکانی چەپیشەوە، پێش هەموو کەسێکی تر لە بەرژەوەندی چەپدایە. متمانەی فراوانتر و هێزی جەماوەری زیاتر بە بزووتنەوەی سەندیکاکان دەبەخشێت و سوود بە پارتەکە دەگەیەنێت لە شێوەی کاریگەری کۆمەڵایەتی لە نێو ئەو ژن و پیاوانەی کە بە دەست و مێشک کار دەکەن، چونکە هێز و سەربەخۆیی بزووتنەوەی سەندیکاکان ڕەنگدانەوەی پۆزەتیڤی لەسەر چەپ و ڕۆڵی لە کۆمەڵگادا هەیە.
X. شەفافییەت و دەستپاکی دارایی
ڕەشنووسەکە سێ پەرەگراف کورت بۆ کاروباری دارایی تەرخان کردووە. سەرچاوەی پارەدان، پێکهێنانی لیژنەی دارایی، داڕشتنی ڕێنماییە داراییەکان و دانانی شایستە وەک ڕێژەی سەدی داهاتی ئەندامان و بەپێی بارودۆخیان دیاری دەکات. کرێی گونجاو لەگەڵ داهات بنەمایەکی دادپەروەرانەیە کە شایەنی باسکردنە و ڕەنگدانەوەی ڕۆحی چەپی ڕاستەقینەیە.
من پێشنیار دەکەم ئەم بەشە تەواو بکرێت بەو شفافییەت کە لە ماددەی یەکەمدا ڕاگەیەنراوە بۆ پراکتیک.
１.    بڵاوکردنەوەی ڕاپۆرتی دارایی ساڵانەی وردبینی بۆ سەرجەم ئەندامەکان.
２.    دانانی سەقفێک بۆ بەخشینی تاکەکەسی و ئاشکراکردنی سەرچاوەی بەخشینە گەورەکان.
３.    ڕاگەیاندنی سەرمایە لە وەرگرتنی هەر پۆستێکی سەرکردایەتی یان نوێنەرایەتی و بەجێهێشتنی.
４.    بڕگەیەکی ئاشکرا کە قبووڵکردنی هەر پشتیوانییەک لە ڕژێمە دیکتاتۆرەکان یان ئەو لایەنانەی مەرجی سیاسی دەبەستن قەدەغە دەکات.
من بەهای تایبەتی لە ڕێکخستنی باری دارایی ئەو هەڤاڵانە دەبینم کە بەناوی حیزبەوە پۆستیان لە دەوڵەت یان لە ئەنجومەنە هەڵبژێردراوەکاندا هەیە. ئەمە لە چوارچێوەیەکی عێراقیدا گرنگە کە پۆستە گشتییەکان بۆ هێزەکانی تر بوونەتە سەرچاوەی دەوڵەمەندکردن و تێیدا چەپ بە ستانداردێکی توندتر دەپێورێت لەوەی کە بەسەر ئەو هێزانەدا سەپێنراوە. من ئەم پێوەرە وەک ئیمتیازاتێک دەبینم کە پارتی جیادەکاتەوە و پێگەی بەرز دەکاتەوە و بە هیچ شێوەیەک بارگرانی لەسەر سەری نابینم.
ئەزموونی هاوپەیمانی سەوز و سووری دانیمارکی کە ئاماژەم پێدا لەم بەشەدا بەتایبەتی بەسوودە. ئەندامانی پەرلەمان و کارمەندەکانی یەکسان بە تێکڕای مووچەی کرێکارێکی پیشەسازی لە کۆپنهاگن وەردەگرن و زیاتر لە سێیەکی مووچەی پەرلەمانیان بۆ دارایی پارتەکە دەگەڕێننەوە لە رێگەی ئەوەی پێی دەگوترێت باجی حزبی. من لەم بیرۆکەیەدا دەبینم کە لەگەڵ بارودۆخی عێراقدا گونجێنراوە، شتێک کە شایەنی گفتوگۆیە.
１.    کەمکردنەوەی ڕێژەیەکی پێشکەوتووی داهاتی ئەو پۆستە گشتییەی کە بە ناوی پارتەوە بەدەست هاتووە بۆ بەرژەوەندی دارایی حزبەکەی.
