هۆشیاری عەبدولعەزیز
گرێدانی ٥٦ هەمین کۆڕبەندی داڤۆس ٢٠٢٦ لە داڤۆسی سویسرا بەم دۆخە ئاڵۆز و پڕ ململانێ و کێشمەکێشە سیاسی و ئابوریانەی جیهاندا بۆخۆی پرس و بابەتێکی گەرم و تاڕادەیەکیش گرنگە ، چونکە کۆڕبەندی ئابووریی جیهانی کە بە "داڤۆس" ناسراوە ، تەنها کۆبوونەوەیەکی ئاسایی و لاوەکی نییە، بەڵکو ناوەندێکی بڕیارسازیی جیهانییە کە تێیدا نوخبەی سیاسی، ئابووری، و فیکریی جیهان کۆدەبنەوە و وەک تەختەی شەترەنجی جیۆپۆلیتیکی زۆرێک لە ڕێککەوتنە نهێنییەکان و نەخشەسازییە ئابوورییەکان لە پشت پەردەی ئەم کۆڕبەندەدا دادەڕێژرێن و فۆرمەڵە دەکەن و دواجار وەک پڕۆژەی سەپێنراوو کاریگەری خۆیان دەبێ لە سەر ڕەوتی ڕووداو و پێشهاتە نێوودەوڵەتییەکان، لە بنەڕەتیشدا کۆڕبەندی داڤۆس ، هەرچەندە کۆڕبەندی ڕێکخراوێکی نێودەوڵەتیی قازانج نەویستە، بەڵام لە ناوەخندا وەک داینەمۆی "شەرعییەتە یاساییەکان" و میکانیزمی گونجاندنی ئاڵنگارییە سیاسییەکان کار دەکات و دەروازەیەکیشە بۆ دووبارە داڕشتنەوەی نەخشەی هێز و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە سەربنەمای دەربازبوون لەو بنبەستە سیاسییانەی جیهانیان گرتووەتەوە، هەندێ جاریش وەک دەرەچەیەکی ڕیشەی چارەسەر مامەڵە لەگەڵ لێکەوتەکانی ئەم جۆرە کۆڕبەندانە دەکرێ بەتایبەت داڤۆس ، بەواتایەکی تر ئەشێ خاڵە بنەڕەتییەکانی گفتوگۆی داڤۆس لە داهاتووی ململانێ و کێشمەکێشە ئابوری و سیاسیەکاندا ڕەنگبداتەوە و ببێتە بنەمای جۆرێک لە گۆڕانکاری لەسەر ئاستی چۆنیەتی کارکردنی پێکەوەیی وڵاتان و کۆمپانیاکان کە لە ئێستادا کێبڕکێی زلهێزەکان و جەنگەکان بەتەواوەتی متمانەی نێودەوڵەتییان لاواز کردووە.
ئەم لاڕێگرتنەی ئاراستە جیاوازەکانی سێستەمی سەرمایەداری و بە تایبەت نیولیبرالیزم کە بەجۆرێکی مەترسیدار لە فۆڕمی ئابوریدا گەورەترین هەڵاوسان و قەرزی نێودەوڵەتی بەرزکردۆتەوە ، بووەتە مایەی بەرهەمهێنانی کوشندەترین ململانێ و پێشێلکردنی تەواوی بنەما یاساییەکانی مافی مرۆڤ و خواستە دیموکراسییەکان . بەمەش تێدەگەین کە
ئەوەی ئێستا لە جیهاندا دەگوزەرێ تەنها قەیرانێکی ئابووریی کاتی نییە، بەڵکو وەرچەرخانێکی مێژووییە لە "لۆژیکی ئاسایشی پێکەوەیی"یەوە بەرەو "لۆژیکی شەڕانگێزیی ڕووت". ئەم دۆخە بازرگانیکردنێکی ترسناکە بە ئیرادە و کەرامەتی مرۆییەوە لە پێناو پاراستنی هەژموونی سەرمایە و بازاڕ.
ئەم تێگەیشتنە مشت و مڕێکی زۆری بەدوای خۆیدا هێناو کۆمەڵێک مەترسی نوێ دەستنیشان کرا کە دەکرێت لە داهاتوو جیهان تووشی پەککەوتن و جۆرێک لە هەڵوەشاندنەوە بکەن. بەتایبەت هەڕەشە و دەستدرێژیەکانی ئەمریکا بۆ سەر سەروەری وڵاتان و شکستی سیاسەتی نیولیبرالیزم و ئەو ڕەوتە مەترسیدارەی کە دەیەوێ کایەی ژیان بگۆڕێ بۆ ئامرازی شەڕ وململانێی ناهاوسەنگ.