２.    دەڵێت کە کاری حیزبی لە بنەمادا ئارەزوومەندانە و چالاکی حزبی هیچ ئیمتیازاتی ناهێنێت، مووچە سنووردارە بۆ حاڵەتی پێویست و تەرخانکردنی تەواو بۆ کاری حزبی، لە ئاستێک کە لە تێکڕای داهاتی خەڵک لە کۆمەڵگا تێپەڕ نەکات، و بە بڕیارێکی شەفاف و لەژێر چاودێری دەزگا پەیوەندیدارەکاندا.
３.    بناغەی هەموو ئەمانە دامەزراندنی پرەنسیپە "ئەمە لە کوێوە وەرگرتووە، هەڤاڵ؟" لە هەموو ئاستەکاندا، وەک کەلتوورێکی ناوخۆیی ڕاستگۆیی، بەتایبەتی لە ئاستی سەرکردایەتیدا.
XI. بڕیارەکان لەسەر هاوپەیمانان و سنوورەکانیان
بڕگەی کۆتایی دەڵێت کە کۆمیتەی ناوەند دەسەلاتی بڕیاردانی چوونە ناو هاوپەیمانێتی لەگەڵ پارت و کوتلەی سیاسیی تری هەیە. ئەزموونی چەپ لە زیاتر لە وڵاتێک دەریدەخات کە بڕیاردان لەسەر هاوپەیمانی و بەشداریکردن لە حکومەت یەکێکە لە هەستیارترین بڕیارەکانی ناو حیزبەکان و کاریگەرترین بڕیارن بۆ پەیوەندییەکانیان لەگەڵ جەماوەری. زۆرجار سەرچاوەی دابەزین و دابەشبوونی قووڵ بوون کە چەپ لە پێگەی جەماوەری خۆی باجی داوە و ئێمە ئەزموونی لەو شێوەیەمان لە عێراق و سەرانسەری ناوچەکە هەیە. بۆیە من پێشنیاری ئەمانەی خوارەوە دەکەم.
１.    بڕیاری هاوپەیمانێتییەکان دەخاتە بەردەم دیالۆگ و گفتوگۆی ڕێکخراوەیی و گشتی، پاشان پێشکەشکردنی بۆ ڕیفراندۆمێکی گشتی لەناو پارتەکەدا. ئەمە شەرعیەتێکی فراوانتری پێ دەبەخشێت، پارتەکە لە جەمسەرگیری دەوروبەری دەپارێزێت، بارگرانی لەسەر سەرکردایەتی خۆی سووک دەکات، و کاریگەرییە نەرێنییەکانی چوونە ناو هاوپەیمانێتییە هەڵەکانەوە کەم دەکاتەوە.
２.    بڕگەیەکی ڕوون و ئاشکرا بۆ پەیڕەوی دەستوور زیاد دەکات کە دەڵێت پارتی هاوپەیمانی لەگەڵ هێزە دیکتاتۆرەکان یان ئەو هێزانەی کە ڕۆڵی ڕاستەوخۆیان هەیە لەپێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ و گەندەڵیدا لەپێناو سەربەخۆیی و دەستپاکی حیزب و ئەو متمانەیەی جەماوەری زەحمەتکێش پێی دادەنێن ناچێتە هاوپەیمانێتییەوە
３.    بڕگەیەکی نوێ لە پەیڕەونامەکەدا جەخت لەسەر هاوپەیمانی و کاری هاوبەش لەگەڵ هێزە چەپ و پێشکەوتووەکان دەکات.
XII. میکانیزم و یاساکانی ڕیفراندۆمی ناوخۆیی
ڕەشنووسەکە ڕیفراندۆمی ناوخۆیی وەک ئامرازێک پەسەند دەکات بەبێ ئەوەی یاساکانی دیاری بکات. من پێشنیار دەکەم دەقێکی ڕوونی بۆ تەرخان بکرێت کە ئەمانەی خوارەوە بگرێتەوە.
１.    بابەتەکانی. ڕیفراندۆم لەسەر بڕیارە گرنگەکانی حیزب ئەنجام دەدرێت، لەوانە چوونە ناو هەڵبژاردن یان هاوپەیمانی حکومی، و دەکرێت لەسەر هەر بابەتێکی نوێ و بنەڕەتی ئەنجام بدرێت.
２.    کێ دەتوانێت دەستپێشخەری بکات. بە بڕیاری کۆمیتەی ناوەندی یان ئەنجومەنی گشتی پارتی یان لەسەر داوای لە سەدا 10 ی ئەندامان یان سێیەکی ڕێکخراوە سەرەکییەکان بانگ دەکرێت و لەو حاڵەتەشدا پابەند دەبێت.
３.    کێ مافی دەنگدانی هەیە. هەموو ئەو ئەندامانەی کە ئەندامێتییان جێبەجێ کراوە و مووچەکانیان دەدرێت، بە ئەلیکترۆنی یان شەخسی دەنگ دەدەن. ئەوانەی کە شێوەکانی تری ئەندامێتییان هەیە بەشداری گفتوگۆکە دەکەن و بۆچوونیان ڕاوێژکارییە و کاتێک دەنگدان نزیک دەبێتەوە لەبەرچاو دەگیرێت.
４.    مشتومڕی پێشوەخت. پێش ڕیفراندۆمەکە ماوەیەک بۆ سێ مانگ دەخایەنێت لە ناوەوە و دەرەوەی حیزب و بە ئاشکرا کە لەو ماوەیەدا بۆچوونی پشتگیری و دژی لە پلاتفۆرمەکانی پارتەکەدا بە یەکسانی بڵاو دەکرێتەوە، کات و شوێنی یەکسان بۆ هەردوولا تەرخان دەکرێت.
５.    سەرپەرشتیکردن و پێداچوونەوە. لەلایەن دەزگایەکی سەربەخۆ و بێلایەن سەرپەرشتی دەکرێت کە بە هەماهەنگی لەگەڵ دەستەی دادوەری و کۆمیسیۆنی ناوەندی کۆنتڕۆڵ ئەنجامەکانی ڕادەگەیەنێت و لە ماوەیەکی دیاریکراودا داواکارییەکان پێشکەش بە دەستەی دادوەری دەکرێت.
６.    کاریگەری خۆی. ڕیفراندۆم ڕەنگدانەوەی کاری بەکۆمەڵی ڕێکخراوەکەیە. ئەنجامەکەی پلەی بڕیاری کۆنگرەی نیشتمانی هەیە و بۆ هەموو دەزگاکانی پارتەکە پابەندە و ڕیفراندۆم لەسەر هەمان پرس نابێت پێش تێپەڕبوونی خولی تەواوی کۆنگرە دووبارە بکرێتەوە.
XIII. ڕەهەندی دیجیتاڵی، لە ئاراستەی گشتییەوە بۆ بەشێکی ناچارکەر
رەهەندی دیجیتاڵی لە ڕەشنووسەکەدا لە دوو شوێندا دەردەکەوێت. یەکێکیان بڕگەیەکە کە داوای وەرگرتنی تەکنەلۆژیای زانیاری و گەیاندن لە بوارەکانی کاری پارتی و تواناکردنی ئەندامان بۆ بەکارهێنانیان دەکات. ئەوی دیکەیان بڕگەیەکە کە خانەکە تۆمەتبار دەکات بە برەودان بە پلاتفۆرمەکانی پارت و دەزگاکانی تەکنەلۆژیای زانیاری. ئەمە ئاراستەیەکی دروستە کە شایەنی فراوانکردنی هەیە.
من لەو باوەڕەدام کە پەیڕەوی ناوخۆی ئەمڕۆ، لە سەردەمی شۆڕشی دیجیتاڵی، کە مەبەست لێی بەڕێوەبردنی کاری پارتەکە بۆ ساڵانی داهاتوو بوو، شایەنی بەشێکی جیایە لەسەر کاری دیجیتاڵی بە دەستەواژەی رێکخراوی ناچارکەر کە لە شێوەی ئاراستەی گشتی لە بەشە سەرەتاییەکاندا تێپەڕ بێت. پارتەکە لە ژینگەیەکدا کار دەکات کە دەزگا هەواڵگرییە جۆراوجۆرەکان و کۆمپانیاکانی چاودێری تێیدا چالاکن و پاراستنی داتای ئەندامان بە بۆچوونی من بۆتە ئەرکێکی ڕێکخراوەیی و ئەمنی کە لە هەر ڕێوشوێنێکی پارێزگاری تەقلیدی کەمتر گرنگ نییە. من پێشنیاری ئەوەم لەم بەشەدا لە وتارەکانی خوارەوە کورت کردووەتەوە.