لێرەوە، کۆڕبەندی داڤۆس لە عورفێکی ڕووکەشی ساڵانەوە گۆڕا بۆ گۆڕەپانی ڕووبەڕووبوونەوەی هاوکێشەی هێز؛ شوێنێک کە تێیدا سەرکێشییەکانی واشنتۆن وەک چەقی قەیرانەکان ئاماژەی پێکرا ، لە ناو فەزای ئەم پرسەشدا بە ئاشکرا ڕووبەڕوو بوونەوەی ئەو جۆرە سیاسەتە هاتە ئاراوە ، بەتایبەت دوای ئەوەی ئەمریکا بێشەرمانە کەوتۆتە پەلاماردانی جیهان و سەربۆ هەموو لایەک دەکووتێ و ڕووبەڕووی ڕەخنەی توند و جۆرێک لە پێشاندانی شکست بووەتەوە.
لەم نێووانەشدا مارک کارنی سەرۆک وەزیرانی کەنەدا لە داڤۆس ٢٠٢٦، لە وتارێکدا بێپەردە ئاماژەی بەوەکرد کە هەوڵە مەترسیدارەکانی ئەمریکا بۆ سەپاندنی هەژموونی خۆی گوزارشتێکی مەترسیدارە لە سەر کۆی کایەی سیاسی جیهان و پرسە هەڵواسراوە نێودەوڵەتییەکان. لەناو پانتای ئەم تابلۆیەشدا کارنی بە بەکارهێنانی چەمکی "تصدع" (درزبردن، قڵش)، پەردەی لەسەر حەقیقەتێکی تاڵ لادا و ئەو ڕاستییەی خستەڕوو کە ئەم درزەی سیستەمی نوێی جیهانی کە ئەمریکا ڕێبەرایەتی دەکات، چیتر قڵشێکی ئاسایی نییە، بەڵکو لە لێواری هەرەسێکی گەورەدایە و دەشێ دواجار کاریگەری نەرێنی بکاتە سەر ئاسایشی گشتی کۆمەڵگای مرۆڤایەتی وجیهان لە "لۆژیکی ئاسایش"ەوە بەرەو "لۆژیکی شەڕانگێزیی ڕووت بگۆڕێ.
بە کورتی ڕەهەندە ئاڵۆزەکانی پشت گفتوگۆکانی کۆڕبەندی داڤۆس ئەوەی سەلماند کە متمانە بە سیستمە جیهانییەکە گەیشتووەتە خاڵی سفر و پەیامێکی ترسناکیشە لەوەی کە یاسا بوونی نییە و تەنها ئیرادەی هێزە گەورەکان هەیە". ئەمەش وا دەکات جیهان ببێتە جەنگەڵێکی سیاسی کە تێیدا ڕەوایەتی دەدرێتە داگیرکاری و سڕینەوەی شوناسی مرۆی ، ئەم مەترسییە گەردوونییە، لە ڕووی ئایدۆلۆژییەوە، ڕێگەی خۆش کردووە بۆ جۆرە "فاشیزمێکی مۆدێرن" کە تێیدا شۆڤێنیزمی نەتەوەیی و توندڕەویی ئایینی بەیەکدەگەن تا لە و ڕێگایەوە پڕۆژەکانیان جێبەجێ بکەن.
لە ناو جەرگەی ئەم هەرەسە گەردوونییەشدا، ڕۆژئاوای کوردستان وەک دواین قوربانی دواین سەنگەری بەرگری و نموونەی زیندوو دەردەکەوێت. ڕۆژئاوا ئەمڕۆ لە ناو قووڵترین خاڵی ئەو درزە نێودەوڵەتییەدایە کە ئەمریکا دروستی کردووە. پاشەکشەی ئەخلاقی و سیاسیی واشنتۆن لەم ناوچەیە، تەنها جوڵەیەکی سەربازی نییە، بەڵکو تەسلیمکردنی مرۆڤایەتییە بە "تەکفیری نوێ" و "شۆڤێنیزمی دەوڵەتی". ئەو گروپە توندڕەوانەی کە پێشتر لە ژێر ئاڵای جیهادییەتدا دەجەنگان، ئێستا لە ناو ئەو درزە کوشندەیەدا وەک "میلیشیای نیشتمانی" و بە پشتیوانیی هێزە شۆڤێنییەکان نۆژەن کراونەتەوە تا پڕۆژەی سڕینەوەی بوونی نەتەوەیەک جێبەجێ بکەن.