１.    کۆمیتەی کاری دیجیتاڵی. کۆمیتەی ناوەندی کاری دیجیتاڵی پێکدەهێنرێت کە لەلایەن کۆنگرەی نیشتمانییەوە هەڵدەبژێردرێت و شارەزایی لە بواری تەکنەلۆژیای زانیاری، ئاسایشی داتا و میدیای دیجیتاڵی کۆدەکاتەوە و نوێنەرانی ڕێکخراوەکانی گەنجان، رێکخراوەکانی دەرەوە و تەوژمە ڕۆشنبیرییە جیاوازەکانی ناو پارتەکە لەخۆ دەگرێت. ڕاپۆرتەکەی لە ناوەوە هەڵدەبژێردرێت و ئەندامێتی لە هیچ پۆستێکی جێبەجێکار کە لەژێر چاودێری ئەو بێت، تێکەڵ ناکرێت، بۆ مسۆگەرکردنی بێلایەنی، بەتایبەتی لە دەنگدان و ڕیفراندۆمدا.
２.    ئەرکەکانی. کۆمیتەکە بەرپرسە لە بەڕێوەبردن و پەرەپێدانی ژێرخانی دیجیتاڵی پارتەکە. پلاتفۆرم و هەژمارە فەرمییەکانی پارتەکە بەڕێوە دەبات و خاوەندارێتی دامەزراوەکانیان گەرەنتی دەکات، بۆ ئەوەی موڵکی پارتی بمێنێتەوە و سەربەخۆ بێت لە بەڕێوەبردنی تاکەکان. دەنگدانی ئەلیکترۆنی و ڕیفراندۆم رێکدەخات و ئەرشیفی دیجیتاڵی پارتەکە دەپارێزێت و بەڵگەنامە و بڕیارەکان لە ڕێگەی پلاتفۆرمێکی ناوخۆیی بۆ ئەندامان بەردەست دەکات و ئاسایشی دیجیتاڵی و پاراستنی داتا چاودێری دەکات و پرۆگرامەکانی مەشقی دیجیتاڵی لە هەموو ئاستەکانی پارتی ئامادە دەکات وەک بەشێک لە پەروەردەی پارتی و چاودێری بوونی میدیای پارتەکە لە تۆڕەکان دەکات.
３.    سیاسەتەکانی. لیژنەکە سیاسەتێکی نووسراو دادەڕێژێت بۆ پاراستنی داتای ئەندامان، سیاسەتی ئاسایشی دیجیتاڵی، ڕێسایەکی ڕەفتاری ئەندامان و یاسای مامەڵەکردنیان لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و سیاسەتی بەکارهێنانی نەرمەواڵەی ئازاد و سەرچاوە کراوە تا ئەوپەڕی بتوانێت بۆ دوورکەوتنەوە لە پشت بەستن بە پلاتفۆرمەکانی کۆمپانیا قۆرخکارەکان. ئەم سیاسەتانە لەلایەن کۆمیتەی ناوەندییەوە پەسەند دەکرێن و پێشکەش بە کۆنگرەی نیشتمانی دەکرێن.
４.    بڕیار و لێپرسینەوە. بڕیارەکانی کۆمیتەکە لەسەر مەسەلەکانی تەکنیکی و ئەمنی کاریگەرن. ڕاپۆرتی خولی پێشکەش بە کۆمیتەی ناوەند و ڕاپۆرتێکی گشتگیر بۆ کۆنگرەی نیشتمانی دەکات، لە چالاکی دارایی و کارگێڕیدا دەکەوێتە ژێر چاودێری کۆمیسیۆنی ناوەندی کۆنتڕۆڵ و چاودێری دەنگدان و ڕیفراندۆمەکان دەکەوێتە ئەستۆی دەستەی دادوەری سەربەخۆ.
５.    گەیشتنی ڕێکخراوەیی. پێکهاتەی هەر کۆمیتەی ناوخۆیی کەسێکی بەرپرس لە کاری دیجیتاڵی لەخۆ دەگرێت کە وەک بەشێک لە ئەنجومەنەکە هەڵدەبژێردرێت، و لە هەموو رێکخراوێکی بنەڕەتیدا هەڤاڵێک هەمان ئەرک لە ئەستۆ دەگرێت. ئەوان لە ڕووی پیشەییەوە بە کۆمیتەی ناوەندی کاری دیجیتاڵی و ڕێکخراویشەوە بە دەزگاکانی خۆیانەوە بەستراون.
６.    کۆبوونەوە و دەنگدان. پەیڕەوی ناوخۆ ئەو کۆبونەوانە دەناسێتەوە کە لە دوورەوە و کۆبوونەوە تێکەڵاوەکان بەڕێوە دەچن و رێژەی یاسایی و شێوازی دەنگدانیان دیاری دەکات و ڕێگە بە دەنگدانی ئەلیکترۆنی و ڕیفراندۆم دەدات بە گەرەنتی نهێنی و دەستپاکی و لەژێر سەرپەرشتی ئەو دەزگایەی کە سەرپەرشتی هەڵبژاردنەکان دەکات.
７.    پاسەوانییەکان. بەشداری کردن بە شەخسی و قەغەزی دەنگدان هەمیشە لە پاڵ بەدیلەکانی دیجیتاڵی بەردەست دەمێنێتەوە و ڕێکخراوە خۆجێییەکان بەرپرسیار دەبن لە مەشقپێکردنی ئەوانەی کە پێویستیان پێیەتی لە چوارچێوەی توانای حزبەکەدا، بۆ ئەوەی هاوڕێ بەتەمەنەکان و زەحمەتکێشان لە ناوچەکانی خزمەتگوزاری کەمتر دوور نەخرێنەوە.
XIV. کۆنگرەی نیشتمانی، لە مەرجەکانی ئامادەکارییەوە بۆ کۆنگرەی هەمیشەیی
سەرەڕای ئەوەی کە لە بڕگەی حەوتەم سەبارەت بە پێکهاتەی کۆنگرەی نەتەوەیی ئاماژەم پێکرد، سەرکەوتنی کۆنگرە وەک بەرزترین دەزگای پارتەکە لە دەربڕینی خواستی کۆمەڵ تا ڕادەیەکی زۆر بەندە بە چۆنیەتی ئامادەکردن و بەڕێوەبردنی. بۆیە پێشنیار دەکەم کە پەیڕەوی ناوخۆ مەرجی ڕوونی تێدابێت کە گرنگترینیان ئەمانەی خوارەوەن.
１.    پێکهێنانی کۆمیتەیەکی گشتی بۆ بەڕێوەبردن و ئامادەکردنی کۆنگرە کە بەرپرسە لەئامادەکردنی بەڵگەنامەکانی و ڕێکخستنی کارەکانی و لەخۆگرتنی نوێنەری ئاستە ڕێکخراوەییەکان و تەوژم و کوتلە جیاوازەکانی ناو حیزب لەخۆ بگرێت
２.    لیژنە پسپۆڕەکان لە ئامادەکردنی بەڵگەنامەکاندا بەشدار دەبن کە هەریەکەیان لە بواری کاری خۆیدا بێت بۆ ئەوەی بەڵگەنامەکانی کۆنگرە بەرهەمی هەوڵێکی بەکۆمەڵ بێت کە گوزارشت لە هەمەچەشنی هەموو پارتەکە بکات.
３.    تەرخانکردنی کاتی یەکسان بۆ بەشداریکردن لە کۆنگرە و کۆبوونەوەکان، لەوانە سەرکردەکان.
دیجیتاڵیزەکردن لەم بوارەدا ئاسۆیەکی نوێمان بۆ دەکاتەوە. من لەو باوەڕەدام کە بە تەکنەلۆژیای بەردەست و بە هیچ تێچوونێک، مەودای نێوان دوو کۆنگرە لە بۆشایییەکەوە بگۆڕین بۆ کۆنگرەیەکی هەمیشەیی، لە ڕێگەی گروپی دیجیتاڵی بۆ هەموو ئەندامان لەسەر ئاستی نەتەوەیی یان لەسەر ئاستی دامەزراوە خۆجێییەکان، کە تیایدا سیاسەت و بەڵگەنامە و بەیاننامەکان پێش پەسەندکردن و بڵاوکردنەوە لەسەر ئاستی ڕێکخراوە جۆراوجۆرەکان بۆ گفتوگۆ بخرێنە ڕوو. بەم شێوەیە عەقڵی کۆمەڵی پارتەکە بە درێژایی ساڵ چالاک و بەشدار دەبێت لە بڕیارداندا، لەجیاتی ئەوەی تەنیا بە کۆنگرەیەکی گشتی ببەسترێت کە هەر چەند ساڵێک جارێک ببەسترێت.
15 . پرسی ناوی پارتی و پێشنیاری " یەکێتی چەپ لە عێراقدا "
لەگەڵ ڕێزی تەواوم بۆ ئەوانەی کە لەگەڵم ناکۆکن، لەگەڵ گۆڕینی ناوی پارتەکەم، ئەو ناوەی کە من پێشنیاری دەکەم، بەگوێرەی ئەو بیرۆکانەی کە من ئاماژەم پێداوە، "یەکێتی چەپ لە عێراقە".
من لەم ناوەدا ڕەنگدانەوەی کاراکتەری هاوپەیمانی ئەو ڕێکخراوەیە دەبینم کە من پێشنیاری دەکەم، وەک یەکێتیەکی خۆبەخشانەی تاکەکان و بلۆکەکان و تەوژمە ڕۆشنبیرییەکانی چەپ کە بە ئامانجی هاوبەش کۆکراونەتەوە، بە پێچەوانەی پێکهاتەیەکی هەرەمی داخراو. ئەمە لەگەڵ ئەوەی کە پێشەکی ڕەشنووسەکە خۆی دەڵێت کاتێک پارتەکە وەک یەکێتیەکی خۆبەخشانەی ژنان و پیاوانی هاووڵاتی پێناسە دەکات، و لەگەڵ ئەوەی لە بەشەکانی پێشوودا پێشنیارم کرد سەبارەت بە ئەندامێتی دەرچوو و جۆراوجۆر و ناسینەوەی فرەیی پلاتفۆرمەکان. ناوەکە لەم حاڵەتەدا لە گۆڕینی ڕووکەش تێدەپەڕێت و دەبێتە دەربڕینی پێکهاتەیەکی ڕێکخراوەیی نوێ و هاوچەرخ بە زمان، کە ئەمەش وای لێدەکات تێبگەین و قەناعەت پێبکات بۆ ئەوانەی کە دوودڵن لەسەری.
هەروەها ناوێکی کراوەیە کە ڕێگە بە هێز و کوتلە و کەسایەتییە چەپە سەربەخۆکان و پێشکەوتووخوازەکان دەدات جێگەیەک بۆ خۆیان بدۆزنەوە لەناویدا بەبێ ئەوەی هەست بکەن پەیوەستن بە ڕێکخراوێکی ئێستاوە. بەڕای من ئەمە هەنگاوێکە بەرەو یەکخستنی چەپی عێراقی، بەتایبەتی کە حیزبی شیوعی عێراق پێکهاتەیەکی دامەزراوەیی تا ڕادەیەک بەهێزی هەیە و دەتوانێت ببێتە چوارچێوەیەکی یەکگرتووی هەموو چەپی عێراقی، وەک ڕێکخراوێکی چەپی یەکگرتوو و فراوان و فرە پلاتفۆرم.
من بەهای ناوی ئێستا و سەرمایەی ئەخلاقی کە نەوەکان بۆی دروستیان کردوون کەم ناکەمەوە، و دەزانم جێگەی لە یادەوەری ژنان و پیاوانی عێراقدا هەیە. ناوێکی نوێ کە بە بەرنامە و پێکهاتەیەکی نوێوە گرێدراوە، بۆشاییەکی فراوانتر لە نێو نەوەکانی گەنجدا دەکاتەوە. ئەزموونی Die Linke لە ئەڵمانیا نیشانی دەدات کە ناوێکی گشتگیر دەتوانێت دەروازەیەک بێت بۆ فراوانبوونی ڕاستەقینە لە ڕێگەی هاوپەیمانێتییەوە.
من لێرەدا ناچمە ناو وردەکارییەکانی ئەم مشتومڕە، کە شایەنی بۆشاییەکی گەورەی خۆیەتی، و خۆم بە دوو خاڵ سنوردار دەکەم کە ڕاستەوخۆ پەیوەندی بە پەیڕەوی ناوخۆوە هەیە.
１.    لە بڕگە کۆتاییەکانیدا پڕۆژەکە باس لە پرسی هەڵوەشاندنەوەی پارتەکە و تێکەڵکردنی بە زۆرینەی تایبەت دەکات و هیچ ئاماژەیەکی بۆ گۆڕینی ناوەکەی تێدا نییە. ئەمە بۆشاییەکە کە شایەنی پڕکردنەوەیە، چونکە پارتەکە بێبەش دەکات لە یاسایەکی ڕوون کە کاتێک پرسیارەکە دەوروژێت پەنای بۆ ببات.
２.    ئەو کەسەی بڕیار دەدات دەبێت تەنها بنکەی حزبەکە بێت. من پێشنیار دەکەم کە هەر گۆڕانکارییەک لە ناوی پارتەکە تەنها لە رێگەی ڕیفراندۆمێکی گشتییەوە ڕێگە پێدراوە کە هەموو ئەندامەکان تێیدا بەشدار بن و بە زۆرینەی کەمتر لە دوو لەسەر سێی دەنگەکان بێت، پێش ماوەیەک لە گفتوگۆی ناوخۆیی کراوە کە تێیدا بۆچوونەکانی پشتگیری و دژی لە پلاتفۆرمەکانی پارتەکەدا بە یەکسانی بڵاو دەکرێتەوە.
دەرئەنجام
ڕەشنووسەکە بەگشتی بەڵگەنامەیەکی جدییە کە زمانێکی دیموکراتی پێشکەوتوو هەڵدەگرێت و ڕەنگدانەوەی هەوڵێکە کە شایانی ستایشە جەوهەری بۆچوونی من ئەوەیە کە هەندێک لە میکانیزمەکانی هێشتا بەڵێنی پێشەکی و پرەنسیپە گشتییەکانی نەگەیشتوون و داخستنی ئەم مەودایە پێکەوەژیانی زیاتر دەبەخشێت و کاریگەری لەسەر ژیانی ڕۆژانەی پارتەکە بەهێزتر دەکات
ئەم مەودایەی نێوان دەق و میکانیزمەکان لە پرسیاری وشە تێدەپەڕێت. ئەمە میراتی سەردەمێکی تەواو لە کاری نهێنی و کەلتوورێکی ڕێکخراوەییە کە لەوانەیە لە هەلومەرجی سەرکوت و دیکتاتۆریدا دروست بووبێت. من پاساوەکانی ئەو سەردەمە دەزانم و قوربانیدانی ئەوانە بەرز دەنرخێنم کە لە ژێریدا کاریان کردووە، و لە پێداچوونەوە بەو فۆرمانەدا دەبینم کە مەرجەکانیان درێژەپێدەری ژیانی ئەو ئەزموونە بوون.
ئەو ئەزموونانەی کە لە وڵاتانی جیاوازەوە وەرم گرتووە، بەسوود و ڕووناککەرەوە دەمێننەوە. هەرچەندە ئەوان لە ژینگەیەکدا کار دەکەن کە لەوانەیە جیاواز بێت لە واقیعی کۆمەڵگاکانمان، بۆیە سوود وەرگرتن لێیان پێویستی بە گونجاندنێکی ورد هەیە کە تایبەتمەندی تایبەتی واقیعەکەمان و بارودۆخە ئاڵۆزەکانی لەبەرچاو بگرێت، و ناکرێت بە ئاسانی بگوازرێنەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، هێزەکانی چەپ لە هەر کۆمەڵگایەکدا ڕەنگدانەوەی ئاستی گەشەسەندنی ئەو لە زانست و ماف و دیموکراسیدا دەمێننەوە و چاوەڕوان دەکرێت لە پێشەنگی ئەو گەشەسەندنە و هێزێکی پاڵنەر بن بۆی. هەر ئەمەشە کە نوێکردنەوەی میکانیزمی ڕێکخراوەییان دەکاتە پێویستییەکی بەپەلە لە کۆمەڵگاکانماندا.
ئەوەی لە بڕگەکانی پێشوودا پێشنیارم کرد هەوڵێکە بۆ تەواوکردنی لۆژیکی بەڵگەنامەکە و ئەو بەڵێنەی کە لە پێشەکیەکەیدا نووسراوە، بەبێ هیچ مەبەستێک بۆ ڕەتکردنەوەی. جەوهەری ئەو بەڵگەنامەیە گواستنەوەی بەهاکانی دیموکراسی، دادپەروەری، شەفافییەت و خولانەوە لە زمانی پرەنسیپەکانەوە بۆ میکانیزمی دیاریکراو کە بتوانرێت پێوانە بکرێت و جێبەجێ بکرێت.
من لەو شوێنەوە کۆتایی پێدەهێنم کە دەستم پێکرد. حیزبێک کە دیموکراسی، دادپەروەری، شەفافییەت و جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکان لە چوارچێوەی پێکهاتەی خۆیدا پەیڕەو بکات، بەڵگەی پراکتیکی دەبەخشێت بەو ژن و پیاوانەی کە بە دەست و مێشک کار دەکەن کە توانای جێبەجێکردنی ئەو شتانە لە بەڕێوەبردنی دەوڵەت و کۆمەڵگادا هەیە. پەیڕەوی ناوخۆ ئەو شوێنەیە کە ئەم سەلماندنە لێوە دەست پێدەکات، چونکە دەستووری گشتی پارتەکەیە، و پابەندبوون پێیان بە سەرکردایەتی پێش بنکە دەست پێدەکات.
شاراوە نییە کە پارتی و چەپ بەگشتی لەم چەند ساڵەی دواییدا دابەزینیان بەخۆوە بینیوە. هۆکاری زۆر هەیە بۆ ئەم دابەزینە بابەتی و بابەتی، بەڵام پێکهاتەی ڕێکخراوەیی و شێوەکانی کار و سەرکردایەتی ڕۆڵێکی گەورەی تێدا گێڕاوە. بۆیە پێموایە ئەم قۆناغە پێویستی بە گواستنەوەی وردە وردە لە پێکهاتەی هەرەمییەوە بۆ پێکهاتەی ئاسۆیی هەیە کە تێیدا بنکەی پارتی و نەوەی نوێ گەورەترین ڕۆڵیان هەبێت لە داڕشتنی سیاسەتی حیزب و هەڵبژاردنی سەرکردایەتییدا و تێیدا سەرکردایەتی پشتیوانی لە بنکە و پشتیوانی دەکات و کارەکانی لە نێوان دوو کۆنگرەدا هەماهەنگی دەکات
هیوادارم ئەو گفتوگۆیەی ئێستا لە ناوەوە و دەرەوەی حیزب بەڕێوە دەچێت، ئەم ڕەشنووسە بەرەو باشتر دەوڵەمەند بکات و نوسخەی کۆتایی کە ڕەنگدانەوەی عەقڵییەتی کۆمەلایەتی حیزب بێت و بەشداری لە گەشەپێدانی میکانیزمی ڕێکخراوەیی بکات. لە کۆتاییدا هیوای کۆنگرەیەکی سەرکەوتوو بۆ هەڤاڵانی ئازیز لە حیزبی شیوعی عێراق دەخوازم کە پێگەی پارتی و ڕۆڵی چەپ بە گشتی لە کۆمەڵگای عێراقدا بەهێز بکات.
* * *
بۆ بینینی ڕەشنووسی پەیڕەو و بەڵگەنامەکانی تر
کۆنگرەی نیشتمانی دوازدەهەم بۆ حیزبی شیوعی عێراق ، دۆکیۆمێنت و گفتوگۆکان
https://www.iraqicp.com/index.php/12th-national-congress-of-the-iraqi-communist-party